Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 47
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
खदिरासनखर्जूरैः संकुलं बदरीद्रुमैः / तत्र प्रविश्य वै रामो ह्यकृतव्रणसंयुतः
Transliteration
khadirāsanakharjūraiḥ saṃkulaṃ badarīdrumaiḥ / tatra praviśya vai rāmo hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ
Translation
ក្នុងព្រៃដែលសម្បូរទៅដោយដើមខឌិរ អាសន ខជូរ និងបដរី ព្រះរាមដែលគ្មានរបួស បានចូលទៅទីនោះ។
Word by Word
खदिरासनखर्जूरैःwith khadira-, āsana-, and date-palms
खदिरासनखर्जूरैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootखदिर + आसन + खर्जूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (collective copulative)
संकुलम्dense, crowded
संकुलम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with implied वनम्/स्थानम्)
बदरीद्रुमैःwith jujube trees
बदरीद्रुमैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबदरी + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (badaryāḥ drumāḥ)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having entered)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
अकृतव्रणसंयुतःendowed with being unwounded (uninjured)
अकृतव्रणसंयुतः:
विशेषण (Qualifier of रामः/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअकृत + व्रण + संयुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (नञ्-पूर्वपद: akṛta-vraṇa = ‘unwounded’) + ‘saṃyuta’ (endowed with)