Sutra 32
Devanagari script
इहापकारी त्याज्यः परापकारी संधेयः उभयापकारी तर्कयितव्य इति समानम् ॥ कZ_०७.६.३२ ॥
Transliteration
ihāpakārī tyājyaḥ parāpakārī saṃdheyaḥ ubhayāpakārī tarkayitavya iti samānam
Translation
អ្នកដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់យើងនៅទីនេះ និងឥឡូវនេះ គួរត្រូវបោះបង់; អ្នកដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ (លើសយើង) គួរត្រូវនាំមកចងសម្ព័ន្ធ; អ្នកដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ទាំងពីរ គួរត្រូវវាយតម្លៃតាមករណី—នេះជាច្បាប់ទូទៅ។
Word by Word
इहhere; in this context (in one’s own realm/side)
इह:
TypeIndeclinable
Rootइह
Formअव्यय (देशवाचक)
अपकारीa harmful person/agent (one who does harm)
अपकारी:
TypeNoun/Adjective
Rootअप-√कृ
Formप्रातिपदिक ‘अपकारिन्/अपकारी’; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचन (कर्तरि विशेषणम्)
त्याज्यःshould be abandoned/removed
त्याज्यः:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Root√त्यज्
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive); पुंलिङ्ग प्रथमा-एकवचन; विधेय-विशेषणम्
परthe other; the opposing side
पर:
TypeNoun/Adjective
Rootपर
Formप्रातिपदिक; समासपूर्वपद (परापकारी-समासे)
अपकारीone who harms
अपकारी:
TypeNoun/Adjective
Rootअप-√कृ
Formप्रातिपदिक ‘अपकारिन्/अपकारी’; समासोत्तरपद (परापकारी-समासे)
परापकारीone who harms the opponent
परापकारी:
TypeNoun/Adjective
Rootअप-√कृ
Formसमास: पर + अपकारी; पुंलिङ्ग प्रथमा-एकवचन (कर्तरि विशेषणम्)
संधेयःshould be allied with / should be made a party to a treaty
संधेयः:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Rootसम्-√धा
Formयत्/एय-प्रत्ययान्त (gerundive); पुंलिङ्ग प्रथमा-एकवचन; ‘संधातव्यः/संधेयः’
उभयboth
उभय:
TypeNoun/Adjective
Rootउभय
Formप्रातिपदिक; समासपूर्वपद (उभयापकारी-समासे)
अपकारीone who harms
अपकारी:
TypeNoun/Adjective
Rootअप-√कृ
Formप्रातिपदिक ‘अपकारिन्/अपकारी’; समासोत्तरपद (उभयापकारी-समासे)
उभयापकारीone who harms both parties
उभयापकारी:
TypeNoun/Adjective
Rootअप-√कृ
Formसमास: उभय + अपकारी; पुंलिङ्ग प्रथमा-एकवचन (कर्तरि विशेषणम्)
तर्कयितव्यःshould be considered/assessed
तर्कयितव्यः:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Root√तर्क्
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) from causative/denominative stem ‘तर्कय-’; पुंलिङ्ग प्रथमा-एकवचन; ‘विचारयितव्यः’
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणचिह्न
समानम्the same (applies)
समानम्:
TypeAdjective (used predicatively)
Rootसमान
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘(एतत्) समानम्’ = ‘same (rule applies)’
FAQs
Avoid the actor who directly harms you; align with the actor whose hostility is primarily directed at your rival; treat a universally harmful actor as a special case requiring careful assessment.