
Kāliya-damana: Kṛṣṇa Subdues the Serpent and Purifies the Yamunā
សុកទេវពណ៌នាព្រះក្រឹષ્ણមានបំណងបរិសុទ្ធទន្លេយមុនា ដែលត្រូវពុលដោយបឹងរបស់កាលិយា ដើម្បីឆ្លើយសំណួររបស់ពារីក្សិតអំពីការផ្តន្ទាទោស និងការស្នាក់នៅយូររបស់វា។ ទឹកក្តៅពុល និងខ្យល់ពុលបំផ្លាញទីសក្ការៈ។ ព្រះក្រឹષ્ણឡើងលើដើមកដំបា ហើយចុះចូលបឹងដោយចេតនា បង្កឲ្យកាលិយាវាយប្រហារ។ ប្រជាវ្រាជា—គោបា គោពី អ្នកចាស់ និងសត្វ—ដួលសន្លប់ដោយទុក្ខសោក ឃើញសញ្ញាអាក្រក់ដូចជាមរណៈ ខណៈព្រះបលរាមដឹងអៃශ්វర్య របស់ព្រះក្រឹષ્ણ ហើយទប់ពួកគេ។ ព្រះក្រឹષ્ણពង្រីកព្រះកាយ បំបែកការចងក្រង ហើយបង្ក្រាបកាលិយាដោយរាំលើក្បាលជាច្រើន ដែលទេវតាសរសើរ។ ភរិយានាគ (នាគបត្នី) ថ្វាយស្តុតិជ្រាលជ្រៅ យល់ថាទណ្ឌកម្មជាព្រះមេត្តា និងធូលីជើងព្រះអម្ចាស់ជាសំណាងខ្ពស់បំផុត; កាលិយាសារភាព និងសម្របខ្លួន។ ព្រះក្រឹષ્ણបណ្តេញវាទៅសមុទ្រ ផ្តល់ការការពារពីគរុដា ដោយស្នាមជើងព្រះអង្គ ហើយប្រទានផលបុណ្យសម្រាប់ការចងចាំ ការនិទាន ការងូត និងការគោរពនៅទីនោះ។ ទន្លេយមុនាត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ បើកផ្លូវសម្រាប់លីឡាបន្ត ដែលការការពាររបស់ព្រះក្រឹષ્ણ និងព្រេមរបស់សហគមន៍វ្រាជាកាន់តែជ្រៅ។
Verse 1
श्रीशुक उवाच विलोक्य दूषितां कृष्णां कृष्ण: कृष्णाहिना विभु: । तस्या विशुद्धिमन्विच्छन् सर्पं तमुदवासयत् ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈបាននិយាយថា៖ ព្រះស្រីក្រឹស្ណា អម្ចាស់ដ៏មានអานุភាពទាំងអស់ បានឃើញថាទន្លេយមុនាត្រូវបានពស់ខ្មៅ កាលិយ៉ា បំពុល; ដើម្បីបរិសុទ្ធទន្លេ ព្រះអម្ចាស់បានបណ្តេញពស់នោះចេញពីទីនោះ។
Verse 2
श्रीराजोवाच कथमन्तर्जलेऽगाधे न्यगृह्णाद् भगवानहिम् । स वै बहुयुगावासं यथासीद् विप्र कथ्यताम् ॥ २ ॥
ព្រះបាទបរិក្សិតសួរ៖ «ឱ ព្រះឥសីអ្នកប្រាជ្ញ សូមពន្យល់ថា ព្រះភគវានបានដាក់ទោសពស់កាលិយៈនៅក្នុងទឹកយមុនាដ៏ជ្រៅមិនអាចវាស់បានយ៉ាងដូចម្តេច ហើយហេតុអ្វីកាលិយៈបានរស់នៅទីនោះអស់ជាច្រើនយុគ»។
Verse 3
ब्रह्मन् भगवतस्तस्य भूम्न: स्वच्छन्दवर्तिन: । गोपालोदारचरितं कस्तृप्येतामृतं जुषन् ॥ ३ ॥
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍! ព្រះភគវានដ៏អសীমនោះ ប្រព្រឹត្តដោយសេរីតាមព្រះឆន្ទៈរបស់ព្រះអង្គ។ អ្នកណាអាចឆ្អែតចិត្តបាន នៅពេលស្តាប់អម្រឹតនៃលីឡាដ៏ឧត្តមដែលព្រះអង្គបានបង្ហាញជាក្មេងគោបាលនៅវ្រឹន្ទាវន?
Verse 4
श्रीशुक उवाच कालिन्द्यां कालियस्यासीद् ह्रद: कश्चिद् विषाग्निना । श्रप्यमाणपया यस्मिन् पतन्त्युपरिगा: खगा: ॥ ४ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ នៅក្នុងទន្លេកាលិន្ទី (យមុនា) មានបឹងមួយជាទីស្នាក់របស់ពស់កាលិយៈ។ ដោយសារពិសដ៏ក្តៅដូចភ្លើង ទឹកក្នុងបឹងនោះតែងតែពុះរំងាស់ ហើយអ័ព្ទពិសនោះធ្វើឲ្យសត្វស្លាបដែលហោះលើក្បាលក៏ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងបឹង។
Verse 5
विप्रुष्मता विषदोर्मिमारुतेनाभिमर्शिता: । म्रियन्ते तीरगा यस्य प्राणिन: स्थिरजङ्गमा: ॥ ५ ॥
ខ្យល់ដែលបក់លើបឹងមរណៈនោះ នាំយកចំណក់ទឹកពិសទៅដល់ច្រាំង។ ត្រឹមតែប៉ះពាល់នឹងខ្យល់ពិសនោះ សត្វមានជីវិតទាំងអចលនៈ និងចលនៈនៅលើច្រាំងក៏ស្លាប់អស់។
Verse 6
तं चण्डवेगविषवीर्यमवेक्ष्य तेन दुष्टां नदीं च खलसंयमनावतार: । कृष्ण: कदम्बमधिरुह्य ततोऽतितुङ्ग- मास्फोट्य गाढरशनो न्यपतद् विषोदे ॥ ६ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈបានឃើញអំណាចពិសដ៏ខ្លាំងក្លា និងល្បឿនដ៏សាហាវរបស់កាលិយៈ ដែលបានបំពុលទន្លេឲ្យក្លាយជាអាក្រក់។ ព្រោះព្រះអង្គបានអវតារមកដើម្បីទប់ស្កាត់ពួកអសុរាអ្នកច្រណែន ព្រះអង្គបានឡើងទៅលើដើមកដំបៈដ៏ខ្ពស់បំផុតភ្លាមៗ។ បន្ទាប់មកព្រះអង្គរឹតខ្សែក្រវាត់ បុកព្រះបាហា ហើយលោតចូលទៅក្នុងទឹកពិស។
Verse 7
सर्पह्रद: पुरुषसारनिपातवेग- सङ्क्षोभितोरगविषोच्छ्वसिताम्बुराशि: । पर्यक्प्लुतो विषकषायबिभीषणोर्मि- र्धावन् धनु:शतमनन्तबलस्य किं तत् ॥ ७ ॥
ពេលព្រះភគវានមានពលអនន្ត ចុះចូលទៅក្នុងបឹងនាគ នាគនៅទីនោះរំភើបខ្លាំង ហើយដកដង្ហើមពុលធ្វើឲ្យទឹកកាន់តែស្អុយពុល។ កម្លាំងនៃការចូលរបស់ព្រះអង្គធ្វើឲ្យបឹងលេចលើសគ្រប់ទិស ហើយរលកពុលដ៏គួរភ័យខ្លាចលិចដីជុំវិញដល់ចម្ងាយមួយរយប្រវែងធ្នូ។ ទោះយ៉ាងណា សម្រាប់ព្រះអង្គមានអានុភាពអនន្ត នេះមិនមែនជារឿងអស្ចារ្យទេ។
Verse 8
तस्य ह्रदे विहरतो भुजदण्डघूर्ण- वार्घोषमङ्ग वरवारणविक्रमस्य । आश्रुत्य तत् स्वसदनाभिभवं निरीक्ष्य चक्षु:श्रवा: समसरत्तदमृष्यमाण: ॥ ८ ॥
ក្នុងបឹងនោះ ព្រះក្រឹស្ណាលេងកម្សាន្តដូចដំរីអធិរាជ ដោយបង្វិលព្រះហស្តដ៏ខ្លាំងក្លា ឲ្យទឹកកក្រើកមានសំឡេងនានា។ កាលិយៈបានឮសំឡេងនោះ ក៏ដឹងថាមានអ្នកលួចលុកលុយចូលដែនលំនៅរបស់ខ្លួន។ មិនអាចអត់ទ្រាំបាន គេក៏ប្រញាប់ចេញមកមុខភ្លាមៗ។
