Guṇa-vibhāga: The Three Modes and the Path Beyond Them
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
śamo damas titikṣekṣā tapaḥ satyaṁ dayā smṛtiḥ tuṣṭis tyāgo ’spṛhā śraddhā hrīr dayādiḥ sva-nirvṛtiḥ
ការគ្រប់គ្រងចិត្ត និងអារម្មណ៍, ការអត់ធ្មត់, ការវិនិច្ឆ័យ, តបៈ, សេចក្តីពិត, មេត្តាករុណា, ស្មৃতি, ការពេញចិត្ត, ការផ្តល់, ការលះបង់, ការមិនប្រាថ្នាកាម, សទ្ធាចំពោះគ្រូវិញ្ញាណ, ការខ្មាសចំពោះអំពើមិនសម, ទាន, ភាពសាមញ្ញ, ភាពទាបខ្លួន និងសេចក្តីសុខក្នុងខ្លួន—ទាំងនេះជាគុណលក្ខណៈនៃសត្ត្វៈ។ បំណងកាម, ការខិតខំធំ, ភាពក្លាហានហ៊ាន, មិនពេញចិត្តទោះបានចំណេញ, អហങ്കារ, ការអធិស្ឋានសម្រាប់កំណើនវត្ថុ, គិតថាខ្លួនល្អជាងអ្នកដទៃ, សុខកាម, ប្រញាប់ចង់ប្រយុទ្ធ, ស្រឡាញ់ស្តាប់ការសរសើរ, ចំអកអ្នកដទៃ, បង្ហាញវីរភាព និងយកកម្លាំងមកយុត្តិធម៌អំពើ—ទាំងនេះជារជសៈ។ កំហឹងមិនអត់បាន, លោភ, ពាក្យគ្មានមូលដ្ឋានសាស្ត្រ, ហិង្សា, រស់ជាប៉ារ៉ាស៊ីត, កុហកបោក, អស់កម្លាំងរ៉ាំរ៉ៃ, ជម្លោះ, សោក, មោហ, វិសាទ, គេងច្រើន, សង្ឃឹមក្លែងក្លាយ, ភ័យ និងខ្ជិល—ទាំងនេះជាគុណលក្ខណៈសំខាន់នៃតមសៈ។ ឥឡូវសូមស្តាប់អំពីការលាយបញ្ចូលនៃគុណៈទាំងបី។