Adhyaya 18
Dashama SkandhaAdhyaya 1832 Verses

Adhyaya 18

Kṛṣṇa and Balarāma’s Forest Games and the Slaying of Pralamba

នៅក្នុងជីវិតគោបាលនៅវ្រាជា សុកទេវពិពណ៌នាព្រះក្រឹṣṇa ត្រឡប់មកជាមួយមិត្តសាខាដែលសរសើរ ហើយរដូវក្តៅចាប់ផ្តើម។ ប៉ុន្តែព្រោះព្រះភគវានស្នាក់នៅវೃន្ទាវនជាមួយព្រះបលរាម រដូវក្តៅក្លាយជាស្រស់ស្រាយ ដោយទឹកជ្រោះ ខ្យល់ក្រអូបផ្កាឈូក និងស្មៅបៃតងថ្មីៗ បង្ហាញលក្ខណៈដ្ឋានដ៏លើសលោក។ ព្រះក្រឹṣṇa ព្រះបលរាម និងសាខាចូលព្រៃ ប吹ខ្លុយ តុបតែងដោយស្លឹក ស្លាប ផ្កា និងរ៉ែ លេងហ្គេម ច្រៀង ត្រាប់តាម និងប្រកួតកីឡាមិត្តភាព; ទេវតាក៏មកលាក់ខ្លួនដើម្បីមើល និងសរសើរ។ អសុរ ប្រាលម្បៈ ចូលមកក្នុងល្បែង ដោយបន្លំជាក្មេងគោបាល ចង់ចាប់ព្រះអម្ចាស់។ ព្រះក្រឹṣṇa ដឹងហើយអនុញ្ញាតឲ្យចូល រួចរៀបចំល្បែងដឹកគ្នាជិតភាណ្ឌីរាក។ ប្រាលម្បៈ ចាប់ឱកាសលួចយកព្រះបលរាម បង្ហាញរូបរាងគួរភ័យ ហើយត្រូវព្រះបលរាមសម្លាប់ដោយកណ្តាប់ដៃ។ ក្មេងៗរីករាយ អោបព្រះបលរាម ហើយទេវតាបាញ់ផ្កា បញ្ជាក់ថាលីឡានៅវ្រាជាឈ្នះអំពើអាក្រក់ដែលបន្លំ។

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ कृष्ण: परिवृतो ज्ञातिभिर्मुदितात्मभि: । अनुगीयमानो न्यविशद्‌‌व्रजं गोकुलमण्डितम् ॥ १ ॥

ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះក្រឹស្ណៈ ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយញាតិមិត្តដ៏រីករាយ ដែលច្រៀងសរសើរព្រះកេរ្តិ៍របស់ព្រះអង្គជានិច្ច ហើយព្រះអង្គបានចូលទៅកាន់វ្រាជ ដែលតុបតែងដោយគោកុល និងហ្វូងគោ។

Verse 2

व्रजे विक्रीडतोरेवं गोपालच्छद्ममायया । ग्रीष्मो नामर्तुरभवन्नातिप्रेयाञ्छरीरिणाम् ॥ २ ॥

នៅវ្រាជ ព្រះក្រឹស្ណៈ និងព្រះបលរាម លេងកម្សាន្តក្រោមមាយានៃការស្លៀកពាក់ជាក្មេងគោបាលធម្មតា ខណៈនោះរដូវក្តៅក៏បានមកដល់បន្តិចម្តងៗ ដែលមិនសូវរីករាយសម្រាប់សត្វមានកាយទេ។

Verse 3

स च वृन्दावनगुणैर्वसन्त इव लक्षित: । यत्रास्ते भगवान् साक्षाद् रामेण सह केशव: ॥ ३ ॥

ទោះជាយ៉ាងណា ព្រោះព្រះភគវាន កេសវៈ ស្នាក់នៅដោយផ្ទាល់ក្នុងវ្រឹន្ទាវន ជាមួយព្រះបលរាម រដូវក្តៅក៏បង្ហាញលក្ខណៈដូចរដូវនិទាឃ។ នេះហើយជាពិសេសនៃដែនវ្រឹន្ទាវន។

Verse 4

यत्र निर्झरनिर्ह्रादनिवृत्तस्वनझिल्लिकम् । शश्वत्तच्छीकरर्जीषद्रुममण्डलमण्डितम् ॥ ४ ॥

នៅវ្រឹន្ទាវន សំឡេងរំខាននៃទឹកធ្លាក់បានគ្របដណ្តប់សំឡេងចង្រិត ហើយក្រុមដើមឈើដែលតែងតែសើមដោយពពុះទឹកពីទឹកធ្លាក់នោះ បានតុបតែងសម្រស់ទូទាំងតំបន់។

