Adhyaya 8
Lakṣmī’s Emergence, Dhanvantari, and the Advent of Mohinī-mūrti
បន្ទាប់ពីព្រះសិវៈបានបំបាត់ពុលហាលាហាលា ព្រះទេវតា និងអសុរាបន្តកូរទឹកសមុទ្រទឹកដោះដោយកម្លាំងថ្មី។ របស់អភិសេក និងអំណោយសុភមង្គលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់៖ សុរាបីសម្រាប់ឃីបូជាយញ្ញ, ឧច្ចៃស្រាវា និងអៃរាវត, ដំរីទិសទាំងឡាយ, គ្រឿងអលង្ការសេឡេស្ទ្យាល់ (កៅស្តុភ, បទ្មរាគ), ផ្កាបារីជាត និងអប្សរា។ បន្ទាប់មក ព្រះលក្ខ្មី (រាមា) លេចឡើង ហើយត្រូវបានអភិសេកដោយសកលលោក៖ ទន្លេៗ ផែនដី គោ រដូវ ព្រះឥសី គន្ធರ್ವ និងដំរីទិសទាំងឡាយ។ ព្រះលក្ខ្មីពិនិត្យទេវតា អសុរា និងសត្វលោក ហើយឃើញថាគ្មាននរណាឥតខ្ចោះ ឬឯករាជ្យពេញលេញ ដូច្នេះនាងជ្រើសមុកុន្ទៈ ព្រះអម្ចាស់ឯករាជ្យ ហើយពាក់មាលាឲ្យទ្រង់—ព្រះទេវតារីកចម្រើនដោយព្រះនេត្ររបស់នាង ខណៈអសុរាសោកស្តាយ។ បន្ទាប់មក វារុណីលេចឡើង ហើយអសុរាយកទៅ។ ធន្វន្តរិលេចឡើងកាន់កុម្ភអម្រឹត ដែលអសុរាចាប់យក ធ្វើឲ្យទេវតាសម្របខ្លួនទៅសុំជំនួយពីហរិ។ ព្រះវិෂ್ಣុសន្យាធ្វើឲ្យអសុរាវង្វេង; ពួកគេចាប់ផ្តើមឈ្លោះគ្នាអំពីទឹកអម្រឹត បើកផ្លូវទៅជំពូកបន្ទាប់ដែលលីឡារបស់មោហិនីមូរតីនឹងចែកអម្រឹត និងបង្ហាញយុទ្ធសាស្ត្រព្រះដ៏ល្អិតល្អន់។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच पीते गरे वृषाङ्केण प्रीतास्तेऽमरदानवा: । ममन्थुस्तरसा सिन्धुं हविर्धानी ततोऽभवत् ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលព្រះសិវៈអ្នកមានសញ្ញាគោបានផឹកពុលហើយ ទាំងទេវតា និងអសុរៈរីករាយ ហើយចាប់ផ្តើមកូរមហាសមុទ្រដោយកម្លាំងថ្មី; បន្ទាប់មកមានគោឈ្មោះសុរភីលេចឡើង។
Verse 2
तामग्निहोत्रीमृषयो जगृहुर्ब्रह्मवादिन: । यज्ञस्य देवयानस्य मेध्याय हविषे नृप ॥ २ ॥
ឱ ព្រះបាទបរិក្សិត! ព្រះឥសីអគ្និហោត្រីដែលជ្រាបច្បាស់អំពីពិធីវេដៈ បានទទួលយកគោសុរភីនោះ ដើម្បីបានឃ្រីតសុទ្ធសម្រាប់អាហូតិក្នុងយជ្ញា ដែលនាំតាមផ្លូវទេវយានទៅកាន់លោកខ្ពស់ៗ រហូតដល់ព្រហ្មលោក។
Verse 3
तत उच्चै:श्रवा नाम हयोऽभूच्चन्द्रपाण्डुर: । तस्मिन्बलि: स्पृहां चक्रे नेन्द्र ईश्वरशिक्षया ॥ ३ ॥
បន្ទាប់មកមានសេះឈ្មោះ ឧច្ចៃះស្រាវា ពណ៌សដូចព្រះចន្ទ លេចឡើង។ ព្រះបាលីមហារាជប្រាថ្នាចង់បានវា ហើយព្រះឥន្ទ្រមិនបានតវ៉ា ព្រោះបានទទួលសេចក្តីណែនាំពីព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឧត្តម។
Verse 4
तत ऐरावतो नाम वारणेन्द्रो विनिर्गत: । दन्तैश्चतुर्भि: श्वेताद्रेर्हरन्भगवतो महिम् ॥ ४ ॥
បន្ទាប់មក ពីការកូរសមុទ្រ បានកើតមានស្តេចដំរីឈ្មោះ អៃរាវត (Airāvata)។ វាមានពណ៌សស្អាត ហើយដោយភ្លុកទាំងបួន វាហាក់ដូចជាប្រកួតប្រជែងនឹងមហិមារបស់ភ្នំ កៃលាសា ដែលជាធាមដ៏រុងរឿងរបស់ព្រះសិវៈ។
Verse 5
ऐरावणादयस्त्वष्टौ दिग् गजा अभवंस्तत: । अभ्रमुप्रभृतयोऽष्टौ च करिण्यस्त्वभवन्नृप ॥ ५ ॥
