Adhyaya 4

Verse 1

श्रीराजोवाच यानि यानीह कर्माणि यैर्यै: स्वच्छन्दजन्मभि: । चक्रे करोति कर्ता वा हरिस्तानि ब्रुवन्तु न: ॥ १ ॥

ព្រះរាជានិមិមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះបុគ្គលភាពដ៏ឧត្តម ចុះមកកាន់លោកនេះដោយអំណាចខាងក្នុង និងតាមព្រះឆន្ទៈរបស់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះ សូមប្រាប់យើងអំពីលីឡាផ្សេងៗ ដែលព្រះហរិបានធ្វើ កំពុងធ្វើ និងនឹងធ្វើនៅក្នុងលោកនេះ តាមរយៈអវតារជាច្រើនរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 2

श्रीद्रुमिल उवाच यो वा अनन्तस्य गुणाननन्ता- ननुक्रमिष्यन् स तु बालबुद्धि: । रजांसि भूमेर्गणयेत् कथञ्चित् कालेन नैवाखिलशक्तिधाम्न: ॥ २ ॥

ស្រីទ្រមិលមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាដែលព្យាយាមរាប់ ឬពណ៌នាឲ្យពេញលេញនូវគុណលក្ខណៈអនន្តរបស់ព្រះអម្ចាស់អនន្ត នោះមានបញ្ញាដូចក្មេងតូច។ ទោះបីជាមនុស្សឆ្លាតវៃខ្លាំងណាស់ ប្រឹងប្រែងយូរអង្វែងអាចរាប់ធូលីលើផ្ទៃផែនដីបាន ក៏មិនអាចរាប់គុណដ៏ទាក់ទាញរបស់ព្រះភគវាន អាស្រ័យនៃអំណាចទាំងអស់បានឡើយ។

Verse 3

भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टै: पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् । स्वांशेन विष्ट: पुरुषाभिधान- मवाप नारायण आदिदेव: ॥ ३ ॥

ពេលព្រះនារាយណ៍ដ៏បុរាណ បង្កើតកាយសកល (វិរាត) ពីធាតុប្រាំដែលកើតពីព្រះអង្គ ហើយព្រះអង្គចូលទៅក្នុងកាយនោះដោយភាគពេញលេញរបស់ព្រះអង្គ នោះព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ថា «បុរុស»។

Verse 4

यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानं स्वत: श्वसनतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभि: स्थितिलयोद्भ‍व आदिकर्ता ॥ ४ ॥

ក្នុងកាយរបស់ព្រះអង្គ មានការរៀបចំយ៉ាងលម្អិតនៃត្រីលោក។ អង្គញាណដ៏លើសវត្ថុរបស់ព្រះអង្គ បង្កើតទាំងអង្គញាណទទួលដឹង និងអង្គញាណប្រតិបត្តិរបស់សត្វមានកាយទាំងអស់។ ចិត្តដឹងរបស់ព្រះអង្គ បង្កើតចំណេះដឹងដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ; ហើយដង្ហើមដ៏មានអំណាចរបស់ព្រះអង្គ បង្កើតកម្លាំងកាយ អំណាចអង្គញាណ និងសកម្មភាពមានលក្ខខណ្ឌ។ តាមរយៈគុណសត្ត្វ-រាជស-តមស ព្រះអង្គជាអ្នកចលនាមូលដ្ឋាន នាំឲ្យមានការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយបាត់នៃលោក។

Verse 5

आदावभूच्छतधृती रजसास्य सर्गे विष्णु: स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतु: । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुष: स आद्य इत्युद्भ‍वस्थितिलया: सततं प्रजासु ॥ ५ ॥

នៅដើម ដើម្បីបង្កើតលោក ព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឧត្តមដើមកំណើត បង្ហាញរូបព្រះព្រហ្ម (សតធ្រឹតិ) តាមគុណរាជស។ សម្រាប់ការរក្សា ព្រះអង្គបង្ហាញជាព្រះវិṣṇu ជាអធិបតីយញ្ញ និងអ្នកការពារស្ពានធម៌របស់ទ្វិជ។ ហើយពេលលាយបាត់ ព្រះអង្គប្រើគុណតមស បង្ហាញជារូបរុទ្រ។ ដូច្នេះសត្វដែលកើតឡើង តែងស្ថិតក្រោមកម្លាំងនៃការបង្កើត ការរក្សា និងការបំផ្លាញជានិច្ច។

