Sutra 31
Devanagari script
शक्तिमत्येकपुत्रे तु लुप्तपुत्रोत्पत्तिरात्मानमादध्यात् न चैकपुत्रमिति ॥ कZ_०७.१७.३१ ॥
Transliteration
śaktimaty ekaputre tu lupta-putra-utpattir ātmānam ādadhyāt na ca ekaputram iti
Translation
ប៉ុន្តែបើមានព្រះរាជបុត្រតែមួយដែលមានអំណាច ការអាចបាត់បង់ព្រះរាជបុត្រ (ហើយដោយហេតុនោះបាត់បង់ពូជពង្ស) ត្រូវរាប់ជាហានិភ័យលើខ្លួនឯង; ដូច្នេះ មិនគួរចាត់ទុកថា «មានតែព្រះរាជបុត្រតែមួយ» ដោយសាមញ្ញពេកទេ។
Word by Word
शक्तिमतिin/with a capable (fertile/competent) woman
शक्तिमति:
TypeNoun/Adjective
Rootशक्तिमत्
Formसप्तमी-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; विशेषणम् (शक्तिमती = शक्तियुक्ता स्त्री)
एकपुत्रेin the case of one who has only one son
एकपुत्रे:
TypeNoun/Adjective
Rootएकपुत्र
Formसप्तमी-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘एकः पुत्रः यस्य’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः) — ‘one having a single son’
तुbut / however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक-निपातः
लुप्तपुत्रोत्पत्तिःthe production/obtaining of a son when the (existing) son is lost
लुप्तपुत्रोत्पत्तिः:
TypeNoun
Rootउत्पत्ति
Formप्रथमा-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: लुप्तस्य पुत्रस्य उत्पत्तिः (पुत्रोत्पत्तिः = पुत्रस्य उत्पत्तिः)
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
TypeNoun/Pronoun
Rootआत्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्मपदम्
आदध्यात्should apply/commit (himself)
आदध्यात्:
TypeVerb
Rootआ-धा
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; लोट्/विध्यर्थः — ‘should place/should apply/should devote’
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेध-अव्ययम्
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एकपुत्रम्(a person) having only one son
एकपुत्रम्:
TypeNoun/Adjective
Rootएकपुत्र
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘एकः पुत्रः यस्य’ (बहुव्रीह्यर्थे) — ‘one having a single son’
इतिthus
इति:
TypeQuotative/Particle
Rootइति
Formअव्ययम्; इत्यर्थ-निपातः (वाक्यसमाप्ति/उद्धरणचिह्न)
Entities Mentioned
E
ekaputra (single heir)Ś
śaktimat (powerful heir)FAQs
Do not assume that a strong single heir guarantees stability; the state must price in the catastrophic risk of losing that heir.