Adhyaya 1
The First Step in God Realization: The Glory of Hearing and the Virāṭ-Rūpa Meditation
សុកទេវ គោស្វាមី សរសើរសំណួររបស់ ពារីក្សិត ថាជាមង្គលសកល ហើយប្រៀបធៀបនឹងជីវិតគ្រួសារនិយមវត្ថុដែលថ្ងៃចំណាយលើរកទ្រព្យ និងថែរក្សា យប់ចំណាយលើដេក ឬកាម។ គាត់ប្រកាសថា ការរួចផុតទុក្ខចាប់ផ្តើមពីការស្តាប់ សរសើរ និងរំលឹក ព្រះអម្ចាស់អធិឋាន (Paramātmā) ហើយភាពល្អឥតខ្ចោះខ្ពស់បំផុតគឺរំលឹក Bhagavān នៅពេលស្លាប់ មិនថាតាម jñāna, yoga ឬ karma។ គាត់បញ្ជាក់អំណាចអធិបតីរបស់ ភាគវតំ និងរំលឹកថា ទោះជាគាត់បានដឹងខ្លួន ក៏ត្រូវទាក់ទាញដោយ līlā របស់ ក្រឹṣṇa; ហើយណែនាំ nāma-saṅkīrtana ជាមាគ៌ាមិនភ័យសម្រាប់អ្នកស្វែងរកទាំងអស់។ ដោយគិតពី៧ថ្ងៃដែលនៅសល់ សុកទេវ រៀបរាប់សាធនាចុងជីវិត៖ បោះបង់ ស្នាក់ឯកា prāṇāyāma oṁ-smaraṇa ដកអារម្មណ៍ និងសមាធិផ្តោត។ តាមសំណើ ពារីក្សិត គាត់ណែនាំការផ្តោតលើ virāṭ-puruṣa ពិពណ៌នាពិភពលោក និងប្រព័ន្ធភពជាអវយវៈរបស់ព្រះ។ ចុងក្រោយ បញ្ជាក់ថាចិត្តត្រូវចងជាប់លើបុគ្គលអធិឋានដ៏ពេញដោយអានន្ទ មិនដូច្នោះនឹងវង្វេង និងធ្លាក់ចុះ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच वरीयानेष ते प्रश्न: कृतो लोकहितं नृप । आत्मवित्सम्मत: पुंसां श्रोतव्यादिषु य: पर: ॥ १ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា ឱព្រះរាជា សំណួររបស់ព្រះองค์នេះប្រសើរណាស់ និងជាប្រយោជន៍ដល់លោក។ ក្នុងចំណោមអ្វីដែលគួរស្តាប់ វាជាប្រធានបទខ្ពស់បំផុត ហើយត្រូវបានអ្នកដឹងអាត្មា (ātma-vit) អនុម័ត។
Verse 2
श्रोतव्यादीनि राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रश: । अपश्यतामात्मतत्त्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥
ឱព្រះរាជាធិបតី សម្រាប់អ្នកដែលជាប់ចិត្តជាគ្រហមេធី ហើយមិនឃើញអាត្មតត្ត្វៈ ក្នុងសង្គមមនុស្សមានប្រធានបទសម្រាប់ស្តាប់ជាដើមរាប់ពាន់។
Verse 3
निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन च वा वय: । दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥
បពិត្រព្រះរាជា អាយុកាលរបស់គ្រហស្ថដែលមានចិត្តឈ្នានីស ត្រូវខ្ជះខ្ជាយនៅពេលយប់ដោយដេក ឬដោយសេចក្តីកាម; និងពេលថ្ងៃដោយស្វែងរកទ្រព្យ ឬចិញ្ចឹមគ្រួសារ។
Verse 4
देहापत्यकलत्रादिष्वात्मसैन्येष्वसत्स्वपि । तेषां प्रमत्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥
អ្នកដែលខ្វះចំណេះដឹងអាត្ម-តត្ត្វៈ ដោយជាប់ចិត្តនឹង ‘កងទ័ពនៃខ្លួន’ ដែលមិនថេរ ដូចជា រាងកាយ កូន និងភរិយា ជាដើម មិនសួរស្រាវជ្រាវបញ្ហាជីវិតទេ; ទោះឃើញក៏មិនឃើញការបំផ្លាញដែលជៀសមិនរួច។
Verse 5
