Adhyaya 61
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 6150 Verses

Adhyaya 61

Chapter 61 — द्वारप्रतिष्ठाध्वजारोहाणादिविधिः (Gateway Installation, Flag Hoisting, and Allied Rites)

ជំពូកនេះកំណត់លំដាប់វិធីអគ្នេយវិទ្យា ដើម្បីភ្ជាប់ការសាងសង់ប្រាសាទទៅនឹងអំណាចពិធីរស់។ ចាប់ពីការសម្អាតបញ្ចប់ (អវភ្រឹថស្នាន) និងដំឡើងកុម្ភៈតាមក្រឡាចត្រង្គ ៨១ ទីតាំង ដើម្បីបង្កើតមណ្ឌលពេញលេញ មុនពេលបង្កើតហរិ។ បន្ទាប់មក បុណ្យប្រតិស្ឋាទ្វារ ត្រូវធ្វើដោយអាហុតិ បលិ ការគោរពគ្រូ ដាក់មាសក្រោមកម្រិតទ្វារ និងហោមតាមវិន័យ; ដាក់ទេវតារក្សា ចណ្ឌ–ប្រចណ្ឌ និងស្រី/លក្ខ្មីតាមចំណុចស្ថាបត្យកម្ម ហើយបញ្ចប់ដោយបូជាស្រីសូក្ត និងទក្ខិណា។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាហ្រឹត-ប្រតិស្ឋា៖ កុម្ភៈបរិសុទ្ធមានកែវ ៨ ប្រភេទ ឱសថ លោហៈ គ្រាប់ពូជ ដែក និងទឹក; បញ្ចូលអានុភាពដោយសម្បាតមន្ត្រនរសിംហ និងញាសនារាយណតត្តវ ដូចជាប្រាណ។ បង្ហាញទស្សនៈវាស್ತು-សាស្ត្រ៖ ប្រាសាទគិតជាពុរុសៈ អង្គស្ថាបត្យកម្មត្រូវនឹងអវយវៈ (ទ្វារ=មាត់ សុកនាសា=ច្រមុះ ប្រាណាលា=រន្ធក្រោម សុធា=ស្បែក កលស=សក់/កំពូល)។ ចុងក្រោយធ្វើធ្វជារហោណៈ៖ សមាមាត្រ ទីតាំង (ឥសាន/វាយវ្យ) សម្ភារៈទង់ និងអលង្ការ ការធ្វើចក្រ (៨/១២ កាំ) និងញាសជាន់ៗ (សូត្រាត្មានក្នុងដំបង; និស្កលក្នុងទង់) បញ្ចប់ដោយប្រទក្សិណា មន្ត្រ ទាន និងបុណ្យដ៏រាជសម្បត្តិនៃទង់ទាន។

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वासुदेवप्रतिष्ठादिकथनं नाम षष्टितमो ऽध्यायः अथ एकषष्टितमो ऽध्यायः द्वारप्रतिष्ठाध्वजारोहाणादिविधिः भगवानुवाच वक्षे चावभृतस्नानं विष्णोर् नत्वेति होमयेत् एकाशीतिपदे कुम्भान् स्थाप्य संस्थापयेद्धरिं

ដូច្នេះ ក្នុងអគ្និពុរាណៈ បញ្ចប់ជំពូកទី៦០ ដែលមានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាអំពីការប្រតិស្ឋានវាសុទេវ និងរឿងពាក់ព័ន្ធ»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី៦១៖ «វិធានសម្រាប់ការប្រតិស្ឋានទ្វារ ការលើកទង់ និងពិធីផ្សេងៗ»។ ព្រះមានព្រះភាគមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំនឹងពណ៌នាពិធីងូតសម្អាតបញ្ចប់ (avabhṛtha-snānā)។ គួរធ្វើហោមដោយពាក្យមន្ត្រ ‘បានគោរពបង្គំដល់វិṣṇu’។ ដោយដាក់កុម្ភៈ (kumbha) នៅទីតាំង៨១ នោះ គួរប្រតិស្ឋានហរិ (Hari/Viṣṇu)»។

Verse 2

पूजयेद् गन्धपुष्पाद्यैर् बलिं दत्वा गुरुं यजेत् द्वारप्रतिष्ठां वक्ष्यामि द्वाराधो हेम वै ददेत्