Verse 5

सरित्सर:प्रस्रवणोर्मिवायुना कह्लारकुञ्जोत्पलरेणुहारिणा । न विद्यते यत्र वनौकसां दवो निदाघवह्न्यर्कभवोऽतिशाद्वले ॥ ५ ॥

ខ្យល់ដែលបក់លើរលកបឹង និងលើស្ទឹងទន្លេ បាននាំយកធូលីផ្កានៃផ្កាឈូក និងផ្កាទឹកជាច្រើនប្រភេទ មកធ្វើឲ្យទាំងវ្រឹន្ទាវនត្រជាក់ស្រួល។ ដូច្នេះអ្នករស់នៅព្រៃមិនរងទុក្ខពីកម្ដៅថ្ងៃរដូវក្តៅ ឬភ្លើងព្រៃឡើយ ហើយមានស្មៅបៃតងស្រស់សម្បូរបែប។

Verse 6

अगाधतोयह्रदिनीतटोर्मिभि- र्द्रवत्पुरीष्या: पुलिनै: समन्तत: । न यत्र चण्डांशुकरा विषोल्बणा भुवो रसं शाद्वलितं च गृह्णते ॥ ६ ॥

រលកដែលហូរទៅមកនៃទន្លេជ្រៅ បានជ្រាបទឹកលើច្រាំង ធ្វើឲ្យដីខ្សាច់ជុំវិញសើម និងក្លាយជាកក់ក្តៅជាច្រែះ។ ដូច្នេះកាំរស្មីព្រះអាទិត្យដែលសាហាវដូចពិស មិនអាចស្រូបយកសារធាតុនៃដី ឬធ្វើឲ្យស្មៅបៃតងស្ងួតបានឡើយ។

Verse 7

वनं कुसुमितं श्रीमन्नदच्चित्रमृगद्विजम् । गायन्मयूरभ्रमरं कूजत्कोकिलसारसम् ॥ ७ ॥

ព្រៃវ្រឹន្ទាវនត្រូវបានតុបតែងដោយផ្កាដ៏ស្រស់ស្អាត ហើយពោរពេញដោយសំឡេងសត្វ និងបក្សីជាច្រើនប្រភេទ។ មយូរ និងឃ្មុំដូចជាច្រៀង ខណៈកុកិល និងសារ៉សក៏កូកកូយ៉ាងផ្អែមល្ហែម។

Verse 8

क्रीडिष्यमाणस्तन् कृष्णो भगवान् बलसंयुत: । वेणुं विरणयन् गोपैर्गोधनै: संवृतोऽविशत् ॥ ८ ॥

ដោយមានព្រះបំណងលេងលីឡា ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹષ્ણ ជាមួយព្រះបលរាម ហើយមានក្មេងគោបាល និងហ្វូងគោព័ទ្ធជុំវិញ បានចូលទៅក្នុងព្រៃវ្រឹន្ទាវន ខណៈព្រះអង្គប吹វេណុ (ខ្លុយ) ដ៏ផ្អែមល្ហែម។

Verse 9

प्रवालबर्हस्तबकस्रग्धातुकृतभूषणा: । रामकृष्णादयो गोपा ननृतुर्युयुधुर्जगु: ॥ ९ ॥

ដោយតុបតែងខ្លួនដោយស្លឹកអ嫩ថ្មីៗ ព្រមទាំងស្លាបមយូរ កម្រងមុតផ្កា មាលាផ្កា និងរ៉ែពណ៌ជាអលង្ការ ព្រះរាម‑ព្រះក្រឹષ્ણ និងមិត្តគោបាលបានរាំ ប្រកួតមল্লយុទ្ធ និងច្រៀង។

Verse 10

कृष्णस्य नृत्यत: केचिज्जगु: केचिदवादयन् । वेणुपाणितलै: श‍ृङ्गै: प्रशशंसुरथापरे ॥ १० ॥

ពេលព្រះក្រឹស្ណៈរាំ ក្មេងគោបាលខ្លះច្រៀង ខ្លះផ្លុំខ្លុយ វាយឆាំងដៃ និងផ្លុំស្នែងក្របី ខ្លះទៀតសរសើរព្រះរាំរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 11

गोपजातिप्रतिच्छन्ना देवा गोपालरूपिणौ । ईडिरे कृष्णरामौ च नटा इव नटं नृप ॥ ११ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទេវតាទាំងឡាយលាក់ខ្លួនក្នុងវេសស៍ជាក្រុមគោបាល ហើយកាន់រូបជាគោបាល ដូចអ្នករាំសរសើរអ្នករាំម្នាក់ទៀត ពួកគេបានបូជាព្រះក្រឹស្ណៈ និងព្រះបលរាម ដែលកំពុងបង្ហាញជាក្មេងគោបាល។

