Adhyaya 207: Krishna Slays the False Vasudeva and Burns Varanasi with the Sudarshana Chakra
អធ្យាយ ២០៧ ពិពណ៌នាអំពីអត្តសញ្ញាណទេវតាពិត និងភាពឥតប្រយោជន៍នៃអំណាចក្លែងក្លាយ។ ព្រះឥសីសួរអំពីកិច្ចការអស្ចារ្យរបស់ព្រះក្រឹෂ್ಣ ហើយព្រះវ្យាសប្រាប់រឿងពៅណ្ឌ្រកៈ ស្តេចមួយដែលវង្វេងប្រកាសខ្លួនជា «វាសុទេវ» ពាក់សញ្ញាវិស្ណុ ហើយផ្ញើទូតទាមទារឲ្យព្រះក្រឹෂ್ಣប្រគល់ចក្រ និងនិមិត្តសញ្ញាផ្សេងៗ។ ព្រះក្រឹષṇឆ្លើយដោយអារម្មណ៍ប្រកបដោយការសើចស្រាល ថានឹងយកសញ្ញាទាំងនោះទៅប្រគល់ផ្ទាល់។ ព្រះអង្គជិះគរុដា ទៅប្រឈមពៅណ្ឌ្រកៈដែលសម្ព័ន្ធជាមួយស្តេចកាសី; ទោះបីអ្នកក្លែងក្លាយធ្វើត្រាប់តាមគ្រឿងសម្គាល់វិស្ណុ ក៏ព្រះក្រឹषṇបំផ្លាញទ័ព និងសម្លាប់ស្តេចទាំងពីរ។ នៅកាសី កូនស្តេចដែលស្លាប់បូជាព្រះសង្គរ ហើយទទួលបានក្រឹត្យា (អំណាចមន្តអាគម) ដើម្បីបំផ្លាញព្រះក្រឹषṇ។ សុទർശនៈតាមបំផ្លាញក្រឹត្យា បន្ទាប់មកទៅដល់កាសី (វារាណាសី) ដុតក្រុង ហើយត្រឡប់ទៅដៃព្រះវិស្ណុ បង្ហាញអធិរាជភាពនៃទេវតាពិតលើមាយា និងមន្តអាក្រក់។
Chapter Arc
{"opening_hook":"The sages press for an explanation of Kṛṣṇa’s “impossible” feats; the narration pivots to a startling provocation—an earthly king styling himself “Vāsudeva” and daring the real Vāsudeva to surrender the divine emblems.","rising_action":"Pauṇḍraka’s embassy arrives with a formal ultimatum, flaunting counterfeit insignia (cakra, śaṅkha, gadā, śrīvatsa). Kṛṣṇa answers with controlled irony—he will personally “deliver” the requested signs—then mounts Garuḍa and advances swiftly as Kāśī’s king joins the impostor’s coalition.","climax_moment":"On the battlefield Kṛṣṇa exposes the hollowness of theatrical divinity: Sudarśana severs Pauṇḍraka and the Kāśī king, and later, when a Śaiva-derived kṛtyā is unleashed, Sudarśana annihilates the ritual-entity and proceeds to burn Kāśī itself—an uncompromising demonstration that counterfeit sovereignty and hostile magic cannot stand before the authentic Lord.","resolution":"Sudarśana, having destroyed the kṛtyā and reduced Vārāṇasī to ashes, returns to Viṣṇu’s hand; the narrative closes by reasserting the supremacy of true divine identity over delusion (moha), imitation, and adversarial rites.","key_verse":null}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Vaiṣṇava polemic on authentic divine identity versus counterfeit sovereignty (Pauṇḍraka’s false Vāsudeva).","secondary_themes":["The limits of external insignia: symbols without realization become parody","Sudarśana as dharmic sovereignty overpowering armies, magic, and urban defenses","Śaiva boon and ritual power subordinated to the higher will of Bhagavān","Sacred geography under judgment: Kāśī’s burning as theological demonstration"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter underscores a Brahma Purāṇa-style harmonization-with-hierarchy: other deities and rites have real efficacy, yet the decisive sovereignty belongs to Viṣṇu’s śakti (Sudarśana), which overrides hostile ritual constructions (kṛtyā) and exposes imposture.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it models a foundational Purāṇic concern: establishing reliable markers of true divinity (tattva) over mere names, costumes, and political claims—framing theology through narrative proof."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"adbhuta","climax_rasa":"raudra","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["adbhuta → vīra → raudra → bhayānaka → śānta"],"devotional_peaks":["Kṛṣṇa’s calm, sovereign reply that turns the ultimatum into a revelation of true lordship","Sudarśana’s destruction of the kṛtyā—bhakti framed as trust in the Lord’s invincible protection","The return of Sudarśana to Viṣṇu’s hand, restoring cosmic order after the conflagration"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["Vārāṇasī (Kāśī)","Avimukta Mahākṣetra","Dvāravatī (Dvārakā)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":null}
Shlokas in Adhyaya 207
Verse 1
मुनय ऊचुः चक्रे कर्म महच् छौरिर् बिभ्रद् यो मानुषीं तनुम् जिगाय शक्रं शर्वं च सर्वदेवांश् च लीलया //
ខគម្ពីរនេះបង្ហាញតែលេខខគថា «១» ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 2
यच् चान्यद् अकरोत् कर्म दिव्यचेष्टाविघातकृत् कथ्यतां तन् मुनिश्रेष्ठ परं कौतूहलं हि नः //
ខគម្ពីរនេះបង្ហាញតែលេខខគថា «២» ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 3
व्यास उवाच गदतो मे मुनिश्रेष्ठाः श्रूयताम् इदम् आदरात् नरावतारे कृष्णेन दग्धा वाराणसी यथा //
ខគម្ពីរនេះបង្ហាញតែលេខខគថា «៣» ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 4
पौण्ड्रको वासुदेवश् च वासुदेवो ऽभवद् भुवि अवतीर्णस् त्वम् इत्य् उक्तो जनैर् अज्ञानमोहितैः //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៤) ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងព្រះពុរាណ ដោយមានអត្ថន័យសក្ការៈ។
Verse 5
स मेने वासुदेवो ऽहम् अवतीर्णो महीतले नष्टस्मृतिस् ततः सर्वं विष्णुचिह्नम् अचीकरत् दूतं च प्रेषयाम् आस स कृष्णाय द्विजोत्तमाः //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៥) បង្ហាញនូវការបង្រៀនដ៏សក្ការៈ តាមប្រពៃណីព្រះពុរាណ។
Verse 6
दूत उवाच त्यक्त्वा चक्रादिकं चिह्नं मदीयं नाम मात्मनः वासुदेवात्मकं मूढ मुक्त्वा सर्वम् अशेषतः //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៦) ត្រូវអានដោយការគោរព ដើម្បីយល់នូវន័យជ្រាលជ្រៅនៃធម្មៈ។
Verse 7
आत्मनो जीवितार्थं च तथा मे प्रणतिं व्रज //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៧) រំលេចពីសេចក្តីពិត និងកាតព្វកិច្ច តាមវិធីសាស្ត្រព្រះពុរាណ។
Verse 8
व्यास उवाच इत्य् उक्तः स प्रहस्यैव दूतं प्राह जनार्दनः //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៨) ជាការចងក្រងសេចក្តីដឹង ដើម្បីណែនាំអ្នកស្វែងរកផ្លូវធម៌។
Verse 9
श्रीभगवान् उवाच निजचिह्नम् अहं चक्रं समुत्स्रक्ष्ये त्वयीति वै वाच्यश् च पौण्ड्रको गत्वा त्वया दूत वचो मम //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៩) ក្នុងព្រះពុរាណ បង្ហាញនូវព្រះធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វិសុទ្ធ តាមរបៀបសាសនាហិណ្ឌូ។
Verse 10
ज्ञातस् त्वद्वाक्यसद्भावो यत् कार्यं तद् विधीयताम् गृहीतचिह्न एवाहम् आगमिष्यामि ते पुरम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ១០) បន្តពណ៌នាអំពីព្រះធម៌ និងសេចក្តីដឹងដ៏វិសុទ្ធ ដែលត្រូវគោរពក្នុងពិភពលោក។
Verse 11
उत्स्रक्ष्यामि च ते चक्रं निजचिह्नम् असंशयम् आज्ञापूर्वं च यद् इदम् आगच्छेति त्वयोदितम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ១១) បង្ហាញថា ការស្តាប់ និងការចងចាំព្រះវចនៈ នាំទៅរកសេចក្តីសុខ និងគុណធម៌។
Verse 12
संपादयिष्ये श्वस् तुभ्यं तद् अप्य् एषो ऽविलम्बितम् शरणं ते समभ्येत्य कर्तास्मि नृपते तथा यथा त्वत्तो भयं भूयो नैव किंचिद् भविष्यति //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ១២) រំលឹកឲ្យអ្នកប្រាជ្ញគោរពព្រះធម៌ ដោយការប្រព្រឹត្តល្អ និងការបូជាដោយចិត្តសុចរិត។
Verse 13
व्यास उवाच इत्य् उक्ते ऽपगते दूते संस्मृत्याभ्यागतं हरिः गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितं तत्पुरं ययौ //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ១៣) សរសើរព្រះគុណនៃការសិក្សាពុរាណ និងការចែករំលែកចំណេះដឹង ដើម្បីប្រយោជន៍សត្វលោក។
Verse 14
तस्यापि केशवोद्योगं श्रुत्वा काशिपतिस् तदा सर्वसैन्यपरीवारपार्ष्णिग्राहम् उपाययौ //
ខគម្ពីរនេះ (២០៧.១៤) មិនមានអត្ថបទសំស្ក្រឹតត្រូវបានផ្តល់; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែបានដោយសុចរិត។
Verse 15
ततो बलेन महता काशिराजबलेन च पौण्ड्रको वासुदेवो ऽसौ केशवाभिमुखं ययौ //
ខគម្ពីរនេះ (២០៧.១៥) មិនមានអត្ថបទសំស្ក្រឹតដើម; ដូច្នេះការបកប្រែឲ្យត្រឹមត្រូវមិនអាចធ្វើបាន។
Verse 16
तं ददर्श हरिर् दूराद् उदारस्यन्दने स्थितम् चक्रशङ्खगदापाणिं पाणिना विधृताम्बुजम् //
សម្រាប់ ២០៧.១៦ មិនបានផ្តល់អត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែដោយគោរពតាមដើមបានទេ។
Verse 17
स्रग्धरं धृतशार्ङ्गं च सुपर्णरचनाध्वजम् वक्षस्थलकृतं चास्य श्रीवत्सं ददृशे हरिः //
ខ ២០៧.១៧ គ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹតដើមត្រូវបានផ្តល់; ដូច្នេះមិនអាចផ្តល់ការបកប្រែដែលជឿទុកចិត្តបាន។
Verse 18
किरीटकुण्डलधरं पीतवासःसमन्वितम् दृष्ट्वा तं भावगम्भीरं जहास मधुसूदनः //
ខ ២០៧.១៨ មិនមានអត្ថបទសំស្ក្រឹតឬអង់គ្លេសដើម; ដូច្នេះការបកប្រែជាខគម្ពីរមិនអាចធ្វើបាន។
Verse 19
युयुधे च बलेनास्य हस्त्यश्वबलिना द्विजाः निस्त्रिंशर्ष्टिगदाशूलशक्तिकार्मुकशालिना //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ 19) ត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងប្រភពសំស្ក្រឹត ប៉ុន្តែអត្ថបទពិតមិនត្រូវបានផ្តល់មកទីនេះ។
Verse 20
क्षणेन शार्ङ्गनिर्मुक्तैः शरैर् अग्निविदारणैः गदाचक्रातिपातैश् च सूदयाम् आस तद्बलम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ 20) មាននៅក្នុងមូលដ្ឋានសំស្ក្រឹត ប៉ុន្តែអត្ថបទដើមមិនត្រូវបានបង្ហាញនៅទីនេះ។
Verse 21
काशिराजबलं चैव क्षयं नीत्वा जनार्दनः उवाच पौण्ड्रकं मूढम् आत्मचिह्नोपलक्षणम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ 21) ត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានក្នុងសំស្ក្រឹត ប៉ុន្តែពាក្យពិតមិនមាននៅក្នុងទិន្នន័យនេះ។
Verse 22
श्रीभगवान् उवाच पौण्ड्रकोक्तं त्वया यत् तद् दूतवक्त्रेण मां प्रति समुत्सृजेति चिह्नानि तत् ते संपादयाम्य् अहम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ 22) ស្ថិតក្នុងបរិបទព្រះគម្ពីរ ប៉ុន្តែអត្ថបទសំស្ក្រឹតមិនត្រូវបានផ្តល់ឲ្យ ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែពាក្យតាមពាក្យបាន។
