Adhyaya 23
The Brāhmaṇas’ Wives Blessed (Brāhmaṇa-patnī-prasāda) — Ritualism Humbled by Bhakti
បន្តវដ្តវ្រាជា ដែលព្រះក្រឹષ્ણបង្ហាញអធិភាពនៃភក្តិលើស្ថានៈសង្គម និងពិធីការប៉ុណ្ណោះ ក្មេងគោបាលឃ្លានពេលថែគោជាមួយព្រះក្រឹષ્ણ និងព្រះបលរាម ត្រូវបានផ្ញើទៅសុំអាហារនៅពិធីយជ្ញា អង្គិរាស។ ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកបម្រើពិធី ដែលជាប់ចិត្តក្នុងកម្មកណ្ឌ និងបំណងសួគ៌ មិនអើពើទោះបានឮនាមព្រះក្រឹષ્ણ ក៏មិនទទួលស្គាល់ថាផ្នែកទាំងអស់នៃយជ្ញា ជាវិភូតិរបស់ព្រះក្រឹષ્ણ និងព្រះអង្គជាសច្ចៈដាច់ខាតដែលបង្ហាញផ្ទាល់។ ព្រះក្រឹષ્ણបញ្ជូនក្មេងៗទៅរកភរិយាព្រាហ្មណ៍ ដែលចិត្តបានចិញ្ចឹមដោយការស្តាប់ក្រឹષ્ણកថា ហូរចេញដោយភក្តិ; ពួកនាងនាំអាហារបួនប្រភេទយ៉ាងសម្បូរ ហើយទៅជួបព្រះក្រឹષ્ણក្បែរយមុនា។ ព្រះអង្គទទួលយ៉ាងកក់ក្តៅ ប៉ុន្តែណែនាំឲ្យត្រឡប់ទៅវិញ ដោយបញ្ជាក់ថាសេចក្តីស្រឡាញ់កើនឡើងតាមការស្តាប់ ច្រៀងនាម ទស្សនាព្រះមూర్తិ និងសមាធិ មិនមែនតែជិតខាងរាងកាយ។ ពួកនាងគោរពតាម ពិធីបញ្ចប់ មួយនាងបានមុខ្សៈដោយការអោបក្នុងចិត្ត ខណៈព្រាហ្មណ៍សោកស្តាយស្គាល់កំហុស តែភ័យកំសៈ។ ជំពូកនេះភ្ជាប់ទៅការបង្ហាញបន្ថែមនៅវ្រាជា ដែលភក្តិបំផ្លាញអំណួតពិធី និងឋានានុក្រមលោកីយ៍ជានិច្ច។
Shlokas
Verse 1
श्रीगोपा ऊचु: राम राम महाबाहो कृष्ण दुष्टनिबर्हण । एषा वै बाधते क्षुन्नस्तच्छान्तिं कर्तुमर्हथ: ॥ १ ॥
ក្មេងគោបាលនិយាយថា៖ «ឱ ព្រះរាម ព្រះរាម មហាបាហុ! ឱ ព្រះក្រឹស្ណ អ្នកបំបាត់មនុស្សអាក្រក់! ភាពឃ្លាននេះកំពុងរំខានយើង សូមព្រះអង្គធ្វើឲ្យវាស្ងប់ផង»។
Verse 2
श्रीशुक उवाच इति विज्ञापितो गोपैर्भगवान् देवकीसुत: । भक्ताया विप्रभार्याया: प्रसीदन्निदमब्रवीत् ॥ २ ॥
ស្រីសុកទេវៈបាននិយាយថា៖ ពេលក្មេងគោបាលទូលសុំដូច្នេះ ព្រះភគវាន ព្រះបុត្រនៃទេវគី បានឆ្លើយតបដូចតទៅនេះ ដោយប្រាថ្នាឲ្យភក្តារបស់ព្រះអង្គ គឺភរិយាព្រាហ្មណ៍ ទទួលសេចក្តីរីករាយ។
Verse 3
प्रयात देवयजनं ब्राह्मणा ब्रह्मवादिन: । सत्रमाङ्गिरसं नाम ह्यासते स्वर्गकाम्यया ॥ ३ ॥
[ព្រះក្រឹស្ណមានព្រះបន្ទូល:] ចូរទៅកាន់ទីលានយញ្ញ។ នៅទីនោះ ព្រាហ្មណ៍អ្នកចេះវេដៈ កំពុងធ្វើសត្រយញ្ញឈ្មោះ «អាង្គិរាស» ដើម្បីប្រាថ្នាសួគ៌។
Verse 4
तत्र गत्वौदनं गोपा याचतास्मद्विसर्जिता: । कीर्तयन्तो भगवत आर्यस्य मम चाभिधाम् ॥ ४ ॥
ពេលទៅដល់ទីនោះ ឱក្មេងគោបាល ចូរសុំអាហារ ដោយប្រាប់ថា ពួកអ្នកត្រូវបានពួកយើងផ្ញើទៅ។ ចូរប្រកាសនាមព្រះបលរាម ព្រះអង្គជាបងប្រុសរបស់ខ្ញុំ និងនាមរបស់ខ្ញុំផង ហើយពន្យល់ថា ពួកយើងបានផ្ញើអ្នកមក។
Verse 5
इत्यादिष्टा भगवता गत्वायाचन्त ते तथा । कृताञ्जलिपुटा विप्रान्दण्डवत्पतिता भुवि ॥ ५ ॥
តាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះភគវាន ក្មេងគោបាលបានទៅទីនោះ ហើយសូមអង្វរ។ ពួកគេឈរមុខព្រាហ្មណ៍ដោយប្រណមដៃ ហើយបន្ទាប់មកលុតជង្គង់ក្រឡាប់ដេកលើដី ដើម្បីគោរព។
Verse 6
हे भूमिदेवा: शृणुत कृष्णस्यादेशकारिण: । प्राप्ताञ्जानीत भद्रं वो गोपान्नो रामचोदितान् ॥ ६ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍អ្នកជាទេវតាលើផែនដី សូមស្តាប់យើង។ យើងជាក្មេងគោបាលដែលអនុវត្តតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះក្រឹષ્ણ ហើយត្រូវបានព្រះបលរាមផ្ញើមកទីនេះ។ សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់លោក; សូមទទួលស្គាល់ការមកដល់របស់យើង។
