Adhyaya 9
Viśvarūpa’s Death, Vṛtrāsura’s Manifestation, and the Devas’ Surrender to Nārāyaṇa
ព្រះសុកទេវៈរៀបរាប់ពីរបៀបដែល វិស្វរូបៈ ដែលជាបូជាចារ្យរបស់ពួកទេវៈ បានលួចធ្វើពិធីបូជាដល់ពួកអសុរៈ។ ព្រះឥន្ទ្របានសម្លាប់គាត់ ដោយប្រព្រឹត្តអំពើបាបព្រហ្មហត្យា ដែលទ្រង់បានចែករំលែកទៅកាន់ផែនដី ដើមឈើ ស្ត្រី និងទឹក។ ដើម្បីសងសឹក ត្វស្តា បានបង្កើត វ្ឫត្រាសុរៈ ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចពីភ្លើងបូជា។ ដោយអស់សង្ឃឹម ពួកទេវៈបានប្រគល់ខ្លួនដល់ព្រះនារាយណ៍។ ព្រះហរិបានលេចមក ហើយណែនាំព្រះឥន្ទ្រឱ្យសុំឆ្អឹងរបស់ ឫសី ទធីចិ ដើម្បីធ្វើជាវជ្រាវុធ ដោយបង្ហាញថា វ្ឫត្រៈ ក៏ជាអ្នកគោរពបូជាព្រះអង្គផងដែរ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच तस्यासन् विश्वरूपस्य शिरांसि त्रीणि भारत । सोमपीथं सुरापीथमन्नादमिति शुश्रुम ॥ १ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមីបន្តថា៖ ឱ ភារតៈ (បរិក្សិត) វិશ્વរូបៈមានក្បាលបី។ តាមអំណាចប្រភពដែលខ្ញុំបានឮ—ក្បាលមួយសម្រាប់ផឹកសោមរាសៈ មួយសម្រាប់ផឹកសុរា និងក្បាលទីបីសម្រាប់បរិភោគអាហារ។
Verse 2
स वै बर्हिषि देवेभ्यो भागं प्रत्यक्षमुच्चकै: । अददद्यस्य पितरो देवा: सप्रश्रयं नृप ॥ २ ॥
ឱ មហារាជ បរិក្សិត នៅលើវេទិយជ្ញា វិશ્વរូបៈបានថ្វាយចំណែកដល់ទេវតាទាំងឡាយដោយផ្ទាល់ ដោយចាក់ឃី (ប៊ឺសុទ្ធ) ចូលក្នុងភ្លើង ហើយសូត្រមន្តឮខ្លាំងដូចជា “indrāya idaṁ svāhā” និង “idam agnaye” ជាដើម។ ព្រោះមានសាច់ញាតិជាមួយទេវតាតាមខាងឪពុក គាត់បានថ្វាយចំណែកសមរម្យដល់ទេវតានីមួយៗដោយក្តីគោរព។
Verse 3
स एव हि ददौ भागं परोक्षमसुरान् प्रति । यजमानोऽवहद् भागं मातृस्नेहवशानुग: ॥ ३ ॥
គាត់បានបូជាឃ្រឹតក្នុងភ្លើងយជ្ញា ដោយអះអាងនាមទេវតា ប៉ុន្តែដោយទេវតាមិនដឹងឡើយ គាត់ត្រូវបាននាំដោយស្នេហាមាតෘសម្ពន្ធ ហើយបានបូជាផ្នែកមួយដល់អសុរផងដែរ។
Verse 4
तद्देवहेलनं तस्य धर्मालीकं सुरेश्वर: । आलक्ष्य तरसा भीतस्तच्छीर्षाण्यच्छिनद् रुषा ॥ ४ ॥
ពេលឥន្ទ្រា ព្រះមហាក្សត្រស្ថានសួគ៌ យល់ថា វិស្វរូបៈកំពុងមើលងាយទេវតា និងបោកបញ្ឆោតធម៌ ដោយលាក់លៀមបូជាផ្នែកសម្រាប់អសុរា គាត់ភ័យខ្លាចការបរាជ័យយ៉ាងខ្លាំង ហើយដោយកំហឹងបានកាត់ក្បាលទាំងបីរបស់វិស្វរូបៈចេញពីស្មា។
Verse 5
सोमपीथं तु यत्तस्य शिर आसीत् कपिञ्जल: । कलविङ्क: सुरापीथमन्नादं यत् स तित्तिरि: ॥ ५ ॥
បន្ទាប់មក ក្បាលដែលមានសម្រាប់ផឹកសោមរាសៈ បានក្លាយជា បក្សីកបិញ្ចល (francolin)។ ក្បាលដែលមានសម្រាប់ផឹកសុរា បានក្លាយជា កលវិង្គ (sparrow)។ ហើយក្បាលដែលមានសម្រាប់បរិភោគអាហារ បានក្លាយជា ទិត្តិរិ (partridge)។
Verse 6
ब्रह्महत्यामञ्जलिना जग्राह यदपीश्वर: । संवत्सरान्ते तदघं भूतानां स विशुद्धये । भूम्यम्बुद्रुमयोषिद्भ्यश्चतुर्धा व्यभजद्धरि: ॥ ६ ॥
ទោះបីឥន្ទ្រាមានអំណាចខ្លាំងអាចបំបាត់ផលបាបនៃការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍បានក៏ដោយ គាត់បានទទួលយកបន្ទុកនៃផលបាបនោះដោយការសោកស្តាយ និងលើកដៃអញ្ជលី។ គាត់ទ្រាំទុក្ខមួយឆ្នាំ ហើយបន្ទាប់មក ដើម្បីសម្អាតខ្លួន គាត់បានចែកផលបាបនោះជាបួនភាគទៅឲ្យដី ទឹក ដើមឈើ និងស្ត្រី។
Verse 7
भूमिस्तुरीयं जग्राह खातपूरवरेण वै । ईरिणं ब्रह्महत्याया रूपं भूमौ प्रदृश्यते ॥ ७ ॥
ជាប្រាក់ប្តូរនឹងពររបស់ឥន្ទ្រាថា រណ្តៅលើដីនឹងពេញដោយខ្លួនឯង ដីបានទទួលយកមួយភាគបួននៃផលបាបនៃការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍។ ដោយសារផលបាបនោះ យើងឃើញមានដីរាំងស្ងួត និងវាលខ្សាច់ជាច្រើនលើផ្ទៃផែនដី។
Verse 8
तुर्यं छेदविरोहेण वरेण जगृहुर्द्रुमा: । तेषां निर्यासरूपेण ब्रह्महत्या प्रदृश्यते ॥ ८ ॥
ជាផលប្តូរនៃពរព្រះឥន្ទ្រាដែលឲ្យសាខា និងមែកដែលកាត់ហើយលូតឡើងវិញ ដើមឈើទាំងឡាយទទួលយកមួយភាគបួននៃផលកម្មបាបពីការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍។ វាបង្ហាញជាទឹកជ័រដែលហូរចេញពីដើមឈើ។
Verse 9
शश्वत्कामवरेणांहस्तुरीयं जगृहु: स्त्रिय: । रजोरूपेण तास्वंहो मासि मासि प्रदृश्यते ॥ ९ ॥