Verse 9
तं प्रेक्षणीयसुकुमारघनावदातं श्रीवत्सपीतवसनं स्मितसुन्दरास्यम् । क्रीडन्तमप्रतिभयं कमलोदराङ्घ्रि सन्दश्य मर्मसु रुषा भुजया चछाद ॥ ९ ॥
កាលិយៈបានឃើញព្រះស្រីក្រឹស្ណា ពាក់ព្រះវសនៈលឿងសូត្រ ទន់ភ្លន់គួរជាទស្សនា; ព្រះកាយរលោងភ្លឺដូចពពកសស្អាត មានសញ្ញា «ស្រីវត្ស» លើព្រះអុរៈ ព្រះមុខញញឹមស្រស់ស្អាត ហើយព្រះបាទដូចវង់កួចនៃផ្កាឈូក។ ព្រះអង្គលេងទឹកដោយមិនភ័យ។ ទោះយ៉ាងណា កាលិយៈដែលពោរពេញដោយឈ្នានីស ក៏ខឹងហើយខាំព្រះអុរៈ រួចរុំរឹតព្រះអង្គដោយខ្សែរខ្លួនរបស់វា។
Verse 10
तं नागभोगपरिवीतमदृष्टचेष्ट- मालोक्य तत्प्रियसखा: पशुपा भृशार्ता: । कृष्णेऽर्पितात्मसुहृदर्थकलत्रकामा दु:खानुशोकभयमूढधियो निपेतु: ॥ १० ॥
ពេលសមាជិកសហគមន៍អ្នកគោ ដែលទទួលយកព្រះក្រឹស្ណាជាមិត្តស្និទ្ធបំផុត ឃើញព្រះអង្គត្រូវរុំដោយខ្សែរខ្លួននាគ ហើយស្ងៀមមិនចលនា ពួកគេឈឺចាប់ខ្លាំង។ ពួកគេបានអនុវត្តការបូជាអស់ទាំងខ្លួន មិត្តភាព ទ្រព្យសម្បត្តិ គ្រួសារ ប្រពន្ធ និងសុខសាន្តទាំងអស់ដល់ព្រះក្រឹស្ណា។ ដោយឃើញព្រះអង្គនៅក្នុងក្រញាំកាលិយៈ ប្រាជ្ញារបស់ពួកគេត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយទុក្ខ សោក និងភ័យ ហើយពួកគេដួលសន្លប់លើដី។
Verse 11
गावो वृषा वत्सतर्य: क्रन्दमाना: सुदु:खिता: । कृष्णे न्यस्तेक्षणा भीता रुदन्त्य इव तस्थिरे ॥ ११ ॥
គោ ក្របីឈ្មោល និងកូនគោញី ទាំងអស់សោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ហៅរកព្រះក្រឹស្ណាដោយសំឡេងគួរអាណិត។ ដោយភ័យ ពួកវាចាក់ភ្នែកទៅលើព្រះអង្គ ហើយឈរនิ่ง ដូចជាចង់យំ ប៉ុន្តែភ្ញាក់ផ្អើលពេកដល់ថ្នាក់មិនអាចស្រក់ទឹកភ្នែកបាន។
Verse 12
अथ व्रजे महोत्पातास्त्रिविधा ह्यतिदारुणा: । उत्पेतुर्भुवि दिव्यात्मन्यासन्नभयशंसिन: ॥ १२ ॥
នៅពេលនោះ ក្នុងវ្រាជៈ បានកើតមាននិមិត្តអាក្រក់ដ៏គួរភ័យខ្លាចបីប្រភេទ—លើដី លើមេឃ និងក្នុងកាយសត្វមានជីវិត—ដែលប្រកាសថាគ្រោះថ្នាក់កំពុងខិតជិត។
Verse 13
तानालक्ष्य भयोद्विग्ना गोपा नन्दपुरोगमा: । विना रामेण गा: कृष्णं ज्ञात्वा चारयितुं गतम् ॥ १३ ॥ तैर्दुर्निमित्तैर्निधनं मत्वा प्राप्तमतद्विद: । तत्प्राणास्तन्मनस्कास्ते दु:खशोकभयातुरा: ॥ १४ ॥ आबालवृद्धवनिता: सर्वेऽङ्ग पशुवृत्तय: । निर्जग्मुर्गोकुलाद् दीना: कृष्णदर्शनलालसा: ॥ १५ ॥
ពេលឃើញនិមិត្តអាក្រក់ទាំងនោះ នន្ទមហារាជ និងពួកគោបាលក៏ភ័យរន្ធត់ ព្រោះពួកគេដឹងថា ថ្ងៃនោះ ព្រះក្រឹષ્ણបានទៅចិញ្ចឹមគោ ដោយគ្មានបងប្រុស បលរាម។
Verse 14
तानालक्ष्य भयोद्विग्ना गोपा नन्दपुरोगमा: । विना रामेण गा: कृष्णं ज्ञात्वा चारयितुं गतम् ॥ १३ ॥ तैर्दुर्निमित्तैर्निधनं मत्वा प्राप्तमतद्विद: । तत्प्राणास्तन्मनस्कास्ते दु:खशोकभयातुरा: ॥ १४ ॥ आबालवृद्धवनिता: सर्वेऽङ्ग पशुवृत्तय: । निर्जग्मुर्गोकुलाद् दीना: कृष्णदर्शनलालसा: ॥ १५ ॥
ដោយយកព្រះក្រឹષ્ણជាជីវិត និងជាចិត្តរបស់ខ្លួន តែពុំដឹងអំពីព្រះមហិទ្ធិឫទ្ធិរបស់ព្រះองค์ ពួកគេបានសន្និដ្ឋានពីនិមិត្តអាក្រក់ថា ព្រះองค์បានជួបមរណភាព; ដូច្នេះពួកគេត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយទុក្ខ សោក និងភ័យ។
Verse 15
तानालक्ष्य भयोद्विग्ना गोपा नन्दपुरोगमा: । विना रामेण गा: कृष्णं ज्ञात्वा चारयितुं गतम् ॥ १३ ॥ तैर्दुर्निमित्तैर्निधनं मत्वा प्राप्तमतद्विद: । तत्प्राणास्तन्मनस्कास्ते दु:खशोकभयातुरा: ॥ १४ ॥ आबालवृद्धवनिता: सर्वेऽङ्ग पशुवृत्तय: । निर्जग्मुर्गोकुलाद् दीना: कृष्णदर्शनलालसा: ॥ १५ ॥
ប្រជាជនវ្រាជៈទាំងអស់ រួមទាំងកុមារ ស្ត្រី និងមនុស្សចាស់—គិតដល់ព្រះក្រឹષ્ણដូចមេគោគិតដល់កូនគោតូចអស់កម្លាំង—បានចេញពីគោកុលដោយទុក្ខសោក ក្តីប្រាថ្នាតែឃើញព្រះក្រឹષ્ણ។
Verse 16
तांस्तथा कातरान् वीक्ष्य भगवान् माधवो बल: । प्रहस्य किञ्चिन्नोवाच प्रभावज्ञोऽनुजस्य स: ॥ १६ ॥
ពេលឃើញប្រជាជនវ្រាជៈកំពុងក្តៅក្រហាយដូច្នោះ ព្រះបលរាម (មាធវ) ដែលជាព្រះអម្ចាស់ដ៏ជ្រាបគ្រប់យ៉ាង បានញញឹម ហើយមិនបាននិយាយអ្វីទេ ព្រោះព្រះองค์ដឹងអំពីអំណាចអស្ចារ្យរបស់អនុជ ព្រះក្រឹષ્ણ។
Verse 17
तेऽन्वेषमाणा दयितं कृष्णं सूचितया पदै: । भगवल्लक्षणैर्जग्मु: पदव्या यमुनातटम् ॥ १७ ॥
ពួកគេប្រញាប់ស្វែងរកព្រះក្រឹស្ណាដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុត ដោយដើរតាមផ្លូវដែលសម្គាល់ដោយស្នាមព្រះបាទមាននិមិត្តសញ្ញាពិសេសរបស់ព្រះភគវាន ទៅកាន់ច្រាំងយមុនា។
Verse 18
ते तत्र तत्राब्जयवाङ्कुशाशनि- ध्वजोपपन्नानि पदानि विश्पते: । मार्गे गवामन्यपदान्तरान्तरे निरीक्षमाणा ययुरङ्ग सत्वरा: ॥ १८ ॥
ឱ ព្រះរាជា! នៅលើផ្លូវ ក្នុងចន្លោះស្នាមក្រចកគោ មានស្នាមព្រះបាទរបស់ព្រះក្រឹស្ណា ម្ចាស់សហគមន៍អ្នកគោលេี้ยង ដែលមាននិមិត្តសញ្ញាផ្កាឈូក គ្រាប់ស្រូវបារ្លី អង្គុស វជ្រ និងទង់; ពេលឃើញដូច្នេះ ប្រជាជនវೃន្ទាវនប្រញាប់រត់ទៅដោយអន្ទះសា។
