Sutra 3
Devanagari script
तमर्थमानाभ्यां प्रोत्साह्य मन्त्री ब्रूयात् राजानं मां च प्रमाणं कृत्वा यस्य यदकुशलं पश्यसि तत्तदानीमेव प्रत्यादिश इति ॥ कZ_०१.११.०३ ॥
Transliteration
tam arthamānābhyāṃ protsāhya mantrī brūyāt rājānaṃ māṃ ca pramāṇaṃ kṛtvā yasya yad akuśalaṃ paśyasi tat tadānīm eva pratyādiśa iti
Translation
ដោយលើកទឹកចិត្តគាត់ដោយរង្វាន់ និងការទទួលស្គាល់ មន្ត្រីគួរប្រាប់ថា៖ «យកព្រះមហាក្សត្រ និងខ្ញុំជាអំណាចយោង អំពើខុសឆ្គងណាដែលអ្នកឃើញនៅលើនរណាម្នាក់ ចូររាយការណ៍/បង្ហាញទោសភ្លាមៗ»។
Word by Word
तम्him (that king)
तम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; एकवचन; द्वितीया; पुंलिङ्ग (राजानम् इत्यस्य विशेषणरूपेण)
अर्थम्the purpose/interest (state interest)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
मानाभ्याम्by standards/criteria (by measures)
मानाभ्याम्:
TypeNoun
Rootमान
Formनपुंसकलिङ्ग; द्विवचन; तृतीया (करण)
प्रोत्साह्यhaving encouraged/urged on
प्रोत्साह्य:
TypeVerb (Gerund)
Rootप्र-उत्सह्
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव); पूर्वक्रिया; ‘having encouraged/urged’
मन्त्रीthe minister/counsellor
मन्त्री:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (कर्ता)
ब्रूयात्should say/speak
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
राजानम्to the king
राजानम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
माम्me
माम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formउत्तमपुरुषसर्वनाम; एकवचन; द्वितीया
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
प्रमाणम्as the authority/standard
प्रमाणम्:
TypeNoun
Rootप्रमाण
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
कृत्वाhaving made/taken (as)
कृत्वा:
TypeVerb (Gerund)
Rootकृ
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव); ‘having made/taken (as)’
यस्यof whom/whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
Formसम्बन्धे; एकवचन; षष्ठी; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सापेक्ष)
यत्whatever (which)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formएकवचन; द्वितीया/प्रथमा; नपुंसकलिङ्ग (सापेक्ष; ‘whatever’)
अकुशलम्impropriety/fault/what is unwholesome
अकुशलम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअकुशल
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (पश्यसि इत्यस्य कर्म)
पश्यसिyou see/observe
पश्यसि:
TypeVerb
Rootपश्
Formलट्; परस्मैपद; मध्यमपुरुष; एकवचन
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formएकवचन; द्वितीया/प्रथमा; नपुंसकलिङ्ग (तत्…तत् सहसंबन्ध)
तत्that (each such)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formएकवचन; द्वितीया/प्रथमा; नपुंसकलिङ्ग (पुनरुक्ति: ‘each and every such’)
आनीम्now/at this time
आनीम्:
TypeAdverb
Rootआनीम्
Formकालवाचक अव्यय
एवindeed/just
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक अव्यय
प्रत्यादिशgive a counter-order/forbid and correct (immediately)
प्रत्यादिश:
TypeVerb
Rootप्रति-आ-दिश्
Formलोट् (आज्ञार्थ); परस्मैपद; मध्यमपुरुष; एकवचन
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक अव्यय
Entities Mentioned
M
minister (mantrī)K
king (rājā)A
agent (implied)FAQs
A protected, incentivized reporting channel (early-warning/whistleblowing) with clear authorization and a requirement for rapid escalation.