तस्माद्भारत सर्वात्मा भगवानीश्वरो हरि: । श्रोतव्य: कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यश्चेच्छताभयम् ॥ ५ ॥
ដូច្នេះ បពិត្រអ្នកស្នងពូជភារតៈ អ្នកណាដែលប្រាថ្នាអភ័យ និងរួចផុតពីទុក្ខទាំងអស់ គួរតែស្តាប់ សរសើរ (កីរតន) និងរំលឹកដល់ព្រះភគវាន ហរិ ដែលជាព្រះអាត្មាសកល អធិការី និងអ្នកសង្គ្រោះ។
Verse 6
एतावान् सांख्ययोगाभ्यां स्वधर्मपरिनिष्ठया । जन्मलाभ: पर: पुंसामन्ते नारायणस्मृति: ॥ ६ ॥
ភាពសម្រេចខ្ពស់បំផុតនៃជីវិតមនុស្ស មិនថាបានដោយសាំងខ្យៈ យោគៈ ឬដោយការបំពេញស្វធម្មយ៉ាងពេញលេញ គឺការរំលឹកព្រះនារាយណៈនៅចុងក្រោយនៃជីវិត។
Verse 7
प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिषेधत: । नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरे: ॥ ७ ॥
បពិត្រព្រះរាជា បរិក្សិត ជាទូទៅ មុនីដែលលើសពីវិធិ-និសេធ និងស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនិរគុណ ក៏នៅតែរីករាយក្នុងការរៀបរាប់គុណមហិមារបស់ព្រះហរិ។
Verse 8
इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् । अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥
នៅចុងសម័យទ្វាបរ យុគ ខ្ញុំបានសិក្សា «ស្រីមទ-ភាគវតំ» មហាពុរាណដែលស្មើនឹងវេដទាំងអស់ ពីឪពុកខ្ញុំ ព្រះស្រី ទ្វៃបាយន វ្យាសទេវ។
Verse 9
परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया । गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥
ឱ ព្រះរាជឫសី! ទោះបីខ្ញុំបានតាំងចិត្តមាំមួនក្នុងសភាពនិរគុណ (លើសគុណទាំងបី) ក៏ដោយ ចិត្តខ្ញុំនៅតែត្រូវទាក់ទាញដោយការពិពណ៌នាលីឡារបស់ព្រះអម្ចាស់ អុត្តមស្លោក; នោះហើយជារឿងរ៉ាវដែលខ្ញុំបានសិក្សា។
Verse 10
तदहं तेऽभिधास्यामि महापौरुषिको भवान् । यस्य श्रद्दधतामाशु स्यान्मुकुन्दे मति: सती ॥ १० ॥
ខ្ញុំនឹងសូត្រ «ស្រីមទ-ភាគវតំ» នោះជូនលោក ព្រោះលោកជាភក្តាដ៏ស្មោះស្ម័គ្រ។ អ្នកណាស្តាប់ដោយសទ្ធា និងការគោរព នឹងបានចិត្តប្រាជ្ញាដ៏មាំមួនចំពោះ មុកុន្ទ (អ្នកប្រទានមោគ្ខៈ) យ៉ាងឆាប់រហ័ស។
Verse 11
एतन्निर्विद्यमानानामिच्छतामकुतोभयम् । योगिनां नृप निर्णीतं हरेर्नामानुकीर्तनम् ॥ ११ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! សម្រាប់អ្នកដែលបានធុញទ្រាន់ពីកាមគុណ អ្នកដែលប្រាថ្នាសុខលោកិយ និងយោគីដែលពេញចិត្តដោយចំណេះដឹងអធិភౌতিক—ផ្លូវជោគជ័យដែលគ្មានសង្ស័យ និងគ្មានភ័យ គឺការអនុគីរតន៍ព្រះនាមរបស់ ហរិ ជានិច្ច។
Verse 12
किं प्रमत्तस्य बहुभि: परोक्षैर्हायनैरिह । वरं मुहूर्तं विदितं घटते श्रेयसे यत: ॥ १२ ॥