Verse 19
अन्तर्ह्रदे भुजगभोगपरीतमारात् कृष्णं निरीहमुपलभ्य जलाशयान्ते । गोपांश्च मूढधिषणान् परित: पशूंश्च सङ्क्रन्दत: परमकश्मलमापुरार्ता: ॥ १९ ॥
ពេលពួកគេប្រញាប់ទៅកាន់ច្រាំងយមុនា ពួកគេឃើញពីចម្ងាយថា ព្រះក្រឹស្ណានៅក្នុងបឹង ស្ងៀមស្ងាត់ក្នុងរង្វង់ខ្សែរបស់ពស់ខ្មៅ។ ពួកគេក៏ឃើញក្មេងគោលេี้ยងសន្លប់ និងសត្វទាំងឡាយឈរជុំវិញយំស្រែករកព្រះក្រឹស្ណា។ ឃើញដូច្នេះ ប្រជាជនវೃន្ទាវនត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយទុក្ខវេទនា និងភាពច្របូកច្របល់។
Verse 20
गोप्योऽनुरक्तमनसो भगवत्यनन्ते तत्सौहृदस्मितविलोकगिर: स्मरन्त्य: । ग्रस्तेऽहिना प्रियतमे भृशदु:खतप्ता: शून्यं प्रियव्यतिहृतं ददृशुस्त्रिलोकम् ॥ २० ॥
ក្រុមកោពីវ័យក្មេងដែលចិត្តជាប់ស្នេហ៍នឹងព្រះក្រឹស្ណា ព្រះភគវានអនន្តា បានរំលឹកស្នេហសហមិត្តភាព ស្នាមញញឹម ការសម្លឹង និងពាក្យពេចន៍ផ្អែមល្ហែមរបស់ព្រះองค์។ ពេលឃើញព្រះអង្គជាព្រះស្នេហ៍ត្រូវពស់ចាប់ក្រវ៉ាត់ ពួកនាងត្រូវដុតដោយទុក្ខធំ ហើយឃើញត្រីលោកទទេដោយការបែកពីអ្នកជាទីស្រឡាញ់។
Verse 21
ता: कृष्णमातरमपत्यमनुप्रविष्टां तुल्यव्यथा: समनुगृह्य शुच: स्रवन्त्य: । तास्ता व्रजप्रियकथा: कथयन्त्य आसन् कृष्णाननेऽर्पितदृशो मृतकप्रतीका: ॥ २१ ॥
ក្រុមកោពីទាំងនោះ ទោះមានវេទនាស្មើគ្នា និងទឹកភ្នែកហូរមិនឈប់ ក៏បានជួយគាំទ្រ និងទប់ព្រះមាតារបស់ព្រះក្រឹស្ណា ដែលស្មារតីលង់ចូលក្នុងព្រះបុត្រទាំងស្រុង។ ដោយភ្នែកចាក់លើព្រះមុខក្រឹស្ណា ដូចជាសពគ្មានជីវិត ពួកនាងបានប្តូរវេនគ្នានិយាយលីលាកថានៃអ្នកជាទីស្រឡាញ់នៃវ្រាជ។
Verse 22
कृष्णप्राणान्निर्विशतो नन्दादीन् वीक्ष्य तं ह्रदम् । प्रत्यषेधत् स भगवान् राम: कृष्णानुभाववित् ॥ २२ ॥
ពេលនោះ ព្រះបលរាមបានឃើញ នន្ទមហារាជ និងអ្នកគោបាលដទៃទៀត ដែលដាក់ជីវិតទាំងមូលជូនព្រះក្រឹស្ណ កំពុងចូលទៅក្នុងបឹងនាគ។ ដោយដឹងអานุភាពពិតរបស់ព្រះក្រឹស្ណ ព្រះបលរាមបានទប់ស្កាត់ពួកគេ។
Verse 23
इत्थं स्वगोकुलमनन्यगतिं निरीक्ष्य सस्त्रीकुमारमतिदु:खितमात्महेतो: । आज्ञाय मर्त्यपदवीमनुवर्तमान: स्थित्वा मुहूर्तमुदतिष्ठदुरङ्गबन्धात् ॥ २३ ॥
ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បានមើលឃើញប្រជាជនកោកុល—ស្ត្រី កុមារ និងអ្នកដទៃ—កំពុងទុក្ខសោកខ្លាំងដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះអង្គ ដែលជាទីពឹងតែមួយ។ ព្រះអង្គស្ថិតក្នុងខ្សែរុំរបស់នាគមួយភ្លែត ដូចមនុស្សធម្មតា ហើយបន្ទាប់មកបានលេចឡើងភ្លាមពីចំណងកាលិយ។
Verse 24
तत्प्रथ्यमानवपुषा व्यथितात्मभोग- स्त्यक्त्वोन्नमय्य कुपित: स्वफणान् भुजङ्ग: । तस्थौ श्वसञ्छ्वसनरन्ध्रविषाम्बरीष- स्तब्धेक्षणोल्मुकमुखो हरिमीक्षमाण: ॥ २४ ॥
ដោយសាររាងកាយព្រះអម្ចាស់ពង្រីក ក្រវាត់របស់កាលិយឈឺចាប់ ហើយវាបានលែងព្រះអង្គ។ ដោយកំហឹង វាលើកក្បាលពស់ខ្ពស់ ហើយឈរនิ่งដកដង្ហើមធ្ងន់; រន្ធច្រមុះដូចភាជន៍សម្រាប់រំងាស់ពិស និងភ្នែកស្រឡាំងដូចអុជភ្លើង ខណៈវាមើលទៅកាន់ព្រះហរិ។
Verse 25
तं जिह्वया द्विशिखया परिलेलिहानं द्वे सृक्वणी ह्यतिकरालविषाग्निदृष्टिम् । क्रीडन्नमुं परिससार यथा खगेन्द्रो बभ्राम सोऽप्यवसरं प्रसमीक्षमाण: ॥ २५ ॥
កាលិយលិតបបូរមាត់ម្តងហើយម្តងទៀតដោយអណ្តាតពីរចុង ហើយសម្លឹងព្រះក្រឹស្ណដោយភ្នែកដូចភ្លើងពិសដ៏គួរឱ្យភ័យ។ តែព្រះក្រឹស្ណវិញ វង់ជុំវិញវាដោយលេងសប្បាយ ដូចគ្រុឌលេងជាមួយពស់; កាលិយក៏រអិលទៅមក ស្វែងរកឱកាសខាំព្រះអង្គ។
Verse 26
एवं परिभ्रमहतौजसमुन्नतांस- मानम्य तत्पृथुशिर:स्वधिरूढ आद्य: । तन्मूर्धरत्ननिकरस्पर्शातिताम्र- पादाम्बुजोऽखिलकलादिगुरुर्ननर्त ॥ २६ ॥
ក្រោយពីបង្វិលជុំវិញមិនឈប់ ដល់ថ្នាក់កម្លាំងនាគត្រូវបានបន្ថយយ៉ាងខ្លាំង ព្រះក្រឹស្ណា—ដើមកំណើតនៃសព្វវត្ថុ—បានចុចស្មាដែលលើកឡើងរបស់កាលិយ ហើយឡើងលើក្បាលធំទូលាយរបស់វា។ ដោយប៉ះពាល់នឹងក្រុមរត្នលើក្បាលទាំងនោះ ព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គក្រហមជ្រៅ ហើយព្រះក្រឹស្ណា អាទិគ្រូនៃសិល្បៈទាំងអស់ បានចាប់ផ្តើមរាំ។
Verse 27
तं नर्तुमुद्यतमवेक्ष्य तदा तदीय- गन्धर्वसिद्धमुनिचारणदेववध्व: । प्रीत्या मृदङ्गपणवानकवाद्यगीत- पुष्पोपहारनुतिभि: सहसोपसेदु: ॥ २७ ॥
ដោយឃើញព្រះអម្ចាស់កំពុងរាំ ពួកគន្ធព្វ សិទ្ធិ ឥសី ចារណៈ និងភរិយារបស់ពួកទេវតា បានមកដល់ភ្លាមៗ។ ដោយក្តីរីករាយ ពួកគេបានចាប់ផ្តើមលេងស្គរ ដូចជា ម្រឹទង្គ បណវៈ និង អានកៈ ដើម្បីកំដរការរាំរបស់ព្រះអង្គ ព្រមទាំងថ្វាយផ្កា និងការបួងសួងផងដែរ។
Verse 28
यद् यच्छिरो न नमतेऽङ्ग शतैकशीर्ष्ण- स्तत्तन् ममर्द खरदण्डधरोऽङ्घ्रिपातै: । क्षीणायुषो भ्रमत उल्बणमास्यतोऽसृङ् नस्तो वमन् परमकश्मलमाप नाग: ॥ २८ ॥