បន្ទាប់មក ឱ ព្រះមហាក្សត្រ មានដំរីទិសទាំងប្រាំបី (ដិគ្គជ) កើតឡើង ដឹកនាំដោយ អៃរាវណ (Airāvaṇa) ដែលអាចទៅបានគ្រប់ទិស។ ហើយដំរីញីប្រាំបី ក៏បានកើតឡើង ដឹកនាំដោយ អភ្រាមុ (Abhramu)។
Verse 6
कौस्तुभाख्यमभूद् रत्नं पद्मरागो महोदधे: । तस्मिन् मणौ स्पृहां चक्रे वक्षोऽलङ्करणे हरि: । ततोऽभवत् पारिजात: सुरलोकविभूषणम् । पूरयत्यर्थिनो योऽर्थै: शश्वद् भुवि यथा भवान् ॥ ६ ॥
បន្ទាប់មក ពីមហាសមុទ្រ បានកើតមានរ័ត្នល្បីឈ្មោះ កៅស្តុភមណី (Kaustubha-maṇi) និង បទ្មរាគមណី (Padmarāga-maṇi)។ ដើម្បីតុបតែងទ្រូងរបស់ព្រះអម្ចាស់ ព្រះហរិ (វិស្ណុ) បានប្រាថ្នាចង់បានវា។ បន្ទាប់មក បានបង្ហាញខ្លួនដើមផ្កា បារិជាត (pārijāta) ដែលជាអលង្ការនៃសុរលោក។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដូចដែលព្រះองค์បំពេញបំណងអ្នកសុំលើផែនដីនេះ ដើមបារិជាតក៏បំពេញបំណងរបស់មនុស្សទាំងអស់ជានិច្ចដែរ។
Verse 7
ततश्चाप्सरसो जाता निष्ककण्ठ्य: सुवासस: । रमण्य: स्वर्गिणां वल्गुगतिलीलावलोकनै: ॥ ७ ॥
បន្ទាប់មក អប្សរា (Apsarā) បានបង្ហាញខ្លួន។ ពួកនាងតុបតែងដោយអលង្ការមាស និងខ្សែក ពាក់សម្លៀកបំពាក់ស្រស់ស្អាត។ កាយវិការយឺតៗដ៏ទាក់ទាញ និងសម្រស់ភ្នែកលេងល្បែងរបស់ពួកនាង ធ្វើឲ្យអ្នកស្ថិតនៅសុគ៌ស្រឡាំងកាំង។
Verse 8
ततश्चाविरभूत् साक्षाच्छ्री रमा भगवत्परा । रञ्जयन्ती दिश: कान्त्या विद्युत् सौदामनी यथा ॥ ८ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះនាង ស្រីរាមា (Śrī Ramā) ទេវីនៃសំណាង បានបង្ហាញខ្លួនដោយផ្ទាល់ ជាអ្នកស្មោះស្រឡាញ់ និងឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះភគវាន។ ដោយពន្លឺរបស់នាង ទិសទាំងឡាយត្រូវបានរំភើបរីករាយ ដូចអគ្គិសនីដែលលើសសូម្បីរន្ទះដែលបំភ្លឺភ្នំស។
Verse 9
तस्यां चक्रु: स्पृहां सर्वे ससुरासुरमानवा: । रूपौदार्यवयोवर्णमहिमाक्षिप्तचेतस: ॥ ९ ॥
ដោយសារសម្រស់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ រូបលក្ខណៈ ក្មេងវ័យ ពណ៌សម្បុរ និងព្រះមហិមា របស់នាង ទាំងទេវតា អសុរ និងមនុស្ស សុទ្ធតែប្រាថ្នានាង; នាងដូចជាប្រភពនៃសម្បត្តិ និងសិរីល្អទាំងអស់។
Verse 10
तस्या आसनमानिन्ये महेन्द्रो महदद्भुतम् । मूर्तिमत्य: सरिच्छ्रेष्ठा हेमकुम्भैर्जलं शुचि ॥ १० ॥
ព្រះឥន្ទ្រា ព្រះរាជានៃស្ថានសួគ៌ បាននាំមកនូវអាសនៈដ៏សមរម្យ និងអស្ចារ្យសម្រាប់ព្រះនាងលក្ខ្មី។ ទន្លេបរិសុទ្ធដូចជា គង្គា និងយមុនា បានក្លាយជារូបមនុស្ស ហើយនាំទឹកស្អាតក្នុងក្រឡាធុងមាសមកបម្រើមាតាលក្ខ្មី។
Verse 11
आभिषेचनिका भूमिराहरत् सकलौषधी: । गाव: पञ्च पवित्राणि वसन्तो मधुमाधवौ ॥ ११ ॥
សម្រាប់ពិធីអភិសេក ព្រះមាតាភូមិបានក្លាយជារូបមនុស្ស ហើយប្រមូលឱសថ និងរុក្ខជាតិឱសថទាំងអស់។ គោបានផ្តល់វត្ថុបរិសុទ្ធប្រាំយ៉ាង គឺ ទឹកដោះគោ យ៉ាអួរ (ទឹកដោះជូរ) ឃី (ប៊ឺស្អាត) ទឹកនោមគោ និងលាមកគោ; ហើយរដូវនិទាឃរដូវបានប្រមូលផលទាំងអស់ក្នុងខែចៃត្រ និងវៃសាខ។
Verse 12
ऋषय: कल्पयांचक्रुराभिषेकं यथाविधि । जगुर्भद्राणि गन्धर्वा नट्यश्च ननृतुर्जगु: ॥ १२ ॥
ព្រះឥសីដ៏មហិមា បានអនុវត្តពិធីស្រង់អភិសេកព្រះនាងលក្ខ្មី តាមវិធីដែលបានកំណត់ក្នុងសាស្ត្រ។ ពួកគន្ធព៌បានច្រៀងមន្តវេដដ៏មង្គល; ហើយនារីរាំអាជីពបានរាំ និងច្រៀងបទចម្រៀងតាមវេដយ៉ាងល្អប្រណិត។
Verse 13
मेघा मृदङ्गपणवमुरजानकगोमुखान् । व्यनादयन् शङ्खवेणुवीणास्तुमुलनि:स्वनान् ॥ १३ ॥
ពពកបានក្លាយជារូបមនុស្ស ហើយវាយស្គរប្រភេទផ្សេងៗ ដូចជា ម្រឹទង្គ បណវ មុរជ និងអានក។ ពួកគេក៏ផ្លុំស័ង្ខ និងត្រែហៅថា «គោមុខ» ហើយលេងខ្លុយ និងឧបករណ៍ខ្សែផងដែរ; សំឡេងរួមគ្នានោះក្លាយជាសំឡេងរំភើបកក្រើកយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 14
ततोऽभिषिषिचुर्देवीं श्रियं पद्मकरां सतीम् । दिगिभा: पूर्णकलशै: सूक्तवाक्यैर्द्विजेरितै: ॥ १४ ॥
បន្ទាប់មក ដំរីធំៗពីគ្រប់ទិស បានយកក្រឡាពេញទឹកគង្គាមកស្រោចអភិសេក ព្រះស្រីទេវី (លក្ខ្មី) អ្នកកាន់ផ្កាឈូកដ៏បរិសុទ្ធ។ ក្រោមសូរសូត្រមន្តវេដៈរបស់ព្រាហ្មណ៍ប្រាជ្ញា ព្រះនាងភ្លឺរលោងស្រស់ស្អាត និងស្មោះត្រង់តែចំពោះព្រះនារាយណ៍តែមួយ។
Verse 15
समुद्र: पीतकौशेयवाससी समुपाहरत् । वरुण: स्रजं वैजयन्तीं मधुना मत्तषट्पदाम् ॥ १५ ॥
សមុទ្របានប្រគេនសម្លៀកបំពាក់សូត្រពណ៌លឿង ទាំងផ្នែកលើ និងផ្នែកក្រោម។ ព្រះវរុណៈ អធិទេវតានៃទឹក បានប្រគេនកម្រងផ្កាវៃជយន្តី ដែលមានឃ្មុំប្រាំមួយជើងមមាញឹក មេឃ្មុំមាត់ស្រវឹងទឹកឃ្មុំ។
Verse 16
भूषणानि विचित्राणि विश्वकर्मा प्रजापति: । हारं सरस्वती पद्ममजो नागाश्च कुण्डले ॥ १६ ॥
ព្រះវិශ්វកರ್ಮា (ប្រជាបតិ) បានប្រគេនគ្រឿងអលង្ការចម្រុះវិចិត្រជាច្រើន។ ព្រះសរស្វតី ប្រគេនខ្សែក, ព្រះអជៈ (ព្រះព្រហ្មា) ប្រគេនផ្កាឈូក, និងអ្នកនៅនាគលោក ប្រគេនក្រវិល។
Verse 17
तत: कृतस्वस्त्ययनोत्पलस्रजं नदद्द्विरेफां परिगृह्य पाणिना । चचाल वक्त्रं सुकपोलकुण्डलं सव्रीडहासं दधती सुशोभनम् ॥ १७ ॥
បន្ទាប់មក ក្រោយពិធីស្វស្ត្យយនៈដ៏មង្គលបានប្រព្រឹត្តរួច មាតាលក្ខ្មីបានដើរទៅមក ដោយកាន់កម្រងផ្កាឈូកដែលមានឃ្មុំហ៊ុមហែង។ ជាមួយស្នាមញញឹមខ្មាស់អៀន និងថ្ពាល់ប្រដាប់ដោយក្រវិល ព្រះមុខរបស់នាងស្រស់ស្អាតលើសលប់។
Verse 18
स्तनद्वयं चातिकृशोदरी समं निरन्तरं चन्दनकुङ्कुमोक्षितम् । ततस्ततो नूपुरवल्गुशिञ्जितै- र्विसर्पती हेमलतेव सा बभौ ॥ १८ ॥
សុដន់ទាំងពីររបស់នាងសមស្រប និងស្ថិតស្អាត មានលាបចន្ទន៍ និងរំអិលកុកកុម; ចង្កេះនាងស្តើងណាស់។ ពេលនាងដើរទៅមក សូរសង្វាក់ជើងលឺផ្អែមល្ហែម ធ្វើឲ្យនាងដូចជាវល្លិមាសកំពុងលូតលាស់។
Verse 19
विलोकयन्ती निरवद्यमात्मन: पदं ध्रुवं चाव्यभिचारिसद्गुणम् । गन्धर्वसिद्धासुरयक्षचारण- त्रैपिष्टपेयादिषु नान्वविन्दत ॥ १९ ॥
ព្រះនាងលក្ខ្មី ទេវី ដើរឆ្លងកាត់ពួកគន្ធರ್ವ សិទ្ធ អសុរ យក្ខ ចារណ និងអ្នកស្ថិតនៅសួគ៌ ហើយពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់ ប៉ុន្តែមិនបានឃើញអ្នកណាម្នាក់ដែលដោយធម្មជាតិគ្មានកំហុស មានភាពមាំមួន និងពោរពេញដោយគុណធម៌មិនប្រែប្រួលឡើយ។ ព្រោះគ្រប់គ្នាមានចំណុចខ្វះខាត នាងមិនបានយកជាស្រណោះលើអ្នកណាទេ។
Verse 20
नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जय: स ईश्वर: किं परतोव्यपाश्रय: ॥ २० ॥
ព្រះនាងលក្ខ្មី ទេវី ពិនិត្យមើលសភា ហើយគិតថា—អ្នកខ្លះបានធ្វើតបៈធំ តែម្ដងក៏មិនទាន់ឈ្នះកំហឹង; អ្នកខ្លះមានចំណេះដឹង តែម្ដងក៏មិនទាន់រួចពីការចងភ្ជាប់; អ្នកខ្លះជាមហាបុរស តែម្ដងក៏មិនអាចឈ្នះកាមបាន។ អ្នកដែលនៅតែពឹងផ្អែកលើអ្វីផ្សេង តើអាចជាព្រះអម្ចាស់កំពូលបានដូចម្តេច?
Verse 21
धर्म: क्वचित् तत्र न भूतसौहृदं त्याग: क्वचित् तत्र न मुक्तिकारणम् । वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जित: ॥ २१ ॥
មនុស្សខ្លះអាចមានចំណេះដឹងពេញលេញអំពីធម៌ ប៉ុន្តែមិនមានមេត្តាស្និទ្ធស្នាលចំពោះសត្វមានជីវិតទាំងអស់។ មនុស្សខ្លះមានការលះបង់ ប៉ុន្តែមិនមែនជាមូលហេតុនៃមោគ្ខៈទេ។ មនុស្សខ្លះមានកម្លាំងធំ ប៉ុន្តែមិនអាចទប់ល្បឿននៃកាលៈបាន។ អ្នកផ្សេងទៀតអាចលះបង់ការចងភ្ជាប់នឹងគុណៈ ប៉ុន្តែមិនអាចប្រៀបបាននឹងព្រះបុគ្គលភាពកំពូល។ ដូច្នេះ គ្មានអ្នកណាម្នាក់រួចផុតពីឥទ្ធិពលគុណៈនៃធម្មជាតិទាំងស្រុងឡើយ។
Verse 22
क्वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं क्वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुष: । यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गल: सुमङ्गल: कश्च न काङ्क्षते हि माम् ॥ २२ ॥
មនុស្សខ្លះមានអាយុកាលយូរ ប៉ុន្តែមិនមានសីលធម៌មង្គល។ មនុស្សខ្លះមានសីលធម៌មង្គល ប៉ុន្តែរយៈពេលជីវិតមិនប្រាកដ។ ទោះមានទាំងពីរ ក៏នៅមានទម្លាប់អមង្គលខ្លះ; សូម្បីព្រះសិវៈដែលមានជីវិតអស់កល្ប ក៏មានទម្លាប់មិនមង្គល ដូចជាស្នាក់នៅទីបូជាសព។ ហើយទោះអ្នកណាមានគុណសម្បត្តិគ្រប់យ៉ាង ក៏បើមិនមែនជាភក្តិរបស់ព្រះបុគ្គលភាពកំពូលទេ គេក៏មិនប្រាថ្នាខ្ញុំដែរ។
Verse 23
एवं विमृश्याव्यभिचारिसद्गुणै- र्वरं निजैकाश्रयतयागुणाश्रयम् । वव्रे वरं सर्वगुणैरपेक्षितं रमा मुकुन्दं निरपेक्षमीप्सितम् ॥ २३ ॥
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីពិចារណាយ៉ាងពេញលេញ ព្រះនាងរ៉មា (លក្ខ្មី) បានជ្រើសរើសព្រះប្តីដែលពោរពេញដោយគុណធម៌បរិសុទ្ធមិនប្រែប្រួល ជាអ្នកពឹងផ្អែកលើព្រះអង្គឯង និងជាស្រណោះនៃគុណសម្បត្តិទាំងអស់។ ហេតុនេះ នាងបានទទួលមុកុន្ទៈជាស្វាមី—ព្រះអង្គឯករាជ្យ មិនត្រូវការលក្ខ្មីទេ ប៉ុន្តែជាអ្នកគួរឲ្យប្រាថ្នាបំផុត ព្រោះមានគុណធម៌លើសលោក និងអំណាចអាថ៌កំបាំងទាំងស្រុង។
Verse 24
तस्यांसदेश उशतीं नवकञ्जमालां माद्यन्मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टाम् । तस्थौ निधाय निकटे तदुर: स्वधाम सव्रीडहासविकसन्नयनेन याता ॥ २४ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះនាងស្រី (លក្ខ្មី) បានចូលទៅជិតព្រះភគវាន ព្រះបុគ្គលដ៏អធិឋាន ហើយដាក់កម្រងផ្កាឈូកទើបរីកលើស្មារបស់ព្រះអង្គ ដែលមានឃ្មុំស្វែងរកទឹកឃ្មុំហ៊ឺហាព័ទ្ធជុំវិញ។ បន្ទាប់មក ដោយសង្ឃឹមបានទីលំនៅលើទ្រូងព្រះអង្គ នាងឈរនៅក្បែរព្រះអង្គ ដោយញញឹមខ្មាស់អៀន និងភ្នែកភ្លឺរីក។
Verse 25
तस्या: श्रियस्त्रिजगतो जनको जनन्या वक्षोनिवासमकरोत् परमं विभूते: । श्री: स्वा: प्रजा: सकरुणेन निरीक्षणेन यत्र स्थितैधयत साधिपतींस्त्रिलोकान् ॥ २५ ॥
ព្រះភគវានជាព្រះបិតានៃបីលោក ហើយទ្រូងព្រះអង្គជាទីស្នាក់ដ៏ឧត្តមរបស់ព្រះមាតាលក្ខ្មី អធិបតីនៃសម្បត្តិអស្ចារ្យទាំងអស់។ ដោយទស្សនៈអនុគ្រោះ និងពោរពេញដោយមេត្តា ព្រះនាងលក្ខ្មីអាចបង្កើនសេចក្តីសម្បូរបែបនៃបីលោក ព្រមទាំងប្រជាជន ព្រះប្រជាបតិ និងទេវតាអ្នកគ្រប់គ្រង។
Verse 26
शङ्खतूर्यमृदङ्गानां वादित्राणां पृथु: स्वन: । देवानुगानां सस्त्रीणां नृत्यतां गायतामभूत् ॥ २६ ॥
បន្ទាប់មក សំឡេងធំទូលាយនៃឧបករណ៍តន្ត្រី ដូចជា ស័ង្ខ តូរ្យ និងម្រឹទង្គ បានលាន់ឡើង។ អ្នកនៅគន្ធರ್ವលោក និងចារណលោក បានរាំ និងច្រៀងជាមួយភរិយារបស់ពួកគេ។
Verse 27
ब्रह्मरुद्राङ्गिरोमुख्या: सर्वे विश्वसृजो विभुम् । ईडिरेऽवितथैर्मन्त्रैस्तल्लिङ्गै: पुष्पवर्षिण: ॥ २७ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្ម ព្រះរុទ្រ (សិវៈ) មហាឥសី អង្គិរា និងអ្នកដឹកនាំការគ្រប់គ្រងសកលលោកផ្សេងៗ បានបាញ់ផ្កាជាភ្លៀង ហើយសរសើរព្រះវិភូ។ ពួកគេបានសូត្រមន្តពិតប្រាកដ ដែលបង្ហាញពីសិរីល្អលើសលោករបស់ព្រះភគវាន។
Verse 28
श्रियावलोकिता देवा: सप्रजापतय: प्रजा: । शीलादिगुणसम्पन्ना लेभिरे निर्वृतिं पराम् ॥ २८ ॥
ពេលទទួលបានទស្សនៈកតাক্ষរបស់ព្រះនាងស្រី (លក្ខ្មី) ព្រះទេវតាទាំងអស់ ព្រមទាំងព្រះប្រជាបតិ និងពូជពង្សរបស់ពួកគេ បានសម្បូរឡើងភ្លាមៗដោយសីលធម៌ល្អ និងគុណធម៌ខ្ពស់។ ដូច្នេះពួកគេបានទទួលសេចក្តីសុខសាន្ត និងការពេញចិត្តដ៏ឧត្តម។
Verse 29
नि:सत्त्वा लोलुपा राजन् निरुद्योगा गतत्रपा: । यदा चोपेक्षिता लक्ष्म्या बभूवुर्दैत्यदानवा: ॥ २९ ॥
ព្រះរាជា ដោយសារតែត្រូវព្រះនាងលក្ខ្មីមិនអើពើ ពួកដៃត្យ និងដានវៈក្លាយជាខ្សោយ លោភ គ្មានការខិតខំ និងគ្មានអៀនខ្មាស; ពួកគេក៏សោកសៅ វង្វេង និងអស់សង្ឃឹម។
Verse 30
अथासीद् वारुणी देवी कन्या कमललोचना । असुरा जगृहुस्तां वै हरेरनुमतेन ते ॥ ३० ॥
បន្ទាប់មក ព្រះនាងវារុណី ទេវីភ្នែកដូចផ្កាឈូក បានលេចឡើងជាក្មេងស្រី; ដោយការអនុញ្ញាតរបស់ព្រះហរិ (ក្រឹષ્ણ) ពួកអសុរាបានទទួលនាង។
Verse 31
अथोदधेर्मथ्यमानात् काश्यपैरमृतार्थिभि: । उदतिष्ठन्महाराज पुरुष: परमाद्भुत: ॥ ३१ ॥
ព្រះមហារាជា បន្ទាប់មក ខណៈពេលកូនៗរបស់កശ്യបៈ ទាំងទេវតា និងដៃត្យ កំពុងកូរមហាសមុទ្រទឹកដោះគោ ដើម្បីស្វែងរកអម្រឹត នោះមានបុរសម្នាក់ដ៏អស្ចារ្យបំផុតលេចឡើង។
Verse 32
दीर्घपीवरदोर्दण्ड: कम्बुग्रीवोऽरुणेक्षण: । श्यामलस्तरुण: स्रग्वी सर्वाभरणभूषित: ॥ ३२ ॥
គាត់មានដៃវែង ក្រាស់ និងរឹងមាំ; កមានស្នាមបីខ្សែដូចស័ង្ខ; ភ្នែកមានពណ៌ក្រហមស្រាល និងសម្បុរខ្មៅស្រអែម។ គាត់នៅវ័យក្មេង ពាក់កម្រងផ្កា និងតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការគ្រប់យ៉ាង។
Verse 33
पीतवासा महोरस्क: सुमृष्टमणिकुण्डल: । स्निग्धकुञ्चितकेशान्तसुभग: सिंहविक्रम: । अमृतापूर्णकलसं बिभ्रद् वलयभूषित: ॥ ३३ ॥
គាត់ស្លៀកពាក់អាវពណ៌លឿង មានទ្រូងទូលាយ និងពាក់ក្រវិលអលង្ការដែលរលោងភ្លឺ។ ចុងសក់របស់គាត់រួញ និងរលោងដោយប្រេង; គាត់ស្រស់ស្អាត ហើយក្លាហានដូចសត្វសിംហា។ ពាក់កងដៃ ហើយកាន់កលសដែលពេញដោយអម្រឹតនៅក្នុងដៃ។
Verse 34
स वै भगवत: साक्षाद्विष्णोरंशांशसम्भव: । धन्वन्तरिरिति ख्यात आयुर्वेददृगिज्यभाक् ॥ ३४ ॥
ព្រះអង្គនោះគឺ ធន្វន្តរិ ជាផ្នែកនៃផ្នែករបស់ព្រះវិṣṇu ដោយផ្ទាល់។ ព្រះអង្គជាអ្នកជំនាញអាយុរវេទយ៉ាងខ្លាំង ហើយក្នុងនាមជាទេវតា ទទួលបានភាគក្នុងពិធីយជ្ញ។
Verse 35
तमालोक्यासुरा: सर्वे कलसं चामृताभृतम् । लिप्सन्त: सर्ववस्तूनि कलसं तरसाहरन् ॥ ३५ ॥
ពេលអសុរាទាំងអស់ឃើញធន្វន្តរិកាន់ក្រឡាដែលពោរពេញដោយអម្រឹត ពួកគេលោភចង់បានក្រឡា និងអម្រឹតខាងក្នុង ក៏ឆក់យកទៅដោយកម្លាំងភ្លាមៗ។
Verse 36
नीयमानेऽसुरैस्तस्मिन्कलसेऽमृतभाजने । विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययु: ॥ ३६ ॥
ពេលក្រឡាអម្រឹតនោះត្រូវអសុរនាំយកទៅ ពួកទេវតាមានចិត្តសោកសៅ។ ដូច្នេះពួកគេបានស្វែងរកជម្រកនៅព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះហរិ ជាព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឋាន។
Verse 37
इति तद्दैन्यमालोक्य भगवान्भृत्यकामकृत् । मा खिद्यत मिथोऽर्थं व: साधयिष्ये स्वमायया ॥ ३७ ॥
ព្រះអម្ចាស់ ដែលតែងបំពេញបំណងរបស់អ្នកភក្តិ ពេលឃើញទេវតាសោកសៅ បានមានព្រះបន្ទូលថា «កុំទុក្ខសោកឡើយ។ ដោយអំណាចមាយារបស់យើង យើងនឹងធ្វើឲ្យអសុរច្រឡំដោយបង្កជម្លោះរវាងគ្នា ហើយដូច្នេះ បំណងទទួលអម្រឹតរបស់អ្នកនឹងសម្រេច»។
Verse 38
मिथ: कलिरभूत्तेषां तदर्थे तर्षचेतसाम् । अहं पूर्वमहं पूर्वं न त्वं न त्वमिति प्रभो ॥ ३८ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អសុរដែលមានចិត្តស្រេកអម្រឹត បានកើតជម្លោះគ្នាអំពីអ្នកណានឹងបានផឹកមុន។ ម្នាក់ៗនិយាយថា «ខ្ញុំមុន! ខ្ញុំមុន! មិនមែនអ្នកទេ មិនមែនអ្នកទេ!»
Verse 39
देवा: स्वं भागमर्हन्ति ये तुल्यायासहेतव: । सत्रयाग इवैतस्मिन्नेष धर्म: सनातन: ॥ ३९ ॥ इति स्वान्प्रत्यषेधन्वै दैतेया जातमत्सरा: । दुर्बला: प्रबलान् राजन्गृहीतकलसान् मुहु: ॥ ४० ॥
អសុរខ្លះនិយាយថា «ពួកទេវតាក៏បានចូលរួមកូរមហាសមុទ្រទឹកដោះដោយការខិតខំស្មើគ្នា; ដូច្នេះ ដូចជាសត្រយជ្ញ (satra-yajña) តាមធម៌អស់កល្បជានិច្ច ពួកគេគួរតែបានចំណែកអម្រឹតរបស់ខ្លួន»។ ព្រះមហាក្សត្រអើយ ដោយហេតុនេះ អសុរខ្សោយៗបានហាមឃាត់អសុរខ្លាំងៗដែលកាន់ក្រឡអម្រឹតនោះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 40
देवा: स्वं भागमर्हन्ति ये तुल्यायासहेतव: । सत्रयाग इवैतस्मिन्नेष धर्म: सनातन: ॥ ३९ ॥ इति स्वान्प्रत्यषेधन्वै दैतेया जातमत्सरा: । दुर्बला: प्रबलान् राजन्गृहीतकलसान् मुहु: ॥ ४० ॥
អសុរខ្លះនិយាយថា «ពួកទេវតាជាអ្នករួមចំណែកខិតខំស្មើគ្នាក្នុងការកូរខ្សೀರសមុទ្រ; ដូច្នេះ ដូចជាសត្រយជ្ញ តាមធម៌អស់កល្បជានិច្ច ពួកគេមានសិទ្ធិលើចំណែកអម្រឹត»។ ព្រះមហាក្សត្រអើយ ដោយហេតុនេះ អសុរខ្សោយៗដែលពោរពេញដោយឈ្នានីសបានទប់ស្កាត់អសុរខ្លាំងៗដែលកាន់ក្រឡនោះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 41
एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥
នៅពេលនោះ ព្រះវិស្ណុ ជាព្រះអម្ចាស់ដែលជ្រាបគ្រប់វិធីសាស្ត្រ បានទទួលរូបស្ត្រីដ៏អស្ចារ្យ និងពិបាកពណ៌នា។ មោហិនីនោះគួរឲ្យទស្សនា មានពណ៌ដូចផ្កាឈូកខ្មៅទើបលូត ឆើតឆាយគ្រប់អវយវៈ; ត្រចៀកតុបតែងដោយក្រវិលស្មើគ្នា ថ្ពាល់ស្រស់ស្អាត ច្រមុះស្រួច និងមុខភ្លឺរលោងដោយពន្លឺយុវវ័យ។
Verse 42
एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥
ដោយសារសុដន់ដែលពេញលេញពីយុវវ័យ បានធ្វើឲ្យចង្កេះរបស់នាងមើលទៅស្តើងណាស់។ ក្លិនក្រអូបពីមុខ និងរាងកាយបានទាក់ទាញឃ្មុំឲ្យហើរវង់ជុំវិញដោយសម្លេងហ៊ឹងៗ ដូច្នេះភ្នែករបស់នាងក៏រវើរវាយ។
Verse 43
एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥
នាងពាក់មាលាផ្កាម៉ាល្លិកា (mallikā) ដែលរីកស្រស់លើសក់ដ៏ស្រស់ស្អាត; ករបស់នាងដែលស្រស់ស្អាតតុបតែងដោយខ្សែក និងគ្រឿងអលង្ការ ហើយដៃតុបតែងដោយអង្គដ (armlets)។ ពាក់សារីស្អាត និតំបរបស់នាងដូចកោះនៅក្នុងសមុទ្រនៃសោភ័ណ; ខ្សែក្រវាត់ និងកងជើងដែលរំកិលបន្លឺសម្លេងក្រហឹមៗ ធ្វើឲ្យនាងកាន់តែភ្លឺរលោង។ ដោយស្នាមញញឹមពោរពេញដោយអៀនខ្មាស់ ការលេងចិញ្ចើម និងការសម្លឹងឆៀងៗ នាងបានបញ្ឆេះកាមក្នុងចិត្តមេអសុរជាញឹកញាប់។
Verse 44
एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥
ព្រះកេសាដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះនាងត្រូវបានតុបតែងដោយកម្រងផ្កាម្លិះ។ ព្រះសូរងដ៏ទាក់ទាញត្រូវបានតាក់តែងដោយខ្សែក និងគ្រឿងអលង្ការ ហើយព្រះហស្តត្រូវបានតាក់តែងដោយកងដៃ។
Verse 45
एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥
ព្រះកាយរបស់ព្រះនាងត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយ ਸារី ដ៏ស្អាត ហើយត្រគាករបស់ព្រះនាងប្រៀបដូចជាកោះនៅក្នុងមហាសមុទ្រនៃភាពស្រស់ស្អាត។ ជើងរបស់ព្រះនាងត្រូវបានតាក់តែងដោយកងជើង។
Verse 46
एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्लमल्लिकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥
ដោយសារតែចលនានៃចិញ្ចើមរបស់ព្រះនាង ខណៈពេលដែលព្រះនាងញញឹមដោយភាពខ្មាស់អៀន និង liếc មើលពួកបិសាច ពួកបិសាចទាំងអស់ត្រូវបានពោរពេញទៅដោយតណ្ហា។
Frequently Asked Questions
Lakṣmī’s deliberation highlights a Bhāgavata criterion: conditioned greatness is mixed with faults under the guṇas. Austerity may coexist with anger, knowledge with desire, power with subjection to kāla, and even longevity with inauspicious conduct. Since none are fully independent or completely pure, she chooses Mukunda, who is svatantra (independent), nirguṇa (transcendent to material modes), and the reservoir of all auspicious qualities.
The chapter depicts a universal consecration: sacred rivers bring waters, earth brings herbs, cows provide pañca-gavya, seasons provide auspicious produce, sages conduct rites, and celestial musicians chant Vedic mantras. Theologically it signifies that śrī (prosperity and auspicious order) is not random wealth but a sanctified, dharma-aligned potency that naturally rests on Viṣṇu’s chest and blesses administrators (devas) who serve cosmic order.
Dhanvantari is a plenary expansion (aṁśa) connected to Viṣṇu who appears carrying the amṛta-kumbha and is expert in bhaiṣajya-vidyā (medicine/Ayurveda). His emergence teaches that healing and longevity are ultimately divine endowments within yajña and cosmic administration; it also becomes the narrative pivot for the conflict over nectar.
Their quarrel arises from possessiveness and entitlement: after seizing the nectar by force, they cannot establish a stable principle of distribution. This internal fracture is precisely what Hari anticipates; it sets the stage for Mohinī-mūrti, through whom Viṣṇu uses yogamāyā to protect the devas and restore dharmic allocation.
Vāruṇī is a goddess associated with intoxicants and the governance of drunkards. The demons’ taking her, with the Lord’s permission, reflects their attraction to sense-enjoyment and diversion, contrasting with the devas’ focus on sacrificial order and foreshadowing how asuric impulses make them vulnerable to delusion when Mohinī appears.