Adhyaya 6
Pūtanā-mokṣa — The Witch Pūtanā’s Attempt and Kṛṣṇa’s Deliverance
បន្ទាប់ពីការព្រមានអំពីគ្រោះថ្នាក់នៅគោកុលា នន្ទមហារាជត្រឡប់ពីមធុរា ដោយរំលឹកដល់ការយល់ឃើញឆ្ងាយរបស់វាសុទេវ និងស្រឡាញ់ជ្រកកោនព្រះអធិបតីអស្ចារ្យ។ ពូតណា អ្នកបម្រើកំសៈដែលល្បីថាសម្លាប់ទារក ចូលវ្រាជដោយអាថ៌កំបាំងបម្លែងជាស្ត្រីស្រស់ស្អាត ធ្វើឲ្យគោពីស្រឡាំងកាំងស្មានថាជារូបដូចលក្ខ្មី។ នាងទៅដល់ទារកក្រឹṣṇa ដែលទេវភាពរបស់ព្រះលាក់ដូចភ្លើងក្រោមផេះ ហើយលាបពុលលើទ្រូងដើម្បីសម្លាប់ព្រះ។ ក្រឹṣṇa ជាអន្តర్యាមី ទទួលការផ្តល់នោះ ប៉ុន្តែបម្លែងវាជាការបំផ្លាញនាង ដោយបឺតទាំងពុលទាំងជីវិត ឲ្យរាងអសុរាធំធេងដួលធ្លាក់ធ្វើឲ្យវ្រាជភ័យខ្លាច។ គោពីធ្វើពិធីការពារ—អាចាមន, ញាស, សញ្ញាទីលកដូចៗ និងមន្ត្រាវិṣṇu-kavaca—បង្ហាញថា នាមព្រះជាខែលខ្ពស់បំផុតប្រឆាំងគ្រោះ និងអាក្រក់។ នន្ទ និងគោបត្រឡប់មក អស្ចារ្យចំពោះពាក្យទស្សន៍ទាយរបស់វាសុទេវ ហើយដុតសពពូតណា; ផ្សែងក្រអូបកើតឡើង ជាសញ្ញានៃការសុទ្ធិកម្ម។ ចប់ដោយសិទ្ធាន្តថា សូម្បីសត្រូវក៏ទទួលផលខ្ពស់ដោយប៉ះពាល់ក្រឹṣṇa ដូច្នេះតើមិនត្រូវនិយាយអំពីវាត្សល្យ-ភក្តិធម្មជាតិរបស់គោពីទេ ហើយបន្តទៅប្រធានបទការពារវ្រាជ និងលីឡាកុមារភាពកាន់តែជិតស្និទ្ធ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच नन्द: पथि वच: शौरेर्न मृषेति विचिन्तयन् । हरिं जगाम शरणमुत्पातागमशङ्कित: ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈ គោស្វាមី បានបន្តថា៖ បពិត្រព្រះរាជា ពេលដែល នន្ទ មហារាជ កំពុងធ្វើដំណើរទៅផ្ទះ គាត់បានគិតថា ពាក្យរបស់ វសុទេវៈ មិនអាចជាពាក្យកុហកឡើយ។ ប្រាកដជាមានគ្រោះថ្នាក់នៅ គោគុល។ ដោយក្តីភ័យខ្លាច គាត់បានសុំခိုជ្រកក្រោមព្រះបាទារបស់ព្រះហរិ។
Verse 2
कंसेन प्रहिता घोरा पूतना बालघातिनी । शिशूंश्चचार निघ्नन्ती पुरग्रामव्रजादिषु ॥ २ ॥
ខណៈដែល នន្ទ មហារាជ កំពុងត្រឡប់ទៅ គោគុល វិញ នាងបិសាច ពូតនា ដ៏កាចសាហាវ ដែល កំសៈ បានបញ្ជូនមកដើម្បីសម្លាប់ទារក កំពុងដើរហើរតាមទីប្រជុំជន និងភូមិ ដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចដ៏អាក្រក់របស់នាង។
Verse 3
न यत्र श्रवणादीनि रक्षोघ्नानि स्वकर्मसु । कुर्वन्ति सात्वतां भर्तुर्यातुधान्यश्च तत्र हि ॥ ३ ॥
បពិត្រព្រះរាជា នៅកន្លែងណាដែលមានការស្តាប់ និងការសូត្រធម៌ថ្វាយព្រះវិស្ណុ នៅទីនោះមិនមានគ្រោះថ្នាក់ពីពួកបិសាចឡើយ។ ដូច្នេះ មិនចាំបាច់ព្រួយបារម្ភអំពី គោគុល ទេ ខណៈដែលព្រះជាម្ចាស់ទ្រង់គង់នៅទីនោះផ្ទាល់។
Verse 4
सा खेचर्येकदोत्पत्य पूतना नन्दगोकुलम् । योषित्वा माययात्मानं प्राविशत् कामचारिणी ॥ ४ ॥
កាលពីព្រេងនាយ នាងបិសាច ពូតនា ដែលអាចធ្វើដំណើរតាមអាកាសតាមចិត្តប្រាថ្នា បានប្រែកាយដោយឫទ្ធិអំណាចទៅជាស្ត្រីដ៏ស្រស់ស្អាត ហើយចូលទៅក្នុង គោគុល។
Verse 5