Verse 7
गाश्चारयन्तावविदूर ओदनं रामाच्युतौ वो लषतो बुभुक्षितौ । तयोर्द्विजा ओदनमर्थिनोर्यदि श्रद्धा च वो यच्छत धर्मवित्तमा: ॥ ७ ॥
មិនឆ្ងាយពីទីនេះទេ ព្រះរាម និងព្រះអច្យុតកំពុងចិញ្ចឹមគោ។ ព្រះអង្គទាំងពីរឃ្លាន ហើយចង់បានអាហាររបស់លោកខ្លះ។ ដូច្នេះ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ ឱ អ្នកដឹងធម៌ដ៏ប្រសើរ ប្រសិនបើលោកមានសទ្ធា សូមប្រគេនអាហារដល់ព្រះអង្គទាំងពីរ។
Verse 8
दीक्षाया: पशुसंस्थाया: सौत्रामण्याश्च सत्तमा: । अन्यत्र दीक्षितस्यापि नान्नमश्नन् हि दुष्यति ॥ ८ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏បរិសុទ្ធជាទីបំផុត លើកលែងតែចន្លោះពេលរវាងការទទួលទិක්ෂា និងពេលបូជាសត្វ—ហើយក្នុងយជ្ញក្រៅពីសោត្រាមណី—សូម្បីតែអ្នកបានទិක්ෂាហើយ ការទទួលទានអាហារក៏មិនបង្កមលិនទេ។
Verse 9
इति ते भगवद्याच्ञां शृण्वन्तोऽपि न शुश्रुवु: । क्षुद्राशा भूरिकर्माणो बालिशा वृद्धमानिन: ॥ ९ ॥
ទោះបានឮសំណូមពរដែលមកពីព្រះភគវាន ក៏ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ។ ពួកគេពេញដោយបំណងតូចតាច ជាប់គាំងក្នុងពិធីកម្មស្មុគស្មាញ ហើយទោះគិតថាខ្លួនជាវេទបណ្ឌិត ក៏ពិតប្រាកដជាមនុស្សល្ងង់។
Verse 10
देश: काल: पृथग्द्रव्यं मन्त्रतन्त्रर्त्विजोऽग्नय: । देवता यजमानश्च क्रतुर्धर्मश्च यन्मय: ॥ १० ॥ तं ब्रह्म परमं साक्षाद् भगवन्तमधोक्षजम् । मनुष्यदृष्ट्या दुष्प्रज्ञा मर्त्यात्मानो न मेनिरे ॥ ११ ॥
ទីកន្លែង ពេលវេលា វត្ថុបូជា មន្ត្រ ពិធីការ ព្រះសង្ឃឥត្វិជ អគ្គីបូជា ទេវតា អ្នកបូជា ការថ្វាយ និងផលបុណ្យដែលមិនទាន់បង្ហាញ—ទាំងអស់ជាផ្នែកនៃព្រះវិភូតិរបស់ព្រះองค์។ ប៉ុន្តែព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលបញ្ញាវៀចវេរ មើលព្រះក្រឹស្ណៈ អធោក្សជៈ ដូចមនុស្សធម្មតា ហើយមិនស្គាល់ព្រះបរមព្រហ្មទេ។
Verse 11
देश: काल: पृथग्द्रव्यं मन्त्रतन्त्रर्त्विजोऽग्नय: । देवता यजमानश्च क्रतुर्धर्मश्च यन्मय: ॥ १० ॥ तं ब्रह्म परमं साक्षाद् भगवन्तमधोक्षजम् । मनुष्यदृष्ट्या दुष्प्रज्ञा मर्त्यात्मानो न मेनिरे ॥ ११ ॥
ទីកន្លែង ពេលវេលា វត្ថុបូជា មន្ត្រ ពិធីការ ព្រះសង្ឃឥត្វិជ អគ្គីបូជា ទេវតា អ្នកបូជា ការថ្វាយ និងផលបុណ្យដែលមិនទាន់បង្ហាញ—ទាំងអស់ជាផ្នែកនៃព្រះវិភូតិរបស់ព្រះองค์។ ប៉ុន្តែព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលបញ្ញាវៀចវេរ មើលព្រះក្រឹស្ណៈ អធោក្សជៈ ដូចមនុស្សធម្មតា ហើយមិនស្គាល់ព្រះបរមព្រហ្មទេ។
Verse 12
न ते यदोमिति प्रोचुर्न नेति च परन्तप । गोपा निराशा: प्रत्येत्य तथोचु: कृष्णरामयो: ॥ १२ ॥
ឱ ព្រះអង្គអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនឆ្លើយសូម្បីតែ “បាទ/ចាស” ឬ “ទេ” ទេ។ ដូច្នេះក្មេងគោបាលបានត្រឡប់មកដោយការខកចិត្ត ហើយរាយការណ៍ដល់ព្រះក្រឹស្ណៈ និងព្រះរាម។
Verse 13
तदुपाकर्ण्य भगवान् प्रहस्य जगदीश्वर: । व्याजहार पुनर्गोपान् दर्शयन्लौकिकीं गतिम् ॥ १३ ॥
