Adhyaya 81
Sudāmā Brāhmaṇa Receives Kṛṣṇa’s Mercy (The Gift of Flat Rice)
បន្តរឿងសុទាមា ព្រាហ្មណ៍ក្រីក្រ ដែលមកដល់ទ្វារកា ហើយត្រូវព្រះក្រឹෂ್ಣទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងគោរព។ ជំពូកនេះបង្ហាញព្រះក្រឹෂ್ಣមានមេត្តាករុណាដឹងចិត្ត និងសាសនវិជ្ជាអំពីការថ្វាយដោយភក្តិ។ ព្រះអង្គលេងសួរថា សុទាមានាំអំណោយអ្វីមក ហើយបង្រៀនថា ព្រះអង្គទទួលស្លឹក ផ្កា ផ្លែ ឬទឹក ប្រសិនបើថ្វាយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ខណៈអំណោយធំៗគ្មានភក្តិមិនអាចរីករាយព្រះអង្គបាន។ សុទាមាខ្មាស់អៀន ប៉ុន្តែព្រះក្រឹෂṇយកកញ្ចប់អង្ករបុក (flat rice) មកសាក ហើយប្រកាសថា វាបំពេញចក្រវាល។ រុកមិណីទប់ព្រះអង្គ ប្រាប់ថា មួយក្តាប់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីប្រទានសម្បត្តិអស្ចារ្យ។ សុទាមាត្រឡប់ផ្ទះ ដូចជាមិនបានអ្វី ប៉ុន្តែចិត្តពេញលេញ; គាត់គិតពីភាពទាបខ្លួនរបស់ព្រះអង្គ និងខ្លាចសម្បត្តិនាំឲ្យភ្លេចព្រះ។ ដល់ផ្ទះ គាត់ឃើញក្រឡាខ្ទមប្រែជាសម្បូរបែបដូចស្ថានសួគ៌—ពរដែលមិនបានសុំ។ គាត់យល់ថា នេះជាព្រះក្រឹෂṇមេត្តាមើល និងសម្រេចនៅឆ្ងាយពីលោភលន់ រស់ដោយមិនជាប់ចិត្ត ដើម្បីឈានទៅវៃរាគ្យ។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា ព្រះអម្ចាស់មិនអាចឈ្នះបាន តែត្រូវឈ្នះដោយអ្នកបម្រើ; ការស្តាប់រឿងនេះបង្កើតព្រេម និងដោះចេញពីខ្សែកម្ម។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच स इत्थं द्विजमुख्येन सह सङ्कथयन् हरि: । सर्वभूतमनोऽभिज्ञ: स्मयमान उवाच तम् ॥ १ ॥ ब्रह्मण्यो ब्राह्मणं कृष्णो भगवान् प्रहसन् प्रियम् । प्रेम्णा निरीक्षणेनैव प्रेक्षन् खलु सतां गति: ॥ २ ॥
ស្រីសុកទេវបាននិយាយថា៖ ខណៈព្រះហរិកំពុងសន្ទនាជាមួយព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរនោះ ព្រះអង្គដែលជ្រាបចិត្តសត្វលោកទាំងអស់ បានញញឹមហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់។ ព្រះក្រឹស្ណា ភគវាន អ្នកគាំទ្រព្រាហ្មណ៍ និងជាគោលដៅរបស់សន្តបុរស បានសើចស្រាលៗ មើលសុទាមាព្រាហ្មណ៍មិត្តជាទីស្រឡាញ់ដោយភ្នែកពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយមានព្រះបន្ទូលដ៏ផ្អែមល្ហែម។
Verse 2
श्रीशुक उवाच स इत्थं द्विजमुख्येन सह सङ्कथयन् हरि: । सर्वभूतमनोऽभिज्ञ: स्मयमान उवाच तम् ॥ १ ॥ ब्रह्मण्यो ब्राह्मणं कृष्णो भगवान् प्रहसन् प्रियम् । प्रेम्णा निरीक्षणेनैव प्रेक्षन् खलु सतां गति: ॥ २ ॥
ស្រីសុកទេវបាននិយាយថា៖ ខណៈព្រះហរិកំពុងសន្ទនាជាមួយព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរនោះ ព្រះអង្គដែលជ្រាបចិត្តសត្វលោកទាំងអស់ បានញញឹមហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់។ ព្រះក្រឹស្ណា ភគវាន អ្នកគាំទ្រព្រាហ្មណ៍ និងជាគោលដៅរបស់សន្តបុរស បានសើចស្រាលៗ មើលសុទាមាព្រាហ្មណ៍មិត្តជាទីស្រឡាញ់ដោយភ្នែកពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយមានព្រះបន្ទូលដ៏ផ្អែមល្ហែម។
