Sutra 3
Devanagari script
तुल्ये सम्पन्नालाभे यो बलवन्तमाक्रम्य भूमिमवाप्नोति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१०.०३ ॥
Transliteration
tulye sampannālābhe yo balavantam ākramya bhūmim avāpnoti so 'tisaṃdhatte
Translation
នៅពេលផលចំណេញដែលរំពឹងទុកស្មើគ្នា អ្នកដែលវាយប្រហារភាគីដែលខ្លាំងជាង ហើយនៅតែទទួលបានដែនដី ត្រូវបានហៅថា «លើសលប់កិច្ចព្រមព្រៀង» (atisaṃdhi)។
Word by Word
तुल्येwhen (the two things are) equal
तुल्ये:
TypeAdjective
Rootतुल्य
Formसप्तमी-द्विवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे समानरूपम्); विशेषणम्
सम्पन्नobtained; available; realized
सम्पन्न:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसम् + √पद् (पद्यते)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; क्त-प्रत्ययान्त (सम्पन्न = प्राप्त/उपस्थित)
अलाभेin (a situation of) non-gain / no profit
अलाभे:
TypeNoun
Rootअ-लाभ
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; (लाभे इति सप्तमी)
यःhe who
यः:
TypePronoun (relative)
Rootयद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
बलवन्तम्the stronger (one)
बलवन्तम्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेष्यः (शत्रुः/परः) अव्यक्तः
आक्रम्यhaving attacked
आक्रम्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootआ + √क्रम्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम्; पूर्वक्रिया
भूमिम्land; territory
भूमिम्:
TypeNoun
Rootभूमि
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्
अवाप्नोतिobtains; acquires
अवाप्नोति:
TypeVerb
Rootअव + √आप्
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
सःhe
सः:
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
अतिसंधत्तेoverreaches in making a treaty/compact; makes an excessive or improper settlement
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सम् + √धा
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (संधत्ते = संधिं करोति/योजयति)
Entities Mentioned
B
balavant (the stronger party)FAQs
Because it converts a cooperative territorial agreement into unilateral acquisition by coercion—exceeding the agreed cooperative framework regardless of relative strength.