ជាផលប្តូរនៃពរព្រះឥន្ទ្រាដែលឲ្យស្ត្រីអាចរីករាយនឹងកាមសុខបានជានិច្ច ស្ត្រីទាំងឡាយទទួលយកមួយភាគបួននៃផលកម្មបាប។ ដោយហេតុនោះ សញ្ញារដូវកើតឡើងរៀងរាល់ខែ។
Verse 10
द्रव्यभूयोवरेणापस्तुरीयं जगृहुर्मलम् । तासु बुद्बुदफेनाभ्यां दृष्टं तद्धरति क्षिपन् ॥ १० ॥
ជាផលប្តូរនៃពរព្រះឥន្ទ្រាដែលឲ្យទឹកអាចបង្កើនបរិមាណរបស់វត្ថុផ្សេងៗពេលលាយជាមួយ ទឹកទទួលយកមួយភាគបួននៃមលបាប។ ដូច្នេះមានពពុះ និងស្នោនៅក្នុងទឹក; ពេលយកទឹកគួរជៀសវាងវា។
Verse 11
हतपुत्रस्ततस्त्वष्टा जुहावेन्द्राय शत्रवे । इन्द्रशत्रो विवर्धस्व मा चिरं जहि विद्विषम् ॥ ११ ॥
បន្ទាប់ពីវិශ්్వరൂപត្រូវសម្លាប់ ឪពុករបស់គាត់ គឺ ទ្វෂ្ដា បានធ្វើពិធីយជ្ញដើម្បីសម្លាប់ព្រះឥន្ទ្រា។ គាត់បានបូជាអាហុតិចូលក្នុងភ្លើង ដោយនិយាយថា «ឱ សត្រូវរបស់ឥន្ទ្រា ចូររីកចម្រើន ហើយសម្លាប់សត្រូវរបស់អ្នកដោយមិនពន្យារ»។
Verse 12
अथान्वाहार्यपचनादुत्थितो घोरदर्शन: । कृतान्त इव लोकानां युगान्तसमये यथा ॥ १२ ॥
បន្ទាប់មក ពីផ្នែកខាងត្បូងនៃភ្លើងយជ្ញដែលហៅថា អន្វាហារីយបចន បានកើតឡើងនូវបុគ្គលម្នាក់មានទស្សនៈគួរឱ្យភ័យខ្លាច ដូចក្រឹតាន្តៈ អ្នកបំផ្លាញលោកទាំងឡាយនៅពេលចុងយុគ។
Verse 13
विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥
ដូចព្រួញដែលបាញ់ទៅទិសទាំងបួន កាយរបស់អសុរនោះក៏រីកធំឡើងរាល់ថ្ងៃ។ វាខ្មៅខ្ពស់ដូចភ្នំដែលឆេះ ហើយភ្លឺរលោងដូចក្រុមពពកពេលល្ងាច; សក់ ពុកមាត់ និងចង្កេះមានពណ៌ស្ពាន់រលាយ ហើយភ្នែកមុតដូចព្រះអាទិត្យពេលថ្ងៃត្រង់។
Verse 14
विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥
វាហាក់ដូចមិនអាចឈ្នះបាន ដូចជាកំពុងលើកលោកទាំងពីរលើចុងត្រីសូលបីចុងដែលភ្លើងភ្លឺចែងចាំង។ វារាំ និងស្រែកគំហុក ធ្វើឲ្យផែនដីញ័រដោយជើងដូចជារញ្ជួយដី។
Verse 15
विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥
ដោយមាត់ជ្រៅដូចរូងភ្នំ វាអើបមាត់ហៀបៗជាញឹកញាប់ ដូចជាចង់លេបមេឃទាំងមូល។ អណ្ដាតវាហាក់ដូចលិទ្ធផ្កាយៗ ហើយធ្មេញវាវែងមុតដូចជាកំពុងគ្រោងលេបត្រីលោកទាំងស្រុង។
Verse 16
विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥
ពេលឃើញធ្មេញធំៗដ៏គួរឱ្យខ្លាច និងការអើបមាត់ជាញឹកញាប់របស់វា សត្វលោកទាំងអស់ភ័យស្លន់ស្លោ។ ដោយចិត្តភ័យក្រហាយ ពួកគេរត់ចែកចាយទៅទិសទាំងដប់។
Verse 17
विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥
ដូច្នេះ ពេលឃើញអសុរមហាកាយនោះ សត្វលោកទាំងអស់ញ័រខ្លាច ហើយរត់គេចទៅទិសទាំងដប់។ ការឃើញរូបរាងដ៏កាចសាហាវរបស់វា ធ្វើឲ្យហាក់ដូចជាពិភពលោកទាំងមូលក៏ញ័រដោយភ័យ។
Verse 18
येनावृता इमे लोकास्तपसा त्वाष्ट्रमूर्तिना । स वै वृत्र इति प्रोक्त: पाप: परमदारुण: ॥ १८ ॥
អសុរដ៏គួរភ័យខ្លាចនោះ ដែលជាកូនរបស់ ទ្វាស្ដា បានប្រើអានុភាពតបៈគ្របដណ្ដប់លើលោកទាំងអស់ ដូច្នេះគេហៅថា “វ្រឹត្រ” គឺ “អ្នកគ្របបាំងអស់គ្នា”។
Verse 19
तं निजघ्नुरभिद्रुत्य सगणा विबुधर्षभा: । स्वै: स्वैर्दिव्यास्त्रशस्त्रौघै: सोऽग्रसत्तानि कृत्स्नश: ॥ १९ ॥
ពួកទេវតាដឹកនាំដោយឥន្ទ្រា បានវាយប្រហារដោយរត់ចូលទៅជាមួយកងទ័ព ហើយបាញ់ប្រហារដោយអាវុធទិព្វរបស់ខ្លួន; ប៉ុន្តែ វ្រឹត្រាសុរ បានលេបអាវុធទាំងអស់នោះអស់សព្វ។
Verse 20
ततस्ते विस्मिता: सर्वे विषण्णा ग्रस्ततेजस: । प्रत्यञ्चमादिपुरुषमुपतस्थु: समाहिता: ॥ २० ॥
ពួកទេវតាឃើញកម្លាំងអសុរ នាំឲ្យពួកគេភ្ញាក់ផ្អើល និងសោកស្តាយ ដល់ថ្នាក់ពន្លឺអំណាចរបស់ខ្លួនស្រក; ដូច្នេះពួកគេបានប្រមូលចិត្តគោរពបូជា អាទិបុរស ពរមាត្មា ព្រះនារាយណ៍។
Verse 21
श्रीदेवा ऊचु: वाय्वम्बराग्न्यप्क्षितयस्त्रिलोका ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्त: । हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ बिभेति यस्मादरणं ततो न: ॥ २१ ॥
ពួកទេវតានិយាយថា—លោកទាំងបីកើតពីធាតុប្រាំ គឺ អាកាស ខ្យល់ ភ្លើង ទឹក និងដី ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយទេវតានានា ចាប់ពីព្រះព្រហ្មា។ ដោយភ័យថាកាលវេលានឹងបញ្ចប់អត្ថិភាពរបស់យើង យើងធ្វើកិច្ចការតាមកាលធម៌ ហើយថ្វាយនិវេទន៍ដល់កាល; ប៉ុន្តែកាលវេលាខ្លួនឯងក៏ខ្លាចព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឧត្តម។ ដូច្នេះ សូមយើងបូជាព្រះអម្ចាស់ដ៏លើសលប់នោះ ដែលតែព្រះองค์ទេអាចផ្តល់ការការពារពេញលេញ។