Verse 3
श्रीभगवानुवाच किमुपायनमानीतं ब्रह्मन् मे भवता गृहात् । अण्वप्युपाहृतं भक्तै: प्रेम्णा भूर्येव मे भवेत् । भूर्यप्यभक्तोपहृतं न मे तोषाय कल्पते ॥ ३ ॥
ព្រះបរមេស្វរមានព្រះបន្ទូលថា «ឱ ព្រាហ្មណ៍ អ្នកនាំអំណោយអ្វីមកពីផ្ទះសម្រាប់យើង? សូម្បីតែអំណោយតិចតួចដែលភក្តៈអర్పણដោយសេចក្តីស្រឡាញ់បរិសុទ្ធ យើងក៏ចាត់ទុកថាធំធេង; តែអំណោយធំពីអ្នកគ្មានភក្តិ មិនធ្វើឲ្យយើងពេញព្រះហឫទ័យទេ»។
Verse 4
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति । तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मन: ॥ ४ ॥
អ្នកណាអర్పণដល់យើងដោយភក្តិ ស្លឹក ផ្កា ផ្លែឈើ ឬទឹក យើងទទួលអំណោយដែលអర్పণដោយភក្តិពីអ្នកមានចិត្តបរិសុទ្ធនោះ។
Verse 5
इत्युक्तोऽपि द्वियस्तस्मै व्रीडित: पतये श्रिय: । पृथुकप्रसृतिं राजन् न प्रायच्छदवाङ्मुख: ॥ ५ ॥
ទោះបីត្រូវបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះក៏ដោយ ឱ ព្រះរាជា ព្រាហ្មណ៍នោះខ្មាស់អៀន មិនហ៊ានអర్పণអង្ករបុកសំប៉ែតមួយក្តាប់ដល់ស្វាមីនៃព្រះស្រីទេ ហើយគ្រាន់តែឱនក្បាល។
Verse 6
सर्वभूतात्मदृक् साक्षात् तस्यागमनकारणम् । विज्ञायाचिन्तयन्नायं श्रीकामो माभजत्पुरा ॥ ६ ॥ पत्न्या: पतिव्रतायास्तु सखा प्रियचिकीर्षया । प्राप्तो मामस्य दास्यामि सम्पदोऽमर्त्यदुर्लभा: ॥ ७ ॥
ព្រះក្រឹષ્ણា ដែលជាសាក្សីផ្ទាល់ក្នុងបេះដូងសត្វលោកទាំងអស់ បានយល់ច្បាស់ពីមូលហេតុនៃការមករបស់សុទាមា ហើយទ្រង់គិតថា «មិត្តរបស់យើងមុននេះមិនដែលបូជាយើងដោយបំណងចង់បានសម្បត្តិលោកិយទេ; ឥឡូវគាត់មកដើម្បីបំពេញចិត្តភរិយាដែលសុចរិត និងមានភក្តិ។ យើងនឹងប្រទានសម្បត្តិដែលសូម្បីតែទេវតាអមតៈក៏ពិបាកទទួលបាន»។
Verse 7
सर्वभूतात्मदृक् साक्षात् तस्यागमनकारणम् । विज्ञायाचिन्तयन्नायं श्रीकामो माभजत्पुरा ॥ ६ ॥ पत्न्या: पतिव्रतायास्तु सखा प्रियचिकीर्षया । प्राप्तो मामस्य दास्यामि सम्पदोऽमर्त्यदुर्लभा: ॥ ७ ॥
ព្រះក្រឹષ્ણា ដែលជាសាក្សីផ្ទាល់ក្នុងបេះដូងសត្វលោកទាំងអស់ បានយល់ច្បាស់ពីមូលហេតុនៃការមករបស់សុទាមា ហើយទ្រង់គិតថា «មិត្តរបស់យើងមុននេះមិនដែលបូជាយើងដោយបំណងចង់បានសម្បត្តិលោកិយទេ; ឥឡូវគាត់មកដើម្បីបំពេញចិត្តភរិយាដែលសុចរិត និងមានភក្តិ។ យើងនឹងប្រទានសម្បត្តិដែលសូម្បីតែទេវតាអមតៈក៏ពិបាកទទួលបាន»។
Verse 8
इत्थं विचिन्त्य वसनाच्चीरबद्धान्द्विजन्मन: । स्वयं जहार किमिदमिति पृथुकतण्डुलान् ॥ ८ ॥
ដោយគិតដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បានឆក់យកគ្រាប់អង្ករបុកសំប៉ែត (poha) ដែលចងក្នុងក្រណាត់ចាស់របស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ ហើយមានព្រះបន្ទូលថា «នេះជាអ្វី?»
