
Brahma-jñāna (Knowledge of Brahman)
ក្នុងឯកតា យោគ–ព្រហ្មវិទ្យា នេះ ព្រះអគ្គីបង្ហាញសេចក្តីប្រកាសអទ្វ័យយ៉ាងខ្លីតាមការសម្គាល់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់៖ «ខ្ញុំគឺព្រហ្មន៍ ពន្លឺអធិបតី»។ បន្ទាប់មក គាត់បង្រៀនដោយវិធីបដិសេធ (apavāda) នូវអុបាធិទាំងអស់៖ ចាប់ពីធាតុធំៗ (ដី ភ្លើង ខ្យល់ អាកាស) ទៅកាន់អត្តសញ្ញាណកោសល្យ និងចិត្ត (Virāṭ; ភ្ញាក់ សុបិន និទ្រាខ្លាំង; taijasa/prājña) អង្គការងារ និងអង្គទទួលដឹង ឧបករណ៍ខាងក្នុង (មនស បុទ្ធិ ចិត្ត អហង្គារ) និងប្រព័ន្ធប្រាណ (prāṇa និងផ្នែករបស់វា)។ ព្រះអគ្គីក៏បដិសេធគំនិតដូចជា វាស់/អ្វីត្រូវវាស់ មូលហេតុ/ផល មាន/មិនមាន ខុសគ្នា/មិនខុសគ្នា ហើយសូម្បីតែគំនិត «សាក្សី» ដើម្បីបញ្ចប់នៅព្រហ្មន៍ជាទុរីយៈ (Turīya) លើសពីស្ថានភាពបី។ ចុងក្រោយ បញ្ជាក់ថា ព្រហ្មន៍មានសភាពដើមជានិច្ចសុទ្ធ ស្មារតី សេរីភាព សច្ចៈ អានន្ទ និងអទ្វ័យ ហើយការយល់ដឹងនេះនាំទៅសមាធិខ្ពស់បំផុត ដែលផ្តល់មោក្សៈដោយផ្ទាល់។
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे ब्रह्मज्ञानं नाम षट्सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मज्ञानं अग्निर् उवाच अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पृथिव्यवनलोज्झितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाय्वाकाशविवर्जितं
ដូច្នេះ ក្នុងអគ្និមហាពុរាណៈ បញ្ចប់ជំពូកទី ៣៧៦ ដែលមានចំណងជើង «ព្រហ្មជ្ញាន» (ចំណេះដឹងអំពីព្រះព្រហ្ម)។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី ៣៧៧ «ព្រហ្មជ្ញាន»។ អគ្និបានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតពាក់ព័ន្ធនឹងផែនដី និងភ្លើង។ ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតពាក់ព័ន្ធនឹងខ្យល់ និងអាកាស»។
Verse 2
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरादिकार्यविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विराडात्मविवर्जितं
ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតពាក់ព័ន្ធនឹងហេតុដើម និងផលកម្មទាំងអស់។ ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតការចងក្រងអត្តសញ្ញាណជាមួយវិរាដ (Virāṭ) និងគំនិតអាត្មាដែលមានរាងកាយទាំងឡាយ។
Verse 3
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जाग्रत्स्थानविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विश्वभावविवर्जितम्
ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពភ្ញាក់ (ជាគ្រាភ្ញាក់)។ ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតពាក់ព័ន្ធនឹងសភាពជាសកលលោក (ការក្លាយជារូបបង្ហាញ)។
Verse 4
अहं ब्रह्म परं ज्योतिराकाराक्षरवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाक्पाण्यङ्घ्रिविवर्जितम्
ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតទម្រង់ និងឥតអក្សរ (សំឡេង/ពាក្យ)។ ខ្ញុំជាព្រះព្រហ្ម—ពន្លឺអធិម—ឥតពាក្យសម្តី ឥតដៃ និងឥតជើង។
Verse 5
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पायूपस्थविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः श्रोत्रत्वक्चक्षुरुज्झितं
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម (Brahman) ពន្លឺដ៏អធិម—មិនពាក់ព័ន្ធនឹងរន្ធគូថ និងអង្គបន្តពូជ។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—មិនកំណត់ដោយត្រចៀក ស្បែក និងភ្នែក។
Verse 6
अहं ब्रह्म परं ज्योतीरसरूपविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सर्वगन्धविवर्जितम्
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—គ្មានរស និងរូប (ទម្រង់)។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—គ្មានក្លិនក្រអូបទាំងអស់។
Verse 7
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जिह्वाघ्राणविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्पर्शशब्दविवर्जितं
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—គ្មានអណ្តាត និងការមានក្លិន (ច្រមុះ)។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—គ្មានការប៉ះ និងសំឡេង។
Verse 8
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मनोबुद्धिविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिश्चित्ताहङ्कारवर्जितं
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម—ពន្លឺដ៏អធិម—គ្មានមនស (ចិត្ត) និងពុទ្ធិ (បញ្ញា)។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម—ពន្លឺដ៏អធិម—រួចផុតពីចិត្តសារធាតុ (citta) និងអហង្គារ (ahaṅkāra)។
Verse 9
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राणापानविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्व्यानोदानविवर्जितं
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—រួចផុតពីប្រាណ (prāṇa) និងអបាណ (apāna)។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺដ៏អធិម—រួចផុតពីវ្យាន (vyāna) និងឧដាន (udāna)។
Verse 10
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः समानपरिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जरामरणवर्जितं
ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម (Brahman) ជាពន្លឺដ៏អធិបតី បរិសុទ្ធ ឥតមានអ្វីប្រៀបធៀប ឬស្មើគ្នា។ ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតមានចាស់ជរា និងមរណៈ។
Verse 11
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः शोकमोहविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः क्षुत्पिपासाविवर्जितं
ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតមានសោក និងមោហៈ។ ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតមានឃ្លាន និងស្រេក។
Verse 12
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः शब्दोद्भूतादिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्हिरण्यगर्भवर्जितं
ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី បរិសុទ្ធ ពីអ្វីៗដែលកើតចេញពីសំឡេង និងអ្វីផ្សេងៗទៀត។ ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី លើសលប់ និងខុសពី ហិរ៉ញ្ញគರ್ಭ (Hiraṇyagarbha)។
Verse 13
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्वप्नावस्थाविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिस्तैजसादिविवर्जितं
ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពសុបិន។ ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតមាន តៃជស (taijasa) និងស្ថានភាពដែលមានលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗទៀត។
Verse 14
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरपकारादिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सभाज्ञानविवर्जितं
ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតមានអំពើបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងអ្វីៗដូច្នោះ។ ខ្ញុំគឺព្រះព្រហ្ម ជាពន្លឺដ៏អធិបតី ឥតមានចំណេះដឹងតាមទម្លាប់ និងការគិតវែកញែកទាំងអស់។
Verse 15
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरध्याहृतविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सत्त्वादिगुणवर्जितं
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម (Brahman) — ពន្លឺអធិរាជ — ឥតមានគុណលក្ខណៈដែលត្រូវបានបន្ថែមបំពាក់ឡើយ។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — ឥតមានគុណដូចជា សត្ត្វ (sattva) និងគុណផ្សេងៗទៀត។
Verse 16
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सदसद्भाववर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सर्वावयववर्जितं
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — ឥតជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងគំនិតអំពី «មាន» និង «មិនមាន»។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — ឥតមានផ្នែក ឬអវយវៈទាំងអស់ (មិនមានការបែងចែកឡើយ)។
Verse 17
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्भेदाभेदविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सुषुप्तिस्थानवर्जितम्
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — លើសពីទាំង «ខុសគ្នា» និង «មិនខុសគ្នា»។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — មិនត្រូវប៉ះពាល់ដោយស្ថានភាពដែលហៅថា «ដេកជ្រៅ» (សុសុប្តិ)។
Verse 18
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राज्ञभावविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मकारादिविवर्जितम्
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — ឥតមានស្ថានភាពនៃការយល់ដឹងដែលមានលក្ខខណ្ឌ (ប្រាជ្ញៈ prājña)។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — លើសពីអង្គធាតុសូរសព្ទចាប់ពី «ម» (ma) គឺលើសពីអក្សរ និងសំឡេងដែលបញ្ចេញ។
Verse 19
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मानमेयविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मितिमाहृविवर्जितम्
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — ឥតមានទ្វេភាគ «ការវាស់» និង «អ្វីដែលត្រូវវាស់»។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម — ពន្លឺអធិរាជ — លើសពីការយល់ដឹងដែលកំណត់ព្រំដែន និងសកម្មភាពនៃការចាប់យក/កាន់កាប់ (ចំណេះដឹងជាការកាន់យក)។
Verse 20
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः साक्षित्वादिविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिः कार्यकारणवर्जितम्
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម (Brahman) ពន្លឺអធិឋានដ៏លើសលប់ មិនមានគំនិតកំណត់ដូចជា «ភាពជាសាក្សី» និងអ្វីៗដទៃទៀត។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺអធិឋានដ៏លើសលប់ ឥតមានការបែងចែកជា «ផល» និង «ហេតុ»។
Verse 21
देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं जाग्रत् सप्नसुषुप्त्यादिमुक्तं ब्रह्म तुरीयकं
ព្រហ្ម ដែលហៅថា «ទីបួន» (Turīya) គឺឥតពាក់ព័ន្ធនឹងរាងកាយ អង្គសញ្ញា ចិត្ត បញ្ញា ព្រលឹងដង្ហើម (prāṇa) និងអហង្គារ; ហើយលើសពីស្ថានភាពចាប់ពីភ្ញាក់ សុបិន និងដេកជ្រៅ។
Verse 22
नित्यशुद्धबुद्धमुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् ब्रह्माहमस्म्यहं ब्रह्म सविज्ञानं विमुक्त ॐ अहं ब्रह्म परं ज्योतिः समाधिर्मोक्षदः परः
ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម—សុទ្ធជានិច្ច ដឹងច្បាស់ និងសេរី; ជាសច្ចៈ ជាអានន្ទ និងមិនទ្វេ។ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម; ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម—បានរួចផុតដោយវិជ្ជាដែលបានដឹងដោយផ្ទាល់។ ឱំ៖ ខ្ញុំគឺ ព្រហ្ម ពន្លឺអធិឋានដ៏លើសលប់; សមាធិដ៏ខ្ពស់បំផុតនេះ ជាអ្នកប្រទានមោក្សៈ។
A structured apavāda (negation) that removes identification with elements, senses, mind, prāṇa, cosmic principles, and conceptual dualities, revealing Brahman as the non-dual Param Jyoti beyond all states.
It defines Turīya as Brahman free from body–sense–mind complexes and beyond jāgrat, svapna, and suṣupti, including the conditioned cognitions associated with viśva/taijasa/prājña.
It frames the highest samādhi as realization-identical knowledge (savi-jñāna vimukti): abiding as “I am Brahman, the supreme Light,” which is explicitly said to bestow mokṣa.