Adhyaya 6
Ashtama SkandhaAdhyaya 639 Verses

Adhyaya 6

The Lord Appears to the Devas and Instructs the Truce; Mandara Is Brought for Churning

បន្តពីទុក្ខលំបាករបស់ទេវតា និងការអំពាវនាវសុំជ្រកកោន ព្រះហរិ (វិṣṇu) បង្ហាញខ្លួនមុខព្រះប្រហ្មា ព្រះសិវៈ និងទេវតាទាំងអស់ ដោយពន្លឺដ៏អស្ចារ្យបំភ្លឺលើសការមើលឃើញ។ ព្រះប្រហ្មា និងព្រះសិវៈឃើញរូបព្រះមានពណ៌មរកត តុបតែងដោយកៅស្តុភៈ ព្រះលក្ខ្មី និងអាវុធទេវៈ; ទេវតាទាំងឡាយដួលគោរព។ ព្រះប្រហ្មាសូត្រព្រះស្តុតិ បញ្ជាក់ថាព្រះអម្ចាស់លើសគុណទាំងបី ជាមូលដ្ឋាន-ទីស្នាក់-ទីបញ្ចប់នៃលោក និងបក្តិយោគជាមធ្យោបាយចូលដល់ព្រះ។ ទេវតាសុំការណែនាំ ហើយព្រះបញ្ជា៖ ធ្វើសន្ធិសញ្ញាយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយអសុរ (ដែលកាលៈពេលគាំទ្រ) កូរទឹកដោះសមុទ្រដោយភ្នំមន្ទរាជាដំបង និងវាសុកិជាខ្សែ អត់ធ្មត់ កុំខ្លាចពុលកាលកូត និងកុំលោភលន់ផលបណ្ដោះអាសន្ន។ បន្ទាប់ពីព្រះលាក់ខ្លួន ទេវតាចូលទៅកាន់បាលី ដែលទទួលយកសំណើររបស់ឥន្ទ្រៈតាមព្រះវិṣṇu; ភាគីទាំងពីរដកភ្នំមន្ទរា តែអស់កម្លាំងធ្លាក់បំផ្លាញជាច្រើន។ ព្រះវិṣṇu មកលើគរុឌៈ សង្គ្រោះអ្នកដួល និងដឹកភ្នំមន្ទរាទៅសមុទ្រយ៉ាងងាយ ដើម្បីរៀបចំការកូរនៅជំពូកបន្ទាប់។

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं स्तुत: सुरगणैर्भगवान् हरिरीश्वर: । तेषामाविरभूद् राजन्सहस्रार्कोदयद्युति: ॥ १ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា បរិក្សិត! ពេលដែលទេវតាទាំងឡាយ និងព្រះព្រហ្ម បានសរសើរបូជាយ៉ាងនេះហើយ ព្រះភគវាន ហរិ ជាព្រះអីស្វរ បានបង្ហាញព្រះអង្គនៅមុខពួកគេ។ ពន្លឺព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គដូចជាព្រះអាទិត្យរាប់ពាន់រះឡើងព្រមគ្នា។

Verse 2

श्रीएवं उक्त्वा हरिवंशेण शकुन्तला पुरो हृषीकेशम् । अभ्युपगम्य महाभागा हर्षेणाभिवाद्य भास्करम् ॥ २ ॥

ដោយសារពន្លឺរុងរឿងរបស់ព្រះអម្ចាស់ ទស្សនៈរបស់ទេវតាទាំងឡាយត្រូវបានរាំងខ្ទប់។ ដូច្នេះពួកគេមិនអាចឃើញមេឃ ទិសដៅ ដី ឬសូម្បីតែខ្លួនឯងបានទេ; ចុះនិយាយអំពីការឃើញព្រះហ្រឹសីកេសដែលស្ថិតនៅមុខពួកគេវិញដូចម្តេច?

Verse 3

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

ព្រះព្រហ្មជាមួយព្រះសិវៈបានឃើញរូបកាយផ្ទាល់របស់ព្រះបុរសអតិបរមា—ថ្លាស្អាតដូចគ្រីស្តាល់ ពណ៌ស្យាមដូចមរកត ភ្នែកក្រហមស្រទន់ដូចជ្រៅនៃផ្កាឈូក; ស្លៀកពាក់ក្រណាត់សូត្រពណ៌លឿងដូចមាសរលាយ; ព្រះកាយទាំងមូលស្រស់ស្អាត និងសុខសាន្ត ព្រះមុខញញឹម មានចិញ្ចើមស្រស់។ ព្រះអង្គពាក់មកុដតុបតែងដោយមហាមណី កងដៃលើ និងគ្រឿងក្រវិលដែលធ្វើឲ្យថ្ពាល់ភ្លឺរលោង ព្រះមុខដូចផ្កាឈូក។ មានខ្សែក្រវាត់ កងដៃ ខ្សែក និងកណ្ដឹងជើង; ពាក់វនមាលា មានមណីកៅស្តុភៈនៅក; មានព្រះលក្ខ្មីនៅជិត និងអាវុធដ៏ទេវីដូចសុទർശនៈបង្ហាញដូចមានរូបកាយបម្រើ។ ពេលឃើញរូបនេះ ព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ និងទេវតាទាំងអស់បានក្រាបសाष्टាង្គលើដីភ្លាមៗ។

Verse 4

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

ព្រះព្រហ្មជាមួយព្រះសិវៈបានឃើញរូបកាយផ្ទាល់របស់ព្រះបរមបុរសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ស្អាតថ្លាដូចគ្រីស្តាល់ ពណ៌ខ្មៅបៃតងដូចត្បូងមរកត ភ្នែកក្រហមដូចកណ្តាលផ្កាឈូក។ ព្រះអង្គស្លៀកពាក់សូត្រពណ៌លឿងដូចមាសរលាយ រាងកាយទាំងមូលស្រស់ស្អាត ព្រះមុខញញឹម និងចិញ្ចើមស្រស់។

Verse 5

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

ព្រះអង្គមានមកុដបំពាក់ដោយមហាត្បូងលើព្រះសិរ និងមានកងដៃ (កេយូរ) លើព្រះបាហុ។ ក្រវិលធ្វើឲ្យថ្ពាល់ភ្លឺរលោង ហើយព្រះមុខដូចផ្កាឈូករលោងដោយស្នាមញញឹម; ដូច្នេះព្រះព្រហ្មជាមួយព្រះសិវៈបានទស្សនារូបព្រះហរិ។

Verse 6

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

ពួកគេបានឃើញខ្សែក្រវាត់នៅចង្កេះ កងដៃ ក្រវិលខ្សែកនៅទ្រូង និងកណ្តឹងជើងនៅព្រះបាទ។ ព្រះកណ្តាលកមានត្បូងកៅស្តុភៈ ហើយព្រះអង្គពាក់វនមាលា និងមានព្រះនាងលក្ខ្មីនៅជិតព្រះអង្គ។

Verse 7

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

ពេលបានឃើញព្រះបរមបុរសដែលត្រូវបានបូជាដោយអាវុធផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គដែលមានរូបកាយ ដូចជា សុទർശនៈ ជាដើម ព្រះព្រហ្មជាអធិបតីក្នុងចំណោមទេវតា ជាមួយព្រះសិវៈ និងទេវតាទាំងអស់ បានលុតជង្គង់សាស្តាងធ្លាក់ចុះលើដី ហើយសរសើរព្រះអង្គ។

Verse 8

श्रीब्रह्मोवाच अजातजन्मस्थितिसंयमाया- गुणाय निर्वाणसुखार्णवाय । अणोरणिम्नेऽपरिगण्यधाम्ने

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ទោះបីព្រះអង្គមិនកើតក៏ដោយ ការបង្ហាញ និងការលាក់ខ្លួនជាអវតាររបស់ព្រះអង្គមិនដែលផ្អាក។ ព្រះអង្គលើសលប់ពីគុណវត្ថុទាំងឡាយ ជាទីពឹងនៃសមុទ្រសុខនិរវាណៈ។ ព្រះអង្គមានសភាពល្អិតបំផុតក្នុងចំណោមអ្វីដែលល្អិតបំផុត ហើយការរស់មានរបស់ព្រះអង្គមិនអាចគិតគូរបាន—យើងសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ។

Verse 9

रूपं तवैतत् पुरुषर्षभेज्यं श्रेयोऽर्थिभिर्वैदिकतान्त्रिकेण । योगेन धात: सह नस्त्रिलोकान् पश्याम्यमुष्मिन्नु ह विश्वमूर्तौ ॥ ९ ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់ជាបុរសប្រសើរបំផុត ឱ ព្រះនាយកដ៏អធិបតី! អ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីមង្គលខ្ពស់បំផុត គោរពបូជារូបនេះរបស់ព្រះអង្គតាមវិធីវេដ និងតន្ត្រ។ ព្រះអម្ចាស់ ក្នុងរូបវិશ્વមូរតិរបស់ព្រះអង្គ យើងឃើញទាំងបីលោក។

Verse 10

त्वय्यग्र आसीत् त्वयि मध्य आसीत् त्वय्यन्त आसीदिदमात्मतन्त्रे । त्वमादिरन्तो जगतोऽस्य मध्यं घटस्य मृत्स्‍नेव पर: परस्मात् ॥ १० ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ឯករាជ្យពេញលេញ! សកលលោកទាំងមូលកើតឡើងនៅក្នុងព្រះអង្គ ស្ថិតលើព្រះអង្គ ហើយចុងក្រោយលាយចូលទៅក្នុងព្រះអង្គវិញ។ ព្រះអង្គជាដើម កណ្ដាល និងចុង—ដូចដីឥដ្ឋជាមូលហេតុនៃក្រឡុក គាំទ្រក្រឡុក ហើយពេលបែក ក្រឡុកត្រឡប់ទៅដីឥដ្ឋ។

Verse 11

त्वं माययात्माश्रयया स्वयेदं निर्माय विश्वं तदनुप्रविष्ट: । पश्यन्ति युक्ता मनसा मनीषिणो गुणव्यवायेऽप्यगुणं विपश्चित: ॥ ११ ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី! ព្រះអង្គឯករាជ្យក្នុងព្រះអង្គឯង មិនពឹងពាក់អ្នកណាទេ។ ដោយសក្តិរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ (មាយាដែលអាស្រ័យលើអាត្មា) ព្រះអង្គបង្កើតសកលលោកនេះ ហើយចូលស្របចូលក្នុងវា។ អ្នកប្រាជ្ញដែលបានស្អាតដោយភក្តិយោគៈ និងយល់ដឹងតាមសាស្ត្រ ឃើញដោយចិត្តច្បាស់ថា ទោះស្ថិតក្នុងការប្រែប្រួលនៃគុណទាំងឡាយ ក៏ព្រះអង្គនៅតែគ្មានគុណ (និរគុណ) និងមិនត្រូវគុណប៉ះពាល់។

Verse 12

यथाग्निमेधस्यमृतं च गोषु भुव्यन्नमम्बूद्यमने च वृत्तिम् । योगैर्मनुष्या अधियन्ति हि त्वां गुणेषु बुद्ध्या कवयो वदन्ति ॥ १२ ॥

ដូចដែលអាចយកភ្លើងចេញពីឈើ ទឹកដោះចេញពីគោ អង្ករ និងទឹកចេញពីដី និងសេចក្តីរុងរឿងក្នុងជីវភាពចេញពីការខិតខំប្រកបការងារ ដូច្នេះដែរ ដោយការអនុវត្តភក្តិយោគៈ សូម្បីនៅក្នុងលោកវត្ថុនេះ មនុស្សអាចទទួលបានព្រះអនុគ្រោះរបស់ព្រះអង្គ និងចូលទៅជិតព្រះអង្គដោយប្រាជ្ញា។ កវីអ្នកមានធម៌ទាំងឡាយបញ្ជាក់ដូច្នេះ។

Verse 13

तं त्वां वयं नाथ समुज्जिहानं सरोजनाभातिचिरेप्सितार्थम् । द‍ृष्ट्वा गता निर्वृतमद्य सर्वे गजा दवार्ता इव गाङ्गमम्भ: ॥ १३ ॥

ឱ ព្រះនាថា ឱ សរោជនាភៈ (ព្រះនាភីមានផ្កាឈូក)! ព្រះអង្គដែលយើងប្រាថ្នាចង់ឃើញយូរមកហើយ ឥឡូវបានបង្ហាញខ្លួននៅមុខយើង។ ដោយបានឃើញព្រះអង្គ យើងទាំងអស់គ្នាបានសុខសាន្តរីករាយលើសលោក—ដូចដំរីដែលរងទុក្ខពីភ្លើងព្រៃ ហើយបានទឹកទន្លេគង្គា។

Verse 14

स त्वं विधत्स्वाखिललोकपाला वयं यदर्थास्तव पादमूलम् । समागतास्ते बहिरन्तरात्मन् किं वान्यविज्ञाप्यमशेषसाक्षिण: ॥ १४ ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់អ្នកអភិបាលលោកទាំងអស់! ពួកយើងជាទេវតា បានមកស្នាក់នៅក្រោមបាតព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ដោយគោលបំណងណា សូមព្រះអង្គបំពេញគោលបំណងនោះ។ ព្រះអង្គជាសាក្សីទាំងខាងក្នុងខាងក្រៅ គ្មានអ្វីលាក់បាំងពីព្រះអង្គទេ ដូច្នេះមិនចាំបាច់ទូលបន្ថែមឡើយ។

Verse 15

अहं गिरित्रश्च सुरादयो ये दक्षादयोऽग्नेरिव केतवस्ते । किं वा विदामेश पृथग्विभाता विधत्स्व शं नो द्विजदेवमन्त्रम् ॥ १५ ॥

ខ្ញុំ (ព្រះព្រហ្មា) ព្រះសិវៈ (គិរិត្រ) និងទេវតាផ្សេងៗ ព្រមទាំងប្រជាបតិដូចជា ទក្ខៈ—សុទ្ធតែជាចំណិតភ្លើងតូចៗ ដែលភ្លឺឡើងដោយព្រះអង្គ អ្នកជាភ្លើងដើម។ ឱ ព្រះអម្ចាស់! យើងជាផ្នែកនៃព្រះអង្គ តើយើងអាចដឹងអ្វីអំពីសេចក្តីសុខសាន្តរបស់យើង? សូមព្រះអង្គប្រទានមធ្យោបាយនៃការរំដោះ ដែលសមស្របសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងទេវតាទាំងឡាយ។

Verse 16

श्रीशुक उवाच एवं विरिञ्चादिभिरीडितस्तद् विज्ञाय तेषां हृदयं यथैव । जगाद जीमूतगभीरया गिरा बद्धाञ्जलीन्संवृतसर्वकारकान् ॥ १६ ॥

ស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បន្តថា៖ ពេលព្រះអម្ចាស់ត្រូវបានសរសើរដោយទេវតាដែលមានព្រះព្រហ្មាជាមេដឹកនាំ ព្រះអង្គបានយល់ច្បាស់ពីបំណងក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានឆ្លើយតបដោយសំឡេងជ្រៅដូចសូរស្ទុះពពក ទៅកាន់ទេវតាដែលឈរដោយអញ្ជលី និងការយកចិត្តទុកដាក់។

Verse 17

एक एवेश्वरस्तस्मिन्सुरकार्ये सुरेश्वर: । विहर्तुकामस्तानाह समुद्रोन्मथनादिभि: ॥ १७ ॥

ទោះបីព្រះបុគ្គលភាពដ៏ឧត្តម អម្ចាស់នៃទេវតា អាចបំពេញកិច្ចការរបស់ទេវតាបានដោយខ្លួនឯងក៏ដោយ ព្រះអង្គចង់រីករាយនឹងលីឡានៃការកូរមហាសមុទ្រ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលដូចតទៅ។

Verse 18

श्रीभगवानुवाच हन्त ब्रह्मन्नहो शम्भो हे देवा मम भाषितम् । श‍ृणुतावहिता: सर्वे श्रेयो व: स्याद् यथा सुरा: ॥ १८ ॥

ព្រះភគវានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះព្រហ្មា! ឱ សម្ភូ! ឱ ទេវតាទាំងឡាយ! សូមស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់យើងដោយការយកចិត្តទុកដាក់។ អ្វីដែលយើងនិយាយ នឹងនាំមកនូវសេចក្តីសុខសាន្ត និងសុភមង្គលដល់អ្នកទាំងអស់គ្នា។

Verse 19

यात दानवदैतेयैस्तावत् सन्धिर्विधीयताम् । कालेनानुगृहीतैस्तैर्यावद् वो भव आत्मन: ॥ १९ ॥

ដរាបណាពួកអ្នកមិនទាន់រុងរឿងទេ ចូរធ្វើសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាមួយទានវៈ និងទៃត្យៈ ដែលកាលៈកំពុងគាំទ្រ ដើម្បីរក្សាផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។

Verse 20

अरयोऽपि हि सन्धेया: सति कार्यार्थगौरवे । अहिमूषिकवद् देवा ह्यर्थस्य पदवीं गतै: ॥ २० ॥

ពេលគោលបំណងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង សូម្បីតែសត្រូវក៏គួរធ្វើសន្ធិបាន។ ឱព្រះទេវតា ចូរប្រព្រឹត្តតាមន័យនៃពស់ និងកណ្ដុរ ដើម្បីសម្រេចប្រយោជន៍ខ្លួន។

Verse 21

अमृतोत्पादने यत्न: क्रियतामविलम्बितम् । यस्य पीतस्य वै जन्तुर्मृत्युग्रस्तोऽमरो भवेत् ॥ २१ ॥

ចូរខិតខំផលិតអម្រឹតភ្លាមៗ ដោយមិនពន្យារ; អ្នកណាផឹកវា សូម្បីតែជីវិតដែលត្រូវមរណៈគ្រប់គ្រង ក៏ក្លាយជាអមតៈ។

Verse 22

क्षिप्‍त्वा क्षीरोदधौ सर्वा वीरुत्तृणलतौषधी: । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ २२ ॥ सहायेन मया देवा निर्मन्थध्वमतन्द्रिता: । क्लेशभाजो भविष्यन्ति दैत्या यूयं फलग्रहा: ॥ २३ ॥

ឱព្រះទេវតា ចូរបោះបន្លែ ស្មៅ វល្លិ និងឱសថគ្រប់ប្រភេទចូលទៅក្នុងសមុទ្រទឹកដោះ។ បន្ទាប់មកយកភ្នំមន្ទរាជាដំបងកូរ និងយកវាសុកិជាខ្សែ; ដោយជំនួយរបស់យើង ចូរកូរសមុទ្រទឹកដោះដោយមិនប្រហែស។

Verse 23

क्षिप्‍त्वा क्षीरोदधौ सर्वा वीरुत्तृणलतौषधी: । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् ॥ २२ ॥ सहायेन मया देवा निर्मन्थध्वमतन्द्रिता: । क्लेशभाजो भविष्यन्ति दैत्या यूयं फलग्रहा: ॥ २३ ॥

ដូច្នេះ ក្នុងការកូរ នោះទៃត្យៈនឹងទទួលទុក្ខលំបាក; ប៉ុន្តែឱព្រះទេវតា អ្នកនឹងជាអ្នកទទួលផល—អម្រឹតដែលកើតពីសមុទ្រនឹងបានដល់អ្នក។

Verse 24

यूयं तदनुमोदध्वं यदिच्छन्त्यसुरा: सुरा: । न संरम्भेण सिध्यन्ति सर्वार्था: सान्‍त्वया यथा ॥ २४ ॥

ឱ​ពួកទេវតា! ដោយអត់ធ្មត់ និងសន្តិភាព កិច្ចការទាំងអស់អាចសម្រេច; តែដោយកំហឹង គោលបំណងមិនសម្រេចទេ។ ដូច្នេះ អ្វីដែលអសុរ​ស្នើ សូមយល់ព្រមតាម។

Verse 25

न भेतव्यं कालकूटाद् विषाज्जलधिसम्भवात् । लोभ: कार्यो न वो जातु रोष: कामस्तु वस्तुषु ॥ २५ ॥

ពីសមុទ្រទឹកដោះ នឹងកើតមានពិសឈ្មោះ ‘កាលកូត’; កុំភ័យវា។ ហើយពេលវត្ថុផ្សេងៗត្រូវបានកូរចេញមក កុំលោភ កុំក្តៅក្រហាយចង់បាន និងកុំខឹង។

Verse 26

श्रीशुक उवाच इति देवान्समादिश्य भगवान् पुरुषोत्तम: । तेषामन्तर्दधे राजन्स्वच्छन्दगतिरीश्वर: ॥ २६ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវៈបាននិយាយ—ឱ ព្រះបាទបរិក្សិត! បន្ទាប់ពីណែនាំទេវតាទាំងឡាយដូច្នេះហើយ ព្រះភគវាន ពុរុសោត្តមៈ អម្ចាស់ដ៏សេរីដោយព្រះឆន្ទៈ បានអន្តរធានពីមុខពួកគេ។

Verse 27

अथ तस्मै भगवते नमस्कृत्य पितामह: । भवश्च जग्मतु: स्वं स्वं धामोपेयुर्बलिं सुरा: ॥ २७ ॥

បន្ទាប់មក ព្រះពិតាមហៈ ប្រាហ្មា និងភវៈ (សិវៈ) បានក្រាបបង្គំចំពោះព្រះភគវាន ហើយត្រឡប់ទៅធាមរបស់ខ្លួនៗ។ រួចមក ទេវតាទាំងអស់បានទៅជួបមហារាជ បលី។

Verse 28

द‍ृष्ट्वारीनप्यसंयत्ताञ्जातक्षोभान्स्वनायकान् । न्यषेधद् दैत्यराट् श्लोक्य: सन्धिविग्रहकालवित् ॥ २८ ॥

ទោះបានឃើញមេបញ្ជាការ និងមេកងទ័ពរបស់ខ្លួនកំពុងរំជើបរំជួល និងត្រៀមសម្លាប់សត្រូវក៏ដោយ មហារាជ បលី—ស្តេចអសុរដ៏ល្បី ដែលដឹងពេលសន្តិ និងពេលសង្គ្រាម—បានហាមឃាត់ពួកគេ ព្រោះបានឃើញទេវតាមកដោយគ្មានអាកប្បកិរិយាចម្បាំង។

Verse 29

ते वैरोचनिमासीनं गुप्तं चासुरयूथपै: । श्रिया परमया जुष्टं जिताशेषमुपागमन् ॥ २९ ॥

ពួកទេវតា​បាន​ចូលទៅ​ជិត​ព្រះបាលី​មហារាជ ព្រះរាជបុត្រ​នៃ​វೈរោចនៈ ហើយ​អង្គុយ​នៅ​ក្បែរ​ព្រះអង្គ។ ព្រះបាលី​ត្រូវ​បាន​ការពារ​ដោយ​មេបញ្ជាការ​អសុរ មាន​សិរីល្អ​ដ៏អស្ចារ្យ និង​បាន​ឈ្នះ​លើ​សកលលោក​ទាំងមូល។

Verse 30

महेन्द्र: श्लक्ष्णया वाचा सान्‍त्वयित्वा महामति: । अभ्यभाषत तत् सर्वं शिक्षितं पुरुषोत्तमात् ॥ ३० ॥

មហេន្ទ្រៈ​បាន​ប្រើ​ពាក្យទន់ភ្លន់​ដើម្បី​លួងលោម​បាលី​អ្នកមាន​ប្រាជ្ញា ហើយ​បាន​ថ្វាយ​ដោយ​ការគោរព​នូវ​សំណើ​ទាំងអស់​ដែល​បាន​រៀន​ពី​ព្រះបុរសោត្តមៈ ព្រះវិṣṇu។

Verse 31

तत्त्वरोचत दैत्यस्य तत्रान्ये येऽसुराधिपा: । शम्बरोऽरिष्टनेमिश्च ये च त्रिपुरवासिन: ॥ ३१ ॥

សំណើ​ដែល​ឥន្ទ្រៈ​បាន​ដាក់ស្នើ ត្រូវ​ចិត្ត​បាលី ព្រះរាជា​នៃ​ពួក​ដៃត្យៈ​ភ្លាមៗ។ សម្បរៈ អរិṣṭនេមិ និង​អសុរាធិប​ទាំងឡាយ ព្រមទាំង​អ្នកស្នាក់នៅ​ត្រីបុរៈ​ទាំងអស់ ក៏​ទទួលយក​ភ្លាមដែរ។

Verse 32

ततो देवासुरा: कृत्वा संविदं कृतसौहृदा: । उद्यमं परमं चक्रुरमृतार्थे परन्तप ॥ ३२ ॥

ឱ ព្រះបារីក្សិត អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! បន្ទាប់មក ពួកទេវតា និង​អសុរ បាន​ធ្វើ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ដោយ​សេចក្តីមិត្តភាព។ រួចហើយ ពួកគេ​ចាប់ផ្តើម​កិច្ចខិតខំ​ដ៏មហិមា ដើម្បី​រក​អម្រឹត។

Verse 33

ततस्ते मन्दरगिरिमोजसोत्पाट्य दुर्मदा: । नदन्त उदधिं निन्यु: शक्ता: परिघबाहव: ॥ ३३ ॥

បន្ទាប់មក ពួកទេវតា និង​អសុរ​ដែល​មាន​កម្លាំងខ្លាំង—មាន​ដៃវែងរឹងមាំ​ដូច​គ្រឿងទណ្ឌ—បាន​កើនអំនួត ហើយ​ដក​ភ្នំ​មន្ទរៈ​ចេញ​ដោយ​កម្លាំង។ ពួកគេ​ស្រែក​ឮខ្លាំងៗ ហើយ​នាំ​វា​ទៅ​កាន់​សមុទ្រ​ទឹកដោះ។

Verse 34

दूरभारोद्वहश्रान्ता: शक्रवैरोचनादय: । अपारयन्तस्तं वोढुं विवशा विजहु: पथि ॥ ३४ ॥

ដោយសារដឹកជញ្ជូនភ្នំធ្ងន់ធំទៅឆ្ងាយ សក្រ (ឥន្ទ្រ) វៃរោចន (បាលី) និងទេវតា-អសុរាផ្សេងៗបាននឿយហត់។ មិនអាចកាន់ទ្រាំបានទៀត ពួកគេបានទុកវាចោលតាមផ្លូវ។

Verse 35

निपतन्स गिरिस्तत्र बहूनमरदानवान् । चूर्णयामास महता भारेण कनकाचल: ॥ ३५ ॥

បន្ទាប់មក ភ្នំមន្ទរ ដែលធ្ងន់ខ្លាំងដូចធ្វើពីមាស បានធ្លាក់ចុះ ហើយដោយទម្ងន់ដ៏មហិមា បានកម្ទេចទេវតា និងអសុរាជាច្រើន។

Verse 36

तांस्तथा भग्नमनसो भग्नबाहूरुकन्धरान् । विज्ञाय भगवांस्तत्र बभूव गरुडध्वज: ॥ ३६ ॥

ពួកទេវតា និងអសុរាមានចិត្តបាក់បែក ហើយដៃ ភ្លៅ និងស្មារបស់ពួកគេក៏បាក់។ ព្រះភគវានผู้សព្វជ្ញា ព្រះអង្គមានគរុឌជាទង់ បានបង្ហាញព្រះองค์នៅទីនោះ។

Verse 37

गिरिपातविनिष्पिष्टान्विलोक्यामरदानवान् । ईक्षया जीवयामास निर्जरान् निर्व्रणान् यथा ॥ ३७ ॥

ព្រះអម្ចាស់បានទតឃើញទេវតា និងអសុរាដែលត្រូវភ្នំធ្លាក់មកសង្កត់រហូតបាក់បែក។ ព្រះអង្គបានសម្លឹងមើលតែម្ដង ហើយបានធ្វើឲ្យពួកគេរស់ឡើងវិញ ដោយគ្មានទុក្ខសោក និងគ្មានស្នាមរបួសលើរាងកាយ។

Verse 38

गिरिं चारोप्य गरुडे हस्तेनैकेन लीलया । आरुह्य प्रययावब्धिं सुरासुरगणैर्वृत: ॥ ३८ ॥

ព្រះអម្ចាស់បានលើកភ្នំដោយដៃតែមួយយ៉ាងស្រួលដូចល្បែង ហើយដាក់លើខ្នងគរុឌ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គក៏ឡើងជិះគរុឌ ហើយធ្វើដំណើរទៅកាន់សមុទ្រទឹកដោះ ដោយមានទេវតា និងអសុរាជុំវិញ។

Verse 39

अवरोप्य गिरिं स्कन्धात् सुपर्ण: पततां वर: । ययौ जलान्त उत्सृज्य हरिणा स विसर्जित: ॥ ३९ ॥

បន្ទាប់មក គរុឌៈ ព្រះរាជានៃបក្សី បានដាក់ភ្នំមន្ទរាចុះពីស្មា ហើយនាំទៅជិតទឹក។ បន្ទាប់ពីទទួលព្រះបញ្ជាព្រះហរិ គាត់បានចាកចេញពីទីនោះ។

Frequently Asked Questions

The chapter states that the asuras were ‘favored by time’ (kāla), so direct confrontation would not yield the devas’ welfare. Viṣṇu teaches upāya-kauśalya: for a higher objective (amṛta and restoration of cosmic balance), one may adopt a temporary truce—even with enemies—while remaining internally steady and dharmically guided.

He is described as radiantly effulgent (blinding like thousands of suns), yet personally beautiful: marakata-like dark complexion, lotus-reddish eyes, yellow garments, jeweled helmet, ornaments, garlands, Kaustubha, weapons, and Lakṣmī. The theological point is that Bhagavān is simultaneously transcendent (beyond guṇas and ordinary perception) and personal (sac-cid-ānanda vigraha), approachable through devotion rather than material vision.

Viṣṇu’s warning frames the churning as a process where dangerous and distracting byproducts appear before the final goal (amṛta). It teaches steadiness (kṣānti/śānti), freedom from fear and greed, and trust in divine oversight—an ethical and spiritual template for pursuing higher ends without being derailed by intermediate crises or temptations.

Bali Mahārāja, son of Virocana, is the asura king portrayed as politically discerning—knowing when to fight and when to make peace. He accepts because the devas approach without hostility and because the proposal promises a strategic advantage (participation in producing nectar), aligning with statecraft even within asuric power politics.