Adhyaya 24
Ashtama SkandhaAdhyaya 2461 Verses

Adhyaya 24

Matsya-avatāra: The Lord as Fish Saves the Vedas and Guides Satyavrata

ដោយឆ្លើយសំណួររបស់ពារីក្សិតអំពីហេតុអ្វីព្រះហរិទទួលរូបត្រីដែលមើលទៅ “គួរខ្ពើម” ស៊ុកទេវបកស្រាយគោលការណ៍អវតារៈថា ព្រះអម្ចាស់ចុះមកដើម្បីការពារគោ ព្រាហ្មណ៍ ទេវតា អ្នកបម្រើ ព្រះវេដ និងធម៌ ខណៈដែលនៅលើសភាពលើសលោក ដូចខ្យល់ឆ្លងកាត់បរិយាកាសផ្សេងៗ។ នៅចុងថ្ងៃរបស់ព្រះប្រាមហា ពេលទឹកប្រល័យឡើង ហាយគ្រីវលួចវេដ ព្រះហរិក្លាយជា មត្ស្យ ដើម្បីយកវេដត្រឡប់ និងបន្ទាប់មកសម្លាប់អសុរ។ ក្នុងចាក្សុស-មន្វន្តរៈ ស្ត្យវ្រត ព្រះមហាក្សត្រអ្នកបម្រើជួបត្រីតូចមួយដែលលូតលាស់លឿនពីប៉ាន់ ទៅអណ្ដូង បឹង និងសមុទ្រ បង្ហាញអត្តសញ្ញាណទេវភាព ហើយធ្វើឲ្យព្រះរាជាសម្របខ្លួនចុះសម្រប។ មត្ស្យព្យាករណ៍៧ថ្ងៃមុនទឹកជំនន់ បញ្ជាឲ្យឡើងទូកដែលព្រះផ្ញើ ដោយយកគ្រាប់ពូជ ឱសថ សត្វមានជីវិត និងឥសី៧ ហើយចងទូកនឹងស្នែងមត្ស្យដោយវាសុកី។ ពេលទឹកជំនន់មក ព្រះរាជាអធិស្ឋានដល់ព្រះអម្ចាស់ជាគ្រូដើម; មត្ស្យបង្រៀនសាំងខ្យ-យោគៈ (ការប្រាជ្ញាដែលបញ្ចប់ក្នុងភក្តិ) និងប្រាជ្ញាពុរាណិក-សំហិតា ដើម្បីបន្តការស្តារវេដ និងបង្កើតតួនាទីវៃវស្វត-មនុ ក្នុងសាយវង្សមន្វន្តរៈ។

Shlokas

Verse 1

श्रीराजोवाच भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि हरेरद्भ‍ुतकर्मण: । अवतारकथामाद्यां मायामत्स्यविडम्बनम् ॥ १ ॥

ព្រះរាជាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះភគវាន! ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់កថាអវតារដំបូងរបស់ព្រះហរិ គឺអវតារមច្ឆា និងលីឡាដែលពោរពេញដោយម៉ាយា។

Verse 2

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

ដោយគោលបំណងអ្វីបានជាព្រះភគវានទទួលយករូបមច្ឆា ដែលលោកស្អប់ខ្ពើម ពោរពេញដោយតមស និងទុក្ខវេទនា ដូចជាសត្វមានជីវិតដែលជាប់កម៌? ឱ ព្រះអម្ចាស់ សូមពន្យល់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ; ការស្តាប់ចរិតរបស់ឧត្តមស្លោកៈ នាំសុខ និងមង្គលដល់សព្វលោក។

Verse 3

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

ដោយគោលបំណងអ្វីបានជាព្រះភគវានទទួលយករូបមច្ឆា ដែលលោកស្អប់ខ្ពើម ពោរពេញដោយតមស និងទុក្ខវេទនា ដូចជាសត្វមានជីវិតដែលជាប់កម៌? ឱ ព្រះអម្ចាស់ សូមពន្យល់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ; ការស្តាប់ចរិតរបស់ឧត្តមស្លោកៈ នាំសុខ និងមង្គលដល់សព្វលោក។

Verse 4

श्रीसूत उवाच इत्युक्तो विष्णुरातेन भगवान् बादरायणि: । उवाच चरितं विष्णोर्मत्स्यरूपेण यत् कृतम् ॥ ४ ॥

ព្រះសូតបានមានពាក្យថា៖ ពេលវិෂ្ណុរាត (បរិក្សិត) សួរដូច្នេះ ភគវាន បាទរាយណី (សុកទេវ) បានចាប់ផ្តើមពណ៌នាលីឡារបស់ព្រះវិෂ្ណុ ក្នុងរូបអវតារ​មត្ស្យ (ត្រី)។

Verse 5

श्रीशुक उवाच गोविप्रसुरसाधूनां छन्दसामपि चेश्वर: । रक्षामिच्छंस्तनूर्धत्ते धर्मस्यार्थस्य चैव हि ॥ ५ ॥

ព្រះសុកទេវបានមានពាក្យថា៖ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ដើម្បីការពារ​គោ ព្រាហ្មណ៍ ទេវតា សាធុ-ភក្តា ព្រះវេទ ធម្ម និងគោលការណ៍សម្រេចគោលបំណងជីវិត ភគវានទ្រង់ទទួលយកអវតារជារូបរាងផ្សេងៗ។

Verse 6

उच्चावचेषु भूतेषु चरन् वायुरिवेश्वर: । नोच्चावचत्वं भजते निर्गुणत्वाद्धियो गुणै: ॥ ६ ॥

ដូចខ្យល់ដែលឆ្លងកាត់បរិយាកាសនានា ព្រះអម្ចាស់អធិរាជ ទោះបីបង្ហាញខ្លួនពេលខ្លះជាមនុស្ស ពេលខ្លះជាសត្វយោនីទាប ក៏នៅតែឧត្តមលើគុណៈទាំងបី; ព្រោះទ្រង់និរគុណ ទ្រង់មិនត្រូវគុណៈប៉ះពាល់ និងមិនទទួលយកខ្ពស់-ទាបឡើយ។

Verse 7

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लय: । समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादयो नृप ॥ ७ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! នៅចុងកល្បមុន នៅចុងថ្ងៃរបស់ព្រះព្រហ្មា បានកើតមាននៃមិត្តិកប្រល័យ; ពេលនោះលោកទាំងឡាយចាប់ពីភូរៈជាដើម ត្រូវទឹកសមុទ្រលិចលង់គ្របដណ្តប់។

Verse 8

कालेनागतनिद्रस्य धातु: शिशयिषोर्बली । मुखतो नि:सृतान् वेदान् हयग्रीवोऽन्तिकेऽहरत् ॥ ८ ॥

ពេលដល់កាល ធាតា (ព្រះព្រហ្មា) មានអារម្មណ៍ងងុយ និងចង់ដេក; នៅពេលនោះ ព្រះវេទដែលហូរចេញពីមាត់របស់ទ្រង់ ត្រូវបានអសុរាខ្លាំងឈ្មោះ ហយគ្រីវ ដែលនៅជិតៗ លួចយកទៅ។

Verse 9

ज्ञात्वा तद् दानवेन्द्रस्य हयग्रीवस्य चेष्टितम् । दधार शफरीरूपं भगवान् हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥

ព្រះភគវាន ហរិ អេស្វរ ដែលពោរពេញដោយសិរីល្អទាំងអស់ បានជ្រាបអំពីអំពើរបស់មហាអសុរ ហយគ្រីវៈ ហើយទ្រង់បានយករូបមច្ឆា ដើម្បីការពារព្រះវេទ និងសម្លាប់អសុរនោះ។

Verse 10

तत्र राजऋषि: कश्चिन्नाम्ना सत्यव्रतो महान् । नारायणपरोऽतपत् तप: स सलिलाशन: ॥ १० ॥

នៅក្នុងសម័យ ចាក្សុស-មន្វន្តរ មានព្រះរាជឫសីដ៏អស្ចារ្យមួយអង្គឈ្មោះ សត្យវ្រតៈ។ ព្រះអង្គជាភក្តិដែលឧទ្ទិសចិត្តដល់ នារាយណៈ ហើយបានធ្វើតបៈដោយរស់នៅតែដោយទឹកប៉ុណ្ណោះ។

Verse 11

योऽसावस्मिन् महाकल्पे तनय: स विवस्वत: । श्राद्धदेव इति ख्यातो मनुत्वे हरिणार्पित: ॥ ११ ॥

ក្នុងមហាកល្បនេះ សត្យវ្រតៈនោះបន្ទាប់មកបានក្លាយជាព្រះរាជបុត្ររបស់ វិវស្វាន ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះអាទិត្យ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថា «ស្រាទ្ធទេវ»។ ដោយព្រះមហាករុណារបស់ព្រះភគវាន ហរិ ព្រះអង្គបានទទួលតំណែងជា មនុ។

Verse 12

एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणम् । तस्याञ्जल्युदके काचिच्छफर्येकाभ्यपद्यत ॥ १२ ॥

ថ្ងៃមួយ ខណៈព្រះអង្គកំពុងធ្វើជលតർពណៈនៅលើច្រាំងទន្លេ ក្រឹតមាលា មានត្រីតូចមួយបានលេចឡើងក្នុងទឹកដែលស្ថិតនៅក្នុងបាតដៃរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 13

सत्यव्रतोऽञ्जलिगतां सह तोयेन भारत । उत्ससर्ज नदीतोये शफरीं द्रविडेश्वर: ॥ १३ ॥

ឱ ព្រះបរិក្សិត ជាវង្សជាតិភារតៈ! ព្រះសត្យវ្រតៈ ព្រះមហាក្សត្រនៃដ្រាវិឌទេស បានលែងត្រីនោះចូលទៅក្នុងទឹកទន្លេ ព្រមជាមួយទឹកនៅក្នុងបាតដៃរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 14

तमाह सातिकरुणं महाकारुणिकं नृपम् । यादोभ्यो ज्ञातिघातिभ्यो दीनां मां दीनवत्सल । कथं विसृजसे राजन् भीतामस्मिन् सरिज्जले ॥ १४ ॥

ដោយសំឡេងទន់ភ្លន់ ត្រីតូចដ៏ក្រីក្រនោះបាននិយាយទៅកាន់ព្រះបាទសត្យវ្រត ដែលពោរពេញដោយមេត្តាករុណា៖ ឱ ព្រះរាជា អ្នកអាណិតអ្នកក្រីក្រ! ហេតុអ្វីបានជាព្រះองค์បោះខ្ញុំចូលទឹកទន្លេនេះ? នៅទីនេះមានសត្វទឹកផ្សេងៗដែលអាចសម្លាប់ខ្ញុំបាន; ខ្ញុំភ័យខ្លាំងណាស់។

Verse 15

तमात्मनोऽनुग्रहार्थं प्रीत्या मत्स्यवपुर्धरम् । अजानन् रक्षणार्थाय शफर्या: स मनो दधे ॥ १५ ॥

ដើម្បីធ្វើឲ្យចិត្តខ្លួនរីករាយ ព្រះបាទសត្យវ្រត មិនដឹងថាត្រីនោះជាព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជទេ បានសម្រេចដោយក្តីស្រឡាញ់ និងសេចក្តីរីករាយថានឹងការពារវា។

Verse 16

तस्या दीनतरं वाक्यमाश्रुत्य स महीपति: । कलशाप्सु निधायैनां दयालुर्निन्य आश्रमम् ॥ १६ ॥

ព្រះបាទដែលមានមេត្តា ពេលបានឮពាក្យដ៏គួរឲ្យអាណិតរបស់ត្រីនោះ ក៏ដាក់វាទៅក្នុងក្រឡទឹក ហើយនាំទៅកាន់ទីស្នាក់នៅរបស់ព្រះองค์។

Verse 17

सा तु तत्रैकरात्रेण वर्धमाना कमण्डलौ । अलब्ध्वात्मावकाशं वा इदमाह महीपतिम् ॥ १७ ॥

ប៉ុន្តែក្នុងមួយយប់ប៉ុណ្ណោះ ត្រីនោះបានលូតលាស់យ៉ាងខ្លាំង រហូតក្នុងក្រឡទឹកគ្មានកន្លែងឲ្យរាងកាយវាធ្វើចលនាបានស្រួលទៀត។ បន្ទាប់មកវាបាននិយាយទៅកាន់ព្រះបាទដូច្នេះ។

Verse 18

नाहं कमण्डलावस्मिन् कृच्छ्रं वस्तुमिहोत्सहे । कल्पयौक: सुविपुलं यत्राहं निवसे सुखम् ॥ १८ ॥

ឱ ព្រះរាជាអ្នកជាទីស្រឡាញ់ ខ្ញុំមិនចូលចិត្តរស់នៅក្នុងក្រឡទឹកនេះដោយលំបាកទេ។ ដូច្នេះ សូមព្រះองค์រៀបចំអាងទឹកដ៏ធំទូលាយមួយ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំអាចស្នាក់នៅដោយសុខសាន្ត។

Verse 19

स एनां तत आदाय न्यधादौदञ्चनोदके । तत्र क्षिप्ता मुहूर्तेन हस्तत्रयमवर्धत ॥ १९ ॥

បន្ទាប់មក ព្រះរាជាបានយកត្រីនោះចេញពីប៉ាន់ទឹក ហើយបោះចូលអណ្ដូងធំមួយ។ តែភ្លាមៗត្រីនោះក៏លូតលាស់ដល់ប្រវែងបីហត្ថ។

Verse 20

न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाहं शरणं गता ॥ २० ॥

ត្រីនោះបាននិយាយថា «ឱ ព្រះរាជា អាងទឹកនេះមិនសមស្របសម្រាប់ការស្នាក់នៅដោយសុខសាន្តរបស់ខ្ញុំទេ។ សូមប្រទានទីទឹកដែលទូលាយជាងនេះ ដ្បិតខ្ញុំបានមកសុំជ្រកកោនក្រោមព្រះអង្គ»។

Verse 21

तत आदाय सा राज्ञा क्षिप्ता राजन् सरोवरे । तदावृत्यात्मना सोऽयं महामीनोऽन्ववर्धत ॥ २१ ॥

ឱ មហារាជ បរិក្សិត ព្រះរាជាបានយកត្រីនោះចេញពីអណ្ដូង ហើយបោះចូលបឹង។ ប៉ុន្តែត្រីដ៏មហិមានោះបានពង្រីករាងកាយលើសពីទំហំទឹកនោះទៅទៀត។

Verse 22

नैतन्मे स्वस्तये राजन्नुदकं सलिलौकस: । निधेहि रक्षायोगेन ह्रदे मामविदासिनि ॥ २२ ॥

ត្រីនោះបាននិយាយថា «ឱ ព្រះរាជា ខ្ញុំជាសត្វទឹក; ទឹកនេះមិនសមស្របសម្រាប់សុវត្ថិភាពរបស់ខ្ញុំឡើយ។ សូមរកវិធីការពារខ្ញុំ ហើយដាក់ខ្ញុំក្នុងបឹងដែលទឹកមិនដែលថយចុះ»។

Verse 23

इत्युक्त: सोऽनयन्मत्स्यं तत्र तत्राविदासिनि । जलाशयेऽसम्मितं तं समुद्रे प्राक्षिपज्झषम् ॥ २३ ॥

ពេលត្រូវបានស្នើសុំដូច្នេះ ព្រះរាជា សត្យវ្រត បាននាំត្រីនោះទៅកាន់អាងទឹកធំៗជាបន្តបន្ទាប់។ តែពេលវានៅតែមិនគ្រប់គ្រាន់ ទីបំផុតព្រះអង្គបានបោះត្រីដ៏មហិមានោះចូលសមុទ្រ។

Verse 24

क्षिप्यमाणस्तमाहेदमिह मां मकरादय: । अदन्त्यतिबला वीर मां नेहोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ २४ ॥

នៅពេលត្រូវគេបោះចូលសមុទ្រ ត្រីនោះបាននិយាយទៅកាន់ព្រះរាជា សត្យវ្រតៈថា «ឱ វីរបុរស! ក្នុងទឹកនេះមានមகரា និងត្រីឆ្លាមដ៏ខ្លាំងក្លា និងគួរឱ្យភ័យ ដែលនឹងស៊ីខ្ញុំ; ដូច្នេះ សូមកុំបោះខ្ញុំមកទីនេះ»

Verse 25

एवं विमोहितस्तेन वदता वल्गुभारतीम् । तमाह को भवानस्मान् मत्स्यरूपेण मोहयन् ॥ २५ ॥

ក្រោយស្តាប់ពាក្យផ្អែមល្ហែមនោះ ព្រះរាជាបានភាន់ចិត្ត ហើយសួរថា «ព្រះអម្ចាស់ អ្នកជានរណា? ហេតុអ្វីបានជាមកបំបំភាន់យើងដោយរូបជាត្រី?»

Verse 26

नैवंवीर्यो जलचरो द‍ृष्टोऽस्माभि: श्रुतोऽपि वा । यो भवान् योजनशतमह्नाभिव्यानशे सर: ॥ २६ ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់! ក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ព្រះองค์បានពង្រីកព្រះកាយដល់រាប់រយយោជន៍ គ្របដណ្តប់ទឹកនៃទន្លេ និងសមុទ្រ។ មុននេះយើងមិនដែលឃើញ ឬស្តាប់អំពីសត្វទឹកដ៏មានអานุភាពបែបនេះឡើយ។

Verse 27

नूनं त्वं भगवान् साक्षाद्धरिर्नारायणोऽव्यय: । अनुग्रहाय भूतानां धत्से रूपं जलौकसाम् ॥ २७ ॥

ប្រាកដណាស់ ព្រះองค์គឺជាព្រះភគវានដោយផ្ទាល់ គឺព្រះហរិ នារាយណៈដ៏មិនអស់។ ដើម្បីប្រទានព្រះមេត្តាចំពោះសត្វលោក ព្រះองค์បានទទួលរូបជាសត្វទឹក។

Verse 28

नमस्ते पुरुषश्रेष्ठ स्थित्युत्पत्त्यप्ययेश्वर । भक्तानां न: प्रपन्नानां मुख्यो ह्यात्मगतिर्विभो ॥ २८ ॥

សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះองค์ ឱ ព្រះបុរសដ៏ប្រសើរបំផុត ព្រះអម្ចាស់នៃការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយបាត់។ ឱ ព្រះវិษ្ណុដ៏អស្ចារ្យ ព្រះองค์ជាមេដឹកនាំ និងជាគោលដៅខ្ពស់បំផុតសម្រាប់យើងខ្ញុំ អ្នកភក្តិដែលស្រឡាញ់ និងសម្របខ្លួន។

Verse 29

सर्वे लीलावतारास्ते भूतानां भूतिहेतव: । ज्ञातुमिच्छाम्यदो रूपं यदर्थं भवता धृतम् ॥ २९ ॥

ឱ​ព្រះអម្ចាស់! អវតារ​លីឡា​ទាំងអស់​របស់​ព្រះអង្គ ប្រាកដ​ជា​បង្ហាញ​ឡើង​សម្រាប់​សេចក្តី​សុខសាន្ត​របស់​សត្វមានជីវិត​ទាំងឡាយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​ចង់​ដឹង​ថា ព្រះអង្គ​ទទួល​រូប​ជា​ត្រី​នេះ​ដើម្បី​គោលបំណង​អ្វី។

Verse 30

न तेऽरविन्दाक्ष पदोपसर्पणं मृषा भवेत् सर्वसुहृत्प्रियात्मन: । यथेतरेषां पृथगात्मनां सता- मदीद‍ृशो यद् वपुरद्भ‍ुतं हि न: ॥ ३० ॥

ឱ​ព្រះអម្ចាស់​មាន​ព្រះនេត្រ​ដូច​ផ្កាឈូក! ព្រះអង្គ​ជា​មិត្ត​កំពូល និង​ព្រះអាត្មា​ខាងក្នុង​ដ៏ជាទីស្រឡាញ់​របស់​សត្វទាំងអស់; ការចូល​ជ្រក​ក្រោម​ព្រះបាទ​ផ្កាឈូក​របស់​ព្រះអង្គ មិនដែល​ឥតប្រយោជន៍​ឡើយ។ ការបូជា​ទេវតា​របស់​អ្នក​ដែល​ជាប់​ក្នុង​គំនិត​ខ្លួន​ជា​កាយ គឺ​ឥតផល; ដូច្នេះ​ព្រះអង្គ​បាន​បង្ហាញ​រូប​ត្រី​ដ៏អស្ចារ្យ​នេះ។

Verse 31

श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं जगत्पति: सत्यव्रतं मत्स्यवपुर्युगक्षये । विहर्तुकाम: प्रलयार्णवेऽब्रवी- च्चिकीर्षुरेकान्तजनप्रिय: प्रियम् ॥ ३१ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បាននិយាយថា៖ ពេលព្រះរាជា សត្យវ្រត ប្រាប់ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល ដែលនៅចុងយុគបានទទួលរូបជាត្រី ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ភក្តិជនដ៏ស្មោះ និងដើម្បីលេងលីឡានៅសមុទ្រប្រាល័យ បានឆ្លើយដោយពាក្យពេញដោយមេត្តា។

Verse 32

श्रीभगवानुवाच सप्तमे ह्यद्यतनादूर्ध्वमहन्येतदरिंदम । निमङ्‌क्ष्यत्यप्ययाम्भोधौ त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् ॥ ३२ ॥

ព្រះភគវានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ​ព្រះរាជា​អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! នៅថ្ងៃទីប្រាំពីរ​ចាប់ពីថ្ងៃនេះ ពិភពទាំងបី—ភូះ ភុវះ និងស្វះ—នឹងលិចលង់ និងលាយចូលក្នុងទឹកប្រាល័យ។

Verse 33

त्रिलोक्यां लीयमानायां संवर्ताम्भसि वै तदा । उपस्थास्यति नौ: काचिद् विशाला त्वां मयेरिता ॥ ३३ ॥

នៅពេល​ពិភពទាំងបី​កំពុង​លាយចូល​ក្នុង​ទឹកប្រាល័យ នោះ​នាវា​ធំ​មួយ​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ផ្ញើ នឹង​បង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​មុខ​អ្នក។

Verse 34

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

បន្ទាប់មក ឱ ព្រះរាជា សូមប្រមូលឱសថគ្រប់ប្រភេទ និងគ្រាប់ពូជនានា ហើយដាក់ឡើងលើនាវាធំលំនោះ។ ដោយមានសប្តឫសីជាគូដំណើរ និងមានសត្វមានជីវិតទាំងអស់ព័ទ្ធជុំវិញ សូមឡើងនាវាដោយមិនសោកសៅ ហើយនឹងធ្វើដំណើរយ៉ាងស្រួលលើសមុទ្រប្រាល័យដ៏ងងឹត ដោយមានតែពន្លឺតេជស៍របស់ឫសីធំៗជាអំពូល។

Verse 35

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

ពេលឡើងលើនាវាធំនោះ ជាមួយសប្តឫសី និងមានសត្វមានជីវិតទាំងអស់រួមដំណើរ អ្នកនឹងធ្វើដំណើរដោយមិនភ័យ។ សូម្បីក្នុងភាពងងឹតខ្លាំងនៃសមុទ្រប្រាល័យតែមួយ ផ្លូវរបស់អ្នកនឹងភ្លឺដោយតេជស៍របស់មហាឫសីតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 36

दोधूयमानां तां नावं समीरेण बलीयसा । उपस्थितस्य मे श‍ृङ्गे निबध्नीहि महाहिना ॥ ३६ ॥

បន្ទាប់មក ពេលនាវាត្រូវខ្យល់ខ្លាំងបោកបក់ឲ្យរញ្ជួយ សូមចងនាវានោះទៅនឹងស្នែងរបស់យើងដែលនៅជិតអ្នក ដោយប្រើព្រះនាគធំ វាសុកី; ព្រោះយើងនឹងស្ថិតនៅក្បែរអ្នក។

Verse 37

अहं त्वामृषिभि: सार्धं सहनावमुदन्वति । विकर्षन् विचरिष्यामि यावद् ब्राह्मी निशा प्रभो ॥ ३७ ॥

ឱ ព្រះរាជា យើងនឹងអូសនាវានោះក្នុងទឹក ដោយមានអ្នក និងឫសីទាំងឡាយនៅក្នុងនាវា រហូតដល់រាត្រីរបស់ព្រះព្រហ្មា—កាលប្រាល័យ—បានបញ្ចប់។

Verse 38

मदीयं महिमानं च परं ब्रह्मेति शब्दितम् । वेत्स्यस्यनुगृहीतं मे सम्प्रश्नैर्विवृतं हृदि ॥ ३८ ॥

ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់យើង អ្នកនឹងដឹងអំពីមហិមារបស់យើង ដែលគេហៅថា ‘បរមព្រហ្ម’។ ដោយសារសំណួររបស់អ្នក អ្វីៗទាំងអស់នឹងត្រូវបើកបង្ហាញ និងភ្លឺច្បាស់នៅក្នុងបេះដូងរបស់អ្នក; ដូច្នេះអ្នកនឹងស្គាល់យើងទាំងស្រុង។

Verse 39

इत्थमादिश्य राजानं हरिरन्तरधीयत । सोऽन्ववैक्षत तं कालं यं हृषीकेश आदिशत् ॥ ३९ ॥

បន្ទាប់ពីព្រះហរិបានប្រទានព្រះបន្ទូលណែនាំដល់ព្រះរាជា ដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គបានអន្តរធានភ្លាមៗ។ បន្ទាប់មក ព្រះរាជាសត្យវ្រត បានរង់ចាំពេលវេលាដែលព្រះហ្រឹសីកេសបានបញ្ជា។

Verse 40

आस्तीर्य दर्भान् प्राक्कूलान् राजर्षि: प्रागुदङ्‌मुख: । निषसाद हरे: पादौ चिन्तयन् मत्स्यरूपिण: ॥ ४० ॥

ក្រោយពេលព្រះអង្គបានប铺ស្មៅកុសៈដោយឲ្យចុងស្មៅបែរទៅទិសកើត ព្រះរាជឥសីបានបែរមុខទៅទិសឦសាន ហើយអង្គុយលើស្មៅនោះ។ ព្រះអង្គបានសមាធិលើព្រះបាទរបស់ព្រះហរិ (វិṣṇុ) ដែលបានយករូបមច្ឆា។

Verse 41

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्लावयन् महीम् । वर्धमानो महामेघैर्वर्षद्भ‍ि: समद‍ृश्यत ॥ ४१ ॥

បន្ទាប់មក សមុទ្របានកើនឡើងលើសកម្រិត ហើយលិចលង់ផែនដីពីគ្រប់ទិស។ ដោយសារមេឃធំៗដែលបង្ហូរភ្លៀងមិនឈប់ សមុទ្រមើលទៅកាន់តែពង្រីកឡើងៗ។

Verse 42

ध्यायन् भगवदादेशं दद‍ृशे नावमागताम् । तामारुरोह विप्रेन्द्रैरादायौषधिवीरुध: ॥ ४२ ॥

ខណៈដែលសត្យវ្រតកំពុងរំលឹកដល់ព្រះបញ្ជារបស់ព្រះភគវាន ព្រះអង្គបានឃើញទូកមួយកំពុងចូលមកជិត។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានប្រមូលរុក្ខជាតិឱសថ និងវល្លិ ហើយឡើងទូកជាមួយព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តម។

Verse 43

तमूचुर्मुनय: प्रीता राजन् ध्यायस्व केशवम् । स वै न: सङ्कटादस्मादविता शं विधास्यति ॥ ४३ ॥

មុនីទាំងឡាយដែលពេញចិត្តបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះរាជា សូមធ្វើសមាធិលើព្រះកេសវៈ។ ព្រះអង្គនឹងសង្គ្រោះយើងពីគ្រោះថ្នាក់នេះ ហើយប្រទានសេចក្តីមង្គលដល់យើង»។

Verse 44

सोऽनुध्यातस्ततो राज्ञा प्रादुरासीन्महार्णवे । एकश‍ृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजन: ॥ ४४ ॥

បន្ទាប់មក ព្រះរាជា​បានសមាធិគិតដល់ព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឋានជានិច្ច នៅក្នុងមហាសមុទ្រព្រាល័យ មានត្រីមាសមាសដ៏មហិមា​មួយ​បង្ហាញខ្លួន។ វាមានស្នែងមួយ និងវែងដល់និយុត-យោជន។

Verse 45

निबध्य नावं तच्छृङ्गे यथोक्तो हरिणा पुरा । वरत्रेणाहिना तुष्टस्तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ ४५ ॥

ដោយអនុវត្តតាមព្រះបន្ទូលដែលព្រះហរិបានប្រាប់ពីមុន ព្រះរាជា​បានចងទូកទៅនឹងស្នែងត្រីនោះ ដោយយកពស់វាសុកីធ្វើជាខ្សែ។ ដោយចិត្តពេញចិត្ត ព្រះองค์ចាប់ផ្តើមសរសើរព្រះមធុសូទន។

Verse 46

श्रीराजोवाच अनाद्यविद्योपहतात्मसंविद- स्तन्मूलसंसारपरिश्रमातुरा: । यद‍ृच्छयोपसृता यमाप्नुयु- र्विमुक्तिदो न: परमो गुरुर्भवान् ॥ ४६ ॥

ព្រះរាជា​មានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកដែលត្រូវអវិទ្យាដែលគ្មានដើមកំណើតបាំងបិទចំណេះដឹងខ្លួន និងដោយឫសគល់នៃអវិទ្យានោះបាននឿយហត់ក្នុងសង្សារទុក្ខទ្រាំ—ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអម្ចាស់ ពួកគេបានឱកាសជួបអ្នកប भक्त ដែលប្រទានវិមុត្តិដូចជាលោក។ លោកជាគ្រូបរមរបស់យើង។

Verse 47

जनोऽबुधोऽयं निजकर्मबन्धन: सुखेच्छया कर्म समीहतेऽसुखम् । यत्सेवया तां विधुनोत्यसन्मतिं ग्रन्थिं स भिन्द्याद् धृदयं स नो गुरु: ॥ ४७ ॥

សត្វលោកល្ងង់នេះ ត្រូវចងខ្លួនដោយចំណងកម្មរបស់ខ្លួន ដោយប្រាថ្នាសុខក៏ប្រឹងធ្វើកម្ម ប៉ុន្តែចុងក្រោយបានតែទុក្ខ។ តែដោយបម្រើព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឋាន ក្តីប្រាថ្នាសុខក្លែងក្លាយនោះត្រូវបានលាងចោល។ សូមគ្រូរបស់យើងកាត់បំបែកក្បាលកង្វល់នោះពីជ្រៅបេះដូង។

Verse 48

यत्सेवयाग्नेरिव रुद्ररोदनं पुमान् विजह्यान्मलमात्मनस्तम: । भजेत वर्णं निजमेष सोऽव्ययो भूयात् स ईश: परमो गुरोर्गुरु: ॥ ४८ ॥

អ្នកដែលចង់រួចផុតពីការចងក្រងវត្ថុ គួរចូលទៅក្នុងសេវាបម្រើព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឋាន ហើយបោះបង់មលិនភាពនៃអវិទ្យា—ទាំងកម្មល្អនិងកម្មអាក្រក់—ចោល។ ដូចមាសឬប្រាក់ត្រូវបានសម្អាតដោយភ្លើងហើយស្អាតវិញដូចដើម អ្នកនោះក៏បានស្ដារអត្តសញ្ញាណដើមវិញ។ សូមព្រះអម្ចាស់ដ៏មិនអស់សព្វនោះក្លាយជាគ្រូរបស់យើង ព្រោះព្រះองค์ជាគ្រូដើមលើសគ្រូទាំងអស់។

Verse 49

न यत्प्रसादायुतभागलेश- मन्ये च देवा गुरवो जना: स्वयम् । कर्तुं समेता: प्रभवन्ति पुंस- स्तमीश्वरं त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ४९ ॥

ទោះជាទេវតា គ្រូដែលគេហៅថាគ្រូ និងមនុស្សដទៃទៀត—ម្នាក់ឯងឬរួមគ្នា—ក៏មិនអាចផ្តល់មេត្តាករុណាដែលស្មើសូម្បីតែ១ក្នុង១០,០០០នៃព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គបានឡើយ។ ដូច្នេះខ្ញុំសូមជ្រកកោនក្រោមព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ។

Verse 50

अचक्षुरन्धस्य यथाग्रणी: कृत- स्तथा जनस्याविदुषोऽबुधो गुरु: । त्वमर्कद‍ृक् सर्वद‍ृशां समीक्षणो वृतो गुरुर्न: स्वगतिं बुभुत्सताम् ॥ ५० ॥

ដូចមនុស្សខ្វាក់ដែលយកមនុស្សខ្វាក់ម្នាក់ទៀតជាមេដឹកនាំ មនុស្សដែលមិនដឹងគោលដៅជីវិតក៏យកមនុស្សល្ងង់ជាគ្រូដែរ។ ប៉ុន្តែយើងប្រាថ្នាការយល់ដឹងខ្លួនឯង ដូច្នេះយើងទទួលព្រះអង្គ—ភគវានអ្នកឃើញគ្រប់ទិស និងសព្វជ្ញដូចព្រះអាទិត្យ—ជាគ្រូវិញ្ញាណរបស់យើង។

Verse 51

जनो जनस्यादिशतेऽसतीं गतिं यया प्रपद्येत दुरत्ययं तम: । त्वं त्वव्ययं ज्ञानममोघमञ्जसा प्रपद्यते येन जनो निजं पदम् ॥ ५१ ॥

គ្រូក្លែងក្លាយដែលជាប់វត្ថុ បង្រៀនសិស្សអំពីការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច និងការសប្បាយតាមអារម្មណ៍ ដោយហេតុនេះសិស្សល្ងង់នៅតែជាប់ក្នុងភាពងងឹតនៃអវិជ្ជាដែលលំបាកឆ្លងកាត់។ ប៉ុន្តែព្រះអង្គប្រទានចំណេះដឹងអចិន្ត្រៃយ៍ និងមិនខកខាន; ដោយចំណេះដឹងនោះ អ្នកមានប្រាជ្ញារហ័សតាំងនៅក្នុងស្ថានភាពដើមរបស់ខ្លួន។

Verse 52

त्वं सर्वलोकस्य सुहृत् प्रियेश्वरो ह्यात्मा गुरुर्ज्ञानमभीष्टसिद्धि: । तथापि लोको न भवन्तमन्धधी- र्जानाति सन्तं हृदि बद्धकाम: ॥ ५२ ॥

ឱព្រះអម្ចាស់ ព្រះអង្គជាមិត្តសុចរិតដ៏ល្អបំផុតរបស់សត្វលោកទាំងអស់ ជាទីស្រឡាញ់បំផុត ជាអធិបតី ជាព្រះអាត្មាខាងក្នុង ជាគ្រូអធិគម ជាចំណេះដឹងខ្ពស់បំផុត និងជាអ្នកបំពេញបំណងទាំងឡាយ។ ទោះយ៉ាងណា មនុស្សល្ងង់ដែលត្រូវចងដោយកាមតណ្ហានៅក្នុងចិត្ត មិនអាចយល់ដឹងព្រះអង្គដែលស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងបានឡើយ។

Verse 53

त्वं त्वामहं देववरं वरेण्यं प्रपद्य ईशं प्रतिबोधनाय । छिन्ध्यर्थदीपैर्भगवन् वचोभि- र्ग्रन्थीन् हृदय्यान् विवृणु स्वमोक: ॥ ५३ ॥

ឱភគវាន ព្រះដ៏ប្រសើរដែលទេវតាទាំងឡាយគោរពបូជា ជាព្រះអម្ចាស់គ្រប់គ្រងសព្វវត្ថុ ដើម្បីការត្រាស់ដឹងខ្លួនឯង ខ្ញុំសូមសម្របខ្លួនជ្រកកោនក្រោមព្រះអង្គ។ ដោយព្រះវចនៈដែលជាពន្លឺបង្ហាញគោលបំណងជីវិត សូមកាត់បំបែកកង្វះចងនៅជ្រៅបេះដូងខ្ញុំ ហើយបង្ហាញគោលដៅនៃជីវិតខ្ញុំ។

Verse 54

श्रीशुक उवाच इत्युक्तवन्तं नृपतिं भगवानादिपूरुष: । मत्स्यरूपी महाम्भोधौ विहरंस्तत्त्वमब्रवीत् ॥ ५४ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា ពេលព្រះរាជាសត្យវ្រតបានអធិស្ឋានដល់ព្រះអាទិបុរសភគវានដែលអវតារជារូបត្រីមត្ស្យៈ នោះព្រះអង្គដែលលេងល្បែងក្នុងទឹកព្រាល័យបានបកស្រាយសច្ចធម៌ដ៏អតិឧត្តមដល់គាត់។

Verse 55

पुराणसंहितां दिव्यां साङ्ख्ययोगक्रियावतीम् । सत्यव्रतस्य राजर्षेरात्मगुह्यमशेषत: ॥ ५५ ॥

ព្រះភគវានបានពន្យល់ដល់ព្រះរាជឥសីសត្យវ្រតយ៉ាងពេញលេញអំពីសំហិតាពុរាណដ៏ទេវី និងសាំងខ្យៈយោគៈជាមួយនឹងវិធីអនុវត្ត ព្រមទាំងអាថ៌កំបាំងនៃអាត្មា ហើយក្នុងអក្សរសាស្ត្រទាំងនោះ ព្រះអង្គបានបង្ហាញព្រះអង្គឯង។

Verse 56

अश्रौषीद‍ृषिभि: साकमात्मतत्त्वमसंशयम् । नाव्यासीनो भगवता प्रोक्तं ब्रह्म सनातनम् ॥ ५६ ॥

ពេលអង្គុយលើទូក ព្រះរាជាសត្យវ្រតជាមួយមហាឥសីទាំងឡាយបានស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់ភគវានអំពីអាត្មតត្ត្វ និងព្រះព្រហ្មៈសនាតនពីអក្សរសាស្ត្រវេទ; ដូច្នេះពួកគេគ្មានសង្ស័យអំពីសច្ចធម៌ដាច់ខាតទៀតឡើយ។

Verse 57

अतीतप्रलयापाय उत्थिताय स वेधसे । हत्वासुरं हयग्रीवं वेदान् प्रत्याहरद्धरि: ॥ ५७ ॥

នៅចុងបញ្ចប់នៃព្រាល័យមុន ពេលព្រះព្រហ្មា (វេធស) ភ្ញាក់ឡើង ព្រះហរិបានសម្លាប់អសុរ​ឈ្មោះហយគ្រីវ ហើយយកវេទទាំងឡាយត្រឡប់ជូនព្រះព្រហ្មាវិញ។

Verse 58

स तु सत्यव्रतो राजा ज्ञानविज्ञानसंयुत: । विष्णो: प्रसादात् कल्पेऽस्मिन्नासीद् वैवस्वतो मनु: ॥ ५८ ॥

ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះវិษ្ណុ ព្រះរាជាសត្យវ្រតបានបំពេញដោយចំណេះដឹង និងការយល់ដឹងវិញ្ញាណ; ក្នុងកល្បនេះ ព្រះអង្គបានកើតជាវైవស្វតមនុ ព្រះបុត្រនៃទេវតាព្រះអាទិត្យ។

Verse 59

सत्यव्रतस्य राजर्षेर्मायामत्स्यस्य शार्ङ्गिण: । संवादं महदाख्यानं श्रुत्वा मुच्येत किल्बिषात् ॥ ५९ ॥

រឿងរ៉ាវដ៏អស្ចារ្យអំពីព្រះរាជឥសី សត្យវ្រត និងអវតារមត្ស្យរបស់ព្រះហរិ វិស្ណុ អ្នកកាន់ធ្នូ សារង្គ គឺជាមហាកថាអធិទេវ។ អ្នកណាស្តាប់ដោយភក្តិយោគ នឹងរួចផុតពីផលបាប។

Verse 60

अवतारं हरेर्योऽयं कीर्तयेदन्वहं नर: । सङ्कल्पास्तस्य सिध्यन्ति स याति परमां गतिम् ॥ ६० ॥

អ្នកណាដែលរៀងរាល់ថ្ងៃសូត្រកិត្តិយសអំពីអវតារមត្ស្យរបស់ព្រះហរិ និងប្រវត្តិសត្យវ្រត នោះសេចក្តីប៉ងប្រាថ្នាទាំងអស់របស់គាត់នឹងសម្រេច ហើយគាត់នឹងទៅដល់គតិដ៏ឧត្តម។

Verse 61

प्रलयपयसि धातु: सुप्तशक्तेर्मुखेभ्य: श्रुतिगणमपनीतं प्रत्युपादत्त हत्वा । दितिजमकथयद् यो ब्रह्म सत्यव्रतानां तमहमखिलहेतुं जिह्ममीनं नतोऽस्मि ॥ ६१ ॥ स वै मन: कृष्णपदारविन्दयो- र्वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने । करौ हरेर्मन्दिरमार्जनादिषु श्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये ॥

ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះបរមបុរស ដែលបានធ្វើពុតជាត្រីយក្សមានរាងកោង; ព្រះអង្គបានសម្លាប់អសុរ ហើយយកសមុទ្រស្រុតិ-វេដដែលត្រូវលួចពីមាត់ព្រះព្រហ្មនៅពេលព្រះព្រហ្មដេកក្នុងទឹកប្រល័យមកវិញ; ហើយបានបកស្រាយសារសំខាន់នៃវេដដល់សត្យវ្រត និងព្រះឥសីដ៏វិសុទ្ធ។

Frequently Asked Questions

To protect the Vedas and uphold dharma during the naimittika pralaya at the end of Brahmā’s day, when Hayagrīva stole Vedic knowledge. The chapter also shows Matsya’s compassion toward His devotee Satyavrata—guiding him through the deluge and transmitting liberating knowledge—demonstrating that avatāras manifest for śāstra-rakṣā and bhakta-rakṣā, not due to karma.

Śukadeva explains that the Lord is like air moving through different atmospheres: He may appear as human or animal, yet He remains beyond the guṇas and unaffected by material designation. His forms are sac-cid-ānanda manifestations chosen for līlā and protection, whereas conditioned beings accept forms under karma.

Satyavrata is described as a great devotee performing austerities (subsisting on water) in the Cākṣuṣa-manvantara. By the Lord’s mercy and instruction during the deluge narrative, he becomes illuminated with Vedic knowledge and later appears as Śrāddhadeva, son of Vivasvān, attaining the post of Vaivasvata Manu.

On the narrative level, the boat preserves sages, beings, and the seeds of future life through the inundation, while Vāsuki binds the boat to Matsya’s horn so the Lord personally pilots them through devastation. On the theological level, it illustrates dependence (śaraṇāgati): survival and continuity of dharma occur by being tethered to Bhagavān, with Vedic sages as the guiding illumination.

The Lord taught spiritual science described as sāṅkhya-yoga—discernment of spirit and matter—presented in a way that culminates in bhakti-yoga, along with instructions from Purāṇas and saṁhitās. The result is niścaya (firm conviction) in the Absolute Truth and realization of the Lord as paraṁ brahma.