Sutra 44
Devanagari script
बुद्धिमान्नाहार्यबुद्धिर्दुर्बुद्धिरिति पुत्रविशेषाः ॥ कZ_०१.१७.४४ ॥
Transliteration
buddhimānnāhāryabuddhirdurbuddhiriti putraviśeṣāḥ
Translation
ភាពខុសគ្នារវាងព្រះរាជបុត្រមានដូចនេះ៖ អ្នកមានប្រាជ្ញា; អ្នកដែលប្រាជ្ញាមិនអាចត្រូវនាំឲ្យវង្វេង (មិនអាចត្រូវបញ្ចូល/បោកបញ្ឆោតឲ្យបែរផ្លូវ); និងអ្នកល្ងង់។
Word by Word
बुद्धिमान्intelligent, wise
बुद्धिमान्:
TypeNoun (adjectival)
Rootबुद्धि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; गुणवाचक-विशेषण (मतुप् प्रत्ययान्त: बुद्धि+मतुप् → बुद्धिमान्)
नnot
न:
TypeParticle (negation)
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
आहार्यबुद्धिःone whose intelligence is acquired (learned from others/education)
आहार्यबुद्धिः:
TypeNoun (compound)
Rootआ-हृ (√हृ) / बुद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; आहार्या (आ+√हृ, ल्युट्/ण्यत्-प्रत्ययार्थ ‘आनीय/उपार्ज्य/ग्रहणीय’) + बुद्धिः; ‘आहार्या बुद्धिः’ इति समासः
दुर्बुद्धिःone of bad intelligence; foolish person
दुर्बुद्धिः:
TypeNoun (compound)
Rootबुद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; दुर्-उपसर्गपूर्वकः समासः (दुष्टा/हीना बुद्धिः)
इतिthus; as follows
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक/निदर्शनार्थक अव्यय; पूर्वोक्त-शब्दानां उद्धरण-समाप्तिसूचक
पुत्रविशेषाःthe categories/types of sons
पुत्रविशेषाः:
TypeNoun (compound)
Rootपुत्र / विशेष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘पुत्राणां विशेषाः’ = पुत्रविशेषाः
Entities Mentioned
S
sons/princesFAQs
A decision-maker who is hard to influence through flattery, bribery, or planted counsel—critical for preventing capture by courtiers or foreign agents.