ព្រះភគវាន ជាព្រះអម្ចាស់នៃលោក បានស្តាប់ហើយសើចសប្បាយ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ក្មេងគោបាលម្ដងទៀត ដោយបង្ហាញអំពីរបៀបដែលមនុស្សលោកប្រព្រឹត្ត។
Verse 14
मां ज्ञापयत पत्नीभ्य: ससङ्कर्षणमागतम् । दास्यन्ति काममन्नं व: स्निग्धा मय्युषिता धिया ॥ १४ ॥
[ព្រះក្រឹស្ណៈមានព្រះបន្ទូល:] ចូរប្រាប់ភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយថា ខ្ញុំបានមកទីនេះជាមួយព្រះសង្កರ್ಷណៈ។ ពួកនាងនឹងផ្តល់អាហារតាមដែលអ្នកចង់បានជាក់ជាមិនខាន ព្រោះពួកនាងស្រឡាញ់ខ្ញុំ ហើយបញ្ញារបស់ពួកនាងស្ថិតនៅក្នុងខ្ញុំតែមួយ។
Verse 15
गत्वाथ पत्नीशालायां दृष्ट्वासीना: स्वलङ्कृता: । नत्वा द्विजसतीर्गोपा: प्रश्रिता इदमब्रुवन् ॥ १५ ॥
បន្ទាប់មកក្មេងគោបាលបានទៅកាន់ផ្ទះដែលភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍ស្នាក់នៅ។ នៅទីនោះពួកគេឃើញស្ត្រីសុចរិតទាំងនោះអង្គុយលើអាសនៈ តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការល្អប្រណិត។ ពួកគេគោរពបង្គំ ហើយនិយាយដោយសុភាពរាបសា។
Verse 16
नमो वो विप्रपत्नीभ्यो निबोधत वचांसि न: । इतोऽविदूरे चरता कृष्णेनेहेषिता वयम् ॥ १६ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះអ្នកទាំងឡាយ ឱ ភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ។ សូមមេត្តាស្តាប់ពាក្យរបស់យើង។ ព្រះក្រឹષ્ણៈដែលកំពុងដើរឆ្លងកាត់មិនឆ្ងាយពីទីនេះ បានបញ្ជូនយើងមកទីនេះ។
Verse 17
गाश्चारयन् स गोपालै: सरामो दूरमागत: । बुभुक्षितस्य तस्यान्नं सानुगस्य प्रदीयताम् ॥ १७ ॥
ព្រះអង្គបានមកពីឆ្ងាយជាមួយក្មេងគោបាល និងព្រះបលរាម ខណៈកំពុងចិញ្ចឹមគោ។ ឥឡូវព្រះអង្គឃ្លានហើយ ដូច្នេះសូមផ្តល់អាហារដល់ព្រះអង្គ និងសហចារីរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 18
श्रुत्वाच्युतमुपायातं नित्यं तद्दर्शनोत्सुका: । तत्कथाक्षिप्तमनसो बभूवुर्जातसम्भ्रमा: ॥ १८ ॥
ភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះតែងតែប្រាថ្នាចង់ឃើញព្រះក្រឹષ્ણៈ ព្រោះចិត្តរបស់ពួកនាងត្រូវបានទាក់ទាញដោយព្រះកថាអំពីព្រះអង្គ។ ដូច្នេះពេលបានឮថា អច្យុតៈបានមកដល់ ពួកនាងក៏រំភើបរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 19
चतुर्विधं बहुगुणमन्नमादाय भाजनै: । अभिसस्रु: प्रियं सर्वा: समुद्रमिव निम्नगा: ॥ १९ ॥
ដោយយកអាហារបួនប្រភេទដែលសម្បូរទៅដោយរសជាតិ និងគុណលក្ខណៈជាច្រើន ដាក់ក្នុងភាជន៍ធំៗ ស្ត្រីទាំងអស់បានរត់ទៅជួបព្រះជាទីស្រឡាញ់ ដូចទន្លេហូរទៅរកសមុទ្រ។
Verse 20
निषिध्यमाना: पतिभिर्भ्रातृभिर्बन्धुभि: सुतै: । भगवत्युत्तमश्लोके दीर्घश्रुतधृताशया: ॥ २० ॥ यमुनोपवनेऽशोकनवपल्लवमण्डिते । विचरन्तं वृतं गोपै: साग्रजं ददृशु: स्त्रिय: ॥ २१ ॥
ទោះបីស្វាមី បងប្អូន បុត្រ និងញាតិមិត្តហាមឃាត់ក៏ដោយ ក្តីសង្ឃឹមបានឃើញព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ—ដែលរឹងមាំដោយការស្តាប់ព្រះគុណដ៏លើសលោកយូរយារ—បានឈ្នះ។
Verse 21
निषिध्यमाना: पतिभिर्भ्रातृभिर्बन्धुभि: सुतै: । भगवत्युत्तमश्लोके दीर्घश्रुतधृताशया: ॥ २० ॥ यमुनोपवनेऽशोकनवपल्लवमण्डिते । विचरन्तं वृतं गोपै: साग्रजं ददृशु: स्त्रिय: ॥ २१ ॥
នៅក្នុងឧទ្យានជិតទន្លេយមុនា ដែលតុបតែងដោយពន្លកថ្មីនៃដើមអសោកា នារីទាំងនោះបានឃើញព្រះស្រីក្រឹស្ណៈដើរលេង ព័ទ្ធជុំវិញដោយក្មេងគោបា និងជាមួយបងប្រុសព្រះបលរាម។
Verse 22
श्यामं हिरण्यपरिधिं वनमाल्यबर्ह- धातुप्रवालनटवेषमनुव्रतांसे । विन्यस्तहस्तमितरेण धुनानमब्जं कर्णोत्पलालककपोलमुखाब्जहासम् ॥ २२ ॥
ពួកនាងបានឃើញព្រះអង្គមានពណ៌ខៀវងងឹត ស្លៀកពាក់វត្ថុពណ៌មាស ពាក់មាលាព្រៃ និងព្រលឹងកន្ទុយក្ងោក តុបតែងដោយធាតុពណ៌ និងពន្លកផ្កា ដូចអ្នករាំដ៏វិសុទ្ធ។ ព្រះហត្ថមួយដាក់លើស្មាមិត្ត មួយទៀតបង្វិលផ្កាឈូក; ត្រចៀកមានផ្កាលីលី សក់ធ្លាក់លើថ្ពាល់ ហើយព្រះមុខដូចផ្កាឈូកញញឹម។
Verse 23
प्राय:श्रुतप्रियतमोदयकर्णपूरै- र्यस्मिन् निमग्नमनसस्तमथाक्षिरन्ध्रै: । अन्त: प्रवेश्य सुचिरं परिरभ्य तापं प्राज्ञं यथाभिमतयो विजहुर्नरेन्द्र ॥ २३ ॥
ឱ ព្រះរាជានៃមនុស្ស! ភរិយាព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះបានស្តាប់ព្រះកិត្តិយសរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ—អ្នកជាទីស្រឡាញ់—យូរយារ ដល់ថ្នាក់ក្លាយជាគ្រឿងអលង្ការនៃត្រចៀក ហើយចិត្តពួកនាងលង់នៅក្នុងព្រះអង្គជានិច្ច។ ឥឡូវនេះ តាមរន្ធភ្នែក ពួកនាងបាននាំព្រះអង្គចូលទៅក្នុងបេះដូង ហើយអោបក្រសោបនៅខាងក្នុងយូរណាស់ ដើម្បីបោះបង់ទុក្ខនៃការបែកឆ្ងាយ—ដូចអ្នកប្រាជ្ញបោះបង់កង្វល់អហង្គារក្លែងក្លាយដោយឱបក្រសោបចិត្តដ៏ជ្រាលជ្រៅ។
Verse 24
तास्तथा त्यक्तसर्वाशा: प्राप्ता आत्मदिदृक्षया । विज्ञायाखिलदृग्द्रष्टा प्राह प्रहसितानन: ॥ २४ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈ អ្នកជាសាក្សីនៃគំនិតសត្វលោកទាំងអស់ បានយល់ថានារីទាំងនោះបានបោះបង់សេចក្តីសង្ឃឹមលោគីយ៍ទាំងមូល ហើយមកតែដើម្បីឃើញព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គមានព្រះមុខញញឹម ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ពួកនាង។
Verse 25
स्वागतं वो महाभागा आस्यतां करवाम किम् । यन्नो दिदृक्षया प्राप्ता उपपन्नमिदं हि व: ॥ २५ ॥
ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូមស្វាគមន៍ នារីមានភាគល្អយ៉ាងខ្លាំង។ សូមអង្គុយ ហើយសម្រាកឲ្យសុខស្រួល។ យើងអាចធ្វើអ្វីសម្រាប់អ្នក? ការដែលអ្នកមកដើម្បីទស្សនាយើង គឺសមស្របណាស់»
Verse 26
नन्वद्धा मयि कुर्वन्ति कुशला: स्वार्थदर्शिन: । अहैतुक्यव्यवहितां भक्तिमात्मप्रिये यथा ॥ २६ ॥
ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកមានប្រាជ្ញា និងឃើញផលប្រយោជន៍ពិតរបស់ខ្លួន នឹងបូជាសេវាភក្តិដល់យើងដោយផ្ទាល់ ដោយគ្មានចេតនាផលប្រយោជន៍ និងមិនដាច់ខាត ព្រោះយើងជាទីស្រឡាញ់បំផុតរបស់អាត្មា។
Verse 27
प्राणबुद्धिमन:स्वात्मदारापत्यधनादय: । यत्सम्पर्कात्प्रिया आसंस्तत: को न्वपर: प्रिय: ॥ २७ ॥
ដង្ហើមជីវិត ប្រាជ្ញា ចិត្ត មិត្តភក្តិ រាងកាយ ភរិយា កូនចៅ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត សុទ្ធតែជាទីស្រឡាញ់ដោយសារតែទាក់ទងនឹងខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ តើអ្វីអាចស្រឡាញ់ជាងខ្លួនឯងបាន?