Verse 9
नन्वेतदुपनीतं मे परमप्रीणनं सखे । तर्पयन्त्यङ्ग मां विश्वमेते पृथुकतण्डुला: ॥ ९ ॥
ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលថា «មិត្តអើយ តើអ្នកនាំវាមកសម្រាប់ខ្ញុំឬ? វាធ្វើឲ្យខ្ញុំរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។ ពិតប្រាកដណាស់ គ្រាប់ poha តិចតួចនេះ នឹងបំពេញចិត្តមិនត្រឹមខ្ញុំទេ ប៉ុន្តែទាំងសកលលោក»
Verse 10
इति मुष्टिं सकृज्जग्ध्वा द्वितीयां जग्धुमाददे । तावच्छ्रीर्जगृहे हस्तं तत्परा परमेष्ठिन: ॥ १० ॥
បន្ទាប់ពីមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បានសោយ poha មួយក្តាប់ ហើយកំពុងតែយកក្តាប់ទីពីរដើម្បីសោយ; នៅពេលនោះ ព្រះនាងរុកមិណី ដែលស្មោះស្រឡាញ់ព្រះองค์យ៉ាងខ្លាំង បានចាប់ព្រះហស្តរបស់ព្រះองค์។
Verse 11
एतावतालं विश्वात्मन् सर्वसम्पत्समृद्धये । अस्मिन्लोकेऽथवामुष्मिन् पुंसस्त्वत्तोषकारणम् ॥ ११ ॥
ព្រះនាងរុកមិណីមានព្រះបន្ទូលថា «ឱ ព្រលឹងនៃសកលលោក ប៉ុណ្ណេះក៏លើសគ្រប់គ្រាន់ហើយ ដើម្បីឲ្យគាត់បានសម្បត្តិសម្បូរបែបទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ។ ព្រោះសេចក្តីរុងរឿងរបស់មនុស្ស ពឹងផ្អែកតែលើការពេញព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះองค์ប៉ុណ្ណោះ»
Verse 12
ब्राह्मणस्तां तु रजनीमुषित्वाच्युतमन्दिरे । भुक्त्वा पीत्वा सुखं मेने आत्मानं स्वर्गतं यथा ॥ १२ ॥
សុកទេវ គោស្វាមី បន្តថា ព្រះព្រាហ្មណ៍បានស្នាក់នៅយប់នោះក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះអច្យុត។ ក្រោយពីបរិភោគ និងផឹកយ៉ាងពេញចិត្ត គាត់មានអារម្មណ៍ដូចជាបានទៅដល់លោកវិញ្ញាណ ប្រហែលដូចស្ថិតនៅសួគ៌។
Verse 13
श्वोभूते विश्वभावेन स्वसुखेनाभिवन्दित: । जगाम स्वालयं तात पथ्यनुव्रज्य नन्दित: ॥ १३ ॥
ថ្ងៃបន្ទាប់ សុទាមាចេញដំណើរត្រឡប់ទៅផ្ទះ ដោយបានទទួលការគោរពសរសើរពីព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ អ្នកថែរក្សាសកលលោកដែលពេញចិត្តក្នុងព្រះអង្គ។ ឱព្រះរាជា តាមផ្លូវគាត់ដើរទៅដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 14
स चालब्ध्वा धनं कृष्णान्न तु याचितवान्स्वयम् । स्वगृहान् व्रीडितोऽगच्छन्महद्दर्शननिर्वृत: ॥ १४ ॥
ទោះបីមើលទៅសុទាមាមិនបានទ្រព្យសម្បត្តិពីព្រះស្រីក្រឹស្ណៈក៏ដោយ គាត់ក៏ខ្មាសអៀនពេកមិនហ៊ានសុំដោយខ្លួនឯង។ គាត់ត្រឡប់ទៅផ្ទះ ដោយពេញចិត្តទាំងស្រុងត្រឹមតែបានទទួលទស្សនៈព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តម។
Verse 15
अहो ब्रह्मण्यदेवस्य दृष्टा ब्रह्मण्यता मया । यद् दरिद्रतमो लक्ष्मीमाश्लिष्टो बिभ्रतोरसि ॥ १५ ॥
អហោ! ខ្ញុំបានឃើញដោយផ្ទាល់នូវព្រះហឫទ័យស្រឡាញ់ព្រះព្រាហ្មណ៍របស់ព្រះប្រាហ្មណ្យទេវៈ។ ព្រះអង្គដែលមានព្រះនាងលក្ខ្មីស្ថិតលើទ្រូង ក៏បានអោបក្រសោបអ្នកសុំទានក្រីក្របំផុត។
Verse 16
क्वाहं दरिद्र: पापीयान् क्व कृष्ण: श्रीनिकेतन: । ब्रह्मबन्धुरिति स्माहं बाहुभ्यां परिरम्भित: ॥ १६ ॥
ខ្ញុំជានរណា—មនុស្សមានបាប ក្រីក្រ ជា “ព្រាហ្មណ៍តែឈ្មោះ” ប៉ុណ្ណោះ; ហើយក្រឹស្ណៈជានរណា—ព្រះនិវាសនៃស្រី (លក្ខ្មី) ព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តម! ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គបានអោបខ្ញុំដោយព្រះបាដៃទាំងពីរ។
Verse 17
निवासित: प्रियाजुष्टे पर्यङ्के भ्रातरो यथा । महिष्या वीजित: श्रान्तो बालव्यजनहस्तया ॥ १७ ॥