គួរធ្វើបូជាដោយក្លិនក្រអូប ផ្កា និងវត្ថុដទៃទៀត; បន្ទាប់ពីថ្វាយបលិ (bali) គួរគោរពបូជាគ្រូ (guru)។ ឥឡូវខ្ញុំនឹងពណ៌នាពិធីប្រតិស្ឋានទ្វារ៖ ក្រោមទ្វារ គួរដាក់មាសជាក់ជាមិនខាន។

Verse 3

अष्टभिः कलशैः स्थाप्य शाखोदुम्बरकौ गुरुः गन्धादिभिः समभ्यर्च्य मन्त्रैर् वेदादिभिर्गुरुः

ដោយបានដំឡើងពិធីដោយកលសៈបូជាទឹកបរិសុទ្ធចំនួន៨ គ្រូ (គុរុ) ត្រូវបានបង្កើតជាមួយមែកឈើ និងឧបករណ៍ឈើឧទុម្ពរ; បន្ទាប់មក បូជាដោយក្លិនក្រអូប និងវត្ថុដទៃទៀត ហើយគោរពគ្រូដោយមន្ត្រា—មន្ត្រវេទ និងមន្ត្រដែលពាក់ព័ន្ធតាមអធិការ។

Verse 4

कुण्डेषु होमयेद्वह्निं समिल्लाजतिलादिभिः दत्वा शय्यादिकञ्चाधो दद्यादाधारशक्तिकां

ក្នុងកុណ្ឌ (រណ្តៅភ្លើង) ទាំងឡាយ គួរធ្វើហោមបញ្ចូលភ្លើងដោយឈើសមិត (ឈើឥន្ធនៈ), អង្ករលីង, គ្រាប់ល្ង និងវត្ថុដទៃទៀត; ហើយបន្ទាប់ពីផ្តល់គ្រែ និងអំណោយស្រដៀងគ្នានៅខាងក្រោម (ជាទានបន្ថែម) គួរប្រគល់ពិធី/អំណាចដែលហៅថា «អាធារ-សក្តិកា»។

Verse 5

शाखयोर्विन्यसेन्मूले देवौ चण्डप्रचण्दकौ ऊर्ध्वोदुम्बरके देवीं लक्ष्मीं सुरगणार्चितां

នៅគល់នៃមែកឈើទាំងពីរ គួរដំឡើងទេវតាទាំងពីរ «ចណ្ឌ» និង «ប្រចណ្ឌ»; ហើយនៅផ្នែកខាងលើនៃឧទុម្ពរ (ការរៀបចំឈើស្វាយព្រៃ/ឈើឧទុម្ពរ) គួរដំឡើងព្រះនាងលក្ខ្មី ដែលត្រូវបានបូជាដោយក្រុមទេវតាទាំងឡាយ។

Verse 6

न्यस्याभ्यर्च्य यथान्यायं श्रीसूक्तेन चतुर्मुखं दत्वा तु श्रीफलादीनि आचार्यादेस्तु दक्षिणां

ដោយបានធ្វើញាស (nyāsa) ហើយបូជាតាមវិធានត្រឹមត្រូវ ដោយប្រើ «ស្រី-សូក្ត» គួរបូជាព្រះបរមា (ព្រះព្រហ្ម) មុខបួន; បន្ទាប់មក គួរថ្វាយផ្លែឈើមង្គល (ស្រីផល) និងវត្ថុដទៃទៀត ហើយប្រគល់ទក្ខិណា (កិត្តិយស/បំណាច់) ដល់អាចារ្យ និងអ្នកជួយពិធីទាំងឡាយ។

Verse 7

प्रतिष्ठासिद्धद्वारस्य त्वाचार्यः स्थापयेद्धरिं विष्णुर्नुकेति घ, ङ, चिह्नितपुर्स्तकद्वयपाठः समिदाज्यतिलादिभिरिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथाभ्यर्च्येति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रासादादस्य प्रतिष्ठन्तु हृत्प्रतिष्ठेति तां शृणु

