
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
ជំពូកនេះបន្តរឿងរ៉ាវរបស់ស្តេច សគរ (Sagara) ដែលប្រកបដោយធម៌។ ទ្រង់បានបោះបង់ចោលបុត្រឈ្មោះ អសមញ្ជស (Asamañjasa) ហើយផ្ទេរក្តីស្រលាញ់ទៅឱ្យ អំសុមន (Aṃśumān) ដែលមានចរិតល្អ។ បន្ទាប់មក បុត្រទាំងឡាយរបស់នាង សុមតិ (Sumatī) បានបង្កភាពវឹកវរ ដោយប្រព្រឹត្តអំពើឃោរឃៅដូចពួកអសុរៈ និងបំផ្លាញពិធីបូជាយញ្ញ។ ទេវតាទាំងឡាយបានទៅគាល់ ព្រះព្រហ្ម ដើម្បីសុំជំនួយ។ ព្រះព្រហ្មបានប្រាប់ថា កបិល (Kapila) ដែលជាអវតាររបស់ព្រះវិស្ណុ នឹងកម្ចាត់ពួកគេដើម្បីការពារលោក។
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरचरिते ऽसमञ्जसत्यागो नामैकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५१// जैमिनिरुवाच त्यक्त्वा पुत्रं स धर्मात्मा सगरः प्रेम तद्गतम् / धर्मशीले तदा वाले चकारांशुमति प्रभुः
ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌមហាបុរាណ ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងភាគមធ្យម នៅឧបោទ្ធាតបាទទីបី នៃសគរចរិត មានអធ្យាយទី៥១ ឈ្មោះ “ការបោះបង់ អសមញ្ជស”។ ជៃមិនីបាននិយាយថា—ក្រោយពីបោះបង់បុត្រា សគរាដែលមានធម៌បានដាក់សេចក្តីស្រឡាញ់ទៅលើអ្នកសមគួរ; បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់បានបង្ហាញស្នេហាចំពោះកុមារធម៌ឈ្មោះ អំសុមាន។
Verse 2
एतस्मिन्नेव काले तु सुमत्यास्तनया नृप / ववृधुः सघशः सर्वे परस्परमनुव्रताः
នៅពេលនោះឯង ព្រះរាជា កូនប្រុសរបស់សុមតិទាំងអស់បានរីកចម្រើនជាក្រុមៗ ដោយគោរពតាមគ្នាទៅវិញទៅមក។
Verse 3
वज्रसंहननाः क्रूरा निर्दया निरपत्रपाः / अधर्मशीला नितरामेकघर्माण एव च
ពួកគេមានសភាពរឹងដូចវជ្រា សាហាវ ឥតមេត្តា និងឥតអៀនខ្មាស។ ពួកគេប្រកាន់អធម៌ ហើយរឹងរូសខ្លាំង ជាប់តែចិត្តតែមួយ។
Verse 4
एककार्याभिनिरताः क्रोधना मूढचेतसः / अधृष्याः सर्वभूतानां जनोपद्रवकारिणः
ពួកគេមមាញឹកតែការងារតែមួយ មានកំហឹង និងចិត្តមមាញឹកងងឹត; មិនងាយឲ្យសត្វទាំងឡាយឈ្នះបាន ហើយជាអ្នកបង្កទុក្ខដល់មនុស្ស។
Verse 5
विनयाचा रसन्मार्गनिरपेक्षाः समन्ततः / बबाधिरे जगत्सर्वमसुरा इव कामतः
ដោយមិនខ្វល់ពីភាពទន់ភ្លន់ វិន័យ និងផ្លូវល្អ ពួកគេបានបង្កការបៀតបៀនទៅទូទាំងទិស តាមតណ្ហារបស់ខ្លួន ដូចអសុរ បង្កទុក្ខដល់លោកទាំងមូល។
Verse 6
