Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 16
Devotion in Kimpuruṣa-varṣa and the Glory of Bhārata-varṣa
Rāmacandra & Nara-Nārāyaṇa; Rivers, Varṇāśrama, and Liberation
भारतेऽप्यस्मिन्वर्षे सरिच्छैला: सन्ति बहवो मलयो मङ्गलप्रस्थो मैनाकस्त्रिकूट ऋषभ: कूटक: कोल्लक: सह्यो देवगिरिऋर्ष्यमूक: श्रीशैलो वेङ्कटो महेन्द्रो वारिधारो विन्ध्य: शुक्तिमानृक्षगिरि: पारियात्रो द्रोणश्चित्रकूटो गोवर्धनो रैवतक: ककुभो नीलो गोकामुख इन्द्रकील: कामगिरिरिति चान्ये च शतसहस्रश: शैलास्तेषां नितम्बप्रभवा नदा नद्यश्च सन्त्यसङ्ख्याता: ॥ १६ ॥
bhārate ’py asmin varṣe saric-chailāḥ santi bahavo malayo maṅgala-prastho mainākas trikūṭa ṛṣabhaḥ kūṭakaḥ kollakaḥ sahyo devagirir ṛṣyamūkaḥ śrī-śailo veṅkaṭo mahendro vāridhāro vindhyaḥ śuktimān ṛkṣagiriḥ pāriyātro droṇaś citrakūṭo govardhano raivatakaḥ kakubho nīlo gokāmukha indrakīlaḥ kāmagirir iti cānye ca śata-sahasraśaḥ śailās teṣāṁ nitamba-prabhavā nadā nadyaś ca santy asaṅkhyātāḥ.
នៅក្នុងដែនដីភារតៈវស៌ មានភ្នំ និងទន្លេជាច្រើន។ ភ្នំមួយចំនួនមានឈ្មោះថា ម៉ាឡាយ៉ា, ម៉ាងកាឡា-ប្រាសថា, ម៉ៃណាកា, ត្រីកូដ, រីសាបា, គូដាកា, កូឡាកា, សាហ្យា, ទេវគីរី, រីស្យាមូកា, ស្រីសៃឡា, វេនកាតា, ម៉ាហេនដ្រា, វ៉ារីដារ៉ា, វិនធ្យា, ស៊ុកទីម៉ាន, រិកសាហ្គីរី, ប៉ារីយ៉ាត្រា, ដ្រូណា, ចិត្រកូដ, គោវធ៌ន, រ៉ៃវ៉ាតាកា, កាគូបា, នីឡា, គោការមុខ, ឥន្ទ្រគីឡា និង កាមគីរី។ ក្រៅពីនេះ នៅមានភ្នំរាប់ពាន់ផ្សេងទៀត ដែលមានទន្លេតូចធំជាច្រើនហូរកាត់។
FAQs
This verse lists many prominent mountains and ranges in Bhārata-varṣa and states that countless rivers and streams arise from their slopes, presenting Bhārata as a land shaped and sanctified by sacred natural features.
Govardhana is included among the notable mountains of Bhārata-varṣa, highlighting it as part of the sacred landscape celebrated in the Bhāgavatam—later especially revered through Kṛṣṇa’s Govardhana-līlā.
It encourages seeing the world through a sacred lens—honoring rivers, mountains, and tīrthas as gifts of the Lord, cultivating gratitude, ecological responsibility, and a pilgrim-minded remembrance of Bhagavān.