तां केशबन्धव्यतिषक्तमल्लिकां बृहन्नितम्बस्तनकृच्छ्रमध्यमाम् । सुवाससं कल्पितकर्णभूषण- त्विषोल्लसत्कुन्तलमण्डिताननाम् ॥ ५ ॥ वल्गुस्मितापाङ्गविसर्गवीक्षितै- र्मनो हरन्तीं वनितां व्रजौकसाम् । अमंसताम्भोजकरेण रूपिणीं गोप्य: श्रियं द्रष्टुमिवागतां पतिम् ॥ ६ ॥
ត្រគាករបស់នាងសាយ ចង្កេះរបស់នាងតូច ហើយសក់របស់នាងត្រូវបានតុបតែងដោយផ្កាម្លិះ។ សម្រស់របស់នាងបានទាក់ទាញអ្នកស្រុក វ្រជៈ ទាំងអស់។ ពួក គោពី គិតថា ព្រះ ឡក្ស្មី បានយាងមកជួបស្វាមីរបស់ព្រះនាង គឺ ព្រះក្រឹស្ណៈ។
Verse 6
तां केशबन्धव्यतिषक्तमल्लिकां बृहन्नितम्बस्तनकृच्छ्रमध्यमाम् । सुवाससं कल्पितकर्णभूषण- त्विषोल्लसत्कुन्तलमण्डिताननाम् ॥ ५ ॥ वल्गुस्मितापाङ्गविसर्गवीक्षितै- र्मनो हरन्तीं वनितां व्रजौकसाम् । अमंसताम्भोजकरेण रूपिणीं गोप्य: श्रियं द्रष्टुमिवागतां पतिम् ॥ ६ ॥
ត្រគាករបស់នាងសាយធំ ដើមទ្រូងមូលក្លំ ចង្កេះតូចច្រឡឹង ហើយនាងស្លៀកពាក់យ៉ាងស្រស់ស្អាត។ សក់របស់នាងលម្អដោយកម្រងផ្កាម៉ាលីកា។ ក្រវិលរបស់នាងភ្លឺចែងចាំង ហើយនៅពេលនាងញញឹមយ៉ាងទាក់ទាញ ពួកហ្គោពីគិតថា ព្រះនាងឡាក់ស្មីដ៏ស្រស់ស្អាតបានកាន់ផ្កាឈូកមកជួបស្វាមីរបស់នាង គឺព្រះគ្រិស្នា។
Verse 7
बालग्रहस्तत्र विचिन्वती शिशून् यदृच्छया नन्दगृहेऽसदन्तकम् । बालं प्रतिच्छन्ननिजोरुतेजसं ददर्श तल्पेऽग्निमिवाहितं भसि ॥ ७ ॥
ពូតាណា ដែលជាអ្នកសម្លាប់ទារក បានចូលទៅក្នុងផ្ទះរបស់ ណាន់ដា ម៉ាហារ៉ាច។ នាងបានឃើញទារក គ្រិស្នា កំពុងដេកនៅលើគ្រែ ដែលថាមពលដ៏គ្មានដែនកំណត់របស់ទ្រង់ត្រូវបានបិទបាំង ដូចជាភ្លើងដែលគ្របដណ្តប់ដោយផេះ។ នាងយល់ថា កុមារនេះមិនមែនជាមនុស្សធម្មតាទេ ប៉ុន្តែមានបំណងសម្លាប់បិសាចទាំងអស់។
Verse 8
विबुध्य तां बालकमारिकाग्रहं चराचरात्मा स निमीलितेक्षण: । अनन्तमारोपयदङ्कमन्तकं यथोरगं सुप्तमबुद्धिरज्जुधी: ॥ ८ ॥
ព្រះគ្រិស្នា ដែលជាព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានដឹងថា ពូតាណា បានមកសម្លាប់ទ្រង់។ ដូច្នេះ ព្រះគ្រិស្នាបានបិទភ្នែករបស់ទ្រង់។ ពូតាណាបានយកសេចក្តីស្លាប់របស់នាងមកដាក់លើភ្លៅ ដូចជាមនុស្សល្ងង់ដែលដាក់ពស់កំពុងដេកនៅលើភ្លៅ ដោយគិតថាពស់នោះជាខ្សែពួរ។
Verse 9
तां तीक्ष्णचित्तामतिवामचेष्टितां वीक्ष्यान्तरा कोषपरिच्छदासिवत् । वरस्त्रियं तत्प्रभया च धर्षिते निरीक्ष्यमाणे जननी ह्यतिष्ठताम् ॥ ९ ॥
បេះដូងរបស់ ពូតាណា រ៉ាកសាស៊ី គឺសាហាវឃោរឃៅ ប៉ុន្តែនាងមើលទៅដូចជាម្តាយដ៏គួរឱ្យស្រឡាញ់។ នាងប្រៀបដូចជាដាវដ៏មុតនៅក្នុងស្រោមដ៏ទន់។ ទោះបីជាឃើញនាងនៅក្នុងបន្ទប់ក៏ដោយ ក៏ យ៉ាសូដា និង រ៉ូហ៊ីនី ស្រឡាំងកាំងដោយភាពស្រស់ស្អាតរបស់នាង មិនបានឃាត់នាងឡើយ ប៉ុន្តែនៅស្ងៀម ព្រោះនាងប្រព្រឹត្តចំពោះកុមារដូចជាម្តាយ។
Verse 10
तस्मिन् स्तनं दुर्जरवीर्यमुल्बणं घोराङ्कमादाय शिशोर्ददावथ । गाढं कराभ्यां भगवान् प्रपीड्य तत्- प्राणै: समं रोषसमन्वितोऽपिबत् ॥ १० ॥
រ៉ាកសាស៊ី ដ៏កាចសាហាវនោះបានយក គ្រិស្នា មកដាក់លើភ្លៅ ហើយញាត់ដោះដែលមានជាតិពុលចូលក្នុងមាត់របស់ទ្រង់។ ព្រះគ្រិស្នា ដោយសេចក្តីក្រោធ បានចាប់ដោះរបស់នាង ច្របាច់យ៉ាងខ្លាំងដោយដៃទាំងពីរ ហើយបឺតយកទាំងជាតិពុល និងជីវិតរបស់នាង។
Verse 11
सा मुञ्च मुञ्चालमिति प्रभाषिणी निष्पीड्यमानाखिलजीवमर्मणि । विवृत्य नेत्रे चरणौ भुजौ मुहु: प्रस्विन्नगात्रा क्षिपती रुरोद ह ॥ ११ ॥
ដោយត្រូវបានច្របាច់សង្កត់យ៉ាងមិនអាចទ្រាំបានតាមចំណុចជីវិតទាំងអស់ ពូតណាស្រែកថា «លែងខ្ញុំ! លែងខ្ញុំ! គ្រប់ហើយ! កុំបឺតទឹកដោះខ្ញុំទៀត!» រាងកាយញើសជោក ភ្នែកបើកធំ ដៃជើងក្រវី ហើយនាងយំស្រែកខ្លាំងម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 12
तस्या: स्वनेनातिगभीररंहसा साद्रिर्मही द्यौश्च चचाल सग्रहा । रसा दिशश्च प्रतिनेदिरे जना: पेतु: क्षितौ वज्रनिपातशङ्कया ॥ १२ ॥
ដោយសារសំឡេងស្រែកដ៏ជ្រៅ និងខ្លាំងរបស់ពូតណា ផែនដីជាមួយភ្នំ និងមេឃជាមួយភពទាំងឡាយបានរញ្ជួយ។ លោកក្រោម និងទិសទាំងអស់បានកងរំពង ហើយមនុស្សជាច្រើនដួលលើដី ដោយខ្លាចថាវជ្រៈកំពុងធ្លាក់ចុះ។
Verse 13
निशाचरीत्थं व्यथितस्तना व्यसु- र्व्यादाय केशांश्चरणौ भुजावपि । प्रसार्य गोष्ठे निजरूपमास्थिता वज्राहतो वृत्र इवापतन्नृप ॥ १३ ॥
ដូច្នេះ ព្រោះត្រូវព្រះក្រឹស្ណៈវាយប្រហារលើសុដន់ យក្សីពូតណាដែលឈឺចាប់ខ្លាំងបានបាត់បង់ជីវិត។ ឱ ព្រះបាទបរិក្សិត! នាងបើកមាត់ធំ ពន្លាតសក់ ដៃ និងជើង ហើយដួលនៅលើទីលានចិញ្ចឹមគោ ក្នុងរូបពិតជាយក្សី ដូចវ្រឹត្រាសុរៈដែលដួលក្រោមវជ្រៈរបស់ឥន្ទ្រ។
Verse 14
पतमानोऽपि तद्देहस्त्रिगव्यूत्यन्तरद्रुमान् । चूर्णयामास राजेन्द्र महदासीत्तदद्भुतम् ॥ १४ ॥
ឱ ព្រះបាទបរិក្សិត! សូម្បីតែក្នុងពេលដួល រូបកាយដ៏មហិមារបស់ពូតណាក៏បានបំផ្លាញដើមឈើទាំងអស់ក្នុងចម្ងាយដប់ពីរម៉ាយឲ្យបែកបាក់ជាបំណែកៗ។ រូបធំមហិមារបស់នាងពិតជាអស្ចារ្យ។
Verse 15
ईषामात्रोग्रदंष्ट्रास्यं गिरिकन्दरनासिकम् । गण्डशैलस्तनं रौद्रं प्रकीर्णारुणमूर्धजम् ॥ १५ ॥ अन्धकूपगभीराक्षं पुलिनारोहभीषणम् । बद्धसेतुभुजोर्वङ्घ्रि शून्यतोयह्रदोदरम् ॥ १६ ॥ सन्तत्रसु: स्म तद्वीक्ष्य गोपा गोप्य: कलेवरम् । पूर्वं तु तन्नि:स्वनितभिन्नहृत्कर्णमस्तका: ॥ १७ ॥
មាត់របស់យក្សីពូតណាពោរពេញដោយធ្មេញសាហាវដូចមុខចុងនង្គ័ល; រន្ធច្រមុះជ្រៅដូចរូងភ្នំ; សុដន់ដូចផ្ទាំងថ្មធំៗដែលធ្លាក់ពីភ្នំ។ សក់របស់នាងរាយប៉ាយពណ៌ក្រហមដូចស្ពាន់។ រន្ធភ្នែកជ្រៅដូចអណ្ដូងងងឹត; ភ្លៅដ៏គួរភ័យដូចច្រាំងទន្លេ; ដៃ ជើង និងបាតជើងដូចស្ពានធំៗ; ពោះដូចបឹងស្ងួតគ្មានទឹក។ ពួកគោបាល និងគោបាលីបានរងការភ្ញាក់ផ្អើលក្នុងចិត្ត ត្រចៀក និងក្បាលដោយសំឡេងស្រែករបស់នាងមុនហើយ; ពេលឃើញកាយដ៏សាហាវអស្ចារ្យនោះ ពួកគេកាន់តែភ័យខ្លាំង។
Verse 16
ईषामात्रोग्रदंष्ट्रास्यं गिरिकन्दरनासिकम् । गण्डशैलस्तनं रौद्रं प्रकीर्णारुणमूर्धजम् ॥ १५ ॥ अन्धकूपगभीराक्षं पुलिनारोहभीषणम् । बद्धसेतुभुजोर्वङ्घ्रि शून्यतोयह्रदोदरम् ॥ १६ ॥ सन्तत्रसु: स्म तद्वीक्ष्य गोपा गोप्य: कलेवरम् । पूर्वं तु तन्नि:स्वनितभिन्नहृत्कर्णमस्तका: ॥ १७ ॥
