Adhyaya 90
Abhiṣeka-Ādi-Kathana (Consecratory Bathing and Related Rites)
ជំពូកនេះបន្តពីប្រធានបទការចូលបួសទៅកាន់សៀវភៅណែនាំអំពី អភិសេក (abhiṣeka) ជាពិធីសៃវៈសម្រាប់បង្កើនអំណាច និងសេចក្តីសុភមង្គលដល់សិស្ស។ ចាប់ផ្តើមដោយបូជា ព្រះសិវៈ ហើយដាក់កុម្ភៈ ៩ តាមលំដាប់ចាប់ពីទិសឥសាន (ជើងកើត) ដោយភ្ជាប់នឹង “សមុទ្រ” និមិត្តរូប ដូចជា ទឹកប្រៃ ទឹកដោះគោ ទឹកដោះជូរ ឃី ទឹកអំពៅ កាដំបារី ទឹកផ្អែម ទឹកស្រាល និង whey។ បន្ទាប់មកមានការតាំងស្ថាបនា វិទ្យេស្វរៈ ៨ និងរូបរुद្រៈ (រួមមាន Śikhaṇḍin, Śrīkaṇṭha, Tri-mūrta, មួយភ្នែក, ‘ឈ្មោះល្អិត’, និង ‘អនន្ត’) ដោយដាក់ Śiva សមុទ្រ និងមន្ត្រ Śiva នៅកណ្ដាលក្នុង snāna-maṇḍapa ដែលសាងសង់ជាពិសេសដូចជា yāgālaya។ សិស្សអង្គុយមុខទៅកើត ត្រូវបានសម្អាតដោយ nirmañchana ជាមួយវត្ថុដែលកំណត់ ហើយងូតដោយទឹកកុម្ភៈក្រោមវិន័យពិធី; បន្ទាប់មកស្លៀកពណ៌ស និងទទួលសញ្ញាអំណាច (ក្រមា/ក្បាលពាក់ ខ្សែយោគៈ មកុដ ជាដើម)។ ពិធីបញ្ចប់ដោយការបង្រៀនផ្លូវការ ការអង្វរដកឧបសគ្គ ការបូជា mantra-cakra តាមការថ្វាយអាហូតិ ៥ សំណុំៗ ៥ ដង ការសម្គាល់ពិធី និងមន្ត្រ អភិសេក ការពារដូចព្រះរាជា សម្រាប់ស្តេច និងគ្រួសារ—បង្ហាញការរួមបញ្ចូលរវាងវិស្វកម្មលំហ-ពិធី និងវិន័យសង្គ្រោះក្នុង អគ្និពុរាណ។
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहपुराणे आग्नेये एकतत्त्वदीक्षाकथनं नाम ऊननवतितमो ऽध्यायः अथ नवतितमो ऽध्यायः अभिषेकादिकथनं ईश्वर उवाच शिवमभ्यर्च्याभिषेकं कुर्याच्छिष्यादिके श्रिये कुम्भानीशादिकाष्ठासु क्रमशो नव विन्यसेत्
ដូច្នេះ ក្នុង អគ្និពុរាណ (Agni Purāṇa) ដែលស្ថិតក្នុង មហាពុរាណដើម (Ādi-Mahāpurāṇa) បានបញ្ចប់ជំពូកទី៨៩ មានចំណងជើង «ការពណ៌នាពិធីឯកតត្ត្វទិក្សា (Ekataṭṭva—ការចូលបួសតាមគោលការណ៍តែមួយ)»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី៩០ «ការពណ៌នាអភិសេក និងពិធីពាក់ព័ន្ធ»។ ព្រះអីស្វរៈ (Īśvara) មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ក្រោយបូជាព្រះសិវៈ ហើយ គួរធ្វើអភិសេក (abhiṣeka) ដើម្បីសេចក្តីរុងរឿងរបស់សិស្ស និងអ្នកដទៃ; ហើយគួររៀបចំកុម្ភៈ (kumbha) ចំនួន៩ តាមលំដាប់ នៅទិសចាប់ពី អីសាន (Īśāna—ទិសឦសាន)»។
Verse 2
तेषु क्षारोदं क्षीरोदं दध्युदं घृतसागरं इक्षुकादम्बरीस्वादुमस्तूदानष्टसागरान्
