Adhyaya 29
ជំពូក 2.29 បម្លែងកន្លែងចិញ្ចឹមគោឲ្យក្លាយជាម៉ាស៊ីនចំណូលដែលមានបញ្ជីគណនេយ្យ៖ សម្គាល់សត្វគ្រប់ក្បាល រៀបចំលើកទឹកចិត្តការងារ និងចាត់ថ្នាក់ពន្ធ/កាតព្វកិច្ច និងការខាតបង់ ដើម្បីឲ្យទ្រព្យសម្បត្តិចិញ្ចឹមសត្វបញ្ចូលទៅកាន់កោសៈបានទៀងទាត់។ ផលិតផលពីការចិញ្ចឹមសត្វត្រូវបានចាត់ទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ មិនមែនជាផលប៉ះពាល់ជនបទទេ។ ការកំណត់ប្រាក់ឈ្នួល និងភារកិច្ចបានគិតទុកជាមុនអំពីហានិភ័យអំពើមិនស្មោះត្រង់ក្នុងការដោះទឹកដោះ/ធ្វើខ្លាញ់ និងសុខុមាលភាពកូនគោ។ កូតាសត្វក្នុងមួយកម្មករធ្វើឲ្យការត្រួតពិនិត្យមានស្តង់ដារ និងអាចសវនកម្មលទ្ធផលបាន។ ចំណូលប្រមូលទាំងតាមពន្ធថេរ (kara/pratikara) និងតាមសិទ្ធិចែកភាគសម្រាប់ប្រភេទពិសេស។ ពិធីការសម្គាល់អត្តសញ្ញាណ (aṅka/cihna/varṇa/śṛṅgāntara) បង្កើតសិទ្ធិកម្មសិទ្ធិ និងទំនួលខុសត្រូវ។ និយមន័យច្បាស់រវាង “បាត់” និង “បំផ្លាញ” ធ្វើឲ្យគណនេយ្យស្អាត និងអនុវត្តច្បាប់បានចំគោលដៅ។ លទ្ធផលសរុប៖ កោសៈរឹងមាំឡើងតាមរយៈផលិតភាពជនបទដែលមានវិន័យ គាំទ្រឡូជីស្ទិកសម្រាប់ការពង្រីកអំណាច។
Sutras
Sutra 1
কZ_০২.২৯.০১ ॥
Chapter heading/marker (no verse text provided in the source line).
Sutra 2
गोपालकपिण्डारकदोहकमन्थकलुब्धकाः शतं शतं धेनूनां हिरण्यभृताः पालयेयुः ॥ कZ_०२.२९.०२ ॥
អ្នកចិញ្ចឹមគោ—គឺ gopālaka, piṇḍāraka, dohaka, manthaka និង lubdhaka—ដែលទទួលប្រាក់ឈ្នួលជាសាច់ប្រាក់ (មាស) ម្នាក់ៗ ត្រូវថែរក្សាហ្វូងគោទឹកដោះចំនួនមួយរយក្បាល (ជាឯកតា ១០០)។
Sutra 3
क्षीरघृतभृता हि वत्सानुपहन्युः । इति वेतनोपग्राहिकम् ॥ कZ_०२.२९.०३ ॥
ព្រោះអ្នកដែលដឹកទឹកដោះ និងប៊ឺ (ghee) អាចធ្វើឲ្យកូនគោរងរបួស (ឬឲ្យអាហារមិនគ្រប់) បាន; នេះហៅថា «ការលួងលោម/ការបំពានដោយផ្អែកលើប្រាក់ឈ្នួល» (vetanopagrāhika)។
Sutra 4
जरद्गुधेनुगर्भिणीपष्ठौहीवत्सतरीणां समविभागं रूपशतमेकः पालयेत् ॥ कZ_०२.२९.०४ ॥
អ្នកថែទាំម្នាក់ ត្រូវថែរក្សាឯកតាមួយដែលមានតម្លៃមួយរយ rūpa ដោយរួមមានការចែកស្មើៗគ្នានៃ គោចាស់, គោមានកូន, គោមានផ្ទៃពោះ និងកូនគោស្រី/គោវ័យក្មេង (vatsatarī)។
Sutra 5