មាត់របស់យក្សិនីពោរពេញទៅដោយធ្មេញ ដែលនីមួយៗមានលក្ខណៈដូចជាផ្លែភ្ជួរ រន្ធច្រមុះរបស់នាងជ្រៅដូចរូងភ្នំ ហើយសុដន់របស់នាងប្រៀបដូចជាផ្ទាំងថ្មធំៗដែលធ្លាក់ពីលើភ្នំ។ សក់ក្បាលរបស់នាងមានពណ៌ទង់ដែង។ រ hốcភ្នែករបស់នាងមើលទៅដូចជាអណ្តូងជ្រៅ ភ្លៅដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរបស់នាងប្រៀបដូចជាច្រាំងទន្លេ ដៃជើងរបស់នាងមើលទៅដូចជាស្ពានធំៗ ហើយពោះរបស់នាងមើលទៅដូចជាបឹងដែលរីងស្ងួត។
Verse 17
ईषामात्रोग्रदंष्ट्रास्यं गिरिकन्दरनासिकम् । गण्डशैलस्तनं रौद्रं प्रकीर्णारुणमूर्धजम् ॥ १५ ॥ अन्धकूपगभीराक्षं पुलिनारोहभीषणम् । बद्धसेतुभुजोर्वङ्घ्रि शून्यतोयह्रदोदरम् ॥ १६ ॥ सन्तत्रसु: स्म तद्वीक्ष्य गोपा गोप्य: कलेवरम् । पूर्वं तु तन्नि:स्वनितभिन्नहृत्कर्णमस्तका: ॥ १७ ॥
មាត់របស់យក្សិនីពោរពេញទៅដោយធ្មេញ ដែលនីមួយៗមានលក្ខណៈដូចជាផ្លែភ្ជួរ រន្ធច្រមុះរបស់នាងជ្រៅដូចរូងភ្នំ ហើយសុដន់របស់នាងប្រៀបដូចជាផ្ទាំងថ្មធំៗដែលធ្លាក់ពីលើភ្នំ។ សក់ក្បាលរបស់នាងមានពណ៌ទង់ដែង។ រ hốcភ្នែករបស់នាងមើលទៅដូចជាអណ្តូងជ្រៅ ភ្លៅដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចរបស់នាងប្រៀបដូចជាច្រាំងទន្លេ ដៃជើងរបស់នាងមើលទៅដូចជាស្ពានធំៗ ហើយពោះរបស់នាងមើលទៅដូចជាបឹងដែលរីងស្ងួត។
Verse 18
बालं च तस्या उरसि क्रीडन्तमकुतोभयम् । गोप्यस्तूर्णं समभ्येत्य जगृहुर्जातसम्भ्रमा: ॥ १८ ॥
ដោយគ្មានការភ័យខ្លាច កុមារ គ្រីស្នា កំពុងលេងនៅលើដើមទ្រូងរបស់យក្សិនី ពូតាណា ហើយនៅពេលដែលពួក គោពី បានឃើញសកម្មភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់កុមារនោះ ពួកគេបានមកខាងមុខភ្លាមៗដោយក្តីរីករាយ ហើយលើកទ្រង់ឡើង។
Verse 19
यशोदारोहिणीभ्यां ता: समं बालस्य सर्वत: । रक्षां विदधिरे सम्यग्गोपुच्छभ्रमणादिभि: ॥ १९ ॥
បន្ទាប់មក មាតា យសោធា និង រ៉ូហ៊ីនី រួមជាមួយនឹង គោពី ចាស់ៗផ្សេងទៀត បានគ្រវីកន្ទុយគោ ដើម្បីផ្តល់ការការពារពេញលេញដល់កុមារ ស្រី គ្រីស្នា។
Verse 20
गोमूत्रेण स्नापयित्वा पुनर्गोरजसार्भकम् । रक्षां चक्रुश्च शकृता द्वादशाङ्गेषु नामभि: ॥ २० ॥
កុមារត្រូវបានលាងសម្អាតយ៉ាងស្អាតជាមួយនឹងទឹកនោមគោ ហើយបន្ទាប់មកលាបដោយធូលីដែលកើតឡើងដោយចលនារបស់គោ។ បន្ទាប់មក ព្រះនាមផ្សេងៗរបស់ព្រះត្រូវបានអនុវត្តជាមួយនឹងលាមកគោនៅលើផ្នែកទាំងដប់ពីរនៃរាងកាយរបស់ទ្រង់ ដោយចាប់ផ្តើមពីថ្ងាស ដូចដែលបានធ្វើនៅក្នុងការលាប ទីឡាកា ។ តាមរបៀបនេះ កុមារត្រូវបានផ្តល់ការការពារ។
Verse 21
गोप्य: संस्पृष्टसलिला अङ्गेषु करयो: पृथक् । न्यस्यात्मन्यथ बालस्य बीजन्यासमकुर्वत ॥ २१ ॥
ពួកគោពីបានធ្វើអាចមនៈជាមុន ដោយស្រូបទឹកមួយចំណិតពីដៃស្តាំ។ បន្ទាប់មកពួកនាងបានបរិសុទ្ធរាងកាយ និងដៃដោយមន្ត្រន្យាសៈ ហើយដាក់មន្ត្រដដែលលើអវយវៈទារក ជាបិជ-ន្យាសៈ។
Verse 22
