Sutra 25

Devanagari script

प्रम्रियमाणे वा राजन्यमात्यः कुल्यकुमारमुख्यान्परस्परं मुख्येषु वा विक्रमयेत् ॥ कZ_०५.६.२५ ॥

Transliteration

pramriyamāṇe vā rājanyamātyaḥ kulyakumāra-mukhyān parasparaṃ mukhyeṣu vā vikramayet

Translation

នៅពេលព្រះមហាក្សត្រកំពុងស្លាប់ អាមាត្យជនជាតិរាជវង្សគួរឲ្យបង្កឲ្យព្រះអង្គម្ចាស់សាខាសំខាន់ៗ និងអភិជនដឹកនាំ ប្រឆាំងគ្នាទៅវិញទៅមក ឬឲ្យពួកគេប្រកួតប្រជែងជាមួយមនុស្សដឹកនាំផ្សេងៗ ដើម្បីមិនឲ្យនរណាម្នាក់អាចរួមបញ្ចូលការអះអាងតែមួយបាន។

Word by Word

• प्रम्रियमाणे: when (he) is dying / in the event of impending death
• Type: Verb (participial)
• Root: मृ
• Form: प्र-√मृ (म्रियते) ; वर्तमानकाले कर्मणि शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (प्रम्रियमाण) ; सप्तमी एकवचनम् (सप्तमी-सम्बन्धे/सप्तमी-absolute) ; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रयोगः सन्दर्भानुसारः

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्ययम्

• राजन्य: a royal (kṣatriya) person
• Type: Noun/Adjective
• Root: राजन्य
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (सन्दर्भे विशेषणरूपेण)

• अमात्यः: the minister
• Type: Noun
• Root: अमात्य
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्तृपदम्

• कुल्य: of good family / clan-related (nobly born)
• Type: Noun/Adjective
• Root: कुल्य
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; (कुमारमुख्यान् इत्यस्य विशेषणम्)

• कुमार: princes / young nobles
• Type: Noun
• Root: कुमार
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; (मुख्यान् इत्यस्य विशेष्यः)

• मुख्यान्: the leading/chief ones
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मुख्य
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; कर्मपदम्

• परस्परम्: against one another / mutually
• Type: Adverb
• Root: परस्पर
• Form: अव्ययीभावप्रयोगः; क्रियाविशेषणम्

• मुख्येषु: among the chief persons
• Type: Noun/Adjective
• Root: मुख्य
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी बहुवचनम्; अधिकरणम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्ययम्

• विक्रमयेत्: should set (them) against each other / should instigate
• Type: Verb
• Root: क्रम्
• Form: वि-√क्रम् (क्रमते/क्रमति) ; णिच् (प्रेरणार्थक) → विक्रमयति; विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्

Entities Mentioned

• king
• royal minister (rājanyamātya)
• collateral princes (kulyakumāra)
• chief nobles/leaders (mukhyāḥ)

More Details

FAQs

What administrative tactic is advised during a king’s final illness?

Prevent any single claimant from consolidating power by actively balancing and pitting rival elite factions against each other.

Who is tasked with executing this tactic?

A rājanyamātya—an influential minister tied to the royal establishment.