Verse 22
अविस्मितं तं परिपूर्णकामं स्वेनैव लाभेन समं प्रशान्तम् । विनोपसर्पत्यपरं हि बालिश: श्वलाङ्गुलेनातितितर्ति सिन्धुम् ॥ २२ ॥
ព្រះអម្ចាស់មិនដែលភ្ញាក់ផ្អើលដោយអ្វីទេ; ព្រះองค์ពេញលេញគ្រប់បំណង រីករាយ និងពេញចិត្តដោយភាពល្អឥតខ្ចោះខាងវិញ្ញាណរបស់ព្រះองค์ផ្ទាល់ ស្មើស្ងប់ និងសន្តិភាព។ ព្រះองค์គ្មានសញ្ញាសម្គាល់វត្ថុ ដូច្នេះមានស្ថេរភាព និងមិនជាប់ពាក់—ជាទីពឹងតែមួយរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ អ្នកណាចង់បានការការពារពីអ្នកដទៃ គឺជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ដូចជាចង់ឆ្លងសមុទ្រដោយកាន់កន្ទុយឆ្កែ។
Verse 23
यस्योरुशृङ्गे जगतीं स्वनावं मनुर्यथाबध्य ततार दुर्गम् । स एव नस्त्वाष्ट्रभयाद्दुरन्तात् त्राताश्रितान्वारिचरोऽपि नूनम् ॥ २३ ॥
ព្រះមត្ស្យាវតារ ដែលមានស្នែងធំ ដែលមនុ សត្យវ្រត បានចងទូកតូចផ្ទុកលោកទាំងមូលទៅនឹងស្នែងនោះ ហើយឆ្លងកាត់គ្រោះថ្នាក់ព្រាល័យបាន សូមព្រះអវតារជាត្រីនោះដដែល សង្គ្រោះយើងអ្នកសុំជ្រកកោន ពីភ័យដ៏សាហាវ និងលំបាកខ្លាំង ដែលកើតពីកូនរបស់ ទ្វଷ្ដា។
Verse 24
पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ- स्युदीर्णवातोर्मिरवै: कराले । एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार तस्माद् भयाद्येन स नोऽस्तु पार: ॥ २४ ॥
នៅដើមកំណើតសកលលោក ខ្យល់ដ៏ខ្លាំងបានបង្កើតរលកទឹកព្រាល័យដ៏គួរឱ្យភ័យ និងសំឡេងគ្រោះថ្នាក់; សូម្បីតែព្រះព្រហ្មស្វយಂಭូ ក៏ស្ទើរតែធ្លាក់ពីអាសនៈផ្កាឈូកចូលទៅក្នុងទឹកវិនាស ប៉ុន្តែត្រូវបានសង្គ្រោះដោយព្រះអម្ចាស់។ សូមព្រះអម្ចាស់ដដែលនោះ នាំយើងឆ្លងផុតពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់នេះ។
Verse 25
य एक ईशो निजमायया न: ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।
ព្រះអម្ចាស់តែមួយ បានបង្កើតយើងដោយមាយារបស់ព្រះអង្គ ហើយដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ យើងបានពង្រីកការបង្កើតសកលលោក។ ទោះយ៉ាងណា ព្រះបរមាត្មា អន្តర్యាមី ដែលស្ថិតក្នុងសត្វទាំងអស់ គង់នៅមុខយើងជានិច្ច ក៏យើងមិនអាចឃើញរូបព្រះអង្គបានទេ ព្រោះយើងគិតថាខ្លួនឯងជាទេវតាឯករាជ្យ និងបំបែកពីព្រះអង្គ។
Verse 26
यो न: सपत्नैर्भृशमर्द्यमानान् देवर्षितिर्यङ्नृषु नित्य एव । कृतावतारस्तनुभि: स्वमायया कृत्वात्मसात् पाति युगे युगे च ॥ २६ ॥ तमेव देवं वयमात्मदैवतं परं प्रधानं पुरुषं विश्वमन्यम् । व्रजाम सर्वे शरणं शरण्यं स्वानां स नो धास्यति शं महात्मा ॥ २७ ॥
ព្រះអម្ចាស់តែមួយ គង់អវតារដោយមាយាខាងក្នុងរបស់ព្រះអង្គ ជារូបកាយទេវភាពជាច្រើន—ជាវាមនៈក្នុងចំណោមទេវតា ជាបរśុរាមក្នុងចំណោមឥសី ជានೃសിംហ និងវរាហ ក្នុងចំណោមសត្វ ជាមត្ស្យ និងកូរម ក្នុងចំណោមសត្វទឹក—ហើយព្រះអង្គទទួលយើងទេវតាដែលត្រូវសត្រូវបង្ក្រាបយ៉ាងខ្លាំងឲ្យជារបស់ព្រះអង្គ និងការពារយើងក្នុងគ្រប់យុគ។
Verse 27
यो न: सपत्नैर्भृशमर्द्यमानान् देवर्षितिर्यङ्नृषु नित्य एव । कृतावतारस्तनुभि: स्वमायया कृत्वात्मसात् पाति युगे युगे च ॥ २६ ॥ तमेव देवं वयमात्मदैवतं परं प्रधानं पुरुषं विश्वमन्यम् । व्रजाम सर्वे शरणं शरण्यं स्वानां स नो धास्यति शं महात्मा ॥ २७ ॥
យើងទាំងអស់គ្នា សូមចូលជ្រកកោនតែព្រះអង្គនោះ—ព្រះទេវៈដែលជាទេវតានៃអាត្មារបស់យើង ជាមូលហេតុអធិបតី (ប្រធាន) ជាពុរុષៈ និងទោះបីខុសពីសកលលោក ក៏គង់នៅជារូបវិរាដ។ ព្រះមហាត្មានោះ នឹងប្រទានមង្គល និងការការពារដោយអភ័យ ដល់អ្នកជារបស់ព្រះអង្គជានិច្ច។
Verse 28
श्रीशुक उवाच इति तेषां महाराज सुराणामुपतिष्ठताम् । प्रतीच्यां दिश्यभूदावि: शङ्खचक्रगदाधर: ॥ २८ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ មហារាជ! នៅពេលទេវតាទាំងអស់សូត្រសរសើរបូជាព្រះអង្គ ព្រះហរិ ដែលកាន់ស័ង្ខ ចក្រ និងគដា បានលេចឡើងជាមុនក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេ ហើយបន្ទាប់មកបានបង្ហាញព្រះវត្តមាននៅទិសលិចចំពោះមុខពួកគេ។
Verse 29
आत्मतुल्यै: षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ । पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २९ ॥ दृष्ट्वा तमवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवा: । दण्डवत् पतिता राजञ्छनैरुत्थाय तुष्टुवु: ॥ ३० ॥
ជុំវិញព្រះនារាយណ៍ ព្រះដ៏អធិឋាន មានបរិវារផ្ទាល់ខ្លួន ១៦ អង្គកំពុងបម្រើ; ពួកគេតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការ និងមានរូបសម្បត្តិស្រដៀងព្រះអង្គ ប៉ុន្តែគ្មានសញ្ញាស្រីវត្ស និងគ្រឿងមណីកៅស្តុភ។ ឱ ព្រះរាជា! ពេលទេវតាទាំងអស់ឃើញព្រះអង្គញញឹម មានព្រះនេត្រដូចក្រដាសផ្កាឈូករដូវសរទ ពួកគេរីករាយលើសលប់ ហើយដួលក្រាបដណ្ដវត; បន្ទាប់មកឡើងយឺតៗ ហើយសរសើរព្រះអង្គដោយស្តុតិ។
Verse 30
आत्मतुल्यै: षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ । पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २९ ॥ दृष्ट्वा तमवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवा: । दण्डवत् पतिता राजञ्छनैरुत्थाय तुष्टुवु: ॥ ३० ॥
ជុំវិញព្រះនារាយណ៍ ព្រះដ៏អធិឋាន មានបរិវារផ្ទាល់ខ្លួន ១៦ អង្គកំពុងបម្រើ; ពួកគេតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការ និងមានរូបសម្បត្តិស្រដៀងព្រះអង្គ ប៉ុន្តែគ្មានសញ្ញាស្រីវត្ស និងគ្រឿងមណីកៅស្តុភ។ ឱ ព្រះរាជា! ពេលទេវតាទាំងអស់ឃើញព្រះអង្គញញឹម មានព្រះនេត្រដូចក្រដាសផ្កាឈូករដូវសរទ ពួកគេរីករាយលើសលប់ ហើយដួលក្រាបដណ្ដវត; បន្ទាប់មកឡើងយឺតៗ ហើយសរសើរព្រះអង្គដោយស្តុតិ។
Verse 31
श्रीदेवा ऊचु: नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नम: । नमस्ते ह्यस्तचक्राय नम: सुपुरुहूतये ॥ ३१ ॥
ទេវតាទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ សូមក្រាបនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ ជាពលានុភាពនៃយជ្ញាដែលប្រទានផល; ហើយសូមក្រាបនមស្ការចំពោះព្រះអង្គផងដែរ ជាកាលតត្ត្វដែលបំផ្លាញផលទាំងនោះតាមកាល។ ឱ ព្រះអង្គដែលបញ្ចេញចក្រដើម្បីសម្លាប់អសុរ! ឱ ព្រះអង្គដែលមានព្រះនាមជាច្រើន! យើងខ្ញុំសូមថ្វាយបង្គំ។
Verse 32
यत्ते गतीनां तिसृणामीशितु: परमं पदम् । नार्वाचीनो विसर्गस्य धातर्वेदितुमर्हति ॥ ३२ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏គ្រប់គ្រងខ្ពស់បំផុត! ព្រះអង្គគ្រប់គ្រងគោលដៅបី—ឡើងទៅសួគ៌ កើតជាមនុស្ស និងធ្លាក់ទៅនរក—ប៉ុន្តែទីស្ថានដ៏លើសលប់របស់ព្រះអង្គគឺ វៃគុន្ឋធាម។ ព្រោះយើងខ្ញុំកើតឡើងក្រោយពេលព្រះអង្គបង្កើតសកលលោកនេះ យើងខ្ញុំមិនអាចយល់ដឹងអំពីលីឡាព្រះអង្គបានទេ។ ដូច្នេះយើងខ្ញុំមានតែការក្រាបនមស្ការយ៉ាងទាបទន់ប៉ុណ្ណោះ។
Verse 33
ॐ नमस्तेऽस्तु भगवन्नारायण वासुदेवादिपुरुष महापुरुष महानुभाव परममङ्गल परमकल्याण परमकारुणिक केवल जगदाधार लोकैकनाथ सर्वेश्वर लक्ष्मीनाथ परमहंसपरिव्राजकै: परमेणात्मयोगसमाधिना परिभावितपरिस्फुटपारमहंस्यधर्मेणोद्घाटिततम:कपाट द्वारे चित्तेऽपावृत आत्मलोके स्वयमुपलब्धनिजसुखानुभवो भवान् ॥ ३३ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ នារាយណៈ វាសុទេវៈ បុរសដើម! ឱ មហាបុរស ជាមង្គលខ្ពស់បំផុត ជាកល្យាណ និងព្រះមហាករុណា! ព្រះអង្គជាគ្រឹះទ្រទ្រង់លោកធាតុ ជានាថតែមួយនៃសកលលោក ជាព្រះអធិរាជ និងជាព្រះស្វាមីនៃព្រះនាងលក្ខ្មី។ ព្រះសង្ឃបរិវ្រាជកបរមហংস ដែលលង់ក្នុងសមាធិដោយភក្តិយោគៈ ឃើញព្រះសវរូបរបស់ព្រះអង្គក្នុងចិត្តដែលបានបរិសុទ្ធ; ពេលអន្ធការនៅក្នុងចិត្តត្រូវបានបើកចេញ ព្រះអង្គបង្ហាញខ្លួន ហើយអានន្ទលើសលោកដែលពួកគេរស់រវើក គឺជាព្រះសវរូបទិព្វរបស់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះយើងខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំជូនព្រះអង្គ។
Verse 34
दुरवबोध इव तवायं विहारयोगो यदशरणोऽशरीर इदमनवेक्षितास्मत्समवाय आत्मनैवाविक्रियमाणेन सगुणमगुण: सृजसि पासि हरसि ॥ ३४ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់! លីឡា-សក្តិរបស់ព្រះអង្គហាក់ដូចជាយល់ដឹងបានលំបាកណាស់។ ព្រះអង្គមិនពឹងផ្អែកលើអ្វីទេ គ្មានកាយវត្ថុ ហើយមិនត្រូវការជំនួយពីយើងឡើយ។ ព្រះអង្គនៅតែអវិការី ប៉ុន្តែផ្តល់ធាតុវត្ថុ ហើយស្ថាបនា ថែរក្សា និងលាយបញ្ចប់លោកធាតុនេះដោយព្រះអង្គឯង។ ទោះបីមើលទៅដូចជាព្រះអង្គពាក់ព័ន្ធនឹងគុណៈក៏ដោយ ព្រះអង្គលើសគុណៈទាំងអស់; ដូច្នេះសកម្មភាពទ្រង់ជាទ្រង់គឺពិបាកយល់។
Verse 35
अथ तत्र भवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गपतित: पारतन्त्र्येण स्वकृतकुशलाकुशलं फलमुपाददात्याहोस्विदात्माराम उपशमशील: समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह वाव न विदाम: ॥ ३५ ॥
នេះជាសំណួររបស់យើង៖ តើព្រះអង្គដូចជាមនុស្សធម្មតា ដូចជា ទេវទត្តៈ ឬ? គឺស្ថិតក្នុងលោកនេះដោយកាយដែលកើតពីគុណៈ ហើយដោយការពឹងផ្អែក ត្រូវទទួលផលកុសល និងអកុសលនៃកម្មរបស់ព្រះអង្គ? ឬម្យ៉ាងទៀត ព្រះអង្គស្ថិតនៅទីនេះតែជាសាក្សីអព្យាក្រឹត—ជាអាត្មារាម ស្ងប់ស្ងាត់ មើលឃើញត្រឹមត្រូវ និងពេញលេញដោយខ្លួនឯង? ឱ ភគវាន យើងមិនអាចយល់ពីស្ថានភាពពិតរបស់ព្រះអង្គបានទេ។
Verse 36
न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिमितगुणगण ईश्वरेऽनवगाह्यमाहात्म्येऽर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्त:करणाश्रयदुरवग्रहवादिनां विवादानवसर उपरत समस्तमायामये केवल एवात्ममायामन्तर्धाय को न्वर्थो दुर्घट इव भवति स्वरूपद्वयाभावात् ॥ ३६ ॥
ឱ ភគវាន! ក្នុងព្រះអង្គគ្មានការប្រឆាំងគ្នាទេ ព្រោះព្រះអង្គជាគ្រឿងសម្បត្តិនៃគុណធម៌អសীম ជាព្រះអធិរាជ និងមានមហិមាដែលសត្វលោកមិនអាចចូលដល់ដោយហេតុផល។ អ្នកដែលចិត្តកខ្វក់ដោយសាស្ត្រកុតតរក ព្រមទាំងភស្តុតាងក្លែងក្លាយ និងការជជែកវែកញែក គ្មានឱកាសយល់សេចក្តីពិតអំពីព្រះអង្គឡើយ។ ពេលប្រព័ន្ធមាយាទាំងមូលស្ងប់ស្ងាត់ ព្រះអង្គនៅតែជាឯកតា ដោយអាត្មមាយាសក្តិរបស់ព្រះអង្គ; ព្រោះក្នុងសវរូបព្រះអង្គគ្មានទ្វ័យភាព អ្វីទៅដែលអសಾಧ្យសម្រាប់ព្រះអង្គ? ដោយថាមពលរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គអាចធ្វើ ឬមិនធ្វើ តាមព្រះបំណង។
Verse 37
समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् ॥ ३७ ॥
ដូចជាខ្សែពួរមួយធ្វើឲ្យអ្នកដែលភាន់ថាជាពស់មានការភ័យខ្លាច ប៉ុន្តែអ្នកដែលដឹងថាវាជាខ្សែពួរមិនភ័យឡើយ ដូច្នេះដែរ ព្រះអង្គជាបរមាត្មានៅក្នុងបេះដូងសត្វទាំងអស់ បង្កើតការភ័យ ឬអភ័យ តាមបញ្ញារបស់ម្នាក់ៗ; ប៉ុន្តែក្នុងព្រះអង្គផ្ទាល់គ្មានទ្វ័យភាពទេ។
Verse 38
स एव हि पुन: सर्ववस्तुनि वस्तुस्वरूप: सर्वेश्वर: सकलजगत्कारणकारणभूत: सर्व प्रत्यगात्मत्वात् सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषित: ॥ ३८ ॥
ព្រះអង្គនោះឯងជាពរមាត្មា ជាសារសំខាន់នៃសព្វវត្ថុ ជាព្រះអម្ចាស់លើសគេ និងជាមូលហេតុនៃមូលហេតុទាំងអស់នៃលោក។ ព្រោះព្រះអង្គស្ថិតជាអន្តర్యាមីក្នុងសត្វទាំងពួង ទីបំផុតនៅសល់តែព្រះអង្គតែមួយ។
Verse 39
अथ ह वाव तव महिमामृतरससमुद्रविप्रुषा सकृदवलीढया स्वमनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन विस्मारितदृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासा: परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि सर्वात्मनि नितरां निरन्तरं निर्वृतमनस: कथमु ह वा एते मधुमथन पुन: स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृद: साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपर्यावर्त: ॥ ३९ ॥
ឱ មធុមថន! អ្នកណាដែលបានលិមតែម្ដងនូវមួយចំណក់ពីសមុទ្រអម្រឹតនៃព្រះគុណកិត្តិយសរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងចិត្តនឹងហូរព្រះសុខលើសលោកដោយមិនឈប់ ហើយស្រមោលតិចតួចនៃសុខអារម្មណ៍តាមភ្នែកនិងត្រចៀកក៏ត្រូវភ្លេច។ ព្រះភក្តាធំៗដែលមានភក្តិឯកចិត្តចំពោះភគវាន អ្នកជាមិត្តស្និទ្ធរបស់សត្វទាំងពួង និងជាអាត្មានៃទាំងអស់ នឹងបោះបង់សេវាកម្មដល់ផ្កាឈូកព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គបានដូចម្តេច នៅទីដែលមិនមានការត្រឡប់ទៅសំសារវិញ?