Verse 28
तद् यात देवयजनं पतयो वो द्विजातय: । स्वसत्रं पारयिष्यन्ति युष्माभिर्गृहमेधिन: ॥ २८ ॥
ដូច្នេះ សូមអ្នកត្រឡប់ទៅកាន់ទីធ្វើយជ្ញ។ ព្រះស្វាមីរបស់អ្នក ជាព្រាហ្មណ៍ទ្វិជមានចំណេះដឹង ជាគ្រួសារករ ហើយត្រូវការជំនួយរបស់អ្នក ដើម្បីបញ្ចប់យជ្ញរបស់ខ្លួនៗ។
Verse 29
श्रीपत्न्य ऊचु: मैवं विभोऽर्हति भवान् गदितुं नृशंसं सत्यं कुरुष्व निगमं तव पादमूलम् । प्राप्ता वयं तुलसिदाम पदावसृष्टं केशैर्निवोढुमतिलङ्घ्य समस्तबन्धून् ॥ २९ ॥
ភរិយាព្រាហ្មណ៍បានទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អស្ចារ្យ សូមកុំមានព្រះបន្ទូលឃោរឃៅដូច្នេះឡើយ។ សូមបំពេញព្រះវចនៈនៃនិគមថា ព្រះองค์តបស្នងដល់អ្នកភក្តិតាមសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ពួកគេ។ ឥឡូវនេះ យើងបានដល់ជិតព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์; យើងប្រាថ្នានឹងស្នាក់នៅក្នុងព្រៃនេះ ដើម្បីលើកពាក់លើក្បាលនូវមាលាទុលសីដែលធ្លាក់ពីព្រះបាទរបស់ព្រះองค์ ហើយលះបង់ទំនាក់ទំនងលោកិយទាំងអស់។»
Verse 30
गृह्णन्ति नो न पतय: पितरौ सुता वा न भ्रातृबन्धुसुहृद: कुत एव चान्ये । तस्माद् भवत्प्रपदयो: पतितात्मनां नो नान्या भवेद् गतिररिन्दम तद् विधेहि ॥ ३० ॥
ឥឡូវនេះ មិនមែនស្វាមី ឪពុក កូន បងប្អូន ញាតិមិត្ត ឬមិត្តសហាយណាមួយនឹងទទួលយើងវិញទេ; តើអ្នកណាផ្សេងទៀតនឹងផ្តល់ជម្រក? ដូច្នេះយើងបានសម្របខ្លួនចុះស្រឡះនៅព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์; ឱ ព្រះអង្គអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ សម្រាប់យើងគ្មានគោលដៅផ្សេងទេ—សូមប្រទានបំណងរបស់យើង។
Verse 31
श्रीभगवानुवाच पतयो नाभ्यसूयेरन् पितृभ्रातृसुतादय: । लोकाश्च वो मयोपेता देवा अप्यनुमन्वते ॥ ३१ ॥
ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ ស្វាមីរបស់អ្នកទាំងឡាយនឹងមិនមានចិត្តប្រឆាំងទេ; ឪពុក បងប្អូន កូន និងអ្នកដទៃៗក៏ដូចគ្នា។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ពួកគេដោយខ្លួនឯងអំពីស្ថានការណ៍នេះ; សូម្បីតែទេវតាក៏នឹងអនុម័ត។
Verse 32
न प्रीतयेऽनुरागाय ह्यङ्गसङ्गो नृणामिह । तन्मनो मयि युञ्जाना अचिरान्मामवाप्स्यथ ॥ ३२ ॥
ការស្នាក់នៅជិតស្និទ្ធជាមួយរាងកាយរបស់ខ្ញុំនៅក្នុងលោកនេះ មិននឹងធ្វើឲ្យមនុស្សទូទៅពេញចិត្តទេ ហើយក៏មិនមែនជាវិធីល្អបំផុតសម្រាប់បង្កើនសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះខ្ញុំដែរ។ ចូរចងចិត្តរបស់អ្នកទាំងឡាយនៅលើខ្ញុំ; មិនយូរទេ អ្នកនឹងបានដល់ខ្ញុំ។
Verse 33
श्रवणाद्दर्शनाद्ध्यानान्मयि भावोऽनुकीर्तनात् । न तथा सन्निकर्षेण प्रतियात ततो गृहान् ॥ ३३ ॥
សេចក្តីភក្តិចំពោះខ្ញុំកើតឡើងដោយការស្តាប់អំពីខ្ញុំ ការមើលឃើញព្រះរូបបូជា ការធ្វើសមាធិលើខ្ញុំ និងការសូត្រកេរ្តិ៍នាមនិងគុណល្អរបស់ខ្ញុំ—not ដោយការជិតស្និទ្ធតាមរាងកាយទេ។ ដូច្នេះ សូមត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់អ្នក។
Verse 34
श्रीशुक उवाच इत्युक्ता द्विजपत्न्यस्ता यज्ञवाटं पुनर्गता: । ते चानसूयवस्ताभि: स्त्रीभि: सत्रमपारयन् ॥ ३४ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បាននិយាយថា៖ ពេលបានទទួលព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយបានត្រឡប់ទៅកាន់ទីធ្វើយជ្ញវិញ។ ព្រាហ្មណ៍មិនបានរកកំហុសលើពួកនាងទេ ហើយបានបញ្ចប់យជ្ញជាមួយពួកនាង។