Verse 6

धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनिष्ट मूर्त्यां नारायणो नर ऋषिप्रवर: प्रशान्त: । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार कर्म योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्‍‌घ्रि: ॥ ६ ॥

នរ-នារាយណ៍ឫសី ដែលស្ងប់ស្ងាត់យ៉ាងពេញលេញ និងជាអ្នកឫសីល្អបំផុត បានកើតជាបុត្ររបស់ធម៌ និងនាងមូរតិ កូនស្រីរបស់ទក្ស។ ព្រះអង្គបានបង្រៀនភក្តិចំពោះព្រះភគវាន ដែលធ្វើឲ្យការងារវត្ថុឈប់ស្ងប់ ហើយព្រះអង្គផ្ទាល់បានអនុវត្តវាដោយល្អឥតខ្ចោះ។ ព្រះអង្គនៅរស់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ដោយមានមហាឫសីទាំងឡាយបម្រើព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ។

Verse 7

इन्द्रो विशङ्‍क्य मम धाम जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातै: स्त्रीप्रेक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञ: ॥ ७ ॥

ព្រះឥន្ទ្រ ភ័យខ្លាច គិតថា នរ-នារាយណ៍ឫសី នឹងក្លាយជាមានអំណាចខ្លាំងដោយតបស្យា ហើយយកអាណាចក្រសួគ៌របស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ដោយមិនដឹងពីសិរីល្អលើសលោកនៃអវតារព្រះអង្គ ព្រះឥន្ទ្រ បានផ្ញើកាមទេវ និងពួកគេ ទៅកាន់ទីស្នាក់នៅបដារិកាស្រាម។ នៅទីនោះ ខ្យល់ទន់ក្រអូបនៃរដូវនិទាឃ និងក្រុមអប្សរា បង្កើតបរិយាកាសលួងលោម ហើយកាមទេវបានវាយប្រហារព្រះអង្គដោយព្រួញជាសម្លឹងមិនអាចទប់ទល់បានរបស់ស្ត្រីស្រស់ស្អាត។

Verse 8

विज्ञाय शक्रकृतमक्रममादिदेव: प्राह प्रहस्य गतविस्मय एजमानान् । मा भैष्टभो मदन मारुत देववध्वो गृह्णीत नो बलिमशून्यमिमं कुरुध्वम् ॥ ८ ॥

ព្រះអាទិទេវបានជ្រាបអំពីកំហុសរបស់ឥន្ទ្រា តែមិនមានអហങ്കារ។ ព្រះអង្គញញឹមហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់មទនៈ ព្រះវាយុ និងភរិយាទេវតាដែលកំពុងញ័រថា៖ «កុំភ័យឡើយ សូមទទួលអំណោយបូជានេះ ហើយសូមបរិសុទ្ធអាស្រាមរបស់យើងដោយវត្តមានរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា»។

Verse 9

इत्थं ब्रुवत्यभयदे नरदेव देवा: सव्रीडनम्रशिरस: सघृणं तमूचु: । नैतद् विभो त्वयि परेऽविकृते विचित्रं स्वारामधीरनिकरानतपादपद्मे ॥ ९ ॥

ឱ ព្រះរាជានិមិ ពេលឥសី នរ-នារាយណៈ មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះដើម្បីបំបាត់ភ័យរបស់ទេវតា ពួកគេក៏ឱនក្បាលដោយអៀនខ្មាស ហើយសុំមេត្តា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អស្ចារ្យ អ្នកជាព្រះដ៏លើសលប់ និងមិនប្រែប្រួល; មេត្តាឥតហេតុរបស់អ្នក ទោះយើងមានកំហុស ក៏មិនមែនអ្វីចម្លែកទេ ព្រោះឥសីស្ងប់ស្ងាត់ជាច្រើនក៏នមស្ការនៅព្រះបាទផ្កាឈូករបស់អ្នក»។

Verse 10

त्वां सेवतां सुरकृता बहवोऽन्तराया: स्वौको विलङ्‍घ्य परमं व्रजतां पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलीन् ददत: स्वभागान् धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्ध्नि ॥ १० ॥