अव्यादजोऽङ्घ्रि मणिमांस्तव जान्वथोरू यज्ञोऽच्युत: कटितटं जठरं हयास्य: । हृत्केशवस्त्वदुर ईश इनस्तु कण्ठं विष्णुर्भुजं मुखमुरुक्रम ईश्वर: कम् ॥ २२ ॥ चक्रयग्रत: सहगदो हरिरस्तु पश्चात् त्वत्पार्श्वयोर्धनुरसी मधुहाजनश्च । कोणेषु शङ्ख उरुगाय उपर्युपेन्द्र- स्तार्क्ष्य: क्षितौ हलधर: पुरुष: समन्तात् ॥ २३ ॥
សូមឲ្យ អជៈ ការពារព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ; មណិមាន ការពារជង្គង់; យជ្ញៈ ការពារភ្លៅ; អច្យុតៈ ការពារផ្នែកលើនៃចង្កេះ; ហយគ្រីវៈ ការពារពោះ។ សូមឲ្យ កេសវៈ ការពារបេះដូង; ឦសៈ ការពារទ្រូង; ព្រះអាទិត្យ ការពារក; វិស្ណុ ការពារដៃ; ឧរុក្រាមៈ ការពារមុខ; និង ឦશ્વរៈ ការពារក្បាល។
Verse 23
अव्यादजोऽङ्घ्रि मणिमांस्तव जान्वथोरू यज्ञोऽच्युत: कटितटं जठरं हयास्य: । हृत्केशवस्त्वदुर ईश इनस्तु कण्ठं विष्णुर्भुजं मुखमुरुक्रम ईश्वर: कम् ॥ २२ ॥ चक्रयग्रत: सहगदो हरिरस्तु पश्चात् त्वत्पार्श्वयोर्धनुरसी मधुहाजनश्च । कोणेषु शङ्ख उरुगाय उपर्युपेन्द्र- स्तार्क्ष्य: क्षितौ हलधर: पुरुष: समन्तात् ॥ २३ ॥
សូមឲ្យ ព្រះចក្រី ការពារព្រះអង្គពីខាងមុខ; សូមឲ្យ ព្រះហរិ (អ្នកកាន់គដា) ការពារព្រះអង្គពីខាងក្រោយ។ សូមឲ្យ អ្នកកាន់ធ្នូ អ្នកសម្លាប់មធុ និង អជនា អ្នកកាន់ដាវ ការពារព្រះអង្គពីទាំងពីរខាង។ សូមឲ្យ ឧរុគាយៈ អ្នកកាន់ស័ង្ខ ការពារព្រះអង្គគ្រប់ជ្រុង; ឧបេន្រ្ទរៈ ពីខាងលើ; គរុឌៈ លើផែនដី; និង ហលធរៈ ព្រះបុរសអធិឧត្តម ការពារព្រះអង្គគ្រប់ទិស។
Verse 24
इन्द्रियाणि हृषीकेश: प्राणान् नारायणोऽवतु । श्वेतद्वीपपतिश्चित्तं मनो योगेश्वरोऽवतु ॥ २४ ॥
សូមឲ្យ ហ្រឹសីកេសៈ ការពារអិន្ទ្រីយៈរបស់ព្រះអង្គ និងសូមឲ្យ នារាយណៈ ការពារប្រាណៈរបស់ព្រះអង្គ។ សូមឲ្យ ម្ចាស់ស្វេតទ្វីប ការពារចិត្ត (citta) និងសូមឲ្យ យោគេស្វរៈ ការពារមន (manas) របស់ព្រះអង្គ។
Verse 25
पृश्निगर्भस्तु ते बुद्धिमात्मानं भगवान् पर: । क्रीडन्तं पातु गोविन्द: शयानं पातु माधव: ॥ २५ ॥ व्रजन्तमव्याद्वैकुण्ठ आसीनं त्वां श्रिय: पति: । भुञ्जानं यज्ञभुक् पातु सर्वग्रहभयङ्कर: ॥ २६ ॥
សូមឲ្យ ព្រះព្រឹស្និគർഭៈ ការពារបញ្ញា (buddhi) របស់ព្រះអង្គ និងសូមឲ្យ ព្រះភគវានអធិឧត្តម ការពារអាត្មាន (ātman) របស់ព្រះអង្គ។ ពេលព្រះអង្គលេង សូមឲ្យ គោវិន្ទ ការពារ; ពេលព្រះអង្គដេក សូមឲ្យ មាធវ ការពារ។ ពេលព្រះអង្គដើរ សូមឲ្យ វைகุณ្ឋ ការពារ; ពេលព្រះអង្គអង្គុយ សូមឲ្យ ស្រីបតិ ការពារ; ហើយពេលព្រះអង្គទទួលទាន និងរីករាយ សូមឲ្យ យជ្ញភុក—អ្នកធ្វើឲ្យភ័យខ្លាចដល់គ្រោះក្រហៈអាក្រក់ទាំងអស់—ការពារជានិច្ច។
Verse 26
पृश्निगर्भस्तु ते बुद्धिमात्मानं भगवान् पर: । क्रीडन्तं पातु गोविन्द: शयानं पातु माधव: ॥ २५ ॥ व्रजन्तमव्याद्वैकुण्ठ आसीनं त्वां श्रिय: पति: । भुञ्जानं यज्ञभुक् पातु सर्वग्रहभयङ्कर: ॥ २६ ॥
សូមព្រះព្រឹស្និគರ್ಭៈ ការពារបញ្ញារបស់អ្នក ហើយសូមព្រះភគវានដ៏អធិឧត្តម ការពារអាត្មានរបស់អ្នក។ ពេលអ្នកលេង សូមគោវិន្ទៈការពារ; ពេលអ្នកដេក សូមមាធវៈការពារ។ ពេលអ្នកដើរ សូមវៃគុន្ឋៈការពារ; ពេលអ្នកអង្គុយ សូមនារាយណៈ ព្រះស្វាមីនៃព្រះស្រី ការពារ។ ពេលអ្នករីករាយនឹងជីវិត សូមយជ្ញភុក—អ្នកធ្វើឲ្យភ័យដល់គ្រោះអាក្រក់ទាំងឡាយ—ការពារជានិច្ច។