នៅពេលទ្វារចូលត្រូវបានរៀបចំឲ្យសម្រេចសម្រាប់ពិធីប្រតិស្ឋា (ការដំឡើង) អាចារ្យអ្នកប្រតិបត្តិគួរដំឡើង «ហរិ» (វិṣṇុ)។ (ក្នុងបំណែកខ្លះ មានអានថា «viṣṇur nuke/nu ke iti»។) [បន្ត] ដោយធ្វើអហុតិជាមួយឈើសមិត, ឃី, គ្រាប់ល្ង និងវត្ថុដទៃទៀត (តាមអត្ថបទក្នុងសៀវភៅសម្គាល់មួយ); បន្ទាប់មក បូជាហើយ (តាមប្រភពដូចគ្នា) គេគួរដំឡើង (ទេវតា) ចេញពីប្រាសាទ។ សូមស្តាប់នីតិវិធីនោះដែលហៅថា «ប្រតិស្ឋានៅក្នុងបេះដូង» (hṛt-pratiṣṭhā)។

Verse 8

समाप्तौ शुकनाशाया वेद्याः प्राग्दर्भमस्तके सौवर्णं राजतं कुम्भमथवा शुक्लनिर्मितं

នៅចុងបញ្ចប់នៃ śukanāśā (ចុងលេចដូចចំពុះនៃវេទិ) លើចុងដರ್ಭៈខាងកើតនៃអាសនៈ គួរដាក់កុម្ភៈទឹកធ្វើពីមាស ឬប្រាក់ ឬមិនដូច្នោះទេ ធ្វើពីវត្ថុពណ៌សបរិសុទ្ធ។

Verse 9

अष्टरत्नौषधीधातुवीजलौहान्वितं शुभं सवस्त्रं पूरितं चाद्भिर्मण्डले चाधिवासयेत्

គួរដាក់សម្រាប់ពិធីអធិវាសនៈនៅក្នុងមណ្ឌល នូវវត្ថុ/ភាជន៍មង្គលមួយ ដែលបំពាក់ដោយរត្នៈប្រាំបី ឱសថ ធាតុលោហៈ គ្រាប់ពូជ និងដែក គ្របដោយក្រណាត់ ហើយបំពេញដោយទឹក។

Verse 10

सपल्लवं नृसिंहेन हुत्वा सम्पातसञ्चितं नारायणाख्यतत्त्वेन प्राणभूतं न्यसेत्ततः

បន្ទាប់ពីបូជាដាក់ក្នុងភ្លើងដោយមន្ត្រ នរសിംហៈ រួមជាមួយស្លឹក/ពន្លកស្រស់ ហើយប្រមូលកម្លាំងដោយការហូតជាបន្តបន្ទាប់ (សម្បាត) រួចគួរធ្វើ ន្យាសៈ ដោយដំឡើងវាជាព្រលឹងដង្ហើមជីវិត តាមរយៈតត្ត្វៈដែលហៅថា «នារាយណៈ-តត្ត្វៈ»។

Verse 11

वैराजभूतान्तं ध्यायेत् प्रासादस्य सुरेश्वर ततः पुरुषवत्सर्वं प्रासादं चिन्तयेद् बुधः

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា គួរធ្វើសមាធិលើប្រាសាទ (prāsāda) ថាឡើងដល់កម្រិត វៃរាជ-ភូត (Vairāja-bhūta) ហើយបន្ទាប់មក បណ្ឌិតគួរគិតពិចារណាប្រាសាទទាំងមូលថាមានរូបរាងជាបុរស (Puruṣa)។

Verse 12

अधो दत्वा सुवर्णं तु तद्ववद् भूतं घटं न्यसेत् गुर्वादौ दक्षिणां दद्याद् ब्राह्मणादेश् च भोजनं

ដោយដាក់មាសនៅខាងក្រោមសិន គួរដាក់កុម្ភៈដែលរៀបចំតាមវិធីកំណត់។ បន្ទាប់មក គួរផ្តល់ទក្ខិណា (dakṣiṇā) ជាមុនដល់គ្រូ និងអ្នកដទៃ ហើយរៀបចំអាហារបូជាសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកដែលត្រូវអញ្ជើញផ្សេងទៀត។