विध्वस्तयज्ञसन्मार्गं भुवनं तैरुपद्रुतम् / निःस्वाध्याय वषट्कारं बभूवार्तं विशेषतः
ដោយការរំខានរបស់ពួកគេ ផ្លូវល្អនៃយជ្ញាត្រូវបំផ្លាញ; ភពលោកទាំងមូលត្រូវទុក្ខទោមនស្ស គ្មានស្វាធ្យាយ និងគ្មានសូរស័ព្ទ ‘វសត់’ ដូច្នេះកាន់តែអាណោចអាធ័ម។
Verse 7
विध्वस्यमाने सुभृशं सागरैर्वरदर्पितैः / प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः
នៅពេលសមុទ្រដែលអួតអាងដោយពរបានបង្កការបំផ្លាញយ៉ាងខ្លាំង ទេវៈ អសុរ និងមហោរាគទាំងឡាយក៏ធ្លាក់ក្នុងភាពកក្រើកយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 8
धरासा सागराक्रान्ता न चलापि तदा चला / तपः समाधिभङ्गश्च प्रबभूव तपस्विनाम्
នៅពេលនោះ ផែនដីទោះត្រូវសមុទ្រគ្របដណ្តប់ក៏មិនរអិលសោះ; ប៉ុន្តែតបៈ និងសមាធិរបស់អ្នកបួសត្រូវបំបាក់យ៉ាងពិសេស។
Verse 9
हव्यकव्यपरिभ्रष्टास्त्रिदशाः पितृभिः सह / दुःशेन महाताविष्टा विरिञ्जभवनं ययुः
ព្រះទេវតាត្រីទស ដែលត្រូវបានបាត់បង់ពីហវ្យ–កវ្យ (គ្រឿងបូជា) ជាមួយបិត្រឹទាំងឡាយ ត្រូវទុក្ខវេទនាខ្លាំង ហើយបានទៅកាន់វិមានរបស់វិរិញ្ចិ (ព្រះព្រហ្ម)។
Verse 10
तत्र गत्वा यथान्यायं देवाः शर्वपुरोगमाः / शशंसुः सकलं तस्मै सागराणां विचेष्टितम्
ពេលទៅដល់ទីនោះ ព្រះទេវតាដែលមានសរវ (ព្រះសិវៈ) ជាមុខ បានគោរពតាមពិធី ហើយទូលប្រាប់អំពីសកម្មភាពចម្លែកទាំងមូលរបស់សមុទ្រទាំងឡាយ។
Verse 11
तच्छ्रत्वा वचनं तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः / क्षणमन्तर्मना भूत्वा जगाद सुरसत्तमः
ព្រះព្រហ្មា ជាបិតាមហានៃលោក កាលបានឮពាក្យរបស់ពួកគេ ក៏ស្ងៀមគិតក្នុងចិត្តមួយភ្លែត; បន្ទាប់មក ព្រះទេវដ៏ប្រសើរ បានមានព្រះបន្ទូល។
Verse 12
देवाःशृणुत भद्रं वो वाणीमवहिता मम / विनङ्क्ष्यन्त्यचिरेमैव सागरा नात्र संशयः
ឱ ព្រះទេវតាទាំងឡាយ សូមមង្គលមានដល់អ្នក—សូមស្តាប់ព្រះវាចារបស់ខ្ញុំដោយប្រុងប្រយ័ត្ន; មិនយូរទេ សមុទ្រទាំងឡាយនឹងវិនាស ដោយគ្មានសង្ស័យ។
Verse 13
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं तेन सर्वं नियम्यते / निमित्तमात्रमन्यत्तु स एव सकलेशिता
ចូររង់ចាំមួយរយៈ; កាល (ពេលវេលា) ជាអ្នកគ្រប់គ្រងសព្វវត្ថុ។ អ្វីផ្សេងទៀតគ្រាន់តែជានិមិត្តប៉ុណ្ណោះ—ព្រះองค์នោះហើយជាព្រះអម្ចាស់លើសព្វសកល។
Verse 14
तस्माद्युष्मद्धितार्थाय यद्वक्ष्यामि सुरोत्तमाः / सर्वैर्भवद्भिरधुना तत्कर्त्तव्यमतं द्रितैः