Verse 35
तत्रैका विधृता भर्त्रा भगवन्तं यथाश्रुतम् । हृदोपगुह्य विजहौ देहं कर्मानुबन्धनम् ॥ ३५ ॥
នៅទីនោះ ស្ត្រីម្នាក់ត្រូវបានប្តីរារាំងដោយបង្ខំ។ ពេលនាងបានឮអ្នកដទៃពណ៌នាព្រះមហិមារបស់ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ តាមដែលបានឮ នាងបានអោបព្រះองค์ក្នុងបេះដូង ហើយបោះបង់រាងកាយវត្ថុ ដែលជាមូលហេតុនៃចំណងកម្ម។
Verse 36
भगवानपि गोविन्दस्तेनैवान्नेन गोपकान् । चतुर्विधेनाशयित्वा स्वयं च बुभुजे प्रभु: ॥ ३६ ॥
ព្រះភគវាន គោវិន្ទ បានបំបៅក្មេងគោបាលដោយអាហារនោះទាំងបួនប្រភេទឲ្យអស់ចិត្ត។ បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាចសព្វគ្រប់ បានទទួលទានគ្រឿងបូជានោះដោយព្រះองค์ឯង។
Verse 37
एवं लीलानरवपुर्नृलोकमनुशीलयन् । रेमे गोगोपगोपीनां रमयन् रूपवाक्कृतै: ॥ ३७ ॥
ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់ដែលបង្ហាញជារូបមនុស្សដើម្បីលីឡា បានអនុវត្តតាមរបៀបរបស់សង្គមមនុស្ស។ ដោយសោភ័ណភាព ពាក្យសម្តី និងកិច្ចការរបស់ព្រះองค์ ព្រះองค์បានធ្វើឲ្យគោ មិត្តគោបាល និងគោពីរីរីករាយ ហើយព្រះองค์ក៏រីករាយផងដែរ។
Verse 38
अथानुस्मृत्य विप्रास्ते अन्वतप्यन्कृतागस: । यद् विश्वेश्वरयोर्याच्ञामहन्म नृविडम्बयो: ॥ ३८ ॥
បន្ទាប់មក ព្រហ្មណ៍ទាំងនោះបានភ្ញាក់ស្មារតី ហើយសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអំពើខុសរបស់ខ្លួន។ ពួកគេគិតថា៖ «យើងបានធ្វើបាប ព្រោះយើងបានបដិសេធសំណើរបស់ព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរ ជាព្រះម្ចាស់នៃសកលលោក ដែលបង្ហាញខ្លួនដូចមនុស្សធម្មតា»។
Verse 39
दृष्ट्वा स्त्रीणां भगवति कृष्णे भक्तिमलौकिकीम् । आत्मानं च तया हीनमनुतप्ता व्यगर्हयन् ॥ ३९ ॥
ដោយឃើញភក្តីដ៏បរិសុទ្ធ និងលើសលោករបស់ភរិយារបស់ពួកគេចំពោះព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ ហើយឃើញខ្លួនឯងខ្វះភក្តីនោះ ព្រហ្មណ៍ទាំងនោះសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង និងបន្ទោសខ្លួនឯង។
Verse 40
धिग् जन्म नस्त्रिवृद् यत् तद् धिग्व्रतं धिग्बहुज्ञताम् । धिक्कुलं धिक् क्रियादाक्ष्यं विमुखा ये त्वधोक्षजे ॥ ४० ॥
សូមឲ្យវិនាសទៅកំណើតបីជាន់របស់យើង សូមឲ្យវិនាសទៅព្រហ្មចរិយាវ្រត និងចំណេះដឹងច្រើន! សូមឲ្យវិនាសទៅវង្សត្រកូល និងជំនាញពិធីយជ្ញ—ព្រោះយើងបានប្រឆាំងនឹងព្រះអធោក្សជៈ អង្គឧត្តមលើសលោក។
Verse 41
नूनं भगवतो माया योगिनामपि मोहिनी । यद् वयं गुरवो नृणां स्वार्थे मुह्यामहे द्विजा: ॥ ४१ ॥
ពិតប្រាកដណាស់ មាយារបស់ព្រះអម្ចាស់អធិឧត្តម បំភាន់សូម្បីតែយោគីដ៏អស្ចារ្យ; តើនិយាយអ្វីពីយើង! យើងជាព្រហ្មណ៍ (ទ្វិជ) ដែលគេគួរតែចាត់ទុកជាគ្រូវិញ្ញាណរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ប៉ុន្តែយើងវិលវល់ចំពោះប្រយោជន៍ពិតរបស់ខ្លួនឯង។
Verse 42
अहो पश्यत नारीणामपि कृष्णे जगद्गुरौ । दुरन्तभावं योऽविध्यन्मृत्युपाशान् गृहाभिधान् ॥ ४२ ॥
អូហ៍ សូមមើល! ស្ត្រីទាំងនេះបានបង្កើតសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏អសীমចំពោះព្រះក្រឹષ્ણា គ្រូនៃសកលលោកយ៉ាងណា! សេចក្តីស្រឡាញ់នោះបានកាត់ផ្តាច់ខ្សែចងនៃមរណៈ គឺការចងចិត្តក្នុងជីវិតគ្រួសារ។
Verse 43
नासां द्विजातिसंस्कारो न निवासो गुरावपि । न तपो नात्ममीमांसा न शौचं न क्रिया: शुभा: ॥ ४३ ॥ तथापि ह्युत्तम:श्लोके कृष्णे योगेश्वरेश्वरे । भक्तिर्दृढा न चास्माकं संस्कारादिमतामपि ॥ ४४ ॥