Verse 27
डाकिन्यो यातुधान्यश्च कुष्माण्डा येऽर्भकग्रहा: । भूतप्रेतपिशाचाश्च यक्षरक्षोविनायका: ॥ २७ ॥ कोटरा रेवती ज्येष्ठा पूतना मातृकादय: । उन्मादा ये ह्यपस्मारा देहप्राणेन्द्रियद्रुह: ॥ २८ ॥ स्वप्नदृष्टा महोत्पाता वृद्धा बालग्रहाश्च ये । सर्वे नश्यन्तु ते विष्णोर्नामग्रहणभीरव: ॥ २९ ॥
ដាកិនី យាតុធានី និងកុෂ្មាណ្ឌ—ជាគ្រោះចាប់កុមារ—រួមទាំង ភូត ព្រេត ពិសាច យក្ស រាក្សស និងវិនាយក; ហើយក៏មាន កោតរា រេវតី ជ្យេෂ្ឋា ពូតនា មាត្រិកា ជាដើម—សុទ្ធតែបង្កទុក្ខដល់រាងកាយ ព្រាណ និងអង្គសញ្ញា បណ្តាលឲ្យឆ្កួត ជំងឺប្រកាច់ ភ្លេចភ្លាំង និងសុបិនអាក្រក់។ គ្រោះធំដែលឃើញក្នុងសុបិន គ្រោះចាស់ និងគ្រោះកុមារ—សូមឲ្យទាំងអស់វិនាស ដោយភ័យខ្លាចពេលអំពាវនាវនាមព្រះវិṣṇu។
Verse 28
डाकिन्यो यातुधान्यश्च कुष्माण्डा येऽर्भकग्रहा: । भूतप्रेतपिशाचाश्च यक्षरक्षोविनायका: ॥ २७ ॥ कोटरा रेवती ज्येष्ठा पूतना मातृकादय: । उन्मादा ये ह्यपस्मारा देहप्राणेन्द्रियद्रुह: ॥ २८ ॥ स्वप्नदृष्टा महोत्पाता वृद्धा बालग्रहाश्च ये । सर्वे नश्यन्तु ते विष्णोर्नामग्रहणभीरव: ॥ २९ ॥
កោតរា រេវតី ជ្យេෂ្ឋា ពូតនា មាត្រិកា ជាដើម បង្កឲ្យឆ្កួត និងប្រកាច់ ហើយធ្វើទុក្ខដល់រាងកាយ ព្រាណ និងអង្គសញ្ញា។
Verse 29
डाकिन्यो यातुधान्यश्च कुष्माण्डा येऽर्भकग्रहा: । भूतप्रेतपिशाचाश्च यक्षरक्षोविनायका: ॥ २७ ॥ कोटरा रेवती ज्येष्ठा पूतना मातृकादय: । उन्मादा ये ह्यपस्मारा देहप्राणेन्द्रियद्रुह: ॥ २८ ॥ स्वप्नदृष्टा महोत्पाता वृद्धा बालग्रहाश्च ये । सर्वे नश्यन्तु ते विष्णोर्नामग्रहणभीरव: ॥ २९ ॥
គ្រោះធំដែលឃើញក្នុងសុបិន គ្រោះចាស់ និងគ្រោះកុមារ—សូមឲ្យទាំងអស់វិនាស ដោយភ័យខ្លាចពេលអំពាវនាវនាមព្រះវិṣṇu។
Verse 30
श्रीशुक उवाच इति प्रणयबद्धाभिर्गोपीभि: कृतरक्षणम् । पाययित्वा स्तनं माता सन्न्यवेशयदात्मजम् ॥ ३० ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះហើយ ក្រុមគោពីដែលត្រូវចងដោយសេចក្តីស្រឡាញ់មាតា បានសូត្រមន្តការពារកុមារ។ បន្ទាប់មក មាតាយសោដា បានបំបៅទឹកដោះ ហើយដាក់ព្រះកុមារឲ្យដេកលើគ្រែ។
Verse 31
तावन्नन्दादयो गोपा मथुराया व्रजं गता: । विलोक्य पूतनादेहं बभूवुरतिविस्मिता: ॥ ३१ ॥
ក្នុងពេលនោះ នន្ទមហារាជ និងពួកគង្វាលគោបានត្រឡប់មកពីក្រុងមथुराវិញ។ ពេលឃើញសាកសពដ៏ធំសម្បើមរបស់នាងបូតនា ពួកគេមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 32
नूनं बतर्षि: सञ्जातो योगेशो वा समास स: । स एव दृष्टो ह्युत्पातो यदाहानकदुन्दुभि: ॥ ३२ ॥
នន្ទមហារាជ និងពួកគង្វាលគោបានឧទានថា៖ វសុទេវៈ ប្រាកដជាបានក្លាយជាឥសីដ៏អស្ចារ្យ ឬជាម្ចាស់នៃអំណាចយោគៈ បើមិនដូច្នេះទេ តើគាត់អាចទាយទុកជាមុនអំពីគ្រោះមហន្តរាយនេះដោយរបៀបណា?