ទេវតាបង្កើតឧបសគ្គជាច្រើនលើផ្លូវរបស់អ្នកដែលបូជាព្រះអង្គ ដើម្បីលើកលែងលំនៅបណ្តោះអាសន្នរបស់ទេវតា ហើយទៅដល់ធម៌ដ្ឋានខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអង្គ។ អ្នកដែលថ្វាយចំណែករបស់ទេវតាក្នុងយញ្ញ មិនជួបឧបសគ្គដូច្នោះទេ។ ប៉ុន្តែព្រះអង្គជាអ្នកការពារភក្តាដោយផ្ទាល់ ដូច្នេះភក្តាអាចជាន់លើក្បាលឧបសគ្គណាមួយដែលទេវតាដាក់មុខបាន។

Verse 11

क्षुत्तृट्‌त्रिकालगुणमारुतजैह्वशैष्णा- नस्मानपारजलधीनतितीर्य केचित् । क्रोधस्य यान्ति विफलस्य वशं पदे गो- र्मज्जन्ति दुश्चरतपश्च वृथोत्सृजन्ति ॥ ११ ॥

មនុស្សខ្លះអនុវត្តតបៈដ៏តឹងរឹង ដើម្បីឆ្លងកាត់ឥទ្ធិពលរបស់យើង ដែលដូចសមុទ្រអសীমមានរលកនៃឃ្លាន ស្រេក ក្តៅ ត្រជាក់ និងស្ថានភាពនានាតាមកាលៈទេសៈ រួមទាំងខ្យល់នៃអារម្មណ៍ និងកម្លាំងទាញរបស់អណ្តាតនិងកាម។ ទោះឆ្លងសមុទ្រនោះបានក៏ដោយ ពួកគេត្រូវកំហឹងឥតប្រយោជន៍គ្រប់គ្រង ហើយលង់ក្នុងទឹកតូចដូចស្នាមក្រចកគោ ដូច្នេះផ្លែតបៈដ៏លំបាកត្រូវបាត់បង់ដោយឥតប្រយោជន៍។

Verse 12

इति प्रगृणतां तेषां स्त्रियोऽत्यद्भुरतदर्शना: । दर्शयामास शुश्रूषां स्वर्चिता: कुर्वतीर्विभु: ॥ १२ ॥

នៅពេលទេវតាកំពុងសរសើរព្រះអម្ចាស់ដ៏អស្ចារ្យដូច្នេះ ព្រះអង្គដ៏មានអំណាចបានបង្ហាញភ្លាមៗនៅមុខភ្នែកពួកគេនារីជាច្រើន ដែលស្រស់ស្អាតគួរឱ្យអស្ចារ្យ តុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការល្អឥតខ្ចោះ ហើយកំពុងបម្រើព្រះអង្គដោយស្មោះស្រឡាញ់។

Verse 13

ते देवानुचरा द‍ृष्ट्वा स्त्रिय: श्रीरिव रूपिणी: । गन्धेन मुमुहुस्तासां रूपौदार्यहतश्रिय: ॥ १३ ॥

អ្នកបម្រើរបស់ទេវតា បានឃើញស្ត្រីទាំងនោះមានរូបសោភាដូចព្រះស្រី ហើយពេលបានក្លិនក្រអូបពីរាងកាយ ក៏ចិត្តវង្វេងមមាញឹក។ មើលឃើញសោភ័ណភាព និងភាពអធិកអធមនោះ ឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេផ្ទាល់ក៏ស្រកស្រាល។

Verse 14

तानाह देवदेवेश: प्रणतान् प्रहसन्निव । आसामेकतमां वृङ्‍ध्वं सवर्णां स्वर्गभूषणाम् ॥ १४ ॥

ព្រះអម្ចាស់លើសទេវទាំងអស់ បានញញឹមស្រាលៗ ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អ្នកតំណាងស្ថានសួគ៌ដែលកំពុងកោតគោរពថា៖ «ចូរជ្រើសយកម្នាក់ក្នុងចំណោមស្ត្រីទាំងនេះតាមដែលអ្នកឃើញសមរម្យ; នាងនឹងក្លាយជាគ្រឿងអលង្ការនៃស្ថានសួគ៌»។

Verse 15

ओमित्यादेशमादाय नत्वा तं सुरवन्दिन: । उर्वशीमप्सर:श्रेष्ठां पुरस्कृत्य दिवं ययु: ॥ १५ ॥