Verse 12

भ्रमणैर्लङ्घनै: क्षेपैरास्फोटनविकर्षणै: । चिक्रीडतुर्नियुद्धेन काकपक्षधरौ क्‍वचित् ॥ १२ ॥

ព្រះក្រឹស្ណៈ និងព្រះបលរាមលេងជាមួយមិត្តក្មេងគោបាល ដោយវិលជុំ លោត បោះ ទះ ទាញ និងប្រយុទ្ធកាយ; ពេលខ្លះព្រះអង្គទាំងពីរទាញសក់ចុងក្បាលរបស់ក្មេងៗផងដែរ។

Verse 13

क्‍वचिन्नृत्यत्सु चान्येषु गायकौ वादकौ स्वयम् । शशंसतुर्महाराज साधु साध्विति वादिनौ ॥ १३ ॥

ឱ មហារាជ ពេលក្មេងៗផ្សេងទៀតកំពុងរាំ ពេលខ្លះព្រះក្រឹស្ណៈ និងព្រះបលរាមច្រៀង និងប奏តន្ត្រីដោយខ្លួនឯង; ពេលខ្លះព្រះអង្គទាំងពីរនិយាយសរសើរ “ល្អណាស់! ល្អណាស់!”

Verse 14

क्‍वचिद्ब‍िल्वै: क्‍वचित्कुम्भै: क्‍वचामलकमुष्टिभि: । अस्पृश्यनेत्रबन्धाद्यै: क्‍वचिन्मृगखगेहया ॥ १४ ॥

ពេលខ្លះក្មេងគោបាលលេងដោយផ្លែបិល្វ ឬផ្លែកុម្ភៈ ពេលខ្លះដោយផ្លែអាមលកមួយក្តាប់; ពេលខ្លះលេងល្បែងប៉ះគ្នា ឬបិទភ្នែកហើយស្គាល់អ្នកណា; ហើយពេលខ្លះធ្វើត្រាប់តាមសត្វ និងបក្សី។

Verse 15

क्‍वचिच्च दर्दुरप्लावैर्विविधैरुपहासकै: । कदाचित् स्यन्दोलिकया कर्हिचिन्नृपचेष्टया ॥ १५ ॥

ពួកគេពេលខ្លះលោតលេងដូចកង្កែប ពេលខ្លះលេងកំប្លែងនានា ពេលខ្លះជិះអង្រឹង ហើយពេលខ្លះធ្វើកាយវិការត្រាប់តាមព្រះមហាក្សត្រ។

Verse 16

एवं तौ लोकसिद्धाभि: क्रीडाभिश्चेरतुर्वने । नद्यद्रिद्रोणिकुञ्जेषु काननेषु सर:सु च ॥ १६ ॥

ដូច្នេះ ព្រះក្រឹស្ណ និងព្រះបលរាម បានលេងកីឡាដែលល្បីល្បាញក្នុងលោកជាច្រើន ខណៈពួកព្រះអង្គដើរលេងក្នុងព្រៃវೃន្ទាវន—ក្បែរទន្លេ ភ្នំ ជ្រលង កុញ្ច ព្រៃឈើ និងបឹងស្រះ។

Verse 17

पशूंश्चारयतोर्गोपैस्तद्वने रामकृष्णयो: । गोपरूपी प्रलम्बोऽगादसुरस्तज्जिहीर्षया ॥ १७ ॥

នៅពេលព្រះរាម និងព្រះក្រឹស្ណ ជាមួយមិត្តក្មេងគោបាល កំពុងចិញ្ចឹមហ្វូងសត្វនៅក្នុងព្រៃនោះ អសុរៈប្រឡម្បៈបានចូលមកកណ្ដាលពួកគេ ដោយបន្លំខ្លួនជាក្មេងគោបាល មានបំណងចាប់ព្រះក្រឹស្ណ និងព្រះបលរាមទៅ។

Verse 18

तं विद्वानपि दाशार्हो भगवान् सर्वदर्शन: । अन्वमोदत तत्सख्यं वधं तस्य विचिन्तयन् ॥ १८ ॥

ទោះដឹងច្បាស់ក៏ដោយ ព្រះក្រឹស្ណជាព្រះភគវាន ដែលប្រសូតក្នុងវង្សដាសារហៈ និងទ្រង់ឃើញគ្រប់យ៉ាង បានធ្វើជាទទួលយកមិត្តភាពនោះ ខណៈដែលក្នុងព្រះហឫទ័យកំពុងពិចារណាវិធីសម្លាប់គេ។

