Sutra 25

Devanagari script

रूपदर्शकः पणयात्रां व्यावहारिकीं कोशप्रवेश्यां च स्थापयेत् ॥ कZ_०२.१२.२५ ॥

Transliteration

rūpadarśakaḥ paṇayātrāṃ vyāvahārikīṃ kośapraveśyāṃ ca sthāpayet

Translation

អ្នកពិនិត្យកាក់ គួរតាំងប្រព័ន្ធសម្រាប់ការប្រតិបត្តិ/ចរាចរណ៍ប្រាក់ក្នុងប្រតិបត្តិការធម្មតា និងសម្រាប់ប្រាក់ដែលត្រូវដាក់បញ្ចូលក្នុងព្រះរាជទ្រព្យ (ឃ្លាំងរដ្ឋ)។

Word by Word

• रूपदर्शकः: the examiner/inspector of marks and appearance (assayer/identifier)
• Type: Noun
• Root: रूपदर्शक
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन

• पणयात्राम्: a trading expedition / commercial movement (of goods/merchants)
• Type: Noun
• Root: पणयात्रा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन

• व्यावहारिकीम्: pertaining to transactions; commercial
• Type: Adjective
• Root: व्यावहारिकी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘पणयात्राम्’ विशेषण

• कोशप्रवेश्याम्: bringing revenue into the treasury; treasury-entering (income-yielding)
• Type: Adjective
• Root: कोशप्रवेश्या
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘पणयात्राम्’ विशेषण

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• स्थापयेत्: should establish / institute / set up
• Type: Verb
• Root: स्था (स्थापयति)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; causative (णिच्)

Entities Mentioned

• Rūpadarśaka (coin examiner)
• Treasury (kośa)
• Market transactions

More Details

FAQs

Why distinguish ‘vyāvahārikī’ money from ‘kośapraveśyā’ money?

To separate rules for market circulation from stricter standards for treasury receipts—reducing counterfeit entry and improving fiscal integrity.

What modern function is closest to ‘rūpadarśaka’?

A combined role of mint assay/coin authentication and treasury cash-office verification.