Adhyaya 98
Chapter 98 — गौरीप्रतिष्ठाकथनम् (Gaurī-Pratiṣṭhā: Installation and Worship of Gaurī; Īśāna-kalpa Elements)
ជំពូក ៩៨ ចាប់ផ្តើមដោយកំណត់សម្គាល់អំពីការអានខុសគ្នានៃអត្ថបទក្នុងសៀវភៅដៃ ហើយបន្តទៅពិធី «គោរី-ប្រតិស្ឋា»។ ព្រះឥશ્વរប្រាប់ឲ្យរៀបចំមណ្ឌប និងការរៀបចំពិធីដំបូងៗ ជាមុនសិន បន្ទាប់មកលើកកន្លែងដំឡើងឲ្យខ្ពស់ និងដាក់ឲ្យត្រឹមត្រូវ។ អ្នកប្រតិបត្តិធ្វើ ន្យាស (ដាក់មន្តលើអង្គ/កន្លែង) ជាលំដាប់ ចាប់ពីមន្តមូរតិ រហូតដល់មន្តពាក់ព័ន្ធនឹង «ស័យយា» (គ្រែពិធី) រួមទាំងមន្តគុហា និងលំដាប់ពី អាត្មវិទ្យា ដល់ សិវៈ បញ្ចប់ដោយ «ឥសាន-និវេសន» (អញ្ជើញ/ដំឡើងឥសា/ឥសាន)។ បន្ទាប់មក ដំឡើង បរា-សក្តិ តាមន្យាស ហើយធ្វើ ហោម និង ជប តាមវិធីដែលបានបញ្ជាក់មុន; កម្លាំងដែលអញ្ជើញត្រូវបាន «បង្រួមរួម» ហើយបង្កើត «ពិណ្ឌី» ជារូបកាយនៃ ក្រីយា-សក្តិ (អំណាចសកម្មភាពពិធី)។ ព្រះនាងត្រូវបានសមាធិឃើញថាសព្វគ្រប់ក្នុងតំបន់ពិធី ដាក់គ្រឿងអលង្ការ និងបូជាវត្ថុត្រឹមត្រូវ ហើយបន្ទាប់មកបញ្ចូលទៅក្នុងរូប/អាសនៈ។ ចុងក្រោយ បែងចែកការដាក់៖ ក្រីយា-សក្តិ លើ ពីឋ (អាសនៈ) និង ជ្ញាន (អំណាចចំណេះដឹង) លើ វិគ្រៈហ (រូបបដិមា) បន្ទាប់មកគោរពចូលទៅជិត អំបិកា/សិវា (ប៉ះ/កាន់តាមពិធី) និងបូជាដោយគ្រឿងបូជាពេញលេញ។
Shlokas
Verse 1
लिङ्गानामिति ज पिष्टकादि च तत्क्रमादिति छ , ज च मृष्टिमन्त्रेणेत्यादिः दीक्षणादिविधानत इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति शिवपूजा इति क अथाष्टनवतितमो ऽध्यायः गौरीप्रतिष्ठाकथनं ईश्वर उवाच वक्ष्ये गौरीप्रतिष्ठाञ्च पूजया सहितां शृणु मण्डपाद्यं पुरो यच्च संस्थाप्य चाधिरोपयेत्
«(កំណត់សម្គាល់អត្ថបទ:) មានការអានដូចជា ‘liṅgānām…’, ‘piṣṭakādi… តាមលំដាប់នោះ’, និង ‘ដោយមន្ត្រាសម្អាត (mṛṣṭi)…’។ ការអានខាងក្នុង ‘តាមវិធាននៃការទទួលឌីក្សា និងពិធីពាក់ព័ន្ធ’ មិនមានក្នុងសៀវភៅអក្សរដៃ ‘ga’ ទេ; ការអានមួយទៀតមាន ‘Śiva-pūjā’។» ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី៩៨ គឺការពិពណ៌នាអំពីការប្រតិស្ឋាបន៍ព្រះនាងគោរី (Gaurī)។ ព្រះអីស្វរៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីការប្រតិស្ឋាបន៍គោរី រួមទាំងវិធីបូជាផង—ចូរស្តាប់។ ដំបូងត្រូវរៀបចំមណ្ឌប (maṇḍapa) និងការរៀបចំមុនៗទាំងអស់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវលើក និងដាក់ (អង្គទេវី/ការប្រតិស្ឋាបន៍) ឲ្យស្ថិតលើនោះ»។
Verse 2
शय्यायान्तांश् च विन्यस्य मन्त्रान्मूर्त्यादिकान् गुह आत्मविद्याशिवान्तञ्च कुर्यादीशनिवेशनं
ដោយរៀបចំ (nyāsa) មន្ត្រាទាំងឡាយ—ចាប់ពីមន្ត្រាមូរតិ (Mūrti) ជាដើម—រហូតដល់មន្ត្រដែលដាក់លើគ្រែ (śayyā) ហើយដាក់មន្ត្រាគុហ (Guha) និងស៊េរីមន្ត្រាចាប់ពី Ātmavidyā រហូតដល់ Śiva បន្ទាប់មកគួរធ្វើការអញ្ជើញ/ដាក់ស្ថានអីស (Īśa) គឺ Īśāna-niveśana។
Verse 3
शक्तिं परां ततो न्यस्य हुत्वा जप्त्वा च पूर्ववत् सन्धाय च तथा पिण्डीं क्रियाशक्तिस्वरूपिणीं
បន្ទាប់មក ដោយធ្វើ nyāsa នៃអំណាចដ៏លើសលប់ (Parā-Śakti) ហើយបូជាអគ្គិដោយអាហុតិ និងសូត្រមន្ត្រដូចមុន គួររួមបញ្ចូលកម្លាំងដែលបានអញ្ជើញ ហើយបង្កើត piṇḍī ដែលជារូបសភាពនៃក្រីយា-សក្តិ (kriyā-śakti) គឺអំណាចនៃសកម្មភាពពិធី។
Verse 4
सदेशव्यापिकां ध्यात्वा न्यस्तरत्नादिकां तथा एवं संस्थाप्य तां पश्चाद्देवीन्तस्यान्नियोजयेत्
ដោយសមាធិគិតដល់(ទេវី)ថា ព្រះនាងពេញលេញគ្របដណ្តប់ទូទាំងដែនដី ហើយដាក់គ្រឿងរតនៈ និងបូជាវត្ថុផ្សេងៗឲ្យបានត្រឹមត្រូវ; បន្ទាប់ពីបានស្ថាបនាព្រះនាងដូច្នេះហើយ គួរអញ្ជើញ និងបញ្ចូលទេវីចូលក្នុងរូប/អាសនៈ/ទីកន្លែងពិធីនោះ។
Verse 5
परशक्तिस्वरूपान्तां स्वाणुना शक्तियोगतः ततो न्यसेत् क्रियाशक्तिं पीठे ज्ञानञ्च विग्रहे
ដោយនាំ(សមាធិ/វិទ្យា)ឲ្យបញ្ចប់ទៅក្នុងរូបសភាពនៃអំណាចដ៏អធិបតី (បរា-សក្តិ) ហើយភ្ជាប់វាជាមួយព្រលឹងដង្ហើមល្អិតរបស់ខ្លួនតាមយោគនៃសក្តិ; បន្ទាប់មកគួរធ្វើ ន្យាសៈ ដោយដាក់ «ក្រីយាសក្តិ» លើពិឋៈ (អាសនៈ) និងដាក់ «ជ្ញានៈ» លើវិគ្រៈ (រូបបូជា)។
Verse 6
ततोपि व्यापिनीं शक्तिं समावाह्य नियोजयेत् अम्बिकां शिवनाम्नीञ्च समालभ्य प्रपूजयेत्
បន្ទាប់មកទៀត គួរអញ្ជើញសក្តិដែលពេញលេញគ្របដណ្តប់ (វ្យាបិនី-សក្តិ) ហើយដាក់បញ្ចូល/កំណត់វា ក្នុងពិធីឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់មក ដោយចូលទៅជិត និងប៉ះយ៉ាងគោរព អំបិកា—ដែលមាននាមថា «សិវា» ផង—គួរបូជាព្រះនាងដោយគ្រឿងបូជាពេញលេញ។
Frequently Asked Questions
Maṇḍapa and preliminaries → mantra-nyāsa (Mūrti through śayyā, plus Guha and Ātmavidyā-to-Śiva series) → Īśāna-niveśana → Parā-Śakti nyāsa with homa and japa → union of invoked powers and piṇḍī formation → all-pervasive visualization and offering placement → assignment of the Goddess into the locus → kriyā-śakti on pīṭha and jñāna on vigraha → worship of Ambikā/Śivā.
It treats installation as both a metaphysical invocation of Śakti and a technical protocol—precise nyāsa order, differentiated placements (pīṭha vs vigraha), and coordinated homa-japa—showing ritual craftsmanship as a disciplined path aligned with dharma and spiritual realization.
The opening notes record variant readings (e.g., phrases like “liṅgānām…”, “piṣṭakādi… in sequence”, “with the mṛṣṭi mantra…”) and state that an internal reading about initiation rules is absent in one manuscript, with another variant reading “Śiva-pūjā.”