Verse 19

तत्रोपाहूय गोपालान् कृष्ण: प्राह विहारवित् । हे गोपा विहरिष्यामो द्वन्द्वीभूय यथायथम् ॥ १९ ॥

បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹស្ណដែលជំនាញក្នុងការលេងកីឡា បានហៅក្មេងគោបាលមកប្រមូល ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ក្រុមគោបាលទាំងឡាយ! មកលេងគ្នា; យើងចែកខ្លួនជាពីរក្រុមស្មើៗគ្នាតាមសមគួរ»។

Verse 20

तत्र चक्रु: परिवृढौ गोपा रामजनार्दनौ । कृष्णसङ्घट्टिन: केचिदासन् रामस्य चापरे ॥ २० ॥

នៅទីនោះ ក្មេងគោបាលបានជ្រើសរើស ព្រះស្រីក្រឹស្ណ និងព្រះបលរាម ជាមេដឹកនាំនៃក្រុមពីរ។ ខ្លះនៅខាងក្រឹស្ណ ខ្លះចូលខាងបលរាម។

Verse 21

आचेरुर्विविधा: क्रीडा वाह्यवाहकलक्षणा: । यत्रारोहन्ति जेतारो वहन्ति च पराजिता: ॥ २१ ॥

ពួកគេបានលេងកីឡាប្រភេទ “អ្នកជិះ–អ្នកដឹក” ជាច្រើន; ក្នុងនោះ អ្នកឈ្នះឡើងជិះលើខ្នងអ្នកចាញ់ ហើយអ្នកចាញ់ត្រូវដឹកពួកគេ។

Verse 22

वहन्तो वाह्यमानाश्च चारयन्तश्च गोधनम् । भाण्डीरकं नाम वटं जग्मु: कृष्णपुरोगमा: ॥ २२ ॥

ដូច្នេះ ពួកគេបានដឹកគ្នា និងត្រូវគេដឹក ព្រមទាំងឃ្វាលហ្វូងគោទៅផង ដោយមានព្រះក្រឹស្ណដឹកនាំមុខ ហើយទៅដល់ដើមពោធិ៍ជ្រៃឈ្មោះ ភាណ្ឌីរក។

Verse 23

रामसङ्घट्टिनो यर्हि श्रीदामवृषभादय: । क्रीडायां जयिनस्तांस्तानूहु: कृष्णादयो नृप ॥ २३ ॥

ឱ ព្រះរាជា បរិក្សិត! នៅពេលដែល ស្រីដាមា វ្រឹសភ និងអ្នកដទៃក្នុងក្រុមព្រះបលរាម ឈ្នះក្នុងការលេង នោះព្រះក្រឹស្ណ និងមិត្តរួមក្រុមរបស់ព្រះអង្គត្រូវដឹកពួកគេ។

Verse 24

उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजित: । वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम् ॥ २४ ॥

ពេលចាញ់ ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណ បានដឹកស្រីដាមា។ ភទ្រសេន ដឹកវ្រឹសភ ហើយប្រលម្ព ដឹកព្រះបលរាម ព្រះបុត្ររបស់រោហិណី។

Verse 25

अविषह्यं मन्यमान: कृष्णं दानवपुङ्गव: । वहन् द्रुततरं प्रागादवरोहणत: परम् ॥ २५ ॥

ដោយចាត់ទុកព្រះក្រឹស្ណៈថាជាអ្នកដែលមិនអាចយកឈ្នះបាន យក្សដ៏ខ្លាំងពូកែបានពាំព្រះពលរាមយ៉ាងលឿនទៅឆ្ងាយហួសពីកន្លែងដែលត្រូវដាក់ចុះ។

Verse 26

तमुद्वहन् धरणिधरेन्द्रगौरवं महासुरो विगतरयो निजं वपु: । स आस्थित: पुरटपरिच्छदो बभौ तडिद्‌‌द्युमानुडुपतिवाडिवाम्बुद: ॥ २६ ॥

ខណៈដែលយក្សដ៏ធំបានពាំព្រះពលរាម ព្រះអង្គបានក្លាយជាធ្ងន់ដូចភ្នំសុមេរុ។ បន្ទាប់មក យក្សនោះបានត្រឡប់ទៅរូបរាងដើមវិញ ដែលមានរស្មី និងតុបតែងដោយគ្រឿងមាស។