Verse 33
कलेवरं परशुभिश्छित्त्वा तत्ते व्रजौकस: । दूरे क्षिप्त्वावयवशो न्यदहन् काष्ठवेष्टितम् ॥ ३३ ॥
អ្នកស្រុកវ្រជៈបានកាប់សាកសពដ៏ធំរបស់នាងបូតនាជាកង់ៗដោយពូថៅ។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានបោះបំណែកទាំងនោះទៅឆ្ងាយ យកអុសមកគ្រប ហើយដុតចោល។
Verse 34
दह्यमानस्य देहस्य धूमश्चागुरुसौरभ: । उत्थित: कृष्णनिर्भुक्तसपद्याहतपाप्मन: ॥ ३४ ॥
ដោយសារព្រះក្រឹស្នាបានបៅដោះនាងបូតនា បាបកម្មទាំងអស់របស់នាងត្រូវបានលាងជម្រះភ្លាមៗ។ ដូច្នេះហើយ ពេលសាកសពនាងកំពុងឆេះ ផ្សែងដែលហុយចេញមកមានក្លិនក្រអូបដូចឈើក្រអូប។
Verse 35
पूतना लोकबालघ्नी राक्षसी रुधिराशना । जिघांसयापि हरये स्तनं दत्त्वाप सद्गतिम् ॥ ३५ ॥ किं पुन: श्रद्धया भक्त्या कृष्णाय परमात्मने । यच्छन् प्रियतमं किं नु रक्तास्तन्मातरो यथा ॥ ३६ ॥
នាងបូតនា ជាយក្សිනីសម្លាប់ទារក នៅតែទទួលបានការសង្គ្រោះដោយគ្រាន់តែបំបៅដោះព្រះក្រឹស្នា។ ចុះទម្រាំអ្នកដែលមានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងភក្តីភាពចំពោះព្រះអង្គ តើនឹងទទួលបានផលបុណ្យកម្រិតណា?
Verse 36
पूतना लोकबालघ्नी राक्षसी रुधिराशना । जिघांसयापि हरये स्तनं दत्त्वाप सद्गतिम् ॥ ३५ ॥ किं पुन: श्रद्धया भक्त्या कृष्णाय परमात्मने । यच्छन् प्रियतमं किं नु रक्तास्तन्मातरो यथा ॥ ३६ ॥
ពូតនាជាយក្សីសម្លាប់កុមារ និងស៊ីឈាម; នាងមកដើម្បីសម្លាប់ក្រឹស្ណៈ ប៉ុន្តែព្រោះបានថ្វាយទ្រូងដល់ព្រះហរិ នាងបានទទួលសុគតិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ដូច្នេះ អ្នកដែលមានសទ្ធា និងភក្តិថ្វាយដល់ក្រឹស្ណៈ ព្រះបរមាត្មា ដោយស្នេហាមាតា ថ្វាយទ្រូង ឬអ្វីដែលស្រឡាញ់បំផុត នឹងមានមហិមាដល់កម្រិតណា!
Verse 37
पद्भ्यां भक्तहृदिस्थाभ्यां वन्द्याभ्यां लोकवन्दितै: । अङ्गं यस्या: समाक्रम्य भगवानपितत् स्तनम् ॥ ३७ ॥ यातुधान्यपि सा स्वर्गमवाप जननीगतिम् । कृष्णभुक्तस्तनक्षीरा: किमु गावोऽनुमातर: ॥ ३८ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈ ស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងអ្នកភក្តិបរិសុទ្ធ និងត្រូវបានបូជាដោយព្រះព្រហ្មា ព្រះសិវៈជាដើម។ ព្រះអង្គបានដាក់ជើងលើរាងកាយពូតនា ហើយបឺតទ្រូងនាង; ទោះជានាងជាយក្សីមន្តអាគម ក៏បានឋានៈជាម្តាយនៅលោកទិព្វ។ ដូច្នេះ គោទាំងឡាយដែលព្រះអង្គបឺតទឹកដោះដោយសេចក្តីរីករាយ និងថ្វាយទឹកដោះដោយស្នេហាមាតា នឹងមានមហិមាដល់កម្រិតណា!
Verse 38
पद्भ्यां भक्तहृदिस्थाभ्यां वन्द्याभ्यां लोकवन्दितै: । अङ्गं यस्या: समाक्रम्य भगवानपितत् स्तनम् ॥ ३७ ॥ यातुधान्यपि सा स्वर्गमवाप जननीगतिम् । कृष्णभुक्तस्तनक्षीरा: किमु गावोऽनुमातर: ॥ ३८ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈ ស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងអ្នកភក្តិបរិសុទ្ធ និងត្រូវបានបូជាដោយព្រះព្រហ្មា ព្រះសិវៈជាដើម។ ព្រះអង្គបានដាក់ជើងលើរាងកាយពូតនា ហើយបឺតទ្រូងនាង; ទោះជានាងជាយក្សីមន្តអាគម ក៏បានឋានៈជាម្តាយនៅលោកទិព្វ។ ដូច្នេះ គោទាំងឡាយដែលព្រះអង្គបឺតទឹកដោះដោយសេចក្តីរីករាយ និងថ្វាយទឹកដោះដោយស្នេហាមាតា នឹងមានមហិមាដល់កម្រិតណា!