ព្រះអង្គបានប្រព្រឹត្តចំពោះខ្ញុំដូចជាបងប្អូន ដោយអញ្ជើញឲ្យខ្ញុំអង្គុយលើគ្រែរបស់ព្រះមហេសីជាទីស្រឡាញ់។ ព្រោះខ្ញុំអស់កម្លាំង ព្រះមហេសីបានកាន់ចាមរ (កន្ទុយយ៉ាក់) ដោយព្រះហស្តផ្ទាល់ ហើយបក់ឲ្យខ្ញុំ។
Verse 18
शुश्रूषया परमया पादसंवाहनादिभि: । पूजितो देवदेवेन विप्रदेवेन देववत् ॥ १८ ॥
ទោះបីព្រះองค์ជាព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងអស់ និងជាអ្នកដែលព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយគោរពបូជា ក៏ដោយ ព្រះទេវទេវបានគោរពខ្ញុំដូចជាទេវតា ដោយម៉ាស្សាជើង និងបម្រើដោយភាពទាបទន់។
Verse 19
स्वर्गापवर्गयो: पुंसां रसायां भुवि सम्पदाम् । सर्वासामपि सिद्धीनां मूलं तच्चरणार्चनम् ॥ १९ ॥
ឫសគល់នៃសម្បត្តិ និងសិទ្ធិទាំងអស់ដែលមនុស្សអាចរកបាននៅសួគ៌ ក្នុងមោក្ខៈ នៅលោកក្រោមដី និងលើផែនដី គឺការអರ್ಚនា និងសេវាភក្តិចំពោះព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះភគវាន។
Verse 20
अधनोऽयं धनं प्राप्य माद्यन्नुच्चैर्न मां स्मरेत् । इति कारुणिको नूनं धनं मेऽभूरि नाददात् ॥ २० ॥
ដោយគិតថា «បើមនុស្សក្រីក្រនេះស្រាប់តែមានទ្រព្យ វានឹងភ្លេចខ្ញុំក្នុងភាពស្រវឹងនៃសេចក្តីរីករាយ» ព្រះអម្ចាស់ដ៏មេត្តាករុណាមិនបានប្រទានទ្រព្យឲ្យខ្ញុំសូម្បីតែបន្តិច។
Verse 21
इति तच्चिन्तयन्नन्त: प्राप्तो निजगृहान्तिकम् । सूर्यानलेन्दुसङ्काशैर्विमानै: सर्वतो वृतम् ॥ २१ ॥ विचित्रोपवनोद्यानै: कूजद्द्विजकुलाकुलै: । प्रोत्फुल्लकमुदाम्भोजकह्लारोत्पलवारिभि: ॥ २२ ॥ जुष्टं स्वलङ्कृतै: पुम्भि: स्त्रीभिश्च हरिणाक्षिभि: । किमिदं कस्य वा स्थानं कथं तदिदमित्यभूत् ॥ २३ ॥
ដោយគិតក្នុងចិត្តដូច្នេះ សុទាម៉ាបានមកដល់ជិតផ្ទះរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែកន្លែងនោះឥឡូវត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយវិមានសួគ៌ខ្ពស់ៗភ្លឺចែងចាំង ប្រកួតប្រជែងនឹងពន្លឺរួមរបស់ព្រះអាទិត្យ ភ្លើង និងព្រះច័ន្ទ។ មានទីធ្លា និងសួនច្បារចម្រុះ សំបូរដោយហ្វូងបក្សីច្រៀង និងស្រះទឹកដែលមានផ្កាឈូក kumuda, ambhoja, kahlāra និង utpala កំពុងរីក។ បុរសស្លៀកពាក់ល្អ និងស្ត្រីភ្នែកដូចក្តាន់ឈររង់ចាំបម្រើ។ សុទាម៉ាស្រឡាំងកាំងថា «នេះជាអ្វី? ជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកណា? ហេតុអ្វីបានជាក្លាយជាបែបនេះ?»
Verse 22
इति तच्चिन्तयन्नन्त: प्राप्तो निजगृहान्तिकम् । सूर्यानलेन्दुसङ्काशैर्विमानै: सर्वतो वृतम् ॥ २१ ॥ विचित्रोपवनोद्यानै: कूजद्द्विजकुलाकुलै: । प्रोत्फुल्लकमुदाम्भोजकह्लारोत्पलवारिभि: ॥ २२ ॥ जुष्टं स्वलङ्कृतै: पुम्भि: स्त्रीभिश्च हरिणाक्षिभि: । किमिदं कस्य वा स्थानं कथं तदिदमित्यभूत् ॥ २३ ॥
ដោយគិតក្នុងចិត្តដូច្នេះ សុទាម៉ាបានមកដល់ជិតផ្ទះរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែកន្លែងនោះឥឡូវត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយវិមានសួគ៌ខ្ពស់ៗភ្លឺចែងចាំង ប្រកួតប្រជែងនឹងពន្លឺរួមរបស់ព្រះអាទិត្យ ភ្លើង និងព្រះច័ន្ទ។ មានទីធ្លា និងសួនច្បារចម្រុះ សំបូរដោយហ្វូងបក្សីច្រៀង និងស្រះទឹកដែលមានផ្កាឈូក kumuda, ambhoja, kahlāra និង utpala កំពុងរីក។ បុរសស្លៀកពាក់ល្អ និងស្ត្រីភ្នែកដូចក្តាន់ឈររង់ចាំបម្រើ។ សុទាម៉ាស្រឡាំងកាំងថា «នេះជាអ្វី? ជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកណា? ហេតុអ្វីបានជាក្លាយជាបែបនេះ?»
Verse 23
इति तच्चिन्तयन्नन्त: प्राप्तो निजगृहान्तिकम् । सूर्यानलेन्दुसङ्काशैर्विमानै: सर्वतो वृतम् ॥ २१ ॥ विचित्रोपवनोद्यानै: कूजद्द्विजकुलाकुलै: । प्रोत्फुल्लकमुदाम्भोजकह्लारोत्पलवारिभि: ॥ २२ ॥ जुष्टं स्वलङ्कृतै: पुम्भि: स्त्रीभिश्च हरिणाक्षिभि: । किमिदं कस्य वा स्थानं कथं तदिदमित्यभूत् ॥ २३ ॥
ដោយគិតពិចារណានៅក្នុងចិត្តដូច្នេះ សុទាម៉ាបានមកដល់ក្បែរផ្ទះរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែកន្លែងនោះឥឡូវត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយព្រះវិមាន និងវីមានទិព្វខ្ពស់ៗ ដែលភ្លឺរលោងដូចពន្លឺរួមរបស់ព្រះអាទិត្យ ភ្លើង និងព្រះច័ន្ទ។ មានសួនច្បារ និងឧទ្យានចម្រុះ សម្បូរទៅដោយសត្វបក្សីច្រៀង និងស្រះទឹកដែលមានផ្កាឈូកកុមុទ អម្ភោជ កហ្លារ និងឧត្ផលកំពុងរីក។ បុរសស្លៀកពាក់ស្អាត និងស្ត្រីភ្នែកដូចក្តាន់ឈរបម្រើ។ សុទាម៉ាស្ទើរមិនជឿភ្នែកថា «នេះជាអ្វី? ជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកណា? ហេតុអ្វីបានក្លាយជាបែបនេះ?»
Verse 24
एवं मीमांसमानं तं नरा नार्योऽमरप्रभा: । प्रत्यगृह्णन् महाभागं गीतवाद्येन भूयसा ॥ २४ ॥
នៅពេលគាត់កំពុងពិចារណាដូច្នេះ បុរសសង្ហា និងនារីបម្រើដែលភ្លឺរលោងដូចទេវតា បានចូលមកទទួលស្វាគមន៍ម្ចាស់ដ៏មានភាគ្យធំ ដោយសូរសៀងច្រៀង និងតន្ត្រីដ៏អធិកអធម។
Verse 25
पतिमागतमाकर्ण्य पत्न्युद्धर्षातिसम्भ्रमा । निश्चक्राम गृहात्तूर्णं रूपिणी श्रीरिवालयात् ॥ २५ ॥
ពេលនាងឮថាប្តីបានមកដល់ ភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍បានប្រញាប់ចេញពីផ្ទះដោយសេចក្តីរីករាយរំភើប។ នាងមើលទៅដូចជាព្រះស្រី—ទេវីនៃសំណាង—កំពុងចេញពីលំនៅទិព្វរបស់នាង។
Verse 26
पतिव्रता पतिं दृष्ट्वा प्रेमोत्कण्ठाश्रुलोचना । मीलिताक्ष्यनमद्बुद्ध्या मनसा परिषस्वजे ॥ २६ ॥
ស្ត្រីអ្នកស្មោះត្រង់ចំពោះប្តី ពេលឃើញប្តី នាងមានភ្នែកពេញដោយទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ និងការចង់ជួប។ នាងបិទភ្នែក ហើយកោតគោរពដោយចិត្តទន់ភ្លន់ និងក្នុងចិត្តនាងបានអោបគាត់។
Verse 27
पत्नीं वीक्ष्य विस्फुरन्तीं देवीं वैमानिकीमिव । दासीनां निष्ककण्ठीनां मध्ये भान्तीं स विस्मित: ॥ २७ ॥
សុទាម៉ាភ្ញាក់ផ្អើលពេលឃើញភរិយា។ នៅកណ្ដាលនារីបម្រើដែលពាក់ខ្សែកអលង្ការត្បូង នាងភ្លឺរលោង ដូចជាទេវីមួយនៅលើវីមានទិព្វ។
Verse 28
प्रीत: स्वयं तया युक्त: प्रविष्टो निजमन्दिरम् । मणिस्तम्भशतोपेतं महेन्द्रभवनं यथा ॥ २८ ॥
ដោយសេចក្តីរីករាយ គាត់នាំភរិយាចូលទៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលមានសសរជាច្រើនរយតុបតែងដោយអលង្ការរត្ន ដូចព្រះវិមានរបស់ព្រះមហេន្ទ្រ។
Verse 29
पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदा: । पर्यङ्का हेमदण्डानि चामरव्यजनानि च ॥ २९ ॥ आसनानि च हैमानि मृदूपस्तरणानि च । मुक्तादामविलम्बीनि वितानानि द्युमन्ति च ॥ ३० ॥ स्वच्छस्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । रत्नदीपान् भ्राजमानान् ललनारत्नसंयुता: ॥ ३१ ॥ विलोक्य ब्राह्मणस्तत्र समृद्धी: सर्वसम्पदाम् । तर्कयामास निर्व्यग्र: स्वसमृद्धिमहैतुकीम् ॥ ३२ ॥