Verse 27

निरीक्ष्य तद्वपुरलमम्बरे चरत् प्रदीप्तद‍ृग् भ्रुकुटितटोग्रदंष्ट्रकम् । ज्वलच्छिखं कटककिरीटकुण्डल- त्विषाद्भ‍ुतं हलधर ईषदत्रसत् ॥ २७ ॥

នៅពេលដែលព្រះពលរាមបានឃើញរាងកាយដ៏ធំសម្បើមរបស់យក្ស ដែលមានភ្នែកភ្លឺ និងធ្មេញដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច កំពុងហោះហើរលើមេឃ ព្រះអង្គហាក់ដូចជាភ័យបន្តិច។

Verse 28

अथागतस्मृतिरभयो रिपुं बलो विहायसार्थमिव हरन्तमात्मन: । रुषाहनच्छिरसि द‍ृढेन मुष्टिना सुराधिपो गिरिमिव वज्ररंहसा ॥ २८ ॥

ដោយចងចាំពីស្ថានភាពពិត ព្រះពលរាមដ៏ក្លាហានបានវាយក្បាលរបស់យក្សដោយកណ្តាប់ដៃដ៏រឹងមាំរបស់ព្រះអង្គ ដូចជាព្រះឥន្ទ្រវាយភ្នំដោយវជ្រ។

Verse 29

स आहत: सपदि विशीर्णमस्तको मुखाद् वमन् रुधिरमपस्मृतोऽसुर: । महारवं व्यसुरपतत् समीरयन् गिरिर्यथा मघवत आयुधाहत: ॥ २९ ॥

ដោយសារកណ្តាប់ដៃរបស់ព្រះពលរាម ក្បាលរបស់ប្រាឡាំបាបានបែកភ្លាមៗ។ យក្សនោះបានក្អួតឈាម ហើយធ្លាក់មកដីស្លាប់ដោយសំឡេងយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 30

द‍ृष्ट्वा प्रलम्बं निहतं बलेन बलशालिना । गोपा: सुविस्मिता आसन्साधु साध्विति वादिन: ॥ ३० ॥

ពេលឃើញព្រះបលរាមដ៏មានពលកម្លាំងសម្លាប់អសុរ ប្រាលម្ប បាន ក្មេងគោបាលភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំង ហើយអំពាវនាវថា «ល្អណាស់! ល្អណាស់!»

Verse 31

आशिषोऽभिगृणन्तस्तं प्रशशंसुस्तदर्हणम् । प्रेत्यागतमिवालिङ्‌‌ग्य प्रेमविह्वलचेतस: ॥ ३१ ॥

ពួកគេបានប្រសិទ្ធពរ​ជាច្រើនដល់ព្រះអង្គ ហើយសរសើរព្រះអង្គដែលសមគួរត្រូវបានសរសើរ។ ចិត្តរបស់ពួកគេរំភើបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ភក្តិ ហើយបានឱបព្រះបលរាម ដូចជាព្រះអង្គត្រឡប់មកពីមរណភាព។

Verse 32

पापे प्रलम्बे निहते देवा: परमनिर्वृता: । अभ्यवर्षन् बलं माल्यै: शशंसु: साधु साध्विति ॥ ३२ ॥

ពេលអសុរ ប្រាលម្ប ដ៏មានបាបត្រូវបានសម្លាប់ ពួកទេវតារីករាយយ៉ាងខ្លាំង។ ពួកគេបានបាញ់ព្រួញផ្កាមាលាលើព្រះបលរាម ហើយសរសើរថា «ល្អណាស់! ល្អណាស់!»

Frequently Asked Questions

The chapter presents Vṛndāvana as dhāma, where nature responds to Bhagavān’s presence. The cooling breezes, abundant water, and unfailing greenery symbolize that material conditions are subordinated to the Lord’s līlā and to the well-being of His devotees. Theologically, it illustrates poṣaṇa: the Lord’s protective grace extends not only through miracles but through the harmonization of the environment for bhakti.

Pralamba is an asura who infiltrates the cowherd community by disguise, aiming to abduct Kṛṣṇa and Balarāma and thereby disrupt Vraja’s divine play. His strategy reflects a recurring Purāṇic motif: adharma enters through imitation and deception rather than open confrontation, but it is ultimately exposed by the Lord’s omniscience and neutralized for the protection of the devotees.

When Pralamba carries Him away and reveals his monstrous form, Balarāma becomes furious and strikes the demon’s head with His fist, likened to Indra’s thunderbolt. The significance is twofold: (1) it confirms Balarāma’s divine potency even while He plays as a cowherd boy, and (2) it demonstrates poṣaṇa—Vraja is safeguarded so that intimate sakhya-līlā can continue without obstruction.