Verse 23
चक्रम् एतत् समुत्सृष्टं गदेयं ते विसर्जिता गरुत्मान् एष निर्दिष्टः समारोहतु ते ध्वजम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ 23) ត្រូវបានចុះលេខក្នុងប្រភព ប៉ុន្តែគ្មានអត្ថបទដើមនៅទីនេះ ដូច្នេះសូមផ្តល់សំស្ក្រឹតដើម្បីបកប្រែឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
Verse 24
इत्य् उच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ विदारितः पोथितो गदया भग्नो गरुत्मांश् च गरुत्मता //
ខគម្ពីរនេះ (២៤) បង្ហាញតែលេខខគម្ពីរ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 25
ततो हाहाकृते लोके काशीनाम् अधिपस् तदा युयुधे वासुदेवेन मित्रस्यापचितौ स्थितः //
ខគម្ពីរនេះ (២៥) មានតែលេខខគម្ពីរ ប៉ុន្តែមិនមានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែបាន។
Verse 26
ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश् छित्त्वा तस्य शरैः शिरः काशिपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल् लोकस्य विस्मयम् //
ខគម្ពីរនេះ (២៦) បង្ហាញតែលេខខគម្ពីរ ហើយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះការបកប្រែមិនអាចធ្វើបាន។
Verse 27
हत्वा तु पौण्ड्रकं शौरिः काशिराजं च सानुगम् रेमे द्वारवतीं प्राप्तो ऽमरः स्वर्गगतो यथा //
ខគម្ពីរនេះ (២៧) មានតែសញ្ញាលេខខគម្ពីរ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបាន។
Verse 28
तच्छिरः पतितं तत्र दृष्ट्वा काशिपतेः पुरे जनः किम् एतद् इत्य् आह केनेत्य् अत्यन्तविस्मितः //
ខគម្ពីរនេះ (២៨) បង្ហាញតែលេខខគម្ពីរ ហើយមិនមានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចផ្តល់ការបកប្រែបាន។
Verse 29
ज्ञात्वा तं वासुदेवेन हतं तस्य सुतस् ततः पुरोहितेन सहितस् तोषयाम् आस शंकरम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ២៩) ត្រូវបានរាប់ថាជាព្រះវចនៈបរិសុទ្ធក្នុងព្រះបុរាណ។
Verse 30
अविमुक्ते महाक्षेत्रे तोषितस् तेन शंकरः वरं वृणीष्वेति तदा तं प्रोवाच नृपात्मजम् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៣០) ត្រូវបានបង្ហាញថាជាការប្រាប់បង្រៀនដ៏សក្ការៈក្នុងព្រះបុរាណ។
Verse 31
स वव्रे भगवन् कृत्या पितुर् हन्तुर् वधाय मे समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादान् महेश्वर //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៣១) ត្រូវបានគេគោរពថាជាព្រះវចនៈសម្រាប់ការអានបូជានិងការសិក្សា។
Verse 32
व्यास उवाच एवं भविष्यतीत्य् उक्ते दक्षिणाग्नेर् अनन्तरम् महाकृत्या समुत्तस्थौ तस्यैवाग्निनिवेशनात् //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៣២) បង្ហាញនូវសេចក្តីដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងទម្រង់សក្ការៈរបស់ព្រះបុរាណ។
Verse 33
ततो ज्वालाकरालास्या ज्वलत्केशकलापिका कृष्ण कृष्णेति कुपिता कृत्वा द्वारवतीं ययौ //
ខគម្ពីរនេះ (លេខ ៣៣) ត្រូវបានរក្សាទុកជាប្រភពចំណេះដឹងបរិសុទ្ធក្នុងប្រពៃណីព្រះបុរាណ។
Verse 34
ताम् अवेक्ष्य जनः सर्वो रौद्रां विकृतलोचनाम् ययौ शरण्यं जगतां शरणं मधुसूदनम् //
ខគម្ពីរនេះ (៣៤) ត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុងព្រះពុរាណ ដោយសង្ខេបជាសញ្ញាសម្គាល់នៃព្រះធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រះវិស្ណុ។
Verse 35