ដូច្នេះ ឱព្រះទេវដ៏ប្រសើរទាំងឡាយ ដើម្បីប្រយោជន៍របស់អ្នកទាំងអស់ អ្វីដែលខ្ញុំនឹងនិយាយ សូមអ្នកទាំងអស់ធ្វើឥឡូវនេះ ដោយមិនខ្ជិលច្រអូស ដោយចាត់ទុកជាកាតព្វកិច្ចបរិសុទ្ធ។
Verse 15
विष्णोरंशेन भगवान्कपिलो जयतां वरः / जातो जगद्धितार्थाय योगीन्द्रप्रवरो भुवि
ដោយអំសៈមួយនៃព្រះវិષ્ણុ ព្រះភគវាន កបិលៈ—ប្រសើរនៅក្នុងចំណោមអ្នកមានជ័យ—បានកើតលើផែនដី ដើម្បីសុខមង្គលនៃលោក ជាយោគីន្រ្ទដ៏អធិក។
Verse 16
अगस्त्यपीतसलिले दिव्यवर्षशतावधि / ध्यायन्नास्ते ऽधुनांऽभोधावेकान्ते तत्र कुत्र चित्
ទោះបីអគស្ត្យបានផឹកទឹកសមុទ្រហើយក្តី គាត់នៅតែឥឡូវនេះសមាធិគិតគូររយៈពេលមួយរយឆ្នាំទេវតា ស្នាក់នៅកន្លែងស្ងាត់មួយក្នុងមហាសមុទ្រ មិនដឹងនៅទីណា។
Verse 17
गत्वा यूयं ममादेशात्कपिलं मुनिपुङ्गवम् / ध्यानाव सानमिच्छन्तस्तिष्ठध्वं तदुपह्वरे
តាមព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ អ្នកទាំងអស់ចូរទៅរកកបិលៈ មុនីដ៏ប្រសើរ ហើយដោយរង់ចាំឲ្យសមាធិរបស់គាត់បញ្ចប់ សូមស្នាក់នៅក្បែរនោះ។
Verse 18
समाधिविरतौ तस्य स्वाभिप्रायमशेषतः / नत्वा तस्मै वदिष्यध्वं स वः श्रेयो विधास्यति
ពេលគាត់ចាកចេញពីសមាធិ សូមយល់ដឹងអំពីបំណងរបស់គាត់ឲ្យគ្រប់គ្រាន់ ហើយកោតគោរពក្រាបបង្គំទូល; គាត់នឹងបង្កើតសេចក្តីប្រសើរឲ្យអ្នកទាំងអស់។
Verse 19
समाधिभङ्गश्च मुनेर्यथा स्यात्सागरैः कृतः / कुरुध्वं च तथा यूयं प्रवृत्तिं विबुधोत्तमाः
ឱ ព្រះទេវតាអ្នកប្រសើរបំផុតទាំងឡាយ! ដូចដែលសមុទ្របានធ្វើឲ្យសមាធិរបស់មុនីខូចខាត ដូច្នោះដែរ អ្នកទាំងឡាយចូរធ្វើសកម្មភាពឲ្យសមគួរ។
Verse 20
जैमिनिरुवाच इत्युक्तास्तेन विबुधास्तं प्रणम्य वितामहम् / गत्वा तं विबुधश्रेष्टं ते कृताञ्जलयो ऽब्रुवन्
ជៃមិនីបាននិយាយថា— ពេលបានឮដូច្នោះ ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានក្រាបបង្គំចំពោះ វិតាមហៈ ហើយទៅរកទេវតាអ្នកប្រសើរបំផុត ដោយប្រណមដៃនិយាយថា
Verse 21
देवा ऊचुः प्रसीद नो मुनिश्रेष्ठ वयं त्वां शरणं गताः / उपद्रुतं जगत्सर्वंसागरैः संप्रणश्यति
ព្រះទេវតាទាំងឡាយបាននិយាយថា— ឱ មុនីអ្នកប្រសើរបំផុត! សូមប្រទានព្រះគុណដល់យើង; យើងបានមកសុំជ្រកកោននៅព្រះអង្គ។ ពិភពលោកទាំងមូលកំពុងវិនាសដោយការរំខានពីសមុទ្រ។
Verse 22
त्वं किलाखिललोकानां स्थितिसहारकारणः / विष्णोरंशेन योगीन्द्रस्वरूपी भुवि संस्थितः
