Shloka 16
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
यतो यतो धावति भार्गवेन्द्रो मनो ऽनिलौजाः प्रहरन्परश्वधम् / ततस्ततो वाजिरथेभमानवा निकृत्तगात्राः शतशो निपेतुः
Transliteration
yato yato dhāvati bhārgavendro mano 'nilaujāḥ praharanparaśvadham / tatastato vājirathebhamānavā nikṛttagātrāḥ śataśo nipetuḥ
Translation
គ្រប់ទីកន្លែងដែល ភ៌គវេន្ទ្រ រត់ទៅដោយល្បឿននៃចិត្តនិងខ្យល់ ព្រមទាំងវាយប្រហារដោយពូថៅ នៅទីនោះ សេះ រទេះចម្បាំង ដំរី និងមនុស្សរាប់រយនាក់បានដួលរលំដោយដាច់សរីរាង្គ។
Word by Word
यतःwherever/from wherever
यतः:
देश (Location/Direction)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशि/स्थानार्थे (relative adverb: 'from/where')
यतःwherever
यतः:
देश (Location/Direction)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
धावतिruns
धावति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
भार्गवेन्द्रःthe Bhārgava lord (Paraśurāma)
भार्गवेन्द्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभार्गव-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Bhārgava + lord)
मनःmind
मनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अनिलौजाःwith wind-like speed/force
अनिलौजाः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootअनिल-ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (wind-like vigor); विशेषणम् (of मनः)
प्रहरन्striking
प्रहरन्:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootप्र-हृ (धातु)
Formशतृ (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; परस्मैपदी; विशेषणरूपेण
परश्वधम्axe
परश्वधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपरश्वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ततःfrom there/then
ततः:
देश/काल (Place/Time)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/तत्र (correlative adverb: 'from there/then')
ततःfrom there/then
ततः:
देश/काल (Place/Time)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
वाजिरथेभमानवाःhorses, chariots, elephants, and men
वाजिरथेभमानवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवाजि-रथ-इभ-मानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व (horses, chariots, elephants, men)
निकृत्तगात्राःwith limbs cut off
निकृत्तगात्राः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootनि-कृत् (धातु) + गात्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समास (निकृत्तानि गात्राणि येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्
शतशःby hundreds
शतशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशतशः (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/प्रकारवाचक (distributive adverb)
निपेतुःfell down
निपेतुः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन