Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 29
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यै: कवौ परे । कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहं ममताक्रिया । सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥ अप्सु क्षितिमपो ज्योतिष्यदो वायौ नभस्यमुम् । कूटस्थे तच्च महति तदव्यक्तेऽक्षरे च तत् ॥ ३० ॥
mano manorathaiś candre buddhiṁ bodhyaiḥ kavau pare karmāṇy adhyātmanā rudre yad-aham mamatā-kriyā
ចិត្ត និងបំណងសម្ភារៈទាំងអស់ គួរលាយចូលក្នុងទេវតាចន្ទ្រ; បញ្ញា និងវត្ថុដែលត្រូវដឹង គួរដាក់នៅក្នុងព្រះព្រហ្មា អ្នកប្រាជ្ញកវីដ៏លើសលប់។ អហង្គារក្លែងក្លាយ ដែលស្ថិតក្រោមគុណៈ ហើយបង្កើតគំនិត “ខ្ញុំជាកាយនេះ” និង “នេះជារបស់ខ្ញុំ” ជាមួយកម្មសកម្មភាព គួរលាយចូលក្នុងរុទ្រ អធិបតីអហង្គារ។ ចិត្តស្មារតី (ចិត្ត) ដោយសត្ត្វៈ គួរលាយចូលក្នុងជីវៈ អ្នកដឹងវាល (ក្សេត្រជ្ញ); និងធាតុវៃការិក ជាមួយទេវតាដែលដំណើរការតាមគុណៈ គួរលាយចូលទៅក្នុងព្រះអធិឋានដ៏លើស។ ផែនដីលាយចូលទឹក, ទឹកលាយចូលពន្លឺព្រះអាទិត្យ, ពន្លឺលាយចូលខ្យល់, ខ្យល់លាយចូលមេឃ, មេឃលាយចូលអហង្គារ, អហង្គារលាយចូលមហត្តត្ត្វ, មហត្តត្ត្វលាយចូលអវ្យក្តប្រធាន, ហើយចុងក្រោយលាយចូលបរមាត្មា។
FAQs
This verse teaches that the ‘I’ and ‘mine’ tendency (ahaṁ-mamatā) should be offered up—merged into its presiding principle (Rudra)—so that one can return consciousness to the kṣetrajña and ultimately to the Supreme.
He links inner faculties (mind, intelligence, ego) to their cosmic presiding deities, showing a systematic yogic process of withdrawing material identification and re-centering everything in the Supreme.
Practice noticing mental schemes and possessiveness, then consciously offer them to God through prayer and disciplined devotion—reducing ego-based reactions and restoring clarity of the witnessing self.