Verse 13

ततः पश्चाद्वेदिबन्धं तदूर्ध्वं कण्ठबन्धनं कण्ठोपरिष्टात् कर्तव्यं विमलामलसारकं

បន្ទាប់មក ត្រូវធ្វើការចងរឹតវេទិកា (vedi-bandha)។ លើសពីនោះ ត្រូវរៀបចំ «ការចងក» (kaṇṭha-bandhana) ឲ្យស្ថិតលើក្បាលកបន្តិច ហើយឲ្យស្អាត បរិសុទ្ធ មិនមានមល និងរឹងមាំជាសារសំខាន់។

Verse 14

तदूर्ध्वं वृकलं कुर्याच्चक्रञ्चाद्यं सुदर्शनं मूत्तिं श्रीवासुदेवस्य ग्रहगुप्तां निवेदयेत्

លើសពីនោះ ត្រូវបង្កើតវ្រកល (vṛkala) ជាអាវការពារ ហើយក៏ធ្វើចក្រ​ដ៏មុខគេ «សុទರ್ಶನ» (Sudarśana) ផងដែរ; បន្ទាប់មក ត្រូវនាំយករូបបូជាសក្ការៈនៃ ព្រះវាសុទេវ (Śrī Vāsudeva) មកដាក់/ថ្វាយ ជាពិធីការពារពីគ្រោះភព (graha-guptā)។

Verse 15

कलशं वाथ कुर्वीत तदूर्ध्वं चक्रमुत्तमं वेद्याश् च परितः स्थाप्या अष्टौ विघ्नेश्वरास्त्वज

បន្ទាប់មក ត្រូវរៀបចំកលស (kalaśa) គឺប៉ាន់ទឹកពិធី។ លើវានោះ ត្រូវដាក់ចក្រ (cakra) ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។ ហើយជុំវិញវេទិកា (vedī) ត្រូវដំឡើង វិឃ្នេឝ్వర (Vighneśvara) ចំនួនប្រាំបី ដើម្បីបំបាត់ឧបសគ្គ។

Verse 16

ः तत्त्वभूतमिति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तदूर्ध्वं चूर्णकं कुर्यादिति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तदूर्ध्वं चुल्वकं कुर्यादिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अष्टौ वेद्येश्वरास्त्वज इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः चत्वारो वा चतुर्दिक्षु स्थापनीया गरुत्मतः ध्वजारोहं च वक्ष्यामि येन भूतादि नश्यति

«tattvabhūtam» គឺជាការអានដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅដៃដែលបានសម្គាល់ (gha, ṅa)។ លើសពីនោះ «ត្រូវធ្វើ cūrṇaka» ដូចដែលសៀវភៅដៃសម្គាល់ (ga, ṅa) អាន។ លើសពីនោះ «ត្រូវធ្វើ culvaka» ដូចដែលសៀវភៅដៃពីរ (kha, gha) អាន។ ការអាន «aṣṭau vedyeśvarāḥ» មាននៅក្នុងសៀវភៅដៃសម្គាល់បី (ga, gha, ṅa)។ ត្រូវដំឡើងនិមិត្តសញ្ញាគរុឌ (Garuḍa) ចំនួនប្រាំបី ឬក៏បួន នៅទិសទាំងបួន។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាពីការលើកទង់ (dhvaja) ដែលអាចបំផ្លាញវិញ្ញាណអាក្រក់ និងអ្វីៗដូច្នោះ។

Verse 17

प्रासादविम्बद्रव्याणां यावन्तः परमाणवः तावद्वर्षसहस्राणि तत्कर्ता विष्णुलोकभाक्

ចំនួនអាតូម (paramāṇu) ប៉ុន្មានដែលមាននៅក្នុងវត្ថុធាតុសម្រាប់សាងសង់ប្រាសាទ និងរូបបូជា កម្មករដែលបានធ្វើវា នឹងទទួលបានភាគរួមក្នុងលោកព្រះវិષ્ણុ (Viṣṇuloka/Vaikuṇṭha) អស់រយៈពេលពាន់ឆ្នាំ តាមចំនួននោះ។

Verse 18

कुम्भाण्डवेदिविम्बानां भ्रमणाद्वायुनानघ कण्ठस्यावेष्टनाज् ज्ञेयं फलं कोटिगुणं ध्वजात्

