
Sūrya-pratiṣṭhā-kathana (Account of Installing Sūrya)
ក្នុងអធ្យាយនេះ ព្រះអម្ចាស់បង្ហាញវិធីសូរ្យ-ប្រតិស្ឋា (ការតាំងស្ថាបនាព្រះអាទិត្យ) ក្នុងបរិបទវាស್ತು-ប្រតិស្ឋា និង ឥសាន-កល្ប។ ពិធីចាប់ផ្តើមដោយលំដាប់អក្សរ-មន្ត្រា (ប៊ីជ/វර්ណ) ហើយបន្ត “ដូចបានបង្រៀនមុន” ដោយរៀបចំមណ្ឌប និងអំពើត្រៀមដូចជា ស្នាន (ងូតពិធី) និងសុទ្ធិ (ការបរិសុទ្ធ)។ លើវិទ្យា-អាសន/សយ្យា អាចារ្យធ្វើអង្គ-ញាសសម្រាប់ភាស្ករ បន្ទាប់មកដំឡើងត្រី-តត្តវៈ ហើយដាក់ខាទិ-បញ្ចកជាមួយស្រៈ បង្ហាញការដាក់ជាន់ៗនៃសំឡេង (មន្ត្រា) គោលការណ៍ (តត្តវៈ) និងទម្រង់ (ទីតាំងដំឡើង)។ បន្ទាប់ពីបរិសុទ្ធពិណ្ឌីឡើងវិញ ញាសត្រូវពង្រីកតាមតត្តវៈ-បញ្ចក រហូតដល់ស-ទេស-បដ (ទីតាំងកំណត់)។ គ្រូបង្កើតសរវតោមុខី-សក្តិ ហើយដោយដៃខ្លួនឯង ដំឡើងសូរ្យដែលមានសក្តិ។ ចុងក្រោយ បញ្ជាក់នាមបញ្ចប់ដោយ “ស្វាមិន” និងសូរ្យ-មន្ត្រាដែលបានបង្រៀនមុនថាជាអធិការសម្រាប់ការដំឡើង។
Verse 1
ख , ग , घ , ङ च ॐ हूं स इति घ ह्रीं क्रियाशक्तये नम इति झ ॐ क्रियाशक्तये नम इति घ जप्त्वानुरूपतः इति ग , छ , च अथोनशततमो ऽध्यायः सूर्यप्रतिष्ठाकथनं ईश्वर उवाच वक्ष्ये सूर्यप्रतिष्ठाञ्च पूर्ववन्मण्डपादिकं स्नानादिकञ्च सम्याद्य पूर्वोक्तविधिना ततः
«អក្សរមន្ត្រា»: kha, ga, gha, ṅa និង ca; បន្ទាប់ «oṃ hūṃ sa»—សម្គាល់ថា «gha»; បន្ទាប់ «hrīṃ—នមស្ការដល់ក្រីយាសក្តិ (kriyā-śakti)»—សម្គាល់ថា «jha»; បន្ទាប់ «oṃ—នមស្ការដល់ក្រីយាសក្តិ»—សម្គាល់ថា «gha»; ដោយជបតាមលំដាប់សមរម្យ—សម្គាល់ថា «ga, cha, ca»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី ៩៩: «ការពិពណ៌នាពីការស្ថាបនាព្រះសូរ្យ»។ ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលថា: «ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីការស្ថាបនាព្រះសូរ្យ និងដូចមុនអំពីមណ្ឌប និងការរៀបចំផ្សេងៗ; ហើយក្រោយពីបានធ្វើពិធីស្នាន និងពិធីផ្សេងៗឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមវិធីដែលបាននិយាយមុន នោះបន្តទៅ…»
Verse 2
विद्यामासनशय्यायां साङ्गं विन्यस्य भास्करं त्रितत्त्वं विन्यसेत्तत्र सस्वरं खादिपञ्चकं
លើអាសនៈ/គ្រែពិធីនៃវិទ្យា គួរធ្វើអង្គ-ន្យាសៈ (aṅga-nyāsa) ដល់ភាស្ករ (Bhāskara) ព្រះអាទិត្យ; បន្ទាប់មកគួរដាក់នៅទីនោះ «ត្រីតត្តវៈ» (tri-tattva) ហើយបន្ទាប់ទៀត គួរស្ថាបនា «ខាទិ-បញ្ចកៈ» (khādi-pañcaka) រួមជាមួយស្រៈ (ស្រៈស្វរៈ/ស្រៈសំឡេង)។
Verse 3
शुद्ध्यादि पूर्ववत् कृत्वा पिण्डीं संशोध्य पूर्ववत् सदेशपदपर्यन्तं विन्यस्य तत्त्वपञ्चकं
បន្ទាប់ពីបានអនុវត្តពិធីសម្អាត និងអ្វីៗផ្សេងទៀតដូចដែលបានកំណត់មុន ហើយបានសម្អាត «piṇḍī» ម្តងទៀតតាមរបៀបដដែល នោះគួរធ្វើ nyāsa ដាក់ «tattva-pañcaka» (ធាតុប្រាំ) រហូតដល់ចំណុចដែលហៅថា «sa-deśa-pada» (ទីតាំងកំណត់)។
Verse 4
शक्त्या च सर्वतोमुख्या संस्थाप्य विधिवततः स्वाणुना विधिवत् सूर्यं शक्त्यन्तं स्थापयेद्गुरुः
ក្រោយពីបានដំឡើង «Śakti» ប្រភេទ «sarvatomukhī» (មុខទៅគ្រប់ទិស) ដោយត្រឹមត្រូវតាមវិធីវិន័យ គ្រូ (guru) គួរដំឡើង «Sūrya» ដោយរបៀបដែលបានកំណត់ និងដោយដៃរបស់ខ្លួនឯង ដោយឲ្យព្រះអាទិត្យមាន Śakti ជាអំណាច/សហព័ន្ធ។
Verse 5
स्वाम्यन्तमथवादित्यं पादान्तन्नाम धारयेत् सूर्यमन्त्रास्तु पूर्वोक्ता द्रष्टव्याः स्थापनेपि च
បន្ទាប់មក គួរបន្ថែម/ភ្ជាប់នាមដែលបញ្ចប់ដោយ «svāmin» នៅចុង «pāda» (ចំណែក/ជើង) សម្រាប់ «Āditya» (ព្រះអាទិត្យ)។ មន្ត្រព្រះអាទិត្យដែលបានបង្រៀនមុន គួរត្រូវយកមកប្រើ និងពិនិត្យយោង សូម្បីតែក្នុងពិធីដំឡើងផងដែរ។
A staged installation workflow: aṅga-nyāsa of Bhāskara on the Vidyā-seat, placement of tri-tattva and tattva-pañcaka, khādi-pañcaka with vowels, repeated piṇḍī purification, and the prior installation of sarvatomukhī Śakti before establishing Sūrya.
It frames consecration as disciplined alignment of mantra (sound), tattva (principle), and ritual action (kriyā), so that correct Vāstu–pratiṣṭhā becomes a dharmic technology supporting worship, inner purification, and the integrated pursuit of bhukti and mukti.