ដោយបន្លឺព្យាង្គបរិសុទ្ធ «អោម» ពួកអ្នកបម្រើទេវតាទទួលព្រះបញ្ជា ហើយកោតគោរពព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក ពួកគេជ្រើសយកអ៊ួរវសី ដែលល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអប្សរា ដាក់នាងនៅមុខដោយកិត្តិយស ហើយត្រឡប់ទៅស្ថានសួគ៌។

Verse 16

इन्द्रायानम्य सदसि श‍ृण्वतां त्रिदिवौकसाम् । ऊचुर्नारायणबलं शक्रस्तत्रास विस्मित: ॥ १६ ॥

ពួកគេបានទៅដល់សភារបស់ឥន្ទ្រា ហើយនៅពេលអ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌ទាំងបីកំពុងស្តាប់ ពួកគេបានពន្យល់អំពីអំណាចដ៏លើសលប់របស់នារាយណៈ។ ពេលឥន្ទ្រាបានឮអំពីនរ-នារាយណៈឫសី និងដឹងថាខ្លួនបានប្រព្រឹត្តកំហុស ក៏ទាំងភ័យទាំងអស្ចារ្យ។

Verse 17

हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्त: कुमार ऋषभो भगवान् पिता न: । विष्णु: शिवाय जगतां कलयावतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयोहयास्ये ॥ १७ ॥

ព្រះវិស្ណុ អច្យុតៈ (មិនអាចរំលង) បានចុះមកក្នុងលោក ដើម្បីសេចក្តីសុខសាន្តនៃសកលលោក តាមរយៈអវតារផ្នែកៗ ដូចជា ព្រះហំសៈ, ទត្តាត្រេយៈ, កុមារទាំងបួន និងព្រះឫសភទេវៈ ដែលជាព្រះបិតារបស់យើង ដើម្បីបង្រៀនវិជ្ជាអាត្មយោគៈ។ ក្នុងរូបហយគ្រីវៈ ព្រះអង្គបានសម្លាប់មធុ ហើយយកវេទវិទ្យាត្រឡប់មកពីបាតាលលោក។

Verse 18

गुप्तोऽप्यये मनुरिलौषधयश्च मात्स्ये क्रौडे हतो दितिज उद्धरताम्भस: क्ष्माम् । कौर्मे धृतोऽद्रिरमृतोन्मथने स्वपृष्ठे ग्राहात् प्रपन्नमिभराजममुञ्चदार्तम् ॥ १८ ॥

ក្នុងអវតារជាត្រី (មត្ស្យ) ព្រះអម្ចាស់បានការពារ មនុ សត្យវ្រត, ផែនដី និងឱសថដ៏មានតម្លៃ ពីទឹកព្រាល័យ។ ក្នុងអវតារជាជ្រូកព្រៃទេវ (វរាហ) ព្រះองค์បានសម្លាប់ ហិរណ្យាក្ស បុត្ររបស់ ទិទី ហើយលើកផែនដីចេញពីទឹកសកល។ ក្នុងអវតារជាអណ្តើក (កូರ್ಮ) ព្រះองค์បានទ្រភ្នំ មន្ទរ លើខ្នង ដើម្បីកូរមហាសមុទ្រឲ្យកើតអម្រឹត។ ហើយព្រះองค์បានសង្គ្រោះ កជេន្រ្ទ្រា រាជាសត្វដំរី ដែលបានសរណាគត ពីការចាប់ក្រញ៉ាំរបស់ក្រពើ។

Verse 19

संस्तुन्वतो निपतितान् श्रमणानृषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥

ព្រះអម្ចាស់ក៏បានសង្គ្រោះឥសីតបស្វីតូចៗដែលហៅថា វាលខិល្យៈ ពេលពួកគេធ្លាក់ចូលទឹកនៅក្នុងស្នាមជើងគោ ហើយឥន្ទ្រាបានសើចចំអក។ បន្ទាប់មក ព្រះองค์បានការពារ ឥន្ទ្រា នៅពេលគាត់ត្រូវភាពងងឹតគ្របដណ្តប់ ដោយផលបាបពីការសម្លាប់ វ្រឹត្រាសុរ។ នៅពេលភរិយាទេវតាត្រូវបានបិទខ្ទប់ក្នុងវាំងអសុរ ដោយគ្មានទីពឹង ព្រះអម្ចាស់បានរំដោះពួកនាង។ ហើយក្នុងអវតារនૃសിംហៈ ព្រះองค์បានសម្លាប់ ហិរណ្យកសិពុ រាជាអសុរ ដើម្បីឲ្យសន្តបក្ដីស្រឡាញ់ព្រះ (សតាំ) បានរួចផុតពីភ័យ។