Verse 39
पयांसि यासामपिबत् पुत्रस्नेहस्नुतान्यलम् । भगवान् देवकीपुत्र: कैवल्याद्यखिलप्रद: ॥ ३९ ॥ तासामविरतं कृष्णे कुर्वतीनां सुतेक्षणम् । न पुन: कल्पते राजन् संसारोऽज्ञानसम्भव: ॥ ४० ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈ ព្រះបុត្រនៃទេវគី ជាអ្នកប្រទានពរទាំងអស់ រួមទាំងកៃវល្យ (ការលោះលែង)។ ព្រះអង្គបានផឹកទឹកដោះរបស់កោពី ដែលហូរចេញដោយស្នេហាមាតាបុត្រ ដោយពេញចិត្ត។ ឱ ព្រះរាជា ទោះពួកនាងរវល់កិច្ចការផ្ទះ ក៏នៅតែមើលក្រឹស្ណៈជាកូនដោយមិនឈប់; ដូច្នេះមិនគួរគិតថាពួកនាងត្រឡប់មកសំសារ ដែលកើតពីអវិជ្ជា ទៀតឡើយ។
Verse 40
पयांसि यासामपिबत् पुत्रस्नेहस्नुतान्यलम् । भगवान् देवकीपुत्र: कैवल्याद्यखिलप्रद: ॥ ३९ ॥ तासामविरतं कृष्णे कुर्वतीनां सुतेक्षणम् । न पुन: कल्पते राजन् संसारोऽज्ञानसम्भव: ॥ ४० ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈ ព្រះបុត្រនៃទេវគី ជាអ្នកប្រទានពរទាំងអស់ រួមទាំងកៃវល្យ (ការលោះលែង)។ ព្រះអង្គបានផឹកទឹកដោះរបស់កោពី ដែលហូរចេញដោយស្នេហាមាតាបុត្រ ដោយពេញចិត្ត។ ឱ ព្រះរាជា ទោះពួកនាងរវល់កិច្ចការផ្ទះ ក៏នៅតែមើលក្រឹស្ណៈជាកូនដោយមិនឈប់; ដូច្នេះមិនគួរគិតថាពួកនាងត្រឡប់មកសំសារ ដែលកើតពីអវិជ្ជា ទៀតឡើយ។
Verse 41
कटधूमस्य सौरभ्यमवघ्राय व्रजौकस: । किमिदं कुत एवेति वदन्तो व्रजमाययु: ॥ ४१ ॥
ពេលអ្នកស្រុកវ្រជៈដែលនៅឆ្ងាយបានឮក្លិនក្រអូបពីផ្សែងដែលឡើងពីរាងកាយពូតនាដែលកំពុងត្រូវដុត ពួកគេភ្ញាក់ផ្អើល។ «ក្លិននេះមកពីណា?» ហើយពួកគេទៅកាន់កន្លែងដែលកំពុងដុតរាងពូតនា។
Verse 42
ते तत्र वर्णितं गोपै: पूतनागमनादिकम् । श्रुत्वा तन्निधनं स्वस्ति शिशोश्चासन् सुविस्मिता: ॥ ४२ ॥
អ្នកស្រុកវ្រជៈដែលមកពីឆ្ងាយបានស្តាប់ពីពួកគោបៈអំពីរឿងរ៉ាវទាំងមូល ចាប់ពីការមកដល់របស់ពូតនា។ ពេលឮថាទារកក្រឹស្ណៈបានសម្លាប់នាង ហើយកុមារបានសុវត្ថិភាព ពួកគេភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំង ហើយប្រសិទ្ធពរដល់ទារក។
Verse 43
नन्द: स्वपुत्रमादाय प्रेत्यागतमुदारधी: । मूर्ध्न्युपाघ्राय परमां मुदं लेभे कुरूद्वह ॥ ४३ ॥
ឱ ព្រះបារីក្សិត អ្នកប្រសើរនៃកុរុ! នន្ទមហារាជ ដែលមានចិត្តទូលាយ និងសាមញ្ញ បានយកព្រះបុត្រឡើងអង្គុយលើភ្លៅ ដូចជាបានត្រឡប់ពីមរណៈ។ បន្ទាប់មកគាត់បានក្លិនក្បាលកូនដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយទទួលបានអានន្ទដ៏លើសលប់។
Verse 44
य एतत् पूतनामोक्षं कृष्णस्यार्भकमद्भुतम् । शृणुयाच्छ्रद्धया मर्त्यो गोविन्दे लभते रतिम् ॥ ४४ ॥
មនុស្សណាដែលស្តាប់ដោយសទ្ធាអំពីលីឡាកុមារដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ គឺពូតនាមោក្ខ (ការប្រោស/ការបំផ្លាញ) នោះ នឹងទទួលបានសេចក្តីស្រឡាញ់ភក្តិ និងការចងចិត្តចំពោះព្រះគោវិន្ទជានិច្ច។
Frequently Asked Questions
Bhāgavata logic emphasizes the Lord’s absolute purity and transformative touch: Pūtanā’s breast-offering, though motivated by violence, still became a form of contact-service to Bhagavān. Kṛṣṇa accepted the external act (dāna of milk/breast) and removed the internal poison (sin), granting an elevated result—demonstrating His bhakta-vātsalya and the supremacy of His grace over karma.
The metaphor indicates concealed aiśvarya: the infant appears ordinary to human eyes, yet His unlimited potency remains fully present. Yogamāyā covers His majesty to facilitate intimate Vraja relationships, while the līlā simultaneously reveals that the same child effortlessly destroys a rākṣasī.
The passage integrates Vraja’s maternal care with Vaiṣṇava siddhānta: mantras, nyāsa, and protective naming are subordinate supports, but the text explicitly concludes that uttering Viṣṇu’s name alone terrifies and disperses harmful beings. It teaches that the highest protection is nāma-āśraya (taking shelter of the Lord’s name), with rituals functioning as expressions of loving concern.
On the surface, Kaṁsa deputes Pūtanā to kill infants; at the deeper theological level, the chapter states she entered ‘having been sent by the superior potency of the Lord,’ meaning Bhagavān’s arrangement turns demonic aggression into līlā that protects Vraja, reveals Kṛṣṇa’s divinity, and delivers the demon—without compromising human moral agency.
The fragrance symbolizes purification (pāpa-kṣaya) resulting from Kṛṣṇa’s direct contact. The Bhāgavata uses sensory imagery—aguru-like aroma—to externalize an inner metaphysical change: contamination is burned away, leaving a sign of sanctity recognizable even to distant villagers.