जना ऊचुः काशिराजसुतेनेयम् आराध्य वृषभध्वजम् उत्पादिता महाकृत्या वधाय तव चक्रिणः जहि कृत्याम् इमाम् उग्रां वह्निज्वालाजटाकुलाम् //
ខគម្ពីរនេះ (៣៥) បន្តបង្ហាញនូវសេចក្តីបង្រៀនដ៏បរិសុទ្ធ ដើម្បីឲ្យអ្នកស្តាប់យល់អំពីកាតព្វកិច្ច និងគុណធម៌។
Verse 36
व्यास उवाच चक्रम् उत्सृष्टम् अक्षेषु क्रीडासक्तेन लीलया तद् अग्निमालाजटिलं ज्वालोद्गारातिभीषणम् //
ខគម្ពីរនេះ (៣៦) រំលឹកថា ការស្តាប់ និងការចងចាំព្រះវចនៈ នាំទៅកាន់សេចក្តីសុខ និងការលះបង់អំពើអាក្រក់។
Verse 37
कृत्याम् अनुजगामाशु विष्णुचक्रं सुदर्शनम् ततः सा चक्रविध्वस्ता कृत्या माहेश्वरी तदा //
ខគម្ពីរនេះ (៣៧) បង្ហាញថា អ្នកប្រតិបត្តិធម៌ដោយស្មោះត្រង់ នឹងទទួលបានព្រះគុណ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ។
Verse 38
जगाम वेगिनी वेगात् तद् अप्य् अनुजगाम ताम् कृत्या वाराणसीम् एव प्रविवेश त्वरान्विता //
ខគម្ពីរនេះ (៣៨) សន្និដ្ឋានថា ការគោរពព្រះធម៌ និងការស្វែងរកចំណេះដឹង នាំឲ្យឆ្ពោះទៅកាន់គោលដៅខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 39
विष्णुचक्रप्रतिहतप्रभावा मुनिसत्तमाः ततः काशिबलं भूरि प्रमथानां तथा बलम् //
ខគម្ពីរនេះមានតែលេខ «៣៩» ប៉ុណ្ណោះ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 40
समस्तशस्त्रास्त्रयुतं चक्रस्याभिमुखं ययौ शस्त्रास्त्रमोक्षबहुलं दग्ध्वा तद् बलम् ओजसा //
ខគម្ពីរនេះមានតែលេខ «៤០» ប៉ុណ្ណោះ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 41
कृत्वाक्षेमाम् अशेषां तां पुरीं वाराणसीं ययौ प्रभूतभृत्यपौरां तां साश्वमातङ्गमानवाम् //
ខគម្ពីរនេះមានតែលេខ «៤១» ប៉ុណ្ណោះ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 42
अशेषदुर्गकोष्ठां तां दुर्निरीक्ष्यां सुरैर् अपि ज्वालापरिवृताशेषगृहप्राकारतोरणाम् //
ខគម្ពីរនេះមានតែលេខ «៤២» ប៉ុណ្ណោះ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Verse 43
ददाह तां पुरीं चक्रं सकलाम् एव सत्वरम् अक्षीणामर्षम् अत्यल्पसाध्यसाधननिस्पृहम् तच् चक्रं प्रस्फुरद्दीप्ति विष्णोर् अभ्याययौ करम् //
ខគម្ពីរនេះមានតែលេខ «៤៣» ប៉ុណ្ណោះ ដោយគ្មានអត្ថបទសំស្ក្រឹត; ដូច្នេះមិនអាចបកប្រែអត្ថន័យបានទេ។
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the danger of delusion and counterfeit divinity: Pauṇḍraka’s appropriation of Viṣṇu’s insignia becomes a moral caution against egoic self-deification. It also asserts that hostile ritual force (the mahākṛtyā) cannot override the cosmic authority of the authentic divine principle represented by Kṛṣṇa and Sudarśana.
By situating Śaṅkara’s boon-granting at Avimukta Mahākṣetra and then narrating the catastrophic burning of Vārāṇasī, the chapter links theology to place: Kāśī is not merely a city but a charged sacred landscape where sectarian powers, royal actions, and divine weapons intersect, shaping a mythic rationale for the site’s fearsome sanctity.
The narrative explicitly features royal propitiation (ārādhana) of Śaṅkara at Avimukta and the commissioning of a mahākṛtyā—an aggressive ritual construct intended for destruction. The chapter implicitly critiques such weaponized rites when directed by vengeance, contrasting them with the inviolable protective function of Sudarśana.