घृतस्याष्टौ वारकान्पणिकं पुच्छमङ्कचर्म च वार्षिकं दद्यात् । इति करप्रतिकरः ॥ कZ_०२.२९.०५ ॥
ជាកាតព្វកិច្ចប្រចាំឆ្នាំ គាត់ត្រូវបង់ប៊ឺ (ghee) ៨ vāraka, ប្រាក់ ១ paṇika ហើយក៏ត្រូវផ្តល់កន្ទុយ និងស្បែកផងដែរ; នេះហៅថា «ពន្ធ និងការបង់សង/ពន្ធសងវិញ» (karapratikara)។
Sutra 6
व्याधितान्यङ्गानन्यदोहीदुर्दोहापुत्रघ्नीनां च समविभागं रूपशतं पालयन्तस्तज्जातिकं भागं दद्युः । इति भग्नोत्षृष्टकम् ॥ कZ_०२.२९.०६ ॥
អ្នកដែលថែរក្សាហ្វូងគោមានតម្លៃ ១០០ រូបា ដោយចែកស្មើៗគ្នារវាងគោឈឺ គោពិការ គោទឹកដោះមិនទៀងទាត់ គោបំបៅពិបាក និងគោសម្លាប់កូនគោ ត្រូវបង់ភាគរួមតាមប្រភេទនោះ; នេះហៅថា «សត្វបាក់/បោះបង់» (bhagnotṣṛṣṭaka)។
Sutra 7
परचक्राटवीभयादनुप्रविष्टानां पशूनां पालनधर्मेण दशभगं दद्युः । इति भागानुप्रविष्टकम् ॥ कZ_०२.२९.०७ ॥
ចំពោះសត្វចិញ្ចឹមដែលចូលមក (ក្នុងដែន/ស្ថានទី) ដោយសារភ័យខ្លាចកងទ័ពសត្រូវ ឬគ្រោះថ្នាក់ព្រៃឈើ ត្រូវបង់ភាគមួយភាគដប់ តាមច្បាប់នៃការថែរក្សា; នេះហៅថា «ភាគសម្រាប់អ្នកចូលមក/សត្វជ្រកកោន» (bhāgānupraviṣṭaka)។
Sutra 8
वत्सा वत्सतरा दम्या वहिनो वृषा उक्षाणश्च पुंगवाः युगवाहनशकटवहा वृषभाः सूनामहिषाः पृष्टस्कन्धवाहिनश्च महिषाः वत्सिका वत्सतरी पष्टहुही गर्भिणी धेनुश्चाप्रजाता वन्ध्याश्च गावो महिष्यश्च मासद्विमासजातास्तासामुपजा वत्सा वत्सिकाश्च ॥ कZ_०२.२९.०८ ॥
កូនគោ; គោស្រីវ័យក្មេង (heifers); សត្វវ័យក្មេងដែលអាចបណ្តុះបណ្តាលបាន; សត្វសម្រាប់ទាញ/ដឹក; គោឈ្មោល; គោទាញ (oxen); គោឈ្មោលសម្រាប់បង្កាត់ពូជ; គោឈ្មោលទាញនឹម និងទាញរទេះ; ក្របីឈ្មោល; និងក្របីដែលដឹកទំនិញលើខ្នង/ស្មា—បន្ថែមទៀត៖ កូនគោស្រី, គោស្រីវ័យក្មេង, (ថ្នាក់ paṣṭhuhī), គោមានផ្ទៃពោះ, គោបំបៅទឹកដោះ, គោមិនទាន់សម្រាលកូន, និងគោគ្មានកូន; ដូចគ្នានេះ ក្របីស្រី; និងកូនដែលកើតបានមួយឬពីរខែ—ក្នុងចំណោមទាំងនេះ កូនចៅគឺកូនគោ និងកូនគោស្រី។
Sutra 9
मासद्विमासजातानङ्कयेत् ॥ कZ_०२.२९.०९ ॥
គាត់ត្រូវដាក់សញ្ញា/ដុតស្លាកលើសត្វដែលកើតបានមួយឬពីរខែ។
Sutra 10
मासद्विमासपर्युषितमङ्कयेत् ॥ कZ_०२.२९.१० ॥
បន្ទាប់ពីទុកឲ្យកន្លងមួយខែ ឬពីរខែ (សម្រាប់ការរក្សាទុក/ផ្ទៀងផ្ទាត់) គាត់ត្រូវដាក់ស្លាក/ដុតសញ្ញា (លើសត្វ)។
Sutra 11
अङ्कं चिह्नं वर्णं शृङ्गान्तरं च लक्षणमेवमुपजा निबन्धयेत् । इति व्रजपर्यग्रम् ॥ कZ_०२.२९.११ ॥
គាត់គួរកត់ត្រាម៉ាកសម្គាល់ សញ្ញាពិសេស ពណ៌ ការចន្លោះ/ទម្រង់នៃស្នែង និងលក្ខណៈសម្គាល់ផ្សេងៗទៀត រួមទាំងកូនដែលកើត; ដូច្នេះ នីតិវិធីនៃការត្រួតពិនិត្យ/អធិការកិច្ចលើកន្លែងចិញ្ចឹមគោ (វ្រាជ) ត្រូវបានបញ្ចប់។
Sutra 12
चोरहृतमन्ययूथप्रविष्टमवलीनं वा नष्टम् ॥ कZ_०२.२९.१२ ॥
បើត្រូវចោរលួច ឬចូលទៅក្នុងហ្វូងផ្សេង ឬវង្វេង/លាក់ខ្លួន—(វាត្រូវបានចាត់ទុកថា) «បាត់» (naṣṭa)។
Sutra 13
पङ्कविषमव्याधिजरातोयाहारावसन्नं वृक्षतटकाष्ठशिलाभिहतमीशानव्यालसर्पग्राहदावाग्निविपन्नं विनष्टम् ॥ कZ_०२.२९.१३ ॥
បើវាស្លាប់ដោយសារលង់ភក់ ដីមិនស្មើ ជំងឺ ចាស់ជរា ខ្វះទឹក ឬខ្វះចំណី; ឬត្រូវដើមឈើ ច្រាំងទន្លេ កំណាត់ឈើ ឬថ្មបុក; ឬត្រូវបំផ្លាញដោយរន្ទះ សត្វព្រៃ ពស់ ក្រពើ ឬភ្លើងព្រៃ—(វាត្រូវបានចាត់ទុកថា) «វិនាស/បំផ្លាញ» (vinaṣṭa)។
Sutra 14
प्रमादादभ्यावहेयुः ॥ कZ_०२.२९.१४ ॥
ប៉ុន្តែបើដោយសារការធ្វេសប្រហែស ពួកគេត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការខាតបង់។
Sutra 15
एवं रूपाग्रं विद्यात् ॥ कZ_०२.२९.१५ ॥
តាមរបៀបនេះ គួរតែបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់នូវទម្រង់សម្គាល់ (rūpāgra)។
Sutra 16
स्वयं हन्ता घातयिता हर्ता हारयिता च वध्यः ॥ कZ_०२.२९.१६ ॥
អ្នកដែលសម្លាប់ដោយខ្លួនឯង អ្នកញុះញង់ឲ្យសម្លាប់ ចោរដែលយក និងអ្នកដែលបណ្ដាលឲ្យគេយក—ទាំងអស់ត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត។
Sutra 17
परपशूनां राजाङ्केन परिवर्तयिता रूपस्य पूर्वं साहसदण्डं दद्यात् ॥ कZ_०२.२९.१७ ॥
អ្នកដែលបម្លែងសត្វរបស់អ្នកដទៃ ដោយប្ដូរអត្តសញ្ញាណដោយប្រើស្លាក/ត្រារដ្ឋ (royal brand) ត្រូវបង់ពិន័យសាហស (sāhasa) ជាមុន ស្របតាមតម្លៃ ឬអត្តសញ្ញាណរបស់សត្វនោះ។
Sutra 18
स्वदेशीयानां चोरहृतं प्रत्यानीय पणितं रूपं हरेत् ॥ कZ_०२.२९.१८ ॥
សម្រាប់អ្នកស្រុក (ប្រជារាស្ត្រនៃអាណាចក្រ) ប្រសិនបើទ្រព្យដែលចោរលួចត្រូវបាននាំត្រឡប់មកវិញ គាត់ត្រូវយក «រូប» (rūpa) ដែលបានដាក់បញ្ចាំ/ដាក់ធានា (ជាការធានា ឬការវាយតម្លៃ)។
Sutra 19
परदेशीयानां मोक्षयितार्धं हरेत् ॥ कZ_०२.२९.१९ ॥
សម្រាប់ជនបរទេស (មកពីប្រទេស/អាណាចក្រផ្សេង) អ្នកដែលធ្វើឲ្យមានការដោះលែង/សង្គ្រោះ (ទ្រព្យ) ត្រូវយកពាក់កណ្ដាល (ជាចំណែករបស់គាត់)។
Sutra 20
बालवृद्धव्याधितानां गोपालकाः प्रतिकुर्युः ॥ कZ_०२.२९.२० ॥
អ្នកគោល (អ្នកថែគោ) ត្រូវផ្តល់ជំនួយ និងការថែទាំសមស្របដល់កូនសត្វ សត្វចាស់ និងសត្វឈឺ។
Sutra 21
लुब्धकश्वगणिभिरपास्तस्तेनाव्यालपराबाधभयमृतुविभक्तमरण्यं चारयेयुः ॥ कZ_०२.२९.२१ ॥
ដោយមានព្រាន សត្វឆ្កែ និងអ្នកតាមដាន ជួយបណ្តេញចោរ សត្វព្រៃ និងគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗចេញហើយ ពួកគេត្រូវនាំ(ហ្វូងសត្វ)ទៅស៊ីស្មៅក្នុងតំបន់ព្រៃដែលបានកំណត់តាមរដូវកាល។
Sutra 22
सर्पव्यालत्रासनार्थं गोचरानुपातज्ञानार्थं च त्रस्नूनां घण्टातूर्यं च बध्नीयुः ॥ कZ_०२.२९.२२ ॥
ដើម្បីបំភ័យពស់ និងសត្វព្រៃ ហើយដើម្បីដឹងពីចលនាតាមផ្លូវស៊ីស្មៅ ពួកគេត្រូវចងកណ្ដឹង និងឧបករណ៍បន្លឺសំឡេងលើសត្វដែលខ្លាចងាយ។
Sutra 23
समव्यूढतीर्थमकर्दमग्राहमुदकमवतारयेयुः पालयेयुश्च ॥ कZ_०२.२९.२३ ॥
ពួកគេត្រូវនាំ(គោ)ចុះទៅទឹកតាមកន្លែងឆ្លងទឹកដែលរៀបចំល្អ គ្មានភក់ និងគ្មានក្រពើ ហើយត្រូវយាមការពារផងដែរ។
Sutra 24
स्तेनव्यालसर्पग्राहगृहीतं व्याधिजरावसन्नं चावेदयेयुः अन्यथा रूपमूल्यं भजेरन् ॥ कZ_०२.२९.२४ ॥
ពួកគេត្រូវរាយការណ៍អំពី(សត្វ)ដែលត្រូវចោរ សត្វព្រៃ ពស់ ឬក្រពើចាប់យក និងអំពីសត្វដែលខ្សោយដោយជំងឺ ឬចាស់ជរា; បើមិនដូច្នោះទេ ពួកគេត្រូវទទួលទោសពិន័យស្មើនឹងតម្លៃសត្វនោះ។
Sutra 25
कारणमृतस्याङ्कचर्म गोमहिषस्य कर्णलक्षणमजाविकानाम् पुच्छमङ्कचर्म चाश्वखरोष्ट्राणाम् बालचर्मबस्तिपित्तस्नायुदन्तखुरशृङ्गास्थीनि चाहरेयुः ॥ कZ_०२.२९.२५ ॥
សម្រាប់សត្វដែលស្លាប់ដោយមូលហេតុដែលបានបញ្ជាក់ ពួកគេត្រូវយកមក(ជាភស្តុតាង និងអ្វីដែលអាចប្រើបាន): ស្បែកដែលមានស្នាមដាក់ម៉ាកសម្រាប់គោ និងក្របី; សញ្ញាសម្គាល់ត្រចៀកសម្រាប់ពពែ និងចៀម; កន្ទុយ និងស្បែកដែលមានស្នាមដាក់ម៉ាកសម្រាប់សេះ លា និងអូដ្ឋ; ហើយក៏ត្រូវយកមកផងដែរ សក់/ស្បែក ប្លោកនោម ទឹកប្រមាត់ សរសៃពួរ ធ្មេញ ក្រចក ជើង ស្នែង និងឆ្អឹង។
Sutra 26
मांसमार्द्रं शुष्कं वा विक्रीणीयुः ॥ कZ_०२.२९.२६ ॥
ពួកគេត្រូវលក់សាច់ មិនថាស្រស់ ឬស្ងួតទេ។
Sutra 27
उदश्विच्छ्ववराहेभ्यो दद्युः ॥ कZ_०२.२९.२७ ॥
ពួកគេត្រូវឲ្យ(សំណល់)ទៅសត្វស្លាបទឹក ឆ្កែ និងជ្រូក/ជ្រូកព្រៃ។
Sutra 28
कूर्चिकां सेनाभक्तार्थमाहरेयुः ॥ कZ_०२.२९.२८ ॥
ពួកគេត្រូវផ្គត់ផ្គង់ kūrcikā (ការរៀបចំទឹកដោះគោជូរ/ឈីស) សម្រាប់អាហាររបស់កងទ័ព។
Sutra 29
किलाटो घाणपिण्याकक्लेदार्थः ॥ कZ_०२.२९.२९ ॥
Kilāṭa គឺសម្រាប់ធ្វើឲ្យនំកាកប្រេង (piṇyāka) ពីម៉ាស៊ីនកិនប្រេង (ghāṇa) ទន់/សើម។
Sutra 30
पशुविक्रेता पादिकं रूपं दद्यात् ॥ कZ_०२.२९.३० ॥
អ្នកលក់សត្វពាហនៈ ត្រូវបង់ថ្លៃជា ១/៤ (pādika) នៃ ១ រូប (rūpa)។
Sutra 31
वर्षाशरद्धेमन्तानुभयतःकालं दुह्युः शिशिरवसन्तग्रीष्मानेककालम् ॥ कZ_०२.२९.३१ ॥
ក្នុងរដូវវស្សា រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ និងដើមរដូវរងា អាចបៅទឹកដោះបានទាំងពីរពេល (ពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ)；ក្នុងចុងរដូវរងា រដូវនិទាឃ និងរដូវក្តៅ អាចបៅបានតែម្តង (ក្នុងមួយថ្ងៃ)។
Sutra 32
द्वितीयकालदोग्धुरङ्गुष्ठच्छेदो दण्डः ॥ कZ_०२.२९.३२ ॥
ចំពោះអ្នកដែលបៅទឹកដោះនៅពេលទីពីរ (នៅពេលដែលអនុញ្ញាតឲ្យបៅបានតែម្តង) ទណ្ឌកម្មគឺកាត់ម្រាមមេដៃ។
Sutra 33
दोहनकालमतिक्रामतस्तत्फलहानं दण्डः ॥ कZ_०२.२९.३३ ॥
បើអ្នកណាលើស/រំលោភពេលវេលាបៅទឹកដោះដែលបានកំណត់ ទណ្ឌកម្មគឺបាត់បង់ផលប្រយោជន៍/ផលិតផលដែលកើតឡើងពីវា។
Sutra 34
एतेन नस्यदम्ययुगपिङ्गनवर्तनकाला व्याख्याताः ॥ कZ_०२.२९.३४ ॥
តាមច្បាប់ដូចគ្នានេះ ពេលវេលាសម្រាប់ (ការផ្តល់) ថ្នាំបញ្ចូលច្រមុះ ការបង្ហាត់ឲ្យស៊ាំ ការចងនឹម និងការបើកបរ/បង្វិល (សត្វ) ក៏ត្រូវបានពន្យល់ផងដែរ។
Sutra 35
क्षीरद्रोणे गवां घृतप्रस्थः पञ्चभागाधिको महिषीणाम् द्विभागाधिकोऽजावीनाम् ॥ कZ_०२.२९.३५ ॥
ពីទឹកដោះមួយដ្រូណា ស្តង់ដារទិន្នផលប៊ឺសុទ្ធ (ឃ្រីត) គឺ៖ សម្រាប់គោ មួយប្រស្ថៈបូកបន្ថែមប្រាំភាគ; សម្រាប់ក្របី បូកបន្ថែមពីរភាគ; សម្រាប់ពពែ/ចៀម (មានស្តង់ដារទាបជាងតាមការប្រៀបធៀប)។
Sutra 36
मन्थो वा सर्वेषां प्रमाणम् ॥ कZ_०२.२९.३६ ॥
ឬម្យ៉ាងទៀត លទ្ធផលនៃការកូរដែលបានវាស់ (ម៉ន្ថៈ) គឺជាមាត្រដ្ឋានសម្រាប់ទាំងអស់។
Sutra 37
भूमितृणोदकविशेषाद्द् हि क्षीरघृतवृद्धिर्भवति ॥ कZ_०२.२९.३७ ॥
ព្រោះការកើនឡើងនៃទឹកដោះ និងប៊ឺសុទ្ធ (ឃ្រឹត) អាស្រ័យលើភាពខុសគ្នានៃដី ចំណីស្មៅ និងទឹក។
Sutra 38
यूथवृषं वृषेणावपातयतः पूर्वः साहसदण्डः घातयत उत्तमः ॥ कZ_०२.२९.३८ ॥
បើនរណាម្នាក់បណ្ដាលឲ្យគោឈ្មោលមេហ្វូងត្រូវគោឈ្មោលមួយទៀតទម្លាក់/ផ្តួល នោះត្រូវពិន័យសាហសដណ្ឌៈថ្នាក់ទីមួយ; បើសម្លាប់វា ត្រូវពិន័យថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត។
Sutra 39
वर्णावरोधेन दशती रक्षा ॥ कZ_०२.२९.३९ ॥
ការការពារ (ហ្វូង) ត្រូវបានធានា ដោយការបែងចែក/គ្រប់គ្រងតាមពណ៌ ឬសញ្ញាសម្គាល់ ជាក្រុមដប់។
Sutra 40
उपनिवेशदिग्विभागो गोप्रचाराद्बलान्वयतो वा गवां रक्षासामर्थ्याच्च ॥ कZ_०२.२९.४० ॥
ការរៀបចំទិសដៅ និងការបែងចែកតំបន់នៃទីលំនៅចិញ្ចឹមគោ (upaniveśa) ត្រូវកំណត់ដោយផ្អែកលើផ្លូវចិញ្ចឹមស្មៅ ឬដោយការចែកចាយ/ភាពមានស្រាប់នៃកម្លាំង (យាម និងកម្លាំងមនុស្ស) ហើយក៏ដោយសមត្ថភាពក្នុងការការពារគោផងដែរ។
Sutra 41
अजावीनां षण्मासिकीमूर्णां ग्राहयेत् ॥ कZ_०२.२९.४१ ॥
ពីពពែ និងចៀម ត្រូវប្រមូលរោមដែលមានវដ្តប្រាំមួយខែ។
Sutra 42
तेनाश्वखरोष्ट्रवराहव्रजा व्याख्याताः ॥ कZ_०२.२९.४२ ॥
ដោយវិធី/គោលការណ៍ដូចគ្នានោះ ហ្វូងសេះ លា អូដ្ឋ និងជ្រូកព្រៃ ក៏ត្រូវបានពន្យល់ (គ្រប់គ្រង) ដូចគ្នា។
Sutra 43
बलीवर्दानां नस्याश्वभद्रगतिवाहिनां यवसस्यार्धभारस्तृणस्य द्विगुणम् तुला घाणपिण्याकस्य दशाढकं कणकुण्डकस्य पञ्चपलिकं मुखलवनम् तैलकुडुबो नस्यं प्रस्थः पानं मांसतुला दध्नश्चाढकम् यवद्रोणं माषाणां वा पुलाकः क्षीरद्रोणमर्धाढकं वा सुरायाः स्नेहप्रस्थः क्षारदशपलं शृङ्गिबेरपलं च प्रतिपानम् ॥ कZ_०२.२९.४३ ॥
សម្រាប់គោឈ្មោលប្រើការងារ និងសេះពូជល្អដែលប្រើសម្រាប់ល្បឿន និងដឹកជញ្ជូន៖ ការផ្គត់ផ្គង់មានដូចនេះ—អាហារយវៈពាក់កណ្តាល-ភារៈ និងស្មៅទ្វេដង; ពិន្យាក (កាកសំណល់បន្ទាប់ពីច្របាច់ប្រេង) មួយទុលា ជាមួយមាត្រា ១០ អាឌ្ឍក; កណ/កុន្ឌក ៥ បាលិកា ជាមួយអំបិលសម្រាប់មាត់; ប្រេងមួយកុឌុបសម្រាប់ថ្នាំច្រមុះ; ទឹកផឹកមួយប្រស្ថ; សាច់មួយទុលា និងទឹកដោះគោជូរ (curd) មួយអាឌ្ឍក; ស្រូវបាលីមួយដ្រូណ—ឬជំនួសដោយ pulāka ពីមាស; ទឹកដោះគោមួយដ្រូណ ឬសុរា កន្លះអាឌ្ឍក; ខ្លាញ់/ឃីមួយប្រស្ថ; ហើយបន្ទាប់ពីផឹក មានអាល់កាលី ១០ បាលា និងស្រីង្គិបេរ (ខ្ញីស្ងួត) ១ បាលា ជាវិធានបន្ទាប់ផឹក។
Sutra 44
पादोनमश्वतरगोखराणाम् द्विगुणं महिषोष्ट्राणाम् ॥ कZ_०२.२९.४४ ॥
សម្រាប់សេះលា គោ និងលា ការផ្គត់ផ្គង់ត្រូវបន្ថយមួយភាគបួន; សម្រាប់ក្របី និងអូដ្ឋ វាត្រូវទ្វេដង (ប្រៀបធៀបនឹងអត្រាមូលដ្ឋានដែលបាននិយាយ)។
Sutra 45
कर्मकरबलीवर्दानां पायनार्थानां च धेनूनां कर्मकालतः फलतश्च विधादानम् ॥ कZ_०२.२९.४५ ॥
សម្រាប់គោឈ្មោលប្រើការងារ និងគោទឹកដោះដែលរក្សាទុកសម្រាប់បំបៅទឹកដោះ ការចាត់តាំង (និងការចែកចាយសមស្រប) ត្រូវរៀបចំតាមពេលវេលាធ្វើការ និងតាមលទ្ធផល (ទិន្នផល)។
Sutra 46
सर्वेषां तृणोदकप्राकाम्यम् ॥ कZ_०२.२९.४६ ॥
សម្រាប់សត្វទាំងអស់ ត្រូវមានស្មៅ និងទឹកគ្រប់គ្រាន់។
Sutra 47
इति गोमण्डलं व्याख्यातम् ॥ कZ_०२.२९.४७ ॥
ដូច្នេះ «តំបន់/វង់សត្វគោ» (gomaṇḍala) ត្រូវបានពន្យល់រួចហើយ។
Sutra 48
शत्यं गोमहिषोष्ट्राणां यूथं कुर्याच्चतुर्वृषम् ॥ कZ_०२.२९.४८च्द् ॥
សម្រាប់គោ ក្របី និងអូដ្ឋ ហ្វូងត្រូវមាន ១០០ ក្បាល ហើយត្រូវរៀបចំដោយមានគោឈ្មោលបង្កាត់ពូជ ៤ ក្បាល។
Frequently Asked Questions
Stable dairy supply, protected breeding stock, reliable draft animals, and reduced theft/fraud through marking and registries—raising rural prosperity while ensuring predictable state revenue and provisioning capacity.
Negligence triggers abhyāvahana (making-good/recovery of loss) from custodians; documentary controls (marks/registers) enable attribution. While this passage does not enumerate corporal fines, it establishes strict financial liability for pramāda and disallows writing off preventable losses as ‘naṣṭa/vinaṣṭa’ without cause.