Verse 40
त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयो दितिजदनुजादयश्चापि तेषामुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रित जलचराकृतिभिर्यथापराधं दण्डं दण्डधर दधर्थ एवमेनमपि भगवञ्जहि त्वाष्ट्रमुत यदि मन्यसे ॥ ४० ॥
ឱ ព្រះអង្គជាអាត្មានិងជាទីពឹងនៃត្រីភព! ឱ ត្រីវិក្រាម! ឱ ព្រះអង្គមានបីភ្នែក! ឱ អ្នកស្រស់ស្អាតបំផុតក្នុងបីលោក! ទេវតា មនុស្ស ដៃត្យ និងដានវ—សុទ្ធតែជាការពង្រីកនៃវិភូតិរបស់ព្រះអង្គ។ ពេលអធម៌ក្លាយជាមានអំណាច ព្រះអង្គប្រើយោគមាយា អវតារជារូបទេវ មនុស្ស សត្វ រូបចម្រុះ និងសត្វទឹក ដើម្បីផ្តល់ទណ្ឌកម្មតាមកំហុស។ ដូច្នេះ ឱ ភគវាន បើព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ សូមសម្លាប់វ្រឹត្រាសុរ កូនរបស់ទ្វាស្ដា នេះនៅថ្ងៃនេះ។
Verse 41
अस्माकं तावकानां तततत नतानां हरे तव चरणनलिनयुगल ध्यानानुबद्धहृदयनिगडानां स्वलिङ्गविवरणेनात्मसात्कृतानामनुकम्पानुरञ्जितविशदरुचिरशिशिरस्मितावलोकेन विगलित मधुरमुख रसामृत कलया चान्तस्तापमनघार्हसि शमयितुम् ॥ ४१ ॥
ឱ ព្រះហរិ! យើងខ្ញុំជាអ្នកសម្របសម្រួលនៅក្រោមផ្កាឈូកព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ; បេះដូងយើងខ្ញុំត្រូវបានចងភ្ជាប់ក្នុងសមាធិលើព្រះបាទដោយខ្សែស្នេហា។ សូមព្រះអង្គបង្ហាញអវតាររបស់ព្រះអង្គ និងទទួលយើងខ្ញុំជាអ្នកបម្រើអស់កល្បជានិច្ច។ ដោយព្រះនេត្រមេត្តាករុណាដ៏ត្រជាក់ មានស្នាមញញឹមទន់ភ្លន់ និងដោយពាក្យពេចន៍ផ្អែមដូចអម្រឹតពីព្រះមុខ សូមបំបាត់កម្តៅក្នុងចិត្តយើងខ្ញុំដែលកើតពីវ្រឹត្រាសុរ។
Verse 42
अथ भगवंस्तवास्माभिरखिलजगदुत्पत्तिस्थितिलयनिमित्तायमानदिव्यमायाविनोदस्य सकलजीवनिकायानामन्तर्हृदयेषु बहिरपि च ब्रह्मप्रत्यगात्मस्वरूपेण प्रधानरूपेण च यथादेशकालदेहावस्थानविशेषं तदुपादानोपलम्भकतयानुभवत: सर्वप्रत्ययसाक्षिण आकाशशरीरस्य साक्षात्परब्रह्मण: परमात्मन: कियानिह वार्थविशेषो विज्ञापनीय: स्याद्विस्फुलिङ्गादिभिरिव हिरण्यरेतस: ॥ ४२ ॥
ឱ ភគវាន! ដូចជាស្ពុលភ្លើងតូចៗមិនអាចបំពេញកិច្ចការរបស់ភ្លើងទាំងមូលបានទេ យើងខ្ញុំដែលជាស្ពុលពីព្រះអង្គ ក៏មិនអាចទៅជូនដំណឹងអំពីតម្រូវការជីវិតដល់ព្រះអង្គបានឡើយ។ ព្រះអង្គជាមូលហេតុនៃការកើត ការរស់នៅ និងការលាយបាត់នៃលោក; ព្រះអង្គលេងលីឡាជាមួយអំណាចវិញ្ញាណ និងអំណាចវត្ថុ ក្នុងនាមជាអ្នកគ្រប់គ្រងទាំងអស់។ ព្រះអង្គស្ថិតក្នុងបេះដូងសត្វទាំងពួងជាប្រាហ្មន–បរមាត្មា ហើយខាងក្រៅជាធាតុប្រធាន។ ព្រះអង្គជាសាក្សីនៃការយល់ដឹងទាំងអស់ ទូលាយដូចមេឃ មិនត្រូវប៉ះពាល់ដោយអ្វីៗ—អ្វីដែលព្រះអង្គមិនដឹងមានដែរឬ?