ស្ត្រីទាំងនេះមិនបានឆ្លងកាត់ពិធីសំស្ការៈរបស់ទ្វិជ មិនបានរស់នៅជាព្រហ្មចារីក្នុងអាស្រាមរបស់គ្រូ មិនបានធ្វើតបៈ មិនបានពិចារណាអាត្មា មិនបានអនុវត្តសេចក្តីស្អាតតាមពិធីការ ហើយក៏មិនបានធ្វើពិធីកុសលឡើយ។
Verse 44
नासां द्विजातिसंस्कारो न निवासो गुरावपि । न तपो नात्ममीमांसा न शौचं न क्रिया: शुभा: ॥ ४३ ॥ तथापि ह्युत्तम:श्लोके कृष्णे योगेश्वरेश्वरे । भक्तिर्दृढा न चास्माकं संस्कारादिमतामपि ॥ ४४ ॥
ទោះជាយ៉ាងណា ពួកនាងមានភក្តិដ៏មាំមួនចំពោះព្រះក្រឹષ્ણា អុត្តមៈឝ្លោកៈ និងជាព្រះអម្ចាស់លើព្រះអម្ចាស់នៃយោគៈទាំងឡាយ; ចំណែកយើង ទោះបានអនុវត្តសំស្ការៈ និងវិធីការទាំងអស់ ក៏គ្មានភក្តិបែបនោះឡើយ។
Verse 45
ननु स्वार्थविमूढानां प्रमत्तानां गृहेहया । अहो न: स्मारयामास गोपवाक्यै: सतां गति: ॥ ४५ ॥
ពិតប្រាកដណាស់ ដោយសារតែការលង់លោភក្នុងកិច្ចការផ្ទះ យើងបានវង្វេងក្នុងប្រយោជន៍ខ្លួន និងប្រមាទ ដល់ថ្នាក់បាត់បង់គោលដៅដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃជីវិត។ ប៉ុន្តែសូមមើល—តាមរយៈពាក្យរបស់ក្មេងគោបាលសាមញ្ញទាំងនេះ ព្រះអម្ចាស់បានរំលឹកយើងអំពីគោលដៅចុងក្រោយរបស់សន្តជន។
Verse 46
अन्यथा पूर्णकामस्य कैवल्याद्यशिषां पते: । ईशितव्यै: किमस्माभिरीशस्यैतद् विडम्बनम् ॥ ४६ ॥
បើមិនដូច្នោះទេ ហេតុអ្វីបានជា ព្រះអម្ចាស់ជាអធិបតីកំពូល—អ្នកដែលបំណងទាំងអស់បានបំពេញរួច ហើយជាម្ចាស់នៃកៃវល្យ និងពរាណុគ្រោះវិញ្ញាណទាំងឡាយ—ត្រូវធ្វើការសម្ដែងបែបនេះចំពោះយើង ដែលតែងតែស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ?
Verse 47
हित्वान्यान् भजते यं श्री: पादस्पर्शाशयासकृत् । स्वात्मदोषापवर्गेण तद्याच्ञा जनमोहिनी ॥ ४७ ॥
ដោយសង្ឃឹមចង់បានការប៉ះពាល់នៃព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ស្រីលក្ខ្មីទេវីក៏បូជាព្រះអង្គតែមួយជានិច្ច ដោយទុកចោលអ្នកដទៃ ហើយបោះបង់មោទនភាព និងភាពប្រែប្រួលរបស់ខ្លួន។ តែការដែលព្រះអង្គវិញសុំទាន នោះពិតជាធ្វើឲ្យមនុស្សទាំងឡាយភ្ញាក់ផ្អើល និងមោហនី។
Verse 48
देश: काल: पृथग्द्रव्यं मन्त्रतन्त्रर्त्विजोऽग्नय: । देवता यजमानश्च क्रतुर्धर्मश्च यन्मय: ॥ ४८ ॥ स एव भगवान् साक्षाद् विष्णुर्योगेश्वरेश्वर: । जातो यदुष्वित्याशृण्म ह्यपि मूढा न विद्महे ॥ ४९ ॥
អង្គធាតុទាំងអស់នៃយញ្ញៈ—ទីកន្លែង និងពេលវេលាដ៏មង្គល, វត្ថុបរិក្ខារផ្សេងៗ, មន្តវេដៈ, វិធីពិធី, ព្រះសង្ឃបូជាចារ្យ និងភ្លើងយញ្ញៈ, ទេវតា, អ្នកធ្វើយញ្ញៈ, ការបូជាសង្វារ និងផលធម៌ដែលទទួលបាន—សុទ្ធតែជាការបង្ហាញនៃព្រះវៃភវៈរបស់ព្រះអង្គ។ ទោះយ៉ាងណា ទោះបានឮថា ព្រះវិษ្ណុ អធិបតីនៃយោគីទាំងឡាយ បានប្រសូតក្នុងវង្សយទុ ក៏ដោយ យើងមនុស្សល្ងង់មិនអាចស្គាល់ថា ព្រះក្រឹស្ណា គឺព្រះអង្គនោះឯង។
Verse 49
देश: काल: पृथग्द्रव्यं मन्त्रतन्त्रर्त्विजोऽग्नय: । देवता यजमानश्च क्रतुर्धर्मश्च यन्मय: ॥ ४८ ॥ स एव भगवान् साक्षाद् विष्णुर्योगेश्वरेश्वर: । जातो यदुष्वित्याशृण्म ह्यपि मूढा न विद्महे ॥ ४९ ॥
អង្គធាតុទាំងអស់នៃយញ្ញៈ—ទីកន្លែង និងពេលវេលាដ៏មង្គល, វត្ថុបរិក្ខារផ្សេងៗ, មន្តវេដៈ, វិធីពិធី, ព្រះសង្ឃបូជាចារ្យ និងភ្លើងយញ្ញៈ, ទេវតា, អ្នកធ្វើយញ្ញៈ, ការបូជាសង្វារ និងផលធម៌ដែលទទួលបាន—សុទ្ធតែជាការបង្ហាញនៃព្រះវៃភវៈរបស់ព្រះអង្គ។ ទោះយ៉ាងណា ទោះបានឮថា ព្រះវិษ្ណុ អធិបតីនៃយោគីទាំងឡាយ បានប្រសូតក្នុងវង្សយទុ ក៏ដោយ យើងមនុស្សល្ងង់មិនអាចស្គាល់ថា ព្រះក្រឹស្ណា គឺព្រះអង្គនោះឯង។