ជីវិតយូរដែលត្រូវបាត់បង់ក្នុងភាពប្រមាទ ហើយកន្លងទៅជាឆ្នាំៗដោយគ្មានការយល់ដឹង នៅលោកនេះមានតម្លៃអ្វី? ល្អជាងគេគឺមួយមហូរត៍នៃការភ្ញាក់ដឹង ព្រោះវាចាប់ផ្តើមការស្វែងរកប្រយោជន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 13
खट्वाङ्गो नाम राजर्षिर्ज्ञात्वेयत्तामिहायुष: । मुहूर्तात्सर्वमुत्सृज्य गतवानभयं हरिम् ॥ १३ ॥
ព្រះរាជឥសី ខដ្វាង្គៈ ពេលដឹងថាជីវិតនៅសល់តែបន្តិចប៉ុណ្ណោះ ក៏បោះបង់កិច្ចការលោកិយទាំងអស់ភ្លាមៗ ហើយចូលជ្រកកោនព្រះហរិ ជាព្រះអម្ចាស់ប្រទានអភ័យ។
Verse 14
तवाप्येतर्हि कौरव्य सप्ताहं जीवितावधि: । उपकल्पय तत्सर्वं तावद्यत्साम्परायिकम् ॥ १४ ॥
ឱ ពារីក្សិត ជាវង្សកុរុ! ឥឡូវអាយុកាលរបស់អ្នកនៅសល់តែប្រាំពីរថ្ងៃ; ដូច្នេះក្នុងពេលនេះ ចូររៀបចំ និងអនុវត្តអ្វីៗទាំងអស់ដែលចាំបាច់សម្រាប់សេចក្តីប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតក្នុងជីវិតបន្ទាប់។
Verse 15
अन्तकाले तु पुरुष आगते गतसाध्वस: । छिन्द्यादसङ्गशस्त्रेण स्पृहां देहेऽनु ये च तम् ॥ १५ ॥
នៅវេលាចុងក្រោយនៃជីវិត ពេលមរណភាពមកដល់ មនុស្សគួរតែមានភាពក្លាហានមិនភ័យ; ហើយប្រើអាវុធនៃការមិនជាប់ពាក់ ដើម្បីកាត់ផ្តាច់ការចងចិត្ត និងបំណងប្រាថ្នាចំពោះរាងកាយ និងអ្វីៗដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវា។
Verse 16
गृहात् प्रव्रजितो धीर: पुण्यतीर्थजलाप्लुत: । शुचौ विविक्त आसीनो विधिवत्कल्पितासने ॥ १६ ॥
អ្នកមានចិត្តមាំមួនគួរចាកចេញពីផ្ទះទៅជាព្រាហ្មណ៍ចល័ត; ងូតទឹកក្នុងទឹកទីរថសក្ការៈ ហើយអង្គុយនៅកន្លែងស្អាតស្ងប់ស្ងាត់ លើអាសនៈដែលបានរៀបចំតាមវិធីបូជា។
Verse 17
अभ्यसेन्मनसा शुद्धं त्रिवृद्ब्रह्माक्षरं परम् । मनो यच्छेज्जितश्वासो ब्रह्मबीजमविस्मरन् ॥ १७ ॥
ក្រោយអង្គុយដូច្នេះហើយ ចូរអនុវត្តដោយចិត្តលើអក្សរព្រះព្រហ្មដ៏ខ្ពស់បំផុតបីសំឡេង ‘អ-ឧ-ម’; ដោយគ្រប់គ្រងដង្ហើម ចូរគ្រប់គ្រងចិត្ត មិនឲ្យភ្លេចគ្រាប់ពូជវិញ្ញាណនោះឡើយ។
Verse 18
नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथि: । मन: कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥
ពេលចិត្តក្លាយជាវិញ្ញាណបន្តិចម្តងៗ គួរដកវាចេញពីវត្ថុអារម្មណ៍ ហើយប្រើប្រាជ្ញាជាសារថីដើម្បីគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រីយ៍។ ចិត្តដែលជាប់ក្នុងកិច្ចការលោកីយ៍ គួរបង្វែរទៅសេវាព្រះបុគ្គលជាព្រះអម្ចាស់ ដើម្បីឈរជាប់ក្នុងស្មារតីលើសលោក។
Verse 19
तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा । मनो निर्विषयं युक्त्वा तत: किञ्चन न स्मरेत् । पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥
បន្ទាប់មក ចូរធ្វើសមាធិលើអវយវៈរបស់ព្រះវិṣṇu ម្តងមួយៗ ដោយចិត្តមិនដាច់ខាត ហើយកុំឲ្យឆ្លងចេញពីការយល់ឃើញអំពីព្រះកាយទាំងមូល។ ដូច្នេះចិត្តនឹងរួចផុតពីវត្ថុអារម្មណ៍ ហើយមិននឹកអ្វីផ្សេងទៀតទេ ព្រោះនៅក្នុងបរមបទរបស់ព្រះវិṣṇu ចិត្តទើបស្ងប់សុខពេញលេញ។
Verse 20
रजस्तमोभ्यामाक्षिप्तं विमूढं मन आत्मन: । यच्छेद्धारणया धीरो हन्ति या तत्कृतं मलम् ॥ २० ॥
ចិត្តរបស់ជីវតែងតែត្រូវរាជស៍ទាញទ្រាំ និងត្រូវតមស៍បំភាន់ឲ្យវង្វេង។ ប៉ុន្តែអ្នកមានស្ថេរភាពអាចទប់វាបានដោយធារណាដែលភ្ជាប់នឹងព្រះវិṣṇu; ធារណានោះបំផ្លាញមលិនភាពដែលកើតពីគុណទាំងពីរ ហើយធ្វើឲ្យចិត្តស្ងប់។
Verse 21
यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षण: । आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षत: ॥ २१ ॥
ឱ ព្រះរាជា ដោយស្ថិតនៅក្នុងធារណានេះ និងមានទម្លាប់មើលឃើញព្រះអម្ចាស់ក្នុងទ្រង់ទ្រាយបុគ្គលដែលពោរពេញដោយមង្គលទាំងអស់ យោគីនឹងឈានដល់យោគៈដែលមានលក្ខណៈភក្តិបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយស្ថិតក្រោមអាស្រ័យផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ។
Verse 22
राजोवाच यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता । यादृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥
ព្រះរាជាមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ សូមពន្យល់លម្អិតថា ធារណាគួរធ្វើដូចម្តេច នៅទីណាទើបត្រូវទទួលស្គាល់ ហើយធារណាបែបណាដែលអាចដកចេញមលិនភាពក្នុងចិត្តមនុស្សបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
Verse 23
श्रीशुक उवाच जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रिय: । स्थूले भगवतो रूपे मन: सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកគួរឈ្នះអាសនៈ គ្រប់គ្រងដង្ហើមដោយប្រាណាយាម ឈ្នះការចងភ្ជាប់ និងឥន្ទ្រីយ៍-ចិត្ត ហើយដោយបញ្ញា ដាក់ចិត្តឲ្យមាំលើរូបវិរាដ់ដ៏ធំ (រូបសកល) នៃព្រះភគវាន។
Verse 24
विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् । यत्रेदं व्यज्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च सत् ॥ २४ ॥
ការបង្ហាញដ៏មហិមារបស់លោកវត្ថុទាំងមូលនេះ គឺជាព្រះកាយផ្ទាល់នៃសច្ចៈដាច់ខាត; ក្នុងនោះ កាលវត្ថុ—អតីត បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត—ត្រូវបានបង្ហាញ និងអនុಭವ។
Verse 25
अण्डकोशे शरीरेऽस्मिन् सप्तावरणसंयुते । वैराज: पुरुषो योऽसौ भगवान् धारणाश्रय: ॥ २५ ॥
ក្នុងកាយនៃសំបកសកល (អណ្ឌកោស) ដែលមានស្រទាប់គម្រប៧ នោះ មានវិរាជបុរស—ព្រះភគវាន—ជាទីពឹង និងជាវត្ថុនៃការដាក់ចិត្ត (ធារណា) តាមទស្សនៈវិរាដ់។
Verse 26
पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् । महातलं विश्वसृजोऽथ गुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥ २६ ॥