ព្រះអង្គជាមូលហេតុនៃការរស់នៅ និងការលាយបាត់របស់លោកទាំងអស់; ដោយជាអಂશនៃព្រះវិṣṇu ព្រះអង្គស្ថិតលើផែនដីក្នុងសភាពជា យោគីន្ទ្រ។
Verse 23
पुंसां तापत्रयार्त्तानामार्तिनाशाय केवलम् / स्वेच्छया ते धृतो देहो न तु त्वं तपतां वरः
ដើម្បីបំបាត់ទុក្ខវេទនារបស់មនុស្សដែលរងទុក្ខដោយតាបៈបីប្រការ ប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គបានទទួលយករាងកាយនេះដោយសេចក្តីស្ម័គ្រចិត្ត; ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកតបៈ ព្រះអង្គមិនត្រូវបានដុតក្តៅដោយវាទេ។
Verse 24
मनसैव जगत्सर्वं स्रष्टुं संहर्तुमेव च / विधातुं स्वेच्छया ब्रह्मन्भवाञ्छक्रोत्यसंशयम्
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍! ដោយចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកអាចបង្កើត បំផ្លាញ និងរៀបចំសកលលោកទាំងមូលតាមព្រះឆន្ទៈ ដោយគ្មានសង្ស័យ។
Verse 25
त्वं नो धाता विधाता च त्वं गुरुस्त्वं परायणम् / परित्राता त्वमस्माकं विनिवर्त्तय चापदम्
អ្នកជាអ្នកបង្កើត និងអ្នកកំណត់វាសនារបស់យើង; អ្នកជាគ្រូ និងជាទីពឹងខ្ពស់បំផុត។ អ្នកជាអ្នកការពារ; សូមបំបាត់គ្រោះអាសន្នរបស់យើង។
Verse 26
शरणं भव विप्रेन्द्र विप्रेद्राणां विशेषतः / सागरैर्दह्यमानानां लोकत्रयनिवासिनाम्
ឱ មេដឹកនាំព្រះព្រាហ្មណ៍! សូមក្លាយជាទីពឹង ជាពិសេសសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ហើយសម្រាប់អ្នករស់នៅក្នុងលោកទាំងបី ដែលកំពុងត្រូវសមុទ្រដុតឆេះ។
Verse 27
ननु वै सात्त्विकी चेष्टा भवतीह भवादृशाम् / त्रातुमर्हसि तस्मात्त्वं लोकानस्मांश्च सुव्रत
ពិតប្រាកដណាស់ នេះជាកិច្ចប្រឹងប្រែងសាត្វវិករបស់មហាត្មាដូចអ្នក; ដូច្នេះ ឱ អ្នកមានវត្ដល្អ អ្នកគួរជួយសង្គ្រោះលោកទាំងឡាយ និងពួកយើង។
Verse 28
न चेदकाले भगवन्विनङ्क्ष्यत्यखिलं जगत् / जैमिनिरुवाच इत्युक्तः सकलैर्देवैरुन्मील्य नयने शनैः
ឱ ព្រះភគវន្ត! ប្រសិនបើអ្នកមិនទប់ស្កាត់វាមុនពេលវេលា នោះសកលលោកទាំងមូលនឹងវិនាស។ ជៃមិនីបាននិយាយថា ពេលទេវតាទាំងអស់និយាយដូច្នេះ គាត់បានបើកភ្នែកយឺតៗ។
Verse 29
विलोक्य तानुवाचेदं कपिलः सूनृतं वचः / स्वकर्मणैव निर्दग्धाः प्रविनङ्क्ष्यन्ति सागराः
កាលកបិលៈមើលឃើញពួកនោះ ក៏ពោលពាក្យសច្ចៈដ៏ទន់ភ្លន់ថា—ដោយកម្មរបស់ខ្លួនឯង បុត្រសាគរាទាំងនេះនឹងត្រូវដុតឆេះ ហើយវិនាស។
Verse 30
काले प्राप्ते तु युष्माभिः सतावत्परिपाल्यताम् / अहं तु कारणं तेषां विनाशाय दुरात्मनाम्
ពេលកាលមកដល់ អ្នកទាំងឡាយចូរក្សាសច្ចធម៌ឲ្យបាន; ខ្ញុំនឹងក្លាយជាមូលហេតុនៃវិនាសរបស់ពួកចិត្តអាក្រក់ទាំងនោះ។
Verse 31
भविष्यामि सुरश्रेष्ठा भवतामर्थसिद्धये / मम क्रोधाग्नि विप्लुष्टाः सागराः पापचेतसः
ឱ ព្រះទេវតាអ្នកប្រសើរ! ដើម្បីឲ្យបំណងរបស់អ្នកទាំងឡាយសម្រេច ខ្ញុំនឹងនៅជួយ; បុត្រសាគរាដែលមានចិត្តបាប ត្រូវភ្លើងកំហឹងរបស់ខ្ញុំដុតឆេះហើយ។
Verse 32
भविष्यन्तु चिरेणैव कालोपहतबुद्धयः / तस्माद्गतज्वरा देवा लोकाश्चैवाकुतोभयाः
អ្នកដែលបញ្ញាត្រូវកាលវេលាបំផ្លាញ នឹងទទួលផលយូរណាស់; ដូច្នេះ សូមឲ្យទេវតាទាំងឡាយស្ងប់ក្តៅក្រហាយ ហើយលោកទាំងឡាយក៏គ្មានភ័យពីទីណាទាំងអស់។
Verse 33
भवन्तु ते दुराचाराः क्षिप्रं यास्यन्ति संक्षयम् / तद्यूयं निर्भया भूत्वा व्रजध्वं स्वां पुरीं प्रति
ពួកប្រព្រឹត្តអាក្រក់ទាំងនោះ នឹងទៅដល់ការវិនាសយ៉ាងឆាប់; ដូច្នេះ អ្នកទាំងឡាយចូរមិនភ័យ ហើយត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន។
Verse 34
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं ततो ऽभीष्टमवाप्स्यथ / कपिलेनैवमुक्तास्ते देवाः सर्वे सवासवाः
ចូររង់ចាំមួយរយៈ; បន្ទាប់មក អ្នកទាំងឡាយនឹងបានសម្រេចអ្វីដែលប្រាថ្នា។ ពេលកបិលនិយាយដូច្នេះ ព្រះទេវទាំងអស់ជាមួយព្រះឥន្ទ្រក៏រីករាយ។
Verse 35
तं प्रणम्य ततो जग्मुः प्रतीताग्निदिवं प्रति / एतस्मिन्नन्तरे राजा सगरः पृथिवीपतिः
ក្រោយពេលក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ពួកគេទាំងអស់បានទៅកាន់សួគ៌ដោយចិត្តពេញបរិបូរណ៍។ ក្នុងចន្លោះនោះ ព្រះបាទសគរ ជាម្ចាស់ផែនដី (បានមកដល់)។
Verse 36
वाजिमेधं महायज्ञं कर्तुं चक्रे मनोरथम् / आहृत्य सर्वसंभारान्वसिष्ठानुमते तदा
នៅពេលនោះ ព្រះអង្គបានបង្កើតបំណងធ្វើមហាយជ្ញ វាជិមេធ; ដោយការអនុញ្ញាតរបស់វសិષ્ઠ បានប្រមូលសម្ភារៈទាំងអស់។
Verse 37
और्वाद्यैः सहितो विप्रैर्यथावद्दीक्षितो ऽभवत् / दीक्षां प्रविष्टो नृपतिर्हयसंचारणाय वै
ជាមួយព្រះព្រាហ្មណ៍ដូចជា អោវ៌រា ជាដើម ព្រះអង្គបានទទួលទិក្សាតាមពិធីត្រឹមត្រូវ។ ក្រោយចូលទិក្សា ព្រះមហាក្សត្របានត្រៀមសម្រាប់ការបញ្ចេញសេះឲ្យធ្វើដំណើរ។
Verse 38
पुत्रान्सर्वान्समाहूय संदिदेश महयशाः / संचारयित्वा तुरगं परीत्य पृथिवीतले
ព្រះអង្គមានកិត្តិយសធំ (សគរ) បានហៅព្រះរាជបុត្រទាំងអស់មក ហើយមានព្រះបន្ទូលបញ្ជា៖ «ចូរនាំសេះឲ្យសញ្ជើរជុំវិញលើផ្ទៃផែនដី (ហើយការពារវា)»។
Verse 39
क्षिप्रं ममान्तिकं पुत्राः पुनराहर्तुमर्हथ / जैमिनिरुवाच ततस्ते पितुरादेशात्तमादाय तुरङ्गमम्
“កូនៗអើយ ចូរនាំវាត្រឡប់មកជិតខ្ញុំដោយឆាប់រហ័ស។” ជៃមិនីបាននិយាយ—បន្ទាប់មកពួកគេតាមព្រះបន្ទូលបិតា យកសេះនោះហើយចេញដំណើរ។
Verse 40
परिचङ्क्रमयामासुः सकले क्षितिमण्डले / विधिचोदनयैवाश्वः स भूमौ परिवर्तिततः
ពួកគេបាននាំវាដើរវិលជុំវិញទូទាំងមណ្ឌលផែនដី; ដោយការជំរុញរបស់វាសនា សេះនោះបានស្ទើរតែវង្វេងលើដី។
Verse 41
न तु दिग्विजयार्थाय करादानार्थमेव च / पृथिवीभूभुजा तेन पूर्वमेव विनिर्जिता
នេះមិនមែនសម្រាប់ការឈ្នះទិសទាំងឡាយ ឬសម្រាប់ការប្រមូលពន្ធតែប៉ុណ្ណោះទេ; ព្រះមហាក្សត្រនោះបានឈ្នះផែនដីមុនហើយ។
Verse 42
नृपाश्चोदारवीर्येण करदाः समरे कृताः / ततस्ते राजतनया निस्तोये लवणांबुधौ
ដោយវីរភាពដ៏ឧត្តម ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយត្រូវបានធ្វើឲ្យក្លាយជាអ្នកបង់សួយក្នុងសង្គ្រាម; បន្ទាប់មក ព្រះរាជបុត្រទាំងនោះបានចូលទៅក្នុងសមុទ្រអំបិលដែលគ្មានទឹក។
Verse 43
भूतले विविशुर्हृष्टाः परिवार्य तुरङ्गमम्
ពួកគេមានអំណរ ហើយព័ទ្ធជុំវិញសេះនោះ រួចចូលទៅក្នុងផ្ទៃដី។
The Solar-royal Sagara cycle is advanced: Sagara’s rejection of Asamañjasa, elevation of Aṃśumān, and the collective behavior of Sagara’s numerous descendants (often called the Sāgaras) becomes the dynastic hinge that drives the next causal episode.
Ritual order is portrayed as a cosmological stabilizer: the ‘yajña-sanmārga’ is destroyed, svādhyāya and vaṣaṭkāra decline, devas and pitṛs lose havya-kavya shares, ascetics’ tapas/samādhi are disrupted, and multiple cosmic communities (devas/asuras/nāgas) experience agitation.
Kapila is introduced as a world-benefiting yogic authority, explicitly ‘born from a portion of Viṣṇu,’ to frame the impending resolution as divinely sanctioned correction: Time (Kāla) governs the outcome, but Kapila becomes the proximate instrument through which the Sāgaras’ adharma is checked.