Verse 20

देवासुरे युधि च दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वान्तरेषु भुवनान्यदधात् कलाभि: । भूत्वाथ वामन इमामहरद् बले: क्ष्मां याच्ञाच्छलेन समदाददिते: सुतेभ्य: ॥ २० ॥

ក្នុងសង្គ្រាមរវាងទេវតា និងអសុរ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឧត្តម តែងយកឱកាសនោះសម្លាប់មេដឹកនាំអសុរ ដើម្បីប្រយោជន៍ទេវតា ហើយក្នុងមនុវន្តរ នីមួយៗ ព្រះองค์អវតារជាច្រើនរូប ដើម្បីការពារពិភពលោក។ បន្ទាប់មក ព្រះองค์បានបង្ហាញជាវាមនៈ ហើយដោយលេសសុំដីបីជំហានពី បលី មហារាជ បានយកផែនដីទាំងមូល។ រួចហើយ ព្រះองค์បានប្រគល់ពិភពលោកទាំងស្រុងវិញ ដល់បុត្ររបស់ អទិតិ។

Verse 21

नि:क्षत्रियामकृत गां च त्रि:सप्तकृत्वो रामस्तु हैहयकुलाप्ययभार्गवाग्नि: । सोऽब्धिं बबन्ध दशवक्त्रमहन् सलङ्कं सीतापतिर्जयति लोकमलघ्नकीर्ति: ॥ २१ ॥

ព្រះបរាសុរាម បានអវតារនៅក្នុងវង្ស ភೃગુ ដូចភ្លើងដែលដុតឲ្យអស់វង្ស ហៃហយៈ; ដូច្នេះព្រះองค์បានធ្វើឲ្យផែនដីគ្មានក្សត្រីយៈ ដល់ទៅម្ភៃមួយដង។ ព្រះអម្ចាស់ដដែលនោះបានអវតារជា រាមចន្ទ្រា ព្រះស្វាមីរបស់ សីតាទេវី ដោយសង់ស្ពានលើសមុទ្រ ហើយសម្លាប់ រាវណៈដប់មុខ ព្រមទាំងកងទ័ពឡង្កា។ សូមឲ្យ ព្រះស្រីរាម ដែលកេរ្តិ៍ឈ្មោះបំផ្លាញមលិនលោក ស្ថិតក្នុងជ័យជំនះជានិច្ច។

Verse 22

भूमेर्भरावतरणाय यदुष्वजन्मा जात: करिष्यति सुरैरपि दुष्कराणि । वादैर्विमोहयति यज्ञकृतोऽतदर्हान् शूद्रान् कलौ क्षितिभुजो न्यहनिष्यदन्ते ॥ २२ ॥

ដើម្បីបន្ថយបន្ទុកផែនដី ព្រះអម្ចាស់ដែលមិនកើត នឹងយកកំណើតក្នុងវង្ស យទុ ហើយប្រព្រឹត្តកិច្ចការដែលសូម្បីទេវតាក៏លំបាកធ្វើបាន។ ក្នុងរូប បុទ្ធៈ ព្រះองค์នឹងធ្វើឲ្យអ្នកប្រតិបត្តិយជ្ញាដែលមិនសមគួរ វង្វេងដោយពាក្យវាទនិងទស្សនៈ។ ហើយនៅចុងសម័យ កលិយុគ ក្នុងរូប កល្កិ ព្រះองค์នឹងបំផ្លាញមនុស្សទាបដែលមានសភាពស៊ូទ្រា ហើយក្លែងខ្លួនជាអ្នកគ្រប់គ្រង។

Verse 23

एवंविधानि कर्माणि जन्मानि च जगत्पते: । भूरीणि भूरियशसो वर्णितानि महाभुज ॥ २३ ॥

ឱ ព្រះរាជាដែលមានព្រះពាហាដ៏ខ្លាំងក្លា ការអវតារ និងលីឡារបស់ព្រះអម្ចាស់នៃលោកមានរាប់មិនអស់; ព្រះកិត្តិយសរបស់ព្រះองค์គ្មានព្រំដែន។