បពិត្រមហារាជ កាលិយ មានក្បាលសំខាន់ៗចំនួន ១០១ ហើយនៅពេលដែលក្បាលណាមួយមិនព្រមក้มចុះ ព្រះក្រឹស្ណៈ ដែលជាអ្នកដាក់ទោសជនទុច្ចរិត នឹងជាន់ក្បាលដ៏រឹងរូสนោះដោយព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក នៅពេលដែល កាលិយ ជិតស្លាប់ វាក៏ចាប់ផ្តើមបង្វិលក្បាល និងក្អួតឈាមយ៉ាងគួរឱ្យខ្លាចចេញពីមាត់ និងច្រមុះ។ សត្វពស់នេះបានទទួលរងនូវការឈឺចាប់ និងទុក្ខវេទនាយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 29
तस्याक्षिभिर्गरलमुद्वमत: शिर:सु यद् यत् समुन्नमति नि:श्वसतो रुषोच्चै: । नृत्यन् पदानुनमयन् दमयां बभूव पुष्पै: प्रपूजित इवेह पुमान् पुराण: ॥ २९ ॥
ដោយបញ្ចេញជាតិពុលពីភ្នែករបស់វា កាលិយ ហ៊ានងើបក្បាលមួយឡើង ដែលដកដង្ហើមយ៉ាងខ្លាំងដោយកំហឹង។ បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់នឹងរាំនៅលើវា ហើយបង្ក្រាបវា ដោយបង្ខំឱ្យវាក้มចុះដោយព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។ ពួកទេវតាបានយកឱកាសនេះដើម្បីគោរពបូជាព្រះអង្គ ដែលជាបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដោយការប្រោះព្រំផ្កា។
Verse 30
तच्चित्रताण्डवविरुग्नफणासहस्रो रक्तं मुखैरुरु वमन्नृप भग्नगात्र: । स्मृत्वा चराचरगुरुं पुरुषं पुराणं नारायणं तमरणं मनसा जगाम ॥ ३० ॥
បពិត្រមហារាជ បរិក្សិត ការរាំដ៏អស្ចារ្យ និងខ្លាំងក្លារបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ បានជាន់ឈ្លី និងបំបែកក្បាលទាំងមួយពាន់របស់ កាលិយ។ បន្ទាប់មក សត្វពស់នោះ ក្អួតឈាមយ៉ាងច្រើនចេញពីមាត់របស់វា ហើយទីបំផុតបានទទួលស្គាល់ ព្រះក្រឹស្ណៈ ថាជាបុគ្គលដ៏អស់កល្បនៃព្រះ ជាម្ចាស់កំពូលនៃសត្វលោកទាំងឡាយ គឺព្រះនារាយណ៍។ ដូច្នេះ នៅក្នុងចិត្តរបស់វា កាលិយ បានជ្រកកោនចំពោះព្រះអម្ចាស់។
Verse 31
कृष्णस्य गर्भजगतोऽतिभरावसन्नं पार्ष्णिप्रहारपरिरुग्नफणातपत्रम् । दृष्ट्वाहिमाद्यमुपसेदुरमुष्य पत्न्य आर्ता: श्लथद्वसनभूषणकेशबन्धा: ॥ ३१ ॥
នៅពេលដែលភរិយារបស់ កាលិយ បានឃើញពីរបៀបដែលសត្វពស់នេះអស់កម្លាំងយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារទម្ងន់ដ៏ធ្ងន់របស់ ព្រះក្រឹស្ណៈ ដែលទ្រទ្រង់ចក្រវាឡទាំងមូលនៅក្នុងពោះរបស់ព្រះអង្គ និងរបៀបដែលក្បាលដូចឆត្ររបស់ កាលិយ ត្រូវបានកម្ទេចដោយការវាយពីកែងជើងរបស់ ព្រះក្រឹស្ណៈ ពួកគេមានអារម្មណ៍ទុក្ខព្រួយយ៉ាងខ្លាំង។ ជាមួយនឹងសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអលង្ការ និងសក់រាយប៉ាយ ពួកគេបានចូលទៅជិតព្រះដ៏អស់កល្ប។
Verse 32
तास्तं सुविग्नमनसोऽथ पुरस्कृतार्भा: कायं निधाय भुवि भूतपतिं प्रणेमु: । साध्व्य: कृताञ्जलिपुटा: शमलस्य भर्तु- र्मोक्षेप्सव: शरणदं शरणं प्रपन्ना: ॥ ३२ ॥
ដោយចិត្តកង្វល់យ៉ាងខ្លាំង ស្ត្រីសុចរិតទាំងនោះបានដាក់កូនៗនៅមុខ ហើយកោតគោរពបូជាព្រះអម្ចាស់ ជាព្រះម្ចាស់នៃសត្វទាំងអស់ ដោយលុតជង្គង់ដេកសំពះលើដី។ ពួកនាងប្រាថ្នាមោគ៌ៈសម្រាប់ប្តីមានបាប ហើយបានប្រគល់ខ្លួនជាស្រេចក្នុងសេចក្តីជ្រកកោនរបស់ព្រះដ៏ប្រសើរ អ្នកប្រទានជ្រកកោន ដោយប្រណមដៃអង្វរ។
Verse 33
नागपत्न्य ऊचु: न्याय्यो हि दण्ड: कृतकिल्बिषेऽस्मिं- स्तवावतार: खलनिग्रहाय । रिपो: सुतानामपि तुल्यदृष्टि- र्धत्से दमं फलमेवानुशंसन् ॥ ३३ ॥
ភរិយានាគបាននិយាយថា៖ ទណ្ឌកម្មដែលអ្នកប្រព្រឹត្តខុសនេះទទួល គឺយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដ ព្រោះព្រះអង្គអវតារចុះមកដើម្បីទប់ស្កាត់មនុស្សច្រណែន និងឃោរឃៅ។ ព្រះអង្គមើលសត្រូវ និងកូនរបស់ព្រះអង្គដោយស្មើភាព; ហើយពេលព្រះអង្គដាក់ទណ្ឌកម្មលើសត្វណាមួយ ព្រះអង្គដឹងថាវាជាផលសម្រាប់ប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់វា។
Verse 34
अनुग्रहोऽयं भवत: कृतो हि नो दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापह: । यद् दन्दशूकत्वममुष्य देहिन: क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मत: ॥ ३४ ॥
អ្វីដែលព្រះអង្គបានធ្វើនៅទីនេះ ជាការអនុគ្រោះចំពោះពួកយើងពិតប្រាកដ ព្រោះទណ្ឌកម្មដែលព្រះអង្គផ្តល់ដល់មនុស្សអាក្រក់ ប្រាកដជាលុបបំបាត់មលិនរបស់ពួកគេ។ ប្តីរបស់យើង ជាជីវិតដែលត្រូវចងក្រងដោយកម្ម បាបធ្ងន់ដល់ថ្នាក់បានទទួលរាងកាយជាពស់; ដូច្នេះ សូម្បីតែព្រះកំហឹងរបស់ព្រះអង្គចំពោះគាត់ ក៏គួរយល់ថាជាព្រះមេត្តាផងដែរ។
Verse 35
तप: सुतप्तं किमनेन पूर्वं निरस्तमानेन च मानदेन । धर्मोऽथ वा सर्वजनानुकम्पया यतो भवांस्तुष्यति सर्वजीव: ॥ ३५ ॥
តើប្តីរបស់យើងបានបំពេញតបៈយ៉ាងតឹងរឹងក្នុងជីវិតមុន ដោយចិត្តគ្មានអំនួត និងគោរពអ្នកដទៃ ដូច្នេះព្រះអង្គបានពេញព្រះហឫទ័យលើគាត់ឬ? ឬក៏ក្នុងជីវិតណាមួយ គាត់បានអនុវត្តធម៌ដោយមេត្តាករុណាចំពោះសត្វមានជីវិតទាំងអស់ ដូច្នេះព្រះអង្គ—ជាព្រះជីវិតនៃសត្វទាំងអស់—បានសព្វព្រះហឫទ័យលើគាត់ឬ?
Verse 36
कस्यानुभावोऽस्य न देव विद्महे तवाङ्घ्रिरेणुस्परशाधिकार: । यद्वाञ्छया श्रीर्ललनाचरत्तपो विहाय कामान् सुचिरं धृतव्रता ॥ ३६ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់ យើងមិនដឹងថា កាលិយ៉ា បានទទួលឱកាសដ៏អស្ចារ្យនេះ ដើម្បីឲ្យធូលីពីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គប៉ះពាល់ដល់គាត់ ដោយរបៀបណាទេ។ ដើម្បីធូលីនោះ ព្រះនាងស្រី (លក្ខ្មី) បានបោះបង់បំណងប្រាថ្នាផ្សេងៗទាំងអស់ កាន់វ្រតយ៉ាងតឹងរឹង និងធ្វើតបៈអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍។
Verse 37
न नाकपृष्ठं न च सार्वभौमं न पारमेष्ठ्यं न रसाधिपत्यम् । न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा वाञ्छन्ति यत्पादरज:प्रपन्ना: ॥ ३७ ॥
អ្នកដែលបានសម្រាកជ្រកក្រោមធូលីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ មិនប្រាថ្នារាជ្យសួគ៌ អំណាចសកល ទីតាំងព្រះព្រហ្ម ឬអធិបតីលើផែនដីទេ។ សូម្បីតែសិទ្ធិយោគ និងមោក្សៈដែលគ្មានកំណើតឡើងវិញ ក៏មិនជាអ្វីដែលពួកគេចង់បាន។
Verse 38
तदेष नाथाप दुरापमन्यै- स्तमोजनि: क्रोधवशोऽप्यहीश: । संसारचक्रे भ्रमत: शरीरिणो यदिच्छत: स्याद् विभव: समक्ष: ॥ ३८ ॥
ឱព្រះនាថ! ទោះបីកាលិយៈ ជារាជានាគ កើតក្នុងគុណតមស៍ និងត្រូវកំហឹងគ្រប់គ្រង ក៏គាត់បានសម្រេចអ្វីមួយដែលអ្នកដទៃពិបាកសម្រេច។ សត្វមានកាយដែលពោរពេញដោយបំណង បង្វិលវង្វេងក្នុងចក្រសំសារ; ប៉ុន្តែបើទទួលបានធូលីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ពរ និងវិភវៈទាំងអស់អាចបង្ហាញចំពោះមុខភ្នែកពួកគេ។
Verse 39
नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने । भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने ॥ ३९ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ឱព្រះភគវាន មហាបុរស និងបរមាត្មា។ ព្រះអង្គស្ថិតក្នុងបេះដូងសត្វមានជីវិតទាំងអស់ជាព្រះអាត្មាខ្ពស់បំផុត និងសព្វវ្យាបី; ព្រះអង្គជាជម្រកដើមនៃធាតុទាំងឡាយ មានមុនការបង្កើត ហើយទោះជាមូលហេតុនៃអ្វីៗទាំងអស់ ក៏លើសលប់ពីហេតុផលវត្ថុ ជាព្រះវិញ្ញាណខ្ពស់បំផុត។
Verse 40
ज्ञानविज्ञाननीधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । अगुणायाविकाराय नमस्ते प्राकृताय च ॥ ४० ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ជាព្រះព្រហ្មន៍ អ្នកជាឃ្លាំងនៃជ្ញាន និងវិជ្ញាន និងជាម្ចាស់នៃអំណាចអនន្ត។ ព្រះអង្គលើសលប់ពីគុណ និងគ្មានការប្រែប្រួល ប៉ុន្តែព្រះអង្គជាអ្នកជំរុញដ៏ដើមនៃប្រក្រឹតិ។
Verse 41
कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे । विश्वाय तदुपद्रष्ट्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे ॥ ४१ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ—ព្រះអង្គជាកាលខ្លួនឯង ជាជម្រកនៃកាល និងជាសាក្សីនៃកាលក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាល។ ព្រះអង្គជាពិភពលោក ហើយក៏ជាអ្នកមើលឃើញវាដោយឡែក; ព្រះអង្គជាអ្នកបង្កើត និងជាមូលហេតុនៃមូលហេតុទាំងអស់។
Verse 42
भूतमात्रेन्द्रियप्राणमनोबुद्ध्याशयात्मने । त्रिगुणेनाभिमानेन गूढस्वात्मानुभूतये ॥ ४२ ॥ नमोऽनन्ताय सूक्ष्माय कूटस्थाय विपश्चिते । नानावादानुरोधाय वाच्यवाचकशक्तये ॥ ४३ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាព្រះអាត្មាអធិបតីនៃធាតុ ទន្មាត្រា ឥន្ទ្រីយ៍ ប្រាណ និងចិត្ត បញ្ញា និងស្មារតី។ ដោយការរៀបចំរបស់ព្រះអង្គ ជីវាត្មាតូចៗយល់ខុសដោយអហংការនៃត្រីគុណ ហើយការយល់ដឹងអំពីស្វរូបពិតត្រូវបានបាំង។ សូមគោរពនមស្ការដល់ព្រះអង្គ អនន្ត ស៊ូក្ស្ម កូតស្ថ សព្វជ្ញា ដែលអនុញ្ញាតទស្សនៈនានា និងជាថាមពលគាំទ្រអត្ថន័យនិងពាក្យ។
Verse 43
भूतमात्रेन्द्रियप्राणमनोबुद्ध्याशयात्मने । त्रिगुणेनाभिमानेन गूढस्वात्मानुभूतये ॥ ४२ ॥ नमोऽनन्ताय सूक्ष्माय कूटस्थाय विपश्चिते । नानावादानुरोधाय वाच्यवाचकशक्तये ॥ ४३ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាព្រះអាត្មាអធិបតីនៃធាតុ ទន្មាត្រា ឥន្ទ្រីយ៍ ប្រាណ និងចិត្ត បញ្ញា និងស្មារតី។ ដោយការរៀបចំរបស់ព្រះអង្គ ជីវាត្មាតូចៗយល់ខុសដោយអហংការនៃត្រីគុណ ហើយការយល់ដឹងអំពីស្វរូបពិតត្រូវបានបាំង។ សូមគោរពនមស្ការដល់ព្រះអង្គ អនន្ត ស៊ូក្ស្ម កូតស្ថ សព្វជ្ញា ដែលអនុញ្ញាតទស្សនៈនានា និងជាថាមពលគាំទ្រអត្ថន័យនិងពាក្យ។
Verse 44
नम: प्रमाणमूलाय कवये शास्त्रयोनये । प्रवृत्ताय निवृत्ताय निगमाय नमो नम: ॥ ४४ ॥
សូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតដល់ព្រះអង្គ—ព្រះអង្គជាមូលដ្ឋាននៃប្រមាណទាំងអស់ ជាកវីដ៏ទេវភាព និងជាប្រភពអធិបតីនៃសាស្ត្រ។ ក្នុងវេទា ព្រះអង្គបង្ហាញជាផ្លូវប្រវ្រឹត្តិ និងនិវ្រឹត្តិ ទាំងការលើកទឹកចិត្តទៅកាន់សុខលោក និងការបោះបង់លោក។
Verse 45
नम: कृष्णाय रामाय वसुदेवसुताय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नम: ॥ ४५ ॥
សូមនមស្ការដល់ព្រះក្រឹષ્ણ និងព្រះរាម ជាព្រះបុត្ររបស់វសុទេវ និងដល់ព្រះប្រទ្យុម្ន និងព្រះអនិរុទ្ធ។ សូមគោរពដល់ព្រះអម្ចាស់នៃសាត្វតៈ គឺអ្នកប भक्त នៃព្រះវិษ្ណុ។
Verse 46
नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मच्छादनाय च । गुणवृत्त्युपलक्ष्याय गुणद्रष्ट्रे स्वसंविदे ॥ ४६ ॥
សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ ឱព្រះម្ចាស់—ព្រះអង្គបំភ្លឺគុណនានា ហើយក៏លាក់ព្រះអង្គដោយគុណទាំងនោះផងដែរ។ ការប្រតិបត្តិរបស់គុណទាំងនោះនៅចុងក្រោយវិញ បង្ហាញសញ្ញានៃការមានស្ថិតរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គជាសាក្សីលើសគុណ និងអាចដឹងពេញលេញតែដោយស្វសំវិទ្យារបស់ភក្តិ។
Verse 47
अव्याकृतविहाराय सर्वव्याकृतसिद्धये । हृषीकेश नमस्तेऽस्तु मुनये मौनशीलिने ॥ ४७ ॥
ឱ ព្រះហ្រឹសីកេស ព្រះអម្ចាស់នៃអង្គចិត្ត និងអង្គញ្ញា លីឡារបស់ព្រះអង្គអស្ចារ្យលើសការពិពណ៌នា ហើយជាមូលហេតុនៃសិទ្ធិរបស់សកលលោកដែលបង្ហាញ។ សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ មុនីអ្នកស្ងៀមស្ងាត់។
Verse 48
परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नम: । अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्ट्रेऽस्य च हेतवे ॥ ४८ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ អ្នកដឹងគោលដៅនៃសព្វវត្ថុទាំងខ្ពស់ទាំងទាប និងជាអធិបតីគ្រប់គ្រងសកល។ ព្រះអង្គលើសពីសកលលោក តែជាមូលដ្ឋានរបស់វា; ព្រះអង្គជាសាក្សី និងជាមូលហេតុដើមនៃមាយាលោកនេះ។
Verse 49
त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् विभो गुणैरनीहोऽकृतकालशक्तिधृक् । तत्तत्स्वभावान् प्रतिबोधयन् सत: समीक्षयामोघविहार ईहसे ॥ ४९ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអានុភាព ទោះព្រះអង្គមិនត្រូវបានជំរុញដោយគុណៈទាំងបីក៏ដោយ ក៏ដោយសក្តិពេលវេលាអនន្ត ព្រះអង្គរៀបចំការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយបាត់នៃសកលលោកនេះ។ ព្រះអង្គបញ្ចេញឲ្យភ្ញាក់មុខងាររបស់គុណៈដែលធ្លាប់ស្ងប់ស្ងាត់មុនសೃષ્ટិ; ដោយតែព្រះនេត្រមួយ ព្រះអង្គបំពេញទាំងអស់ដោយលីឡាដ៏មិនខាន។
Verse 50
तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां शान्ता अशान्ता उत मूढयोनय: । शान्ता: प्रियास्ते ह्यधुनावितुं सतां स्थातुश्च ते धर्मपरीप्सयेहत: ॥ ५० ॥
ដូច្នេះ រាងកាយទាំងអស់ក្នុងត្រីលោក—ទាំងស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងសត្តវៈ ទាំងរំភើបក្នុងរាជសៈ និងទាំងងងឹតក្នុងតមសៈ—សុទ្ធតែជាស្នាដៃបង្កើតរបស់ព្រះអង្គ។ ទោះយ៉ាងណា សត្វដែលស្ថិតក្នុងសត្តវៈជាពិសេសជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអង្គ; ដើម្បីការពារសាធុជន និងដើម្បីធ្វើឲ្យធម៌របស់ពួកគេឈរជាប់ ព្រះអង្គបានមកលើផែនដីឥឡូវនេះ។
Verse 51
अपराध: सकृद् भर्त्रा सोढव्य: स्वप्रजाकृत: । क्षन्तुमर्हसि शान्तात्मन् मूढस्य त्वामजानत: ॥ ५१ ॥
យ៉ាងហោចណាស់ម្តង ម្ចាស់គួរអត់ទោសចំពោះកំហុសដែលកូនឬប្រជារបស់ខ្លួនបានធ្វើ។ ឱ ព្រះអង្គជាព្រះវិញ្ញាណដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ សូមអភ័យទោសប្តីរបស់យើងដែលល្ងង់ខ្លៅ ព្រោះគាត់មិនបានដឹងថាព្រះអង្គជានរណាទេ។
Verse 52
अनुगृह्णीष्व भगवन् प्राणांस्त्यजति पन्नग: । स्त्रीणां न: साधुशोच्यानां पति: प्राण: प्रदीयताम् ॥ ५२ ॥
ឱព្រះភគវាន សូមមេត្តាករុណា។ ព្រះសាធុគួរតែអាណិតស្ត្រីដូចយើង។ ពស់នេះជិតបោះបង់ជីវិតហើយ; សូមប្រទានស្វាមីដែលជាជីវិតនិងព្រលឹងរបស់យើងត្រឡប់មកវិញ។
Verse 53
विधेहि ते किङ्करीणामनुष्ठेयं तवाज्ञया । यच्छ्रद्धयानुतिष्ठन् वै मुच्यते सर्वतोभयात् ॥ ५३ ॥
ឥឡូវនេះ សូមប្រាប់យើងខ្ញុំ ដែលជាសេវកស្រីរបស់ព្រះអង្គ ថាត្រូវធ្វើអ្វីតាមព្រះបញ្ជា។ អ្នកណាដែលអនុវត្តព្រះបញ្ជាដោយសទ្ធា នឹងរួចផុតពីភ័យទាំងអស់។
Verse 54
श्रीशुक उवाच इत्थं स नागपत्नीभिर्भगवान् समभिष्टुत: । मूर्च्छितं भग्नशिरसं विससर्जाङ्घ्रिकुट्टनै: ॥ ५४ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដោយត្រូវនាគបត្នីទាំងឡាយសរសើរដូច្នេះ ព្រះភគវានបានលែងកាលិយៈ ដែលសន្លប់ ហើយក្បាលរបស់វាត្រូវបុកបាក់ដោយការទាត់នៃព្រះបាទដូចផ្កាឈូក។
Verse 55
प्रतिलब्धेन्द्रियप्राण: कालिय: शनकैर्हरिम् । कृच्छ्रात् समुच्छ्वसन् दीन: कृष्णं प्राह कृताञ्जलि: ॥ ५५ ॥
កាលិយៈបានស្ដារឡើងវិញយឺតៗនូវកម្លាំងជីវិត និងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ។ បន្ទាប់មក ដកដង្ហើមខ្លាំងៗដោយលំបាក ហើយដោយភាពទាបទន់ វាបានប្រណមដៃនិយាយទៅកាន់ព្រះក្រឹស្ណ។
Verse 56
कालिय उवाच वयं खला: सहोत्पत्त्या तामसा दीर्घमन्यव: । स्वभावो दुस्त्यजो नाथ लोकानां यदसद्ग्रह: ॥ ५६ ॥
កាលិយៈបាននិយាយថា៖ ឱព្រះអម្ចាស់ យើងខ្ញុំជាមនុស្សអាក្រក់តាំងពីកំណើត—ពោរពេញដោយតមស៍ ច្រណែន និងកំហឹងយូរ។ សត្វលោកលះបង់សភាពធម្មជាតិរបស់ខ្លួនបានលំបាកណាស់ ព្រោះពួកគេកាន់កាប់អ្វីដែលមិនពិត។
Verse 57
त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातर्गुणविसर्जनम् । नानास्वभाववीर्यौजोयोनिबीजाशयाकृति ॥ ५७ ॥
ឱព្រះសೃಷ್ಟិករដ៏អធិឧត្តម! សកលលោកនេះព្រះអង្គទ្រង់បង្កើតឡើងដោយព្រះអង្គឯង ជាការរៀបចំចម្រុះនៃគុណៈ។ ក្នុងនោះព្រះអង្គបង្ហាញនូវសត្វជាតិនានា និស្ស័យ កម្លាំងវីរភាព និងឥន្ទ្រីយ-កម្លាំងរាងកាយ ព្រមទាំងមាតាបិតាចម្រុះចិត្តនិងរូបរាង។
Verse 58
वयं च तत्र भगवन् सर्पा जात्युरुमन्यव: । कथं त्यजामस्त्वन्मायां दुस्त्यजां मोहिता: स्वयम् ॥ ५८ ॥
ឱព្រះបរមបុគ្គល! ក្នុងចំណោមសត្វជាតិទាំងឡាយក្នុងសೃષ્ટិរបស់ព្រះអង្គ ពួកយើងសត្វពស់មានសេចក្តីកំហឹងខ្លាំងតាមធម្មជាតិ។ ព្រោះត្រូវមាយារបស់ព្រះអង្គដែលលះបង់បានយ៉ាងលំបាក បំភាន់ដោយខ្លួនឯង យើងនឹងលះវាដោយកម្លាំងខ្លួនឯងដូចម្តេច?
Verse 59
भवान् हि कारणं तत्र सर्वज्ञो जगदीश्वर: । अनुग्रहं निग्रहं वा मन्यसे तद् विधेहि न: ॥ ५९ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់នៃសកលលោក និងជាអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង; ព្រះអង្គឯងជាមូលហេតុពិតនៃការរួចផុតពីភាពមោហៈ។ សូមព្រះអង្គកំណត់ឲ្យយើងតាមដែលព្រះអង្គឃើញសមរម្យ មិនថាជាព្រះគុណ ឬការពិន័យក៏ដោយ។
Verse 60
श्रीशुक उवाच इत्याकर्ण्य वच: प्राह भगवान् कार्यमानुष: । नात्र स्थेयं त्वया सर्प समुद्रं याहि मा चिरम् । स्वज्ञात्यपत्यदाराढ्यो गोनृभिर्भुज्यते नदी ॥ ६० ॥
ព្រះស្រីសុកទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យរបស់កាលិយៈ ព្រះភគវានដែលកំពុងលេងលីឡាដូចមនុស្ស បានឆ្លើយថា «ឱសត្វពស់! អ្នកមិនអាចនៅទីនេះទៀតទេ។ ចូរទៅសមុទ្រឲ្យឆាប់ ដោយមានកូន ប្រពន្ធ ញាតិមិត្ត និងបរិវារជាមួយ។ សូមឲ្យទន្លេនេះជាទីរីករាយរបស់គោ និងមនុស្ស»។
Verse 61
य एतत् संस्मरेन्मर्त्यस्तुभ्यं मदनुशासनम् । कीर्तयन्नुभयो: सन्ध्योर्न युष्मद् भयमाप्नुयात् ॥ ६१ ॥
មនុស្សណាម្នាក់ដែលចងចាំដោយក្តីគោរពនូវបញ្ជារបស់ខ្ញុំចំពោះអ្នក—ឲ្យចាកចេញពីវ្រឹន្ទាវន៍ទៅសមុទ្រ—ហើយនិយាយឬសូត្ររឿងនេះនៅពេលព្រឹក និងល្ងាច នោះគេនឹងមិនខ្លាចអ្នកឡើយ។
Verse 62
योऽस्मिन् स्नात्वा मदाक्रीडे देवादींस्तर्पयेज्जलै: । उपोष्य मां स्मरन्नर्चेत् सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ ६२ ॥
អ្នកណាដែលងូតទឹកនៅទីកន្លែងលីឡារបស់ព្រះអង្គ ហើយយកទឹកបឹងនេះទៅធ្វើតර්បណៈជូនទេវតា និងអ្នកគួរគោរពបូជា ឬអនុវត្តអាហារវិរុទ្ធ (អុបវាស) ដោយរំលឹកព្រះអង្គ និងបូជាព្រះអង្គតាមវិធីត្រឹមត្រូវ នោះនឹងរួចផុតពីផលបាបទាំងអស់។
Verse 63
द्वीपं रमणकं हित्वा ह्रदमेतमुपाश्रित: । यद्भयत्स सुपर्णस्त्वां नाद्यान्मत्पादलाञ्छितम् ॥ ६३ ॥
ដោយភ័យខ្លាចសុបර්ណៈ គឺគ្រុឌ អ្នកបានចាកចេញពីកោះរមណក ហើយមកសុំជ្រកនៅបឹងនេះ។ ប៉ុន្តែឥឡូវអ្នកត្រូវបានសម្គាល់ដោយស្នាមព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ ដូច្នេះគ្រុឌនឹងមិនព្យាយាមស៊ីអ្នកទៀតឡើយ។
Verse 64
श्रीऋषिरुवाच मुक्तो भगवता राजन् कृष्णेनाद्भुतकर्मणा । तं पूजयामास मुदा नागपत्न्यश्च सादरम् ॥ ६४ ॥
ព្រះឫសីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា! កាលិយៈដែលត្រូវបានដោះលែងដោយព្រះភគវាន ស្រីក្រឹષ્ણ អ្នកមានកិច្ចការអស្ចារ្យ បានរួមជាមួយភរិយានាគរបស់គាត់ បូជាព្រះអង្គដោយសេចក្តីរីករាយ និងការគោរពយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 65
दिव्याम्बरस्रङ्मणिभि: परार्ध्यैरपि भूषणै: । दिव्यगन्धानुलेपैश्च महत्योत्पलमालया ॥ ६५ ॥ पूजयित्वा जगन्नाथं प्रसाद्य गरुडध्वजम् । तत: प्रीतोऽभ्यनुज्ञात: परिक्रम्याभिवन्द्य तम् ॥ ६६ ॥ सकलत्रसुहृत्पुत्रो द्वीपमब्धेर्जगाम ह । तदैव सामृतजला यमुना निर्विषाभवत् । अनुग्रहाद् भगवत: क्रीडामानुषरूपिण: ॥ ६७ ॥
កាលិយៈបានបូជាព្រះជាម្ចាស់នៃលោក (ជគន្នាថ) ដោយថ្វាយសម្លៀកបំពាក់ទិព្វ ខ្សែក កែវមណី និងគ្រឿងអលង្ការថ្លៃថ្នូរ ក្លិនក្រអូប និងលាបប្រេងទិព្វ ព្រមទាំងមាលាផ្កាឈូកធំមួយ។ ដោយធ្វើឲ្យព្រះអង្គដែលមានទង់សញ្ញាគ្រុឌពេញព្រះហឫទ័យ កាលិយៈក៏សុខចិត្ត។ ពេលទទួលបានការអនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ គាត់បានដើរវង់ជុំវិញព្រះអង្គ ហើយក្រាបបង្គំ។ បន្ទាប់មក គាត់នាំភរិយា មិត្ត និងកូនៗទៅកាន់កោះរបស់គាត់ក្នុងសមុទ្រ។ នៅពេលកាលិយៈចាកចេញភ្លាមៗ ទន្លេយមុនាក៏ត្រឡប់ទៅសភាពដើម ដោយគ្មានពុល និងពេញដោយទឹកដូចអម្រឹត—ទាំងនេះកើតឡើងដោយព្រះគុណនៃព្រះបុគ្គលភាពអធិឧត្តម ដែលបានបង្ហាញរূপមនុស្សដើម្បីលេងលីឡា។
Verse 66
दिव्याम्बरस्रङ्मणिभि: परार्ध्यैरपि भूषणै: । दिव्यगन्धानुलेपैश्च महत्योत्पलमालया ॥ ६५ ॥ पूजयित्वा जगन्नाथं प्रसाद्य गरुडध्वजम् । तत: प्रीतोऽभ्यनुज्ञात: परिक्रम्याभिवन्द्य तम् ॥ ६६ ॥ सकलत्रसुहृत्पुत्रो द्वीपमब्धेर्जगाम ह । तदैव सामृतजला यमुना निर्विषाभवत् । अनुग्रहाद् भगवत: क्रीडामानुषरूपिण: ॥ ६७ ॥
កាលិយៈបានបូជាព្រះជាម្ចាស់នៃលោក (ជគន្នាថ) ដោយថ្វាយសម្លៀកបំពាក់ទិព្វ ខ្សែក កែវមណី និងគ្រឿងអលង្ការថ្លៃថ្នូរ ក្លិនក្រអូប និងលាបប្រេងទិព្វ ព្រមទាំងមាលាផ្កាឈូកធំមួយ។ ដោយធ្វើឲ្យព្រះអង្គដែលមានទង់សញ្ញាគ្រុឌពេញព្រះហឫទ័យ កាលិយៈក៏សុខចិត្ត។ ពេលទទួលបានការអនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ គាត់បានដើរវង់ជុំវិញព្រះអង្គ ហើយក្រាបបង្គំ។ បន្ទាប់មក គាត់នាំភរិយា មិត្ត និងកូនៗទៅកាន់កោះរបស់គាត់ក្នុងសមុទ្រ។ នៅពេលកាលិយៈចាកចេញភ្លាមៗ ទន្លេយមុនាក៏ត្រឡប់ទៅសភាពដើម ដោយគ្មានពុល និងពេញដោយទឹកដូចអម្រឹត—ទាំងនេះកើតឡើងដោយព្រះគុណនៃព្រះបុគ្គលភាពអធិឧត្តម ដែលបានបង្ហាញរূপមនុស្សដើម្បីលេងលីឡា។
Verse 67
दिव्याम्बरस्रङ्मणिभि: परार्ध्यैरपि भूषणै: । दिव्यगन्धानुलेपैश्च महत्योत्पलमालया ॥ ६५ ॥ पूजयित्वा जगन्नाथं प्रसाद्य गरुडध्वजम् । तत: प्रीतोऽभ्यनुज्ञात: परिक्रम्याभिवन्द्य तम् ॥ ६६ ॥ सकलत्रसुहृत्पुत्रो द्वीपमब्धेर्जगाम ह । तदैव सामृतजला यमुना निर्विषाभवत् । अनुग्रहाद् भगवत: क्रीडामानुषरूपिण: ॥ ६७ ॥
កាលិយៈបានបូជាព្រះជាម្ចាស់នៃសកលលោក ព្រះមានទង់សញ្ញាគ្រុឌ ដោយថ្វាយសម្លៀកបំពាក់ទិព្វ ខ្សែក ពេជ្រ និងគ្រឿងអលង្ការថ្លៃថ្នូរ ក្លិនក្រអូប និងលាបកាយបរិសុទ្ធ ព្រមទាំងមាលាផ្កាឈូកធំមួយ។ ព្រះអម្ចាស់ពេញព្រះហឫទ័យ ហើយអនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ; កាលិយៈបានដើរប្រទក្សិណ និងក្រាបបង្គំ ហើយនាំភរិយា មិត្ត និងកូនៗទៅកាន់កោះក្នុងសមុទ្រ។ ពេលគាត់ចាកទៅភ្លាម ទន្លេយមុនា ក៏ស្អាតវិញ ទទេពីពុល និងពេញដោយទឹកដូចអម្រឹត—ដោយព្រះមហាករុណារបស់ភគវានដែលបង្ហាញរূপមនុស្សដើម្បីលីឡា។
Kṛṣṇa acts as the āśraya (ultimate shelter) who restores dharma and protects His devotees. Kāliya’s poison made the Yamunā lethal to birds, vegetation, and Vraja’s animals, so Kṛṣṇa entered the lake to purify the sacred river and subdue the envious force behind the contamination, demonstrating rakṣā (protection) and śuddhi (purification) through līlā.
The Nāgapatnīs argue that Bhagavān’s chastisement removes contamination and ultimately benefits the offender. Since the Lord is impartial and aims at the soul’s welfare, His “anger” functions as dayā (compassion): it breaks pride, burns sin, and creates the conditions for surrender. Thus daṇḍa becomes a purifying grace rather than mere retribution.
The Nāgapatnīs are Kāliya’s wives who approach Kṛṣṇa with their children and offer a sustained hymn describing Him as Supersoul, time, witness, and the source of Vedic revelation. Their stuti is significant because it frames the episode philosophically: Kṛṣṇa is simultaneously immanent and transcendent, and the highest fortune is contact with the dust of His lotus feet—surpassing svarga, siddhis, and even impersonal liberation.
Balarāma fully knows Kṛṣṇa’s true power (aiśvarya) and therefore understands the outcome is under divine control. Vraja’s residents, absorbed in mādhurya-bhāva (intimate love), relate to Kṛṣṇa as their dependent child and friend, so they read omens through affection rather than theology—an intentional contrast that highlights the supremacy of prema.
Kṛṣṇa declares that one who attentively remembers His command to Kāliya (to leave Vṛndāvana for the ocean) and narrates the account at sunrise and sunset will not be afraid of Kāliya. He also states that bathing at the pastime site, offering its water, fasting, and worshiping Him there frees one from sinful reactions—linking līlā-kathā and tīrtha-sevā to spiritual and moral purification.