ក្នុងចំណោមកុម្ភៈទាំងនោះ មានសមុទ្រទឹកប្រៃ សមុទ្រទឹកដោះគោ សមុទ្រទឹកយ៉ាអួរ/ទឹកដោះជូរ សមុទ្រគី (ghṛta) សមុទ្រទឹកអំពៅ សមុទ្រកាដំបរី (kādambarī—ភេសជ្ជៈកកើត) សមុទ្រទឹកផ្អែម និងសមុទ្រម៉ាស្ទូ/ទឹកស៊ែ (whey)—ទាំងនេះហៅថា សមុទ្រផ្សេងៗ។
Verse 3
निवेशयेद् यथासङ्ख्यमष्टौ विद्येश्वरानथ एकं शिखण्डिनं रुद्रं श्रीकण्ठन्तु द्वितीयकं
គួរតាំងដំឡើងតាមលំដាប់លេខរៀង នូវវិទ្យេឥស្វរៈទាំង៨; បន្ទាប់មក (តាំង) រុទ្រៈមួយឈ្មោះ សិខណ្ឌិន ហើយជាទី២ គឺ ស្រីកណ្ណ្ឋ។
Verse 4
त्रिमूर्तमेकरुद्राक्षमेकनेत्रं शिवोत्तमं सप्तमं सूक्ष्मनामानमनन्तं रुद्रमष्टमं
ទី៧ គឺ (រុទ្រៈ) ជាព្រះមានរូបបី; អ្នកមានរុទ្រាក្សមួយគ្រាប់; អ្នកមានភ្នែកតែមួយ; ព្រះសិវៈដ៏អធិឧត្តម។ ទី៨ គឺ រុទ្រៈដែលហៅថា «អ្នកមាននាមល្អិត» និង «អនន្តៈ»។
Verse 5
मध्ये शिवं समुद्रञ्च शिवमन्त्रं च विन्यसेत् यागालयान् दिगीशस्य रचिते स्नानमण्डपे
នៅកណ្ដាល គួរតាំង (ដោយពិធីន្យាស) ព្រះសិវៈ សមុទ្រ (samudra) និងមន្ត្រព្រះសិវៈ នៅក្នុងស្នានមណ្ឌប (snāna-maṇḍapa) ដែលបានសង់ជាយាគាល័យ (yāgālaya) របស់ទិគីស (Digīśa) ព្រះអម្ចាស់ទិសទាំងឡាយ។
Verse 6
कुर्यात् करद्वयायामां वेदीमष्टाङ्गुलोच्छ्रितां श्रीपर्णाद्यासने तत्र विन्यस्यानन्तमानसं
គួរសង់វេទិកា (ជាវេទិ) ប្រវែងពីរខ្នងដៃ និងលើកខ្ពស់៨ម្រាមដៃ; ហើយនៅទីនោះ លើអាសនៈធ្វើពីស្លឹកស្រីបណ្ណ (śrīparṇa) និងស្លឹកបរិសុទ្ធដទៃទៀត គួរតាំង (ទេវតា) អនន្តៈ ដោយចិត្តផ្ដោតសទ្ធា។
Verse 7
शिष्यं निवेश्य पूर्वास्यं सकलीकृत्य पूजयेत् काञ्जिकौदनमृद्भस्मदूर्वागोमयगोलकैः
បន្ទាប់ពីអង្គុយសិស្សឲ្យមុខទៅទិសកើត ហើយរៀបចំពិធីឲ្យពេញលេញតាមលំដាប់ គួរធ្វើបូជាដោយប្រើ កញ្ជិកា (ទឹកជូរចម្រាញ់), អោទន (បាយស cooked), ដី, ផេះ, ស្មៅទួរវា (dūrvā), និងគ្រាប់បាល់ធ្វើពីលាមកគោ។
Verse 8
सिद्धार्थदधितोयैश् च कुर्यान्निर्मञ्छनं ततः क्षारोदानुक्रमेणाथ हृदा विद्येशशम्बरैः
ដោយប្រើការរៀបចំពីគ្រាប់មូស្តាតស (សិទ្ធារថ), ទឹកដោះគោជូរ និងទឹក គួរធ្វើពិធីសម្អាត (និរមញ្ឆន) ជាមុន។ បន្ទាប់មក តាមលំដាប់ គួរលាបទឹកអាល់កាលី ហើយធ្វើដោយមន្ត្រហ្ឫទ័យ និងមន្ត្រ/គាថា វិទ្យេឝ-ឝម្បរ។
Verse 9
कलसैः स्नापयेच्छिष्यं स्वधाधारणयान्वितं परिधाप्य सिते वस्त्रे निवेश्य शिवदक्षिणे
គួរឲ្យសិស្សងូតទឹកដោយកលស (ប៉ាន់ទឹក) ដែលបានបូជាសក្ការៈ ហើយឲ្យគាត់មានការអនុវត្ត/រូបមន្ត svadhā-dhāraṇā ត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់មក ស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស ហើយអង្គុយគាត់នៅខាងស្តាំដ៏មង្គល (នៃព្រះសិវៈ/ពិធី)។
Verse 10
पूर्वोदितासने शिष्यं पुनः पूर्ववदर्चयेत् उष्णीषं योगपट्टञ्च मुकुटं कर्तरीं घटीं
អង្គុយសិស្សលើអាសនៈដែលបានកំណត់ពីមុន ហើយគួរធ្វើបូជាសក្ការៈឡើងវិញដូចមុន ដោយប្រគេន/ដាក់លើគាត់៖ ក្រណាត់ពាក់ក្បាល (ឧស្ណីឝ), ខ្សែចងយោគ (យោគបត្ដ), មកុដ, កន្ត្រៃ (ករតរី) និងប៉ាន់ទឹក (ឃដី)។
Verse 11
अक्षमालां पुस्तकादि शिवकाद्यधिकारकं स्वादुगर्गोदानष्टसागरानिति क, ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दीक्षाव्याख्याप्रतिष्ठाद्यं ज्ञात्वाद्यप्रभृति त्वया
អត្ថបទអានតាមសៀវភៅដៃដែលមានសញ្ញា (សម្គាល់ ‘ក’ និង ‘ខ’) គឺ៖ «ខ្សែអក្សមាលា សៀវភៅ និងអ្វីៗដទៃ—ទាំងនេះជានិមិត្តសញ្ញាអំណាច ចាប់ពី (អធិការកម្ម) របស់ព្រះសិវៈ» ហើយក៏មានបញ្ជី «ស្វាទុ, គរគ, ឧទាន, នឋ្ត, សាគរ» ផងដែរ។ ដោយបានយល់អំពីបឋមការណ៍ ដូចជា ពិធីទទួលឌីក្សា ការបកស្រាយ/បង្រៀន និងការប្រតិស្ឋា (ការតាំងស្ថាបនា) ជាដើម អ្នកគួរចាប់ផ្តើមអនុវត្តពីថ្ងៃនេះតទៅ។
Verse 12
सुपरीक्ष्य विधातव्यमाज्ञां संश्रावयेदिति अभिवाद्य ततः शिष्यं प्रणिपत्य महेश्वरं
ក្រោយពិនិត្យពិចារណាយ៉ាងល្អ គួរធ្វើការចេញអាជ្ញា (ājñā) ហើយឲ្យសិស្សស្តាប់/សូត្រឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់មក ក្រោយថ្វាយការគោរព សិស្សគួរលុតជង្គង់ និងក្រាបបង្គំដោយដេកផ្កាប់ពេញលេញចំពោះព្រះមហេឝ్వర (ព្រះសិវៈ)។
Verse 13
विघ्नज्वालापनोदार्थं कुर्याद्विज्ञापनां यथा अभिषेकार्थमादिष्टस्त्वयाहं गुरुमूर्तिना
ដើម្បីបំបាត់អណ្តាតភ្លើងនៃឧបសគ្គ គួរធ្វើការសូមអនុញ្ញាតតាមវិធីដែលបានកំណត់ថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានព្រះអង្គ—ដែលមានរូបជាគ្រូ (គុរុមូរតិ)—បញ្ជាឲ្យប្រតិបត្តិអភិសេក (ពិធីស្រោចទឹកបុណ្យ)»។
Verse 14
संहितापारगः सो ऽयमभिषिक्तो मया शिव तृप्तये मन्त्रचक्रस्य पञ्चपञ्चाहुतीर्यजेत्
«បុគ្គលនេះជាអ្នកឈានដល់ចុងសំហិតា (Saṃhitā) ខ្ញុំបានអភិសេក/អនុញ្ញាតគាត់ហើយ។ ដើម្បីឲ្យព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ គាត់គួរធ្វើបូជាចក្រមន្ត្រ (Mantra-cakra) ដោយថ្វាយអាហុតិ ៥ សំណុំៗ សំណុំមួយមាន ៥ ដង»។
Verse 15
दद्यात् पूर्णां ततः शिष्यं स्थापयेन्निजदक्षिणे शिष्यदक्षिणपाणिस्था अङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीः क्रमात्
បន្ទាប់មក គួរថ្វាយ «ពូរណា» (pūrṇā) ជាអំណោយពេញលេញ។ បន្ទាប់ពីនោះ គួរឲ្យសិស្សឈរនៅខាងស្តាំរបស់ខ្លួន ហើយដោយដៃស្តាំរបស់សិស្ស គួររៀបចំ/ប៉ះម្រាមដៃតាមលំដាប់ ចាប់ពីម្រាមមេដៃជាមុន។
Verse 16
लाञ्छयेदुपबद्धाय दग्धदर्भाग्रशम्बरैः कुसुमानि करे दत्वा प्रणामं कारयेदमुं
ចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានចង/កំណត់តាមពិធីរួចហើយ គួរធ្វើសញ្ញាពិធី (លាញ្ឆន) ដោយប្រើកញ្ចប់ធ្វើពីចុងស្មៅដರ್ಭៈដែលបានដុត។ ដាក់ផ្កានៅក្នុងដៃគាត់ ហើយបន្ទាប់មក ឲ្យគាត់ធ្វើការក្រាបបង្គំ (ប្រណាម)។
Verse 17
कुम्भे ऽनले शिवे स्वस्मिसंस्ततस्कृत्यमाविशेत् अनुग्राह्यास्त्वया शिष्याः शास्त्रेण सुपरीक्षिताः
ក្រោយពីបានបង្កើតពិធីដែលបានកំណត់នៅក្នុងកុម្ភៈ (ភាជនបុណ្យ), នៅក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ និងនៅក្នុងព្រះសិវៈហើយ គាត់គួរចូលរួម/ស្រូបខ្លួនទៅក្នុងសកម្មភាពនោះ ដោយផ្ដោតនៅលើអាត្មានៃខ្លួនឯង។ សិស្សទាំងឡាយ គួរត្រូវបានអនុគ្រោះដោយព្រះអង្គ ក្រោយពេលបានពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់តាមសាស្ត្រ (śāstra)។
Verse 18
भूपवन्मानवादीनामभिषेकादभीप्सितं आं श्रां श्रौं पशुं हूं फडिति अस्त्रराजाभिषेकतः
សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ មន្ត្រី បុរស និងអ្នកដទៃៗ លទ្ធផលដែលប្រាថ្នា ទទួលបានដោយពិធីអភិសេក។ មន្ត្រា៖ «āṃ śrāṃ śrauṃ paśuṃ hūṃ phaḍ»—ដូច្នេះ ដោយអភិសេករាជសម្រាប់មន្ត្រាអស្ត្រ (អាវុធការពារ)។
Frequently Asked Questions
Precise ritual-architectural and spatial sequencing: nine kumbhas placed from Īśāna, a central nyāsa of Śiva/samudra/mantra in a snāna-maṇḍapa, and explicit altar metrics (two hand-spans length, eight finger-breadths height) with ordered purification and bathing steps.
It frames consecration as disciplined transformation: purification, mantra-governed installation, and authorized instruction align the disciple’s body and vows with Śiva’s mantra-order, integrating bhukti (prosperity, protection, social legitimacy) with mukti-oriented initiation and inner centering.