Shloka 48
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
अजः स्वयंभुवा दत्तो मेषो दत्तश्च शंभुना / मायाविहरणे विप्र गिरौ क्रैञ्चे निपातिते
Transliteration
ajaḥ svayaṃbhuvā datto meṣo dattaśca śaṃbhunā / māyāviharaṇe vipra girau kraiñce nipātite
Translation
ព្រះស្វយಂಭូប្រទានពពែ និងព្រះសಂಭុប្រទានចៀមឈ្មោល; ឱ ព្រាហ្មណ៍ ក្នុងល្បែងមាយា លើភ្នំក្រៃញ្ច (វា) ត្រូវបានទម្លាក់ចុះ។
Word by Word
अजःgoat
अजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वयंभुवाby Svayambhū (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Kartr̥ (कर्ता/Agent; in passive)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
दत्तःgiven
दत्तः:
Karma (कर्म/Object; PPP agreeing with subject-noun)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेषःram
मेषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दत्तःgiven
दत्तः:
Karma (कर्म/Object; PPP agreeing with subject-noun)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शंभुनाby Śambhu (Śiva)
शंभुना:
Kartr̥ (कर्ता/Agent; in passive)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
मायाविहरणेin the magical sport/roaming
मायाविहरणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) + विहरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘of māyā’ + ‘sporting/roaming’)
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (वैकल्पिक रूप ‘गिरौ’); अधिकरण
क्रैञ्चेat (Mount) Krauñca
क्रैञ्चे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेष-स्थाननाम
निपातितेwhen it was struck down/felled
निपातिते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु) + णिच्? (causative implied) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when/after (it was) felled/caused to fall’ (locative absolute)