Sutra 16
Devanagari script
कन्या ह्यदायादा परेषामेवार्थायाक्लेश्या च ॥ कZ_०७.१७.१६ ॥
Transliteration
kanyā hy adāyādā pareṣām evārthāyākleśyā ca
Translation
ព្រោះកូនស្រីមិនមែនជាអ្នកទទួលមរតក (ក្នុងគ្រួសារកំណើត) ទេ; នាងបម្រើផលប្រយោជន៍របស់អ្នកដទៃ (គ្រួសារប្តី) ហើយអាចត្រូវធ្វើឲ្យទទួលទុក្ខលំបាកបាន។
Word by Word
कन्याa maiden / unmarried daughter
कन्या:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात; अव्यय; हेत्वर्थ/समर्थनार्थ
अदायादाwithout inheritance-right; not an heir
अदायादा:
TypeNoun (adjectival use)
Rootदायाद
Formनञ्-पूर्वक तत्पुरुष-भाव (a-dāyāda); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘कन्या’ विशेषणम्
परेषाम्of others
परेषाम्:
TypePronoun/Adjective (substantive)
Rootपर
Formषष्ठी-बहुवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सन्दर्भानुसार)
एवonly; indeed
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअव्यय; अवधारणार्थ
अर्थायfor wealth; for (someone’s) benefit/property
अर्थाय:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formचतुर्थी-एकवचन; पुंलिङ्ग; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थ
आक्लेश्याliable to be troubled/put to hardship (for others’ gain)
आक्लेश्या:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Rootक्लिश्
Formआ-उपसर्ग + √क्लिश्; -य (णीय/यत्-प्रत्ययार्थक कृदन्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘कन्या’ इत्यस्य विधेयविशेषणम्; अर्थः—‘क्लेशयितुं शक्या/क्लेशनीया’
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थ
Entities Mentioned
D
daughter (kanyā)O
others (pareṣām)FAQs
As a historical statement of patrilineal inheritance and alliance incentives in Kautilya’s milieu; analytically, it explains why marriage-based guarantees can be structurally asymmetric in power politics.