អ្នកបានសម្រេចដឹងបានបង្រៀនថា៖ ភពដែលហៅថា បាតាល គឺជាបាតជើងនៃព្រះអម្ចាស់សកល; កែងជើង និងម្រាមជើងគឺ រាសាតាល; កជើងគឺ មហាតាល; ហើយជើងក្រោម (ជង្គង់ក្រោម) គឺ តលាតាល។
Verse 27
द्वे जानुनी सुतलं विश्वमूर्ते- रूरुद्वयं वितलं चातलं च । महीतलं तज्जघनं महीपते नभस्तलं नाभिसरो गृणन्ति ॥ २७ ॥
ជង្គង់ទាំងពីរនៃរូបសកលគឺ សុតល; ភ្លៅទាំងពីរគឺ វិតល និង អតល; ត្រគាក/គូថគឺ មហីតល; ហើយលំហអាកាសត្រូវបានសរសើរថាជារន្ធស្នាមផ្ចិត (នាភិ-សរ) របស់ព្រះองค์។
Verse 28
उर:स्थलं ज्योतिरनीकमस्य ग्रीवा महर्वदनं वै जनोऽस्य । तपो वराटीं विदुरादिपुंस: सत्यं तु शीर्षाणि सहस्रशीर्ष्ण: ॥ २८ ॥
ទ្រូងនៃវិរាដ-បុរស គឺជាប្រព័ន្ធភពភ្លឺរលោង; ករបស់ព្រះអង្គគឺមហរលោក មាត់គឺជនលោក និងថ្ងាសគឺតបលោក។ កំពូលគឺសត្យលោក ជាក្បាលនៃព្រះអង្គអ្នកមានក្បាលពាន់។
Verse 29
इन्द्रादयो बाहव आहुरुस्रा: कर्णौ दिश:श्रोत्रममुष्य शब्द: । नासत्यदस्रौ परमस्य नासे घ्राणोऽस्य गन्धो मुखमग्निरिद्ध: ॥ २९ ॥
ព្រះបាដៃរបស់ព្រះអង្គគឺពួកទេវតានាំដោយឥន្ទ្រ; ទិសទាំងដប់ជាត្រចៀក និងសំឡេងវត្ថុជាសមត្ថភាពស្តាប់។ រន្ធច្រមុះគឺអស្វិនីកុមារាទាំងពីរ; ក្លិនជាការស្គាល់ក្លិន; មាត់គឺអគ្គិភ្លើងកំពុងឆេះ។
Verse 30
द्यौरक्षिणी चक्षुरभूत्पतङ्ग: पक्ष्माणि विष्णोरहनी उभे च । तद्भ्रूविजृम्भ: परमेष्ठिधिष्ण्य- मापोऽस्य तालु रस एव जिह्वा ॥ ३० ॥
លំហអាកាសជារន្ធភ្នែករបស់ព្រះអង្គ ហើយគ្រាប់ភ្នែកគឺព្រះអាទិត្យ ជាអំណាចនៃការមើលឃើញ។ ត្របកភ្នែករបស់វិષ્ણុគឺថ្ងៃ និងយប់; ក្នុងចលនាចិញ្ចើម មានទីស្ថិតរបស់ព្រះព្រហ្មា និងបុគ្គលអធិឋាន។ ពិដានមាត់គឺវរុណ និងសាររសទាំងអស់គឺជាលិហ្វា។
Verse 31
छन्दांस्यनन्तस्य शिरो गृणन्ति दंष्ट्रा यम: स्नेहकला द्विजानि । हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्ष: ॥ ३१ ॥
គេនិយាយថា ចន្ទៈវេទៈជាផ្លូវក្នុងក្បាលនៃព្រះអនន្ត; ថ្គាមធ្មេញរបស់ព្រះអង្គគឺយម អ្នកផ្តន្ទាទោសអ្នកមានបាប។ សិល្បៈនៃសេចក្តីស្រឡាញ់គឺធ្មេញរបស់ព្រះអង្គ; ហើយមាយាដ៏លួងលោមគឺស្នាមញញឹម។ សមុទ្រសೃષ્ટិដ៏ធំធេងនេះ គ្រាន់តែជាលទ្ធផលនៃការលៀងព្រះនេត្ររបស់ព្រះអង្គ។
Verse 32
व्रीडोत्तरौष्ठोऽधर एव लोभो धर्म: स्तनोऽधर्मपथोऽस्य पृष्ठम् । कस्तस्य मेढ्रं वृषणौ च मित्रौ कुक्षि: समुद्रा गिरयोऽस्थिसङ्घा: ॥ ३२ ॥
ភាពខ្មាស់អៀនគឺជាបបូរមាត់លើរបស់ព្រះអង្គ ហើយលោភលន់គឺចង្កា។ ធម៌គឺទ្រូងរបស់ព្រះអង្គ និងអធម៌គឺខ្នង។ ព្រះព្រហ្មា អ្នកបង្កើតសត្វមានជីវិតក្នុងលោកវត្ថុ គឺជាអង្គសម្បទានរបស់ព្រះអង្គ; មិត្រ-វរុណគឺអណ្ដាតពងស្វាសទាំងពីរ។ សមុទ្រគឺចង្កេះ និងភ្នំទាំងឡាយគឺជាក្រុមឆ្អឹងរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 33
नद्योऽस्य नाड्योऽथ तनूरुहाणि महीरुहा विश्वतनोर्नृपेन्द्र । अनन्तवीर्य: श्वसितं मातरिश्वा गतिर्वय: कर्म गुणप्रवाह: ॥ ३३ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទន្លេនានាជាសរសៃនៃព្រះកាយវិរាដ់ ឈើធំៗជារោមកាយរបស់ព្រះអង្គ; ដង្ហើមរបស់ព្រះអម្ចាស់អំណាចអនន្តគឺខ្យល់។ លំហូរយុគសម័យជាចលនារបស់ព្រះអង្គ ហើយកម្មរបស់ព្រះអង្គបង្ហាញជាប្រតិកម្មនៃលំហូរត្រីគុណ។
Verse 34
ईशस्य केशान् विदुरम्बुवाहान् वासस्तु सन्ध्यां कुरुवर्य भूम्न: । अव्यक्तमाहुर्हृदयं मनश्च स चन्द्रमा: सर्वविकारकोश: ॥ ३४ ॥
ឱ អ្នកប្រសើរនៃកុលកុរុ មេឃដែលដឹកទឹកជាសក់លើព្រះសិរ្សារបស់ព្រះអម្ចាស់; សន្ធ្យា—ចំណុចប្រសព្វថ្ងៃនិងយប់—ជាព្រះវស្ត្រ។ មូលហេតុអវិភាគ (avyakta) គេហៅថាព្រះហൃദ័យ-បញ្ញារបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះមនសិការជាព្រះចន្ទ—ឃ្លាំងនៃការប្រែប្រួលទាំងអស់។
Verse 35
विज्ञानशक्तिं महिमामनन्ति सर्वात्मनोऽन्त:करणं गिरित्रम् । अश्वाश्वतर्युष्ट्रगजा नखानि सर्वे मृगा: पशव: श्रोणिदेशे ॥ ३५ ॥
តាមព្រះបណ្ឌិត មហត្តត្តវៈគឺជាវិជ្ញានសក្តិរបស់ព្រះអម្ចាស់សព្វអាត្មា; គិរិត្រ (រុទ្រទេវ) ជាអហង្គាររបស់ព្រះអង្គ។ សេះ លា-សេះ អូដ្ឋ និងដំរីជាក្រចករបស់ព្រះអង្គ; សត្វព្រៃ និងសត្វជើងបួនទាំងអស់ស្ថិតនៅតំបន់ចង្កេះរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 36
वयांसि तद्व्याकरणं विचित्रं मनुर्मनीषा मनुजो निवास: । गन्धर्वविद्याधरचारणाप्सर: स्वरस्मृतीरसुरानीकवीर्य: ॥ ३६ ॥
បក្សីជាច្រើនប្រភេទជាសញ្ញានៃសិល្បៈស្មារតីដ៏វិចិត្ររបស់ព្រះអង្គ។ មនុ បិតានៃមនុស្ស ជានិមិត្តរូបនៃបញ្ញាដ៏មាំមួនរបស់ព្រះអង្គ ហើយមនុស្សជាតិជាទីលំនៅរបស់ព្រះអង្គ។ គន្ធర్వ វិទ្យាធរ ចារណ និងអប្សរាតំណាងឲ្យចង្វាក់តន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ ខណៈកងទ័ពអសុរតំណាងឲ្យវីរភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 37
ब्रह्माननं क्षत्रभुजो महात्मा विडूरुरङ्घ्रिश्रितकृष्णवर्ण: । नानाभिधाभीज्यगणोपपन्नो द्रव्यात्मक: कर्म वितानयोग: ॥ ३७ ॥
មុខរបស់វិរាដ់-បុរសគឺព្រះព្រាហ្មណ៍ ដៃគឺក្សត្រិយៈ ភ្លៅគឺវៃស្យៈ ហើយសូទ្រស្ថិតក្រោមការការពារនៃព្រះបាទ។ ទេវតាដែលគួរបូជាទាំងអស់ក៏ត្រូវបានរួមបញ្ចូលក្នុងព្រះអង្គដោយនាមផ្សេងៗ; ដូច្នេះកាតព្វកិច្ចរបស់មនុស្សគ្រប់រូបគឺធ្វើយជ្ញៈដោយវត្ថុបូជាតាមសមត្ថភាព ដើម្បីឲ្យព្រះអម្ចាស់ពេញព្រះហฤទ័យ។
Verse 38
इयानसावीश्वरविग्रहस्य य: सन्निवेष: कथितो मया ते । सन्धार्यतेऽस्मिन् वपुषि स्थविष्ठे मन: स्वबुद्ध्या न यतोऽस्ति किञ्चित् ॥ ३८ ॥
ខ្ញុំបានពន្យល់ដល់អ្នកអំពីទម្រង់វិរាដ់ដ៏ធំធេង និងស្ថូលរបស់ព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិរាជ។ អ្នកដែលប្រាថ្នាមោក្សៈគួរផ្តោតចិត្តលើទម្រង់នេះ ព្រោះក្នុងលោកវត្ថុ មិនមានអ្វីលើសពីនេះទេ។
Verse 39
स सर्वधीवृत्त्यनुभूतसर्व आत्मा यथा स्वप्नजनेक्षितैक: । तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत नान्यत्र सज्जेद् यत आत्मपात: ॥ ३९ ॥
ព្រះអង្គគឺបរមាត្មា ដែលត្រូវបានអនុಭವក្នុងចលនានៃបញ្ញាទាំងអស់ ដូចមនុស្សម្នាក់បង្ហាញជាច្រើនរូបក្នុងសុបិន។ គួរប្រាថ្នាប្រតិបត្តិភជនៈចំពោះព្រះអង្គ—សច្ចៈ និងនិធិអានន្ទ—កុំជាប់ចិត្តទីផ្សេង ព្រោះវានាំទៅកាន់ការធ្លាក់ចុះខ្លួនឯង។
Frequently Asked Questions
Because it targets the essential human duty—inquiring into the supreme benefit (śreyas) rather than temporary welfare (preyas). Śukadeva contrasts this with society’s endless topics for hearing that keep people blind to ātma-tattva. A question that leads to hearing and remembering Bhagavān benefits all classes of people and is endorsed by realized transcendentalists.
It advises fearless detachment from body-centered attachments, leaving home, practicing self-control, and fixing consciousness on Bhagavān through regulated posture, breath, oṁ-remembrance, withdrawal from sense engagement, and systematic meditation—culminating in steady remembrance of the Lord at death, which is stated as the highest perfection across paths (jñāna, yoga, and karma).
The virāṭ-rūpa functions as a concrete meditative framework for the conditioned mind: by seeing the universe and its planetary systems as the Lord’s body, one redirects attention away from sense objects toward the Lord’s presence and sovereignty. This purifies agitation from rajas and tamas and quickly leads the practitioner toward devotional service under the Lord’s shelter.
Khaṭvāṅga is cited as an exemplar of immediate spiritual decision: upon learning he had only a moment to live, he renounced material engagement and took shelter of the Supreme Lord. The narrative supports the chapter’s urgency theme—quality of consciousness is superior to length of life.