Verse 43
अत एव स्वयं तदुपकल्पयास्माकं भगवत: परमगुरोस्तव चरणशतपलाशच्छायां विविधवृजिन संसारपरिश्रमोपशमनीमुपसृतानां वयं यत्कामेनोपसादिता: ॥ ४३ ॥
ឱ ព្រះភគវានដ៏ជ្រាបគ្រប់យ៉ាង ព្រះគ្រូដ៏អធិបតី! យើងខ្ញុំបានមកសុំជ្រកក្រោមស្រមោលព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์ ដែលបន្ធូរភាពនឿយហត់ពីទុក្ខវេទនានៃសំសារ។ ព្រះองค์ជ្រាបហេតុផលរបស់យើង; សូមមេត្តាបំបាត់ទុក្ខបច្ចុប្បន្ន និងប្រទានការណែនាំជាទីពឹង។
Verse 44
अथो ईश जहि त्वाष्ट्रं ग्रसन्तं भुवनत्रयम् । ग्रस्तानि येन न: कृष्ण तेजांस्यस्त्रायुधानि च ॥ ४४ ॥
ដូច្នេះ ឱ ព្រះអម្ចាស់ អធិបតីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឱ ព្រះក្រឹស្ណៈ! សូមបំផ្លាញវ្រឹត្រាសុរ កូនរបស់ទ្វាស្ដា ដែលកំពុងលេបត្របាក់ត្រីលោក ហើយបានលេបអាវុធ និងកម្លាំងរបស់យើងរួចហើយ។
Verse 45
हंसाय दह्रनिलयाय निरीक्षकाय कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय । सत्सङ्ग्रहाय भवपान्थनिजाश्रमाप्ता- वन्ते परीष्टगतये हरये नमस्ते ॥ ४५ ॥
ឱ ព្រះហង្សដ៏បរិសុទ្ធ អ្នកស្ថិតនៅក្នុងជ្រៅបេះដូង និងជាសាក្សីមើលឃើញគ្រប់យ៉ាង! ឱ ព្រះក្រឹស្ណៈ មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះបរិសុទ្ធភ្លឺថ្លា មិនមានដើមកំណើត តែជាដើមកំណើតនៃសព្វវត្ថុ! ព្រះองค์ជាទីប្រមូលផ្តុំរបស់សត្ដបុរស និងជាទីសម្រាករបស់អ្នកដើរតាមផ្លូវសំសារ; ពេលវិញ្ញាណបានរួចផុត ហើយមកជ្រកក្រោមព្រះបាទផ្កាឈូក នោះបានសម្រេចគោលដៅខ្ពស់បំផុត។ ឱ ហរិ សូមគោរពបូជាចំពោះព្រះองค์។
Verse 46
श्रीशुक उवाच अथैवमीडितो राजन् सादरं त्रिदशैर्हरि: । स्वमुपस्थानमाकर्ण्य प्राह तानभिनन्दित: ॥ ४६ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បាននិយាយថា—ឱ ព្រះរាជា បរិក្សិត! ពេលទេវតាទាំងឡាយអធិស្ឋានដោយសេចក្តីគោរពដូច្នេះ ហរិបានស្តាប់ដោយព្រះមេត្តាដែលមិនមានហេតុ។ ព្រះองค์ពេញព្រះហឫទ័យ ហើយបានឆ្លើយតបទេវតាទាំងឡាយ។
Verse 47
श्रीभगवानुवाच प्रीतोऽहं व: सुरश्रेष्ठा मदुपस्थानविद्यया । आत्मैश्वर्यस्मृति: पुंसां भक्तिश्चैव यया मयि ॥ ४७ ॥
ព្រះភគវានមានព្រះបន្ទូលថា—ឱ ទេវតាអ្នកប្រសើរបំផុត! ខ្ញុំរីករាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្តុតិរបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយវិជ្ជានៃការគោរពបូជាចំពោះខ្ញុំ។ ដោយចំណេះដឹងនេះ មនុស្សនឹងរំលឹកអំពីអធិឫទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ខ្ញុំ ហើយភក្តិចំពោះខ្ញុំក៏កើតឡើង និងរីកចម្រើន។
Verse 48
किं दुरापं मयि प्रीते तथापि विबुधर्षभा: । मय्येकान्तमतिर्नान्यन्मत्तो वाञ्छति तत्त्ववित् ॥ ४८ ॥
ឱ ពួកទេវតាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ប្រសើរ ពេលខ្ញុំព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ តើអ្វីទៅដែលពិបាកទទួលបាន? ទោះយ៉ាងណា អ្នកភក្តិដ៏បរិសុទ្ធដែលចិត្តផ្តោតលើខ្ញុំព្រះអង្គតែមួយ មិនសុំអ្វីផ្សេងទេ លើកលែងតែឱកាសបម្រើដោយភក្តិ។
Verse 49
न वेद कृपण: श्रेय आत्मनो गुणवस्तुदृक् । तस्य तानिच्छतो यच्छेद्यदि सोऽपि तथाविध: ॥ ४९ ॥
អ្នកដែលគិតថាទ្រព្យសម្បត្តិវត្ថុជាអ្វីៗទាំងអស់ និងជាគោលដៅចុងក្រោយនៃជីវិត គេហៅថា ‘ក្រឹបណៈ’ (អ្នកកំណាញ់ចិត្តតូច)។ ពួកគេមិនដឹងអំពីប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រលឹងទេ។ លើសពីនេះ បើអ្នកណាផ្តល់អ្វីដែលមនុស្សល្ងង់បែបនោះចង់បាន អ្នកផ្តល់ក៏ត្រូវចាត់ថាល្ងង់ដែរ។
Verse 50
स्वयं नि:श्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्म हि । न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषक्तम: ॥ ५० ॥
ភក្តិដ៏បរិសុទ្ធដែលសម្រេចក្នុងវិទ្យាភក្តិ ដឹងអំពីសុភមង្គលខ្ពស់បំផុត នឹងមិនបង្រៀនមនុស្សល្ងង់ឲ្យធ្វើកម្មស្វែងផលសម្រាប់សេចក្តីរីករាយវត្ថុឡើយ មិនបាច់និយាយថាជួយទេ។ គាត់ដូចវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញ ដែលមិនផ្តល់អាហារប៉ះពាល់សុខភាព ទោះអ្នកជំងឺចង់បានក៏ដោយ។
Verse 51
मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् । विद्याव्रततप:सारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ५१ ॥ H
ឱ មឃវាន់ (ឥន្ទ្រា) សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់អ្នក។ សូមទៅរកឥសីដ៏ប្រសើរ ដធ្យញ្ច (ដធីចិ)។ គាត់សម្រេចខ្លាំងក្នុងចំណេះដឹង ព្រហ្មចរិយាវ្រត និងតបៈ ហើយរាងកាយរឹងមាំណាស់។ សូមទៅសុំរាងកាយរបស់គាត់ដោយមិនពន្យារ។
Verse 52
स वा अधिगतो दध्यङ्ङश्विभ्यां ब्रह्म निष्कलम् । यद्वा अश्वशिरो नाम तयोरमरतां व्यधात् ॥ ५२ ॥
