व्याधितो नवो वा राजेति व्याधितो राजा राज्योपघातममात्यमूलं प्राणाबाधं वा राज्यमूलमवाप्नोति नवस्तु राजा स्वधर्मानुग्रहपरिहारदानमानकर्मभिः प्रकृतिरञ्जनोपकारैश्चरति इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.२.१३ ॥
vyādhito navo vā rājeti vyādhito rājā rājyopaghātam amātyamūlaṃ prāṇābādhaṃ vā rājyamūlam avāpnoti navaḥ tu rājā svadharmānugraha-parihāra-dāna-māna-karmabhiḥ prakṛtirañjanopakāraiś carati ity ācāryāḥ
«ស្តេចឈឺ ឬស្តេចថ្មី» ដូចដែលគ្រូបង្រៀនបាននិយាយ។ ស្តេចឈឺ នាំឲ្យរដ្ឋរងការខូចខាត—មួយផ្នែកកើតពីមន្ត្រី—ឬក៏ជួបគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ដែលប៉ះពាល់ដល់ឫសគល់នៃអធិបតេយ្យភាព។ តែស្តេចថ្មីវិញ ដំណើរការដោយវិធានការដែលឈ្នះចិត្តធាតុរដ្ឋ៖ ប្រព្រឹត្តតាមធម៌របស់ខ្លួន ផ្តល់អនុគ្រោះ បន្ធូរបន្ទុក ផ្តល់អំណោយ និងប្រទានកិត្តិយស។
State injury driven by ministerial maneuvering and direct threats to the king’s life—both undermining the foundations of rule.
Dharma-aligned conduct plus practical conciliation: favors, relief/remissions, gifts, and honors to win over the prakṛtis.