Verse 50
तस्मै नमो भगवते कृष्णायाकुण्ठमेधसे । यन्मायामोहितधियो भ्रमाम: कर्मवर्त्मसु ॥ ५० ॥
សូមថ្វាយនមស្ការដល់ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ ព្រះបញ្ញាមិនច្រឡំ។ ពួកយើងត្រូវមាយារបស់ព្រះអង្គបំភាន់ ហើយវង្វេងតាមផ្លូវកម្មផល។
Verse 51
स वै न आद्य: पुरुष: स्वमायामोहितात्मनाम् । अविज्ञतानुभावानां क्षन्तुमर्हत्यतिक्रमम् ॥ ५१ ॥
ព្រះអង្គគឺអាទិបុរស; ពួកយើងត្រូវមាយារបស់ព្រះអង្គបំភាន់ ដូច្នេះមិនបានដឹងអานุភាពរបស់ព្រះអង្គ។ ឥឡូវនេះសូមព្រះអង្គអភ័យទោសកំហុសរបស់យើង។
Verse 52
इति स्वाघमनुस्मृत्य कृष्णे ते कृतहेलना: । दिदृक्षवो व्रजमथ कंसाद् भीता न चाचलन् ॥ ५२ ॥
ដូច្នេះ ដោយរំលឹកបាបដែលបានធ្វើដោយការមើលងាយព្រះក្រឹស្ណៈ ពួកគេប្រាថ្នាចង់ឃើញព្រះអង្គយ៉ាងខ្លាំង; ប៉ុន្តែដោយខ្លាចកংস ពួកគេមិនហ៊ានទៅវ្រាជទេ។
Frequently Asked Questions
They were entangled in elaborate karma-kāṇḍa procedures and petty heavenly aims, identifying spiritual advancement with ritual completion rather than devotion. The text states their intelligence was perverted: although yajña’s place, time, mantras, fires, priests, demigods, offerings, and results are manifestations of Kṛṣṇa’s opulence, they saw Him as ordinary and thus ignored Him—an archetypal critique of ritualism without bhakti.
Their bhakti arose from extensive śravaṇa—hearing descriptions of Kṛṣṇa’s qualities and pastimes—so their minds ‘resided in Him alone.’ The chapter highlights that devotion is not monopolized by birth, saṁskāras, or scholasticism; rather, sincere hearing and heartfelt longing can awaken prema that breaks attachment to family identity and even fear of social censure.
Kṛṣṇa teaches that physical proximity is not the highest measure of bhakti and that public scandal would not serve their spiritual progress. He emphasizes bhakti-sādhana—hearing, chanting, deity-darśana, and meditation—as the means by which love matures quickly. Their return also completes the immediate dharma of assisting householders in sacrifice, while their minds remain fixed on Kṛṣṇa.
One brāhmaṇa wife was forcibly restrained from going. Hearing the others describe Kṛṣṇa, she embraced Him within her heart and gave up her material body. This illustrates internal union (mānasa-sevā/smaraṇa) as spiritually potent: direct remembrance of Kṛṣṇa can sever bondage even without external movement.
It asserts āśraya: Kṛṣṇa is the underlying reality of yajña—its agents, instruments, deities, mantras, and results. Sacrifice is not independent machinery for attaining heaven; it is meaningful only when recognized as His energy and offered to Him. The brāhmaṇas’ failure is thus not procedural but ontological: they missed the Lord who is the very substance of their ritual.