Sutra 1
Devanagari script
मन्त्रिपुरोहितसखः सामान्येष्वधिकरणेषु स्थापयित्वामात्यानुपधाभिः शोधयेत् ॥ कZ_०१.१०.०१ ॥
Transliteration
mantripurohitasakhaḥ sāmānyeṣvadhikaraṇeṣu sthāpayitvāmātyān upadhābhiḥ śodhayet
Translation
ដោយបានតែងតាំងទីប្រឹក្សា ព្រះសង្ឃបូជាចារ្យ (purohita) និងមិត្តជឿទុកចិត្តម្នាក់ នៅមុខតំណែងធម្មតា (មិនសំខាន់/មិនសម្ងាត់) រួចហើយ ព្រះមហាក្សត្រគួរត្រួតពិនិត្យមន្ត្រីដោយការសាកល្បងសម្ងាត់ (upadhā)។
Word by Word
मन्त्रि-पुरोहित-सखःthe minister, the chaplain (royal priest), and the trusted companion (friend)
मन्त्रि-पुरोहित-सखः:
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् / पुरोहित / सखि
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः; समस्तपदम् (कर्तृपदम्)
सामान्येषुin ordinary/common (matters)
सामान्येषु:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसामान्य
Formसप्तमी-बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण-प्रयोगः (अधिकरणेषु इत्यस्य विशेषणम्)
अधिकरणेषुin departments/offices (administrative matters)
अधिकरणेषु:
TypeNoun
Rootअधिकरण
Formसप्तमी-बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग; अधिकरण-सप्तमी (स्थापयित्वा इत्यस्य अधिकरणम्)
स्थापयित्वाhaving appointed/placed
स्थापयित्वा:
TypeVerb (Gerund)
Rootस्था (स्थापयति—णिच्)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त); पूर्वकालक्रिया—‘स्थापयित्वा’ = having appointed/placed
अमात्यान्officials/ministers (state officers)
अमात्यान्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formद्वितीया-बहुवचन, पुंलिङ्ग; कर्मपदम् (शोधयेत् इत्यस्य कर्म)
उपधाभिःby means of secret tests/temptations
उपधाभिः:
TypeNoun
Rootउपधा
Formतृतीया-बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग; करणम् (शोधयेत्—केन? उपधाभिः)
शोधयेत्should examine/test
शोधयेत्:
TypeVerb
Rootशुध्/शोध् (शोधयति—णिच्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष-एकवचन; विधेय—‘should examine/test’
Entities Mentioned
R
rājā (king)M
mantriP
purohitaS
sakhaA
amātyaFAQs
Routine postings reduce suspicion and create believable channels for observation and approach; the tests work best when the setup appears normal rather than targeted.
Not moral preaching, but verification: identifying loyalty, susceptibility to inducements, and governance reliability before entrusting higher responsibility.