ឱ អ្នកគ្មានបាប ដោយខ្យល់បង្វិលឲ្យគ្រឿងតុបតែងកុម្ភាណ្ឌៈ វេទិ និងវិម្បៈវិលជុំ ហើយដោយការរវើររវាយដែលរុំព័ទ្ធជុំវិញកររបស់ដំបងទង់ គួរយល់ថា បុណ្យធម៌ដែលកើតឡើង ត្រូវបានគុណឡើងដល់កោដិ (ដប់លានដង) ដោយទង់ (ធ្វជ)។

Verse 19

पताकानां प्रकृतिं विद्धि दण्डं पुरुषरूपिणं प्रासादं वासुदेवस्य मूर्तिभेदं निबोध मे

ចូរយល់ដឹងអំពីសភាពត្រឹមត្រូវនៃទង់បតាកា; ចូរដឹងថា ដំបងទង់មានរូបដូចបុរស; ហើយចូរសិក្សាពីខ្ញុំអំពីការបែងចែកប្រភេទនៃប្រាសាទ (ប្រាសាទ) និងរូបមន្ត/រូបបដិមារបស់វាសុទេវ។

Verse 20

धारणाद्धरणीं विद्धि आकाशं शुषिरात्मकं तेजस्तत् पावकं विद्धि वायुं स्पर्शगतं तथा

ចូរដឹងថា ផែនដី (ធរណី) ត្រូវបានស្គាល់ដោយមុខងារគាំទ្រ; ចូរដឹងថា អាកាស (អាកាស) មានសភាពជាចន្លោះ/ភាពទទេ។ ចូរដឹងថា តេជស (ពន្លឺរលោង) គឺជាភ្លើង (បាវក) ពិតប្រាកដ; ហើយចូរដឹងដូចគ្នាថា ខ្យល់ (វាយុ) មានលក្ខណៈដោយការប៉ះ (ស្បರ್ಶ)។

Verse 21

पाषाणादिष्वेव जलं पार्थिवं पृथिवीगुणं प्रतिशब्दोद्भवं शब्दं स्पर्शं स्यात् कर्कशादिकं

នៅក្នុងថ្ម និងវត្ថុដូចគ្នា មានទឹកស្ថិតនៅ; វាជា ‘បារថិវ’ (មានសភាពផែនដី) និងមានគុណលក្ខណៈរបស់ផែនដី។ សំឡេងកើតឡើងនៅទីនោះដោយការឆ្លើយតបជាសូរស្ទួន ហើយគុណភាពប៉ះគឺប្រភេទ ‘រឹងរូស’ (ករកស) និងដូចៗគ្នា។

Verse 22

शुक्लादिकं भवेद्रूपं रसमन्नादिदर्शनं धूपादिगन्धं गन्धन्तु वाग् भेर्यादिषु संस्थिता

រូប (រូប) មានលក្ខណៈដោយពណ៌ស និងដូចៗគ្នា; រស (រស) ត្រូវបានស្គាល់តាមអាហារ និងដូចៗគ្នា; ក្លិន (គន្ធ) តាមធូប និងដូចៗគ្នា។ តែសំឡេង (សប្ដ) វិញ ស្ថិតនៅក្នុងវាចា (ពាក្យសម្តី) និងក្នុងឧបករណ៍ដូចជា ភេរី (ស្គរធំ) និងដូចៗគ្នា។

Verse 23

शुकनाशाश्रिता नासा बाहू तद्रथकौ स्मृतौ शिरस्त्वण्डं निगदितं कलशं मूर्धजं स्मृतं

ច្រមុះ ត្រូវបាននិយាយថាសមស្របនឹង «śukanāsa» (ផ្នែកលេចចេញដូចចំពុះនៅមុខប្រាសាទ)។ ដៃទាំងពីរ ត្រូវយល់ថាជា «rathaka» (ផ្នែកលេចចេញខាងជើង/ខាងឆ្វេង)។ ក្បាល ត្រូវពិពណ៌នាថាជា «aṇḍa» (មាសដុំដូចដូម) ហើយ «mūrdhaja» ត្រូវយល់ថាជា «kalaśa» (កលសៈ—ភាជន៍កំពូល)។

Verse 24

कण्ठं कण्ठमिति ज्ञेयं स्कन्धं वेदी निगद्येते पायूपस्थे प्रणाले तु त्वक् सुधा परिकीