Shloka 15
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
रामो ऽपि हत्वा नृपचक्रमाजौ राज्ञः सहायर्थमुपागतं च / समन्वितो ऽसावकृतव्रणेन सस्नौ मुदागत्य च नर्मदायाम्
Transliteration
rāmo 'pi hatvā nṛpacakramājau rājñaḥ sahāyarthamupāgataṃ ca / samanvito 'sāvakṛtavraṇena sasnau mudāgatya ca narmadāyām
Translation
ព្រះរាមក៏ដូចគ្នា បន្ទាប់ពីសម្លាប់កងទ័ពជុំរង្វង់របស់ព្រះមហាក្សត្រនានានៅសមរភូមិ ហើយរួមជាមួយអ្នកមកជួយព្រះរាជា ដោយគ្មានរបួស បានមកដល់ទន្លេនರ್ಮទា ហើយងូតទឹកដោយសេចក្តីរីករាយ។
Word by Word
रामःRama
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपवाद (also/even)
हत्वाhaving slain
हत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), ‘having slain’
नृप-चक्रम्the circle/host of kings (army)
नृप-चक्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृप + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
आजौin battle
आजौ:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular; ‘in battle’
राज्ञःof the king
राज्ञः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
सहाय-अर्थम्for (his) assistance
सहाय-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeNoun
Rootसहाय + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative of purpose (for the sake of help)
उपागतम्that had come/approached
उपागतम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootउप-आ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agreeing with नृपचक्रम्
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
समन्वितःaccompanied
समन्वितः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootसम्-अनु-√इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘accompanied/attended’
असौhe
असौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
अकृत-व्रणेनwith the unwounded one
अकृत-व्रणेन:
सहकारक/सहयोग (Association/सह)
TypeNoun
Rootअकृत + व्रण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular; ‘with (one) whose wound was not made/with unwounded (companion)’
सस्नौbathed
सस्नौ:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘bathed’
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Instrument/means; adverbial)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular used adverbially
आगत्यhaving come
आगत्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (absolutive), ‘having come’
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
नर्मदायाम्in the Narmadā (river)
नर्मदायाम्:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular