Sutra 28
Devanagari script
राज्यकारणाद्द् हि पिता पुत्रान्पुत्राश्च पितरमभिद्रुह्यन्ति किमङ्ग पुनरमात्यप्रकृतिर्ह्येकप्रग्रहो राज्यस्य ॥ कZ_०५.६.२८ ॥
Transliteration
rājyakāraṇād dhi pitā putrān putrāś ca pitaram abhidruhyanti kimaṅga punar amātya-prakṛtir hy eka-pragraho rājyasya
Translation
ព្រោះដោយសាររាជ្យ ឪពុកក្បត់កូន ហើយកូនក្បត់ឪពុក—តើមិនច្រើនជាងនេះទៀតទេ សម្រាប់ក្រុមអាមាត្យ ដែលជាចំណុចចាប់តែមួយដ៏សម្រេច ដែលរាជ្យត្រូវបានកាន់កាប់ និងដឹកនាំ?
Word by Word
राज्यकारणात्from/for the cause of kingship (i.e., for the sake of the state/sovereignty)
राज्यकारणात्:
TypeNoun
Rootकारण
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (अपादान); ‘राज्यस्य कारणम्’ इति समासः
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/खलु-अर्थे)
पिताthe father
पिता:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया
पुत्राःsons
पुत्राः:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
पितरम्the father
पितरम्:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
अभिद्रुह्यन्तिbetray, act treacherously against
अभिद्रुह्यन्ति:
TypeVerb
Rootद्रुह्
Formलट्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्गः ‘अभि-’; धातोः अर्थः ‘द्रोहं करोति’
किम्what? (how much more?)
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया; प्रश्नार्थक
अङ्गthen, indeed (emphatic)
अङ्ग:
TypeParticle
Rootअङ्ग
Formनिपात; विशेषेण ‘किमङ्ग पुनः’ इति वाक्यप्रयोगे बलवत्तर-न्यायार्थक
पुनःagain; moreover; rather
पुनः:
TypeAdverb
Rootपुनः
Formअव्यय; पुनरुक्ति/अधिक्ये
अमात्यप्रकृतिःthe ministerial element (the ministers/official establishment)
अमात्यप्रकृतिः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘अमात्यस्य प्रकृतिः’ (अमात्य-प्रकृति)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/खलु-अर्थे)
एकप्रग्राहःa single controlling hold/handle (a single point of control)
एकप्रग्राहः:
TypeNoun
Rootप्रग्राह
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘एकः प्रग्राहः’ (एक-प्रग्राह)
राज्यस्यof the kingdom/state
राज्यस्य:
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (सम्बन्ध)
Entities Mentioned
F
fatherS
sonsM
ministerial prakṛti (amātya)S
state/kingdomFAQs
Kinship does not prevent power struggles; therefore governance must be designed for ambition, not ideal loyalty.
Because control over ministers/administration provides the most direct operational control over state machinery.