នៅក្នុងផ្ទះសុទាមា មានគ្រែទន់ស និងស្រស់ដូចពពុះទឹកដោះ; គ្រែធ្វើពីភ្លុកតុបតែងមាស; មានកៅអីគេងជើងមាស និងកង្ហារចាមរាបែបរាជវាំង។ ពេលឃើញសម្បត្តិដ៏សម្បូរបែបនេះ ព្រះព្រាហ្មណ៍បានគិតពិចារណាដោយស្ងប់ស្ងាត់អំពីសេចក្តីសម្បូរបែបដែលមកដោយមិនរំពឹង។
Verse 30
पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदा: । पर्यङ्का हेमदण्डानि चामरव्यजनानि च ॥ २९ ॥ आसनानि च हैमानि मृदूपस्तरणानि च । मुक्तादामविलम्बीनि वितानानि द्युमन्ति च ॥ ३० ॥ स्वच्छस्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । रत्नदीपान् भ्राजमानान् ललनारत्नसंयुता: ॥ ३१ ॥ विलोक्य ब्राह्मणस्तत्र समृद्धी: सर्वसम्पदाम् । तर्कयामास निर्व्यग्र: स्वसमृद्धिमहैतुकीम् ॥ ३२ ॥
នៅទីនោះមានអាសនៈមាស កម្រាលទន់ៗ និងវិតានភ្លឺរលោងដែលព្យួរដោយខ្សែមុត្ដា។ ព្រះព្រាហ្មណ៍ឃើញហើយ ក៏គិតពិចារណាដោយស្ងប់ស្ងាត់អំពីសេចក្តីសម្បូរបែបដែលមកដោយមិនរំពឹង។
Verse 31
पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदा: । पर्यङ्का हेमदण्डानि चामरव्यजनानि च ॥ २९ ॥ आसनानि च हैमानि मृदूपस्तरणानि च । मुक्तादामविलम्बीनि वितानानि द्युमन्ति च ॥ ३० ॥ स्वच्छस्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । रत्नदीपान् भ्राजमानान् ललनारत्नसंयुता: ॥ ३१ ॥ विलोक्य ब्राह्मणस्तत्र समृद्धी: सर्वसम्पदाम् । तर्कयामास निर्व्यग्र: स्वसमृद्धिमहैतुकीम् ॥ ३२ ॥
លើជញ្ជាំងស្ផតិកស្អាតដែលបញ្ចូលមរកតធំៗ មានចង្កៀងរត្នភ្លឺរលោង; ស្ត្រីទាំងឡាយក៏ពាក់អលង្ការរត្ន។ ឃើញដូច្នេះ ព្រះព្រាហ្មណ៍បានគិតពិចារណាដោយស្ងប់ស្ងាត់អំពីសេចក្តីសម្បូរបែបរបស់ខ្លួន។
Verse 32
पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदा: । पर्यङ्का हेमदण्डानि चामरव्यजनानि च ॥ २९ ॥ आसनानि च हैमानि मृदूपस्तरणानि च । मुक्तादामविलम्बीनि वितानानि द्युमन्ति च ॥ ३० ॥ स्वच्छस्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । रत्नदीपान् भ्राजमानान् ललनारत्नसंयुता: ॥ ३१ ॥ विलोक्य ब्राह्मणस्तत्र समृद्धी: सर्वसम्पदाम् । तर्कयामास निर्व्यग्र: स्वसमृद्धिमहैतुकीम् ॥ ३२ ॥
ព្រះព្រាហ្មណ៍ឃើញសេចក្តីសម្បូរបែបនៃទ្រព្យសម្បត្តិគ្រប់យ៉ាងនៅទីនោះ ក៏គិតដោយមិនរំខានចិត្តថា៖ «សេចក្តីសម្បូរបែបដែលមកដោយគ្មានហេតុនេះ មកពីណា? ប្រាកដជាព្រះគុណ-ប្រសាទរបស់ព្រះភគវាន»។
Verse 33
नूनं बतैतन्मम दुर्भगस्य शश्वद्दरिद्रस्य समृद्धिहेतु: । महाविभूतेरवलोकतोऽन्यो नैवोपपद्येत यदूत्तमस्य ॥ ३३ ॥
សុទាម៉ាគិតថា—ខ្ញុំក្រីក្រ និងអភ័ព្វជានិច្ច។ ការដែលមនុស្សអភ័ព្វដូចខ្ញុំក្លាយជាសម្បូរបែបភ្លាមៗ គឺអាចកើតមានបានតែដោយសារព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ មេដឹកនាំកំពូលនៃវង្សយទុ និងពោរពេញដោយសម្បត្តិ បានបញ្ចេញទស្សនៈមេត្តាមកលើខ្ញុំ; បើមិនដូច្នោះទេ វាមិនសមហេតុផលឡើយ។
Verse 34
नन्वब्रुवाणो दिशते समक्षं याचिष्णवे भूर्यपि भूरिभोज: । पर्जन्यवत्तत् स्वयमीक्षमाणो दाशार्हकाणामृषभ: सखा मे ॥ ३४ ॥
មិត្តរបស់ខ្ញុំ ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ—អធិរាជក្នុងចំណោមដាសារហៈ និងអ្នកសោយសម្បត្តិអនន្ត—បានដឹងចិត្តបំណងលាក់លៀមរបស់ខ្ញុំដែលចង់សុំ។ ទោះខ្ញុំឈរនៅមុខព្រះអង្គក៏មិនមានព្រះបន្ទូលអំពីវាទេ; ប៉ុន្តែដូចពពកភ្លៀងដ៏មេត្តា ព្រះអង្គបានប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិដ៏សម្បូរបែបដោយព្រះអង្គផ្ទាល់។
Verse 35
किञ्चित्करोत्युर्वपि यत् स्वदत्तं सुहृत्कृतं फल्ग्वपि भूरिकारी । मयोपनीतं पृथुकैकमुष्टिं प्रत्यग्रहीत् प्रीतियुतो महात्मा ॥ ३५ ॥
ព្រះភគវានទ្រង់ចាត់ទុកសូម្បីតែពរដ៏ធំបំផុតរបស់ព្រះអង្គថាជារឿងតិចតួច ប៉ុន្តែទ្រង់បង្កើនតម្លៃសូម្បីតែសេវាកម្មតិចតួចរបស់ភក្តាដែលមានចិត្តល្អ។ ដូច្នេះ ព្រះបរមាត្មា បានទទួលដោយសេចក្តីរីករាយ នូវអង្ករបុកសំប៉ែតមួយក្តាប់ដែលខ្ញុំយកមក។
Verse 36
तस्यैव मे सौहृदसख्यमैत्री दास्यं पुनर्जन्मनि जन्मनि स्यात् । महानुभावेन गुणालयेन विषज्जतस्तत्पुरुषप्रसङ्ग: ॥ ३६ ॥
ព្រះអង្គជាព្រះដ៏មេត្តាករុណាខ្ពស់បំផុត និងជាគ្រឿងស្នាក់នៃគុណធម៌ទេវី។ សូមឲ្យជាតិហើយជាតិទៀត ខ្ញុំបានបម្រើព្រះអង្គដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ មិត្តភាព មេត្រីភាព និងចិត្តជាអ្នកបម្រើ; ហើយសូមឲ្យដោយសង្គមដ៏មានតម្លៃនៃភក្តារបស់ព្រះអង្គ ក្តីភ្ជាប់ចិត្តដ៏មាំមួនចំពោះព្រះអង្គកើនឡើង។
Verse 37
भक्ताय चित्रा भगवान् हि सम्पदो राज्यं विभूतीर्न समर्थयत्यज: । अदीर्घबोधाय विचक्षण: स्वयं पश्यन् निपातं धनिनां मदोद्भवम् ॥ ३७ ॥
ព្រះភគវានដែលមិនកើត និងមានប្រាជ្ញាខ្ពស់ ទ្រង់ឃើញដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ថា ការមមាញឹកដោយអហങ്കារអាចនាំឲ្យអ្នកមានធ្លាក់ចុះយ៉ាងដូចម្តេច។ ដូច្នេះ ចំពោះភក្តាដែលមានការយល់ដឹងខាងវិញ្ញាណមិនទាន់ជ្រាលជ្រៅ ទ្រង់មិនប្រទានសម្បត្តិអស្ចារ្យនៃលោកនេះ—អំណាចរាជ្យ និងទ្រព្យសម្បត្តិវត្ថុ—ឡើយ។
Verse 38
इत्थं व्यवसितो बुद्ध्या भक्तोऽतीव जनार्दने । विषयान् जायया त्यक्ष्यन्बुभुजे नातिलम्पट: ॥ ३८ ॥
ដូច្នេះ សុទាម៉ា បានដាក់ចិត្តដាច់ខាតដោយប្រាជ្ញាផ្លូវវិញ្ញាណ ហើយមានភក្តិដ៏ខ្លាំងចំពោះ ព្រះជនារទនៈ ស្រីក្រឹស្ណា ជាទីពឹងរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ ដោយគ្មានលោភលន់ គាត់បានរីករាយជាមួយភរិយានៅក្នុងសុខអារម្មណ៍ដែលបានប្រទាន ប៉ុន្តែរក្សាចិត្តថា ចុងក្រោយនឹងបោះបង់ការបំពេញអារម្មណ៍ទាំងអស់។
Verse 39
तस्य वै देवदेवस्य हरेर्यज्ञपते: प्रभो: । ब्राह्मणा: प्रभवो दैवं न तेभ्यो विद्यते परम् ॥ ३९ ॥
ព្រះហរិ គឺជាទេវទាំងទេវ ជាម្ចាស់នៃយញ្ញ និងជាព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី។ ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គទទួលយកព្រះព្រាហ្មណ៍សុចរិតជាម្ចាស់របស់ព្រះអង្គ; ដូច្នេះ មិនមានទេវតាណាខ្ពស់ជាងពួកគេទេ។
Verse 40
एवं स विप्रो भगवत्सुहृत्तदा दृष्ट्वा स्वभृत्यैरजितं पराजितम् । तद्ध्यानवेगोद्ग्रथितात्मबन्धन- स्तद्धाम लेभेऽचिरत: सतां गतिम् ॥ ४० ॥
ដូច្នេះ ពេលឃើញថា ព្រះអម្ចាស់ដ៏មិនអាចឈ្នះបាន ក៏ត្រូវបានឈ្នះដោយអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ មិត្តព្រះព្រាហ្មណ៍ជាទីស្រឡាញ់នៃព្រះអង្គ បានមានអារម្មណ៍ថា កង្វះខ្សែចងនៃការចាប់ពាក់ព័ន្ធលោកិយនៅក្នុងបេះដូង ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយកម្លាំងនៃការសមាធិជាប់ជានិច្ចលើព្រះអង្គ។ មិនយូរប៉ុន្មាន គាត់បានទៅដល់ព្រះធាមដ៏លើសលប់របស់ស្រីក្រឹស្ណា ជាគោលដៅរបស់សន្តជន។
Verse 41
एतद् ब्रह्मण्यदेवस्य श्रुत्वा ब्रह्मण्यतां नर: । लब्धभावो भगवति कर्मबन्धाद् विमुच्यते ॥ ४१ ॥
អ្នកណាដែលស្តាប់រឿងនេះអំពីព្រះប្រាហ្មណ្យទេវៈ ដែលតែងប្រទានអនុគ្រោះពិសេសដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ នឹងកើតមានសេចក្តីស្រឡាញ់ភក្តិចំពោះព្រះភគវាន ហើយរួចផុតពីចំណងកម្ម។
Frequently Asked Questions
Because the Bhāgavata’s siddhānta is that bhakti (prema-bhāva) is the essential substance of worship, not the material magnitude of the offering. Kṛṣṇa, as antaryāmī (the indwelling witness), receives the devotee’s intention and love; therefore even a meager gift offered with śraddhā and affection becomes spiritually “great,” while lavish gifts offered without devotion do not touch the Lord’s heart.
Rukmiṇī’s gesture illustrates that the Lord’s satisfaction (tṛpti) is the root of all prosperity and that a single act of pure devotion can generate unlimited auspicious results. It also protects the narrative’s emphasis: Sudāmā’s bhakti is not a commercial exchange but a love-offering; the benediction is granted by the Lord’s independent mercy, not by transactional merit.
Sudāmā reasons that Kṛṣṇa may withhold wealth to prevent forgetfulness born of intoxication (mada) and pride—an idea consistent with the Lord’s protective poṣaṇa. Yet Kṛṣṇa still grants opulence in a way that does not break Sudāmā’s devotion: Sudāmā remains free from greed, interprets prosperity as mercy (not entitlement), and keeps renunciation as his horizon. Thus the gift becomes spiritually safe—supporting dharma and bhakti rather than ego.
The unconquerable Supreme Lord (Ajita) is ‘conquered’ by His devotee’s love and humility—meaning He voluntarily submits to the devotee’s claim upon His affection. Kṛṣṇa massages Sudāmā’s feet, honors him, and delights in his offering, showing that Bhagavān’s supreme independence includes the freedom to be bound by prema. This is bhakta-vaśyatā: the Lord’s willing subordination to devotion.
It teaches that prosperity is neither the goal nor the measure of divine favor; the true treasure is darśana, intimacy, and steady bhakti. When wealth comes, it should be held without avarice and used without loss of spiritual intelligence (buddhi), remembering its dangers and keeping the intention of eventual renunciation. When wealth does not come, the devotee remains satisfied in service—showing devotion is independent of outcomes.