ព្រះឥសីដ៏បរិសុទ្ធ ដធ្យង់ (ដធីចិ) បានស្រូបយកប្រាហ្មវិទ្យាដ៏បរិសុទ្ធដោយខ្លួនឯង ហើយបញ្ជូនទៅឲ្យអស្វិនីកុមារ។ គេនិយាយថាគាត់បានផ្តល់មន្តតាមរយៈក្បាលសេះ ដូច្នេះមន្តទាំងនោះហៅថា ‘អស្វសិរ’។ ពេលបានមន្តនៃវិទ្យាផ្លូវវិញ្ញាណនេះ អស្វិនីកុមារបានក្លាយជា ជីវន្មុកតៈ រួចផុតសូម្បីនៅជីវិតនេះ។
Verse 53
दध्यङ्ङाथर्वणस्त्वष्ट्रे वर्माभेद्यं मदात्मकम् । विश्वरूपाय यत्प्रादात् त्वष्टा यत्त्वमधास्तत: ॥ ५३ ॥
ដធ្យញ្ច បុត្រអថර්វា បានប្រគល់ស្រោមការពារដែលមិនអាចបំបែកបាន គឺ «នារាយណ-កវច» ដែលមានសភាពជាមួយព្រះអង្គ ទៅឲ្យ ទ្វஷ្ដា។ ទ្វஷ្ដា បានផ្ទេរទៅកូនប្រុស វិශ්វរូប ហើយពីវិශ්វរូប អ្នកបានទទួលវា។ ដោយអំណាចកវចនេះ រាងកាយដធីចិរឹងមាំខ្លាំង; ដូច្នេះសូមអង្វរយករាងកាយរបស់គាត់។
Verse 54
युष्मभ्यं याचितोऽश्विभ्यां धर्मज्ञोऽङ्गानि दास्यति । ततस्तैरायुधश्रेष्ठो विश्वकर्मविनिर्मित: । येन वृत्रशिरो हर्ता मत्तेजउपबृंहित: ॥ ५४ ॥
ពេលអશ્વិនី-កុមារ ទាំងពីរ សូមរាងកាយដធ្យញ្ច ជំនួសអ្នកទាំងឡាយ ដធ្យញ្ចដែលជាអ្នកដឹងធម៌ នឹងប្រគល់អវយវៈដោយសេចក្តីស្នេហា ដោយមិនខាន—កុំសង្ស័យ។ បន្ទាប់មក ពីឆ្អឹងរបស់គាត់ វិශ්វកರ್ಮា នឹងបង្កើតអាវុធល្អបំផុត គឺ វជ្រ; វជ្រនោះពោរពេញដោយអំណាចរបស់ព្រះអង្គ ហើយនឹងកាត់ក្បាលវ្រឹត្រាសុរ៉ា ជាក់ជាមិនខាន។
Verse 55
तस्मिन् विनिहते यूयं तेजोऽस्त्रायुधसम्पद: । भूय: प्राप्स्यथ भद्रं वो न हिंसन्ति च मत्परान् ॥ ५५ ॥
ពេលវ្រឹត្រាសុរ៉ាត្រូវបានសម្លាប់ដោយកម្លាំងវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ អ្នកទាំងឡាយនឹងទទួលបានវិញទាំងអំណាច អាវុធ និងទ្រព្យសម្បត្តិ; សូមមង្គលកើតមានដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ទោះបីគាត់អាចបំផ្លាញត្រីលោកបានក៏ដោយ កុំភ័យថាគាត់នឹងធ្វើបាបអ្នក; គាត់ក៏ជាភក្តា ហើយមិនច嫉ចំពោះអ្នកដែលស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះអង្គទេ។
Frequently Asked Questions
Indra killed Viśvarūpa upon discovering that oblations were being offered to asuras as well as devas, driven by fear of losing sovereignty. The moral teaching is that fear-based, adharmic action—especially violence against a brāhmaṇa—creates heavy reaction even for powerful administrators, and that cosmic power cannot replace surrender and ethical restraint aligned with the Supreme.
Indra bore the reaction for a year and then apportioned one fourth each to earth, trees, women, and water, granting each a boon in exchange. The ‘signs’ are described as deserts on earth, sap flow in trees (hence restrictions), menstruation in women, and foam/bubbles in water—mythic-ethical markers linking cosmic history, ritual purity concerns, and karmic consequence.
Vṛtrāsura is the formidable being generated by Tvaṣṭā’s sacrificial rite to counter Indra; he becomes so vast by austerity that he ‘covers’ the planetary systems. Thus he is named Vṛtra—“one who covers”—signifying both his cosmic threat and the narrative pressure that drives the devas to take exclusive shelter of Nārāyaṇa.
Their stuti establishes that the Lord grants the fruits of sacrifice yet, as kāla, also dissolves those fruits—showing He is the ultimate controller of karma without being bound by it. This frames a key Bhagavata doctrine: the Supreme reconciles opposites through acintya-śakti, and therefore the safest refuge is bhakti rather than dependence on secondary protectors.
Because Viśvakarmā will fashion a vajra (thunderbolt) from Dadhīci’s bones, empowered by the Lord to kill Vṛtrāsura. The episode highlights yajña-dāna at its highest: voluntary self-sacrifice for dharma under divine instruction, while also stressing that victory comes from the Lord’s śakti, not merely from weapons.
Bhāgavata theology distinguishes external role from inner consciousness: one may appear as an antagonist in the cosmic drama yet possess devotion. By stating that Vṛtrāsura is a devotee and not envious, the text prepares the reader to interpret the coming conflict as spiritually meaningful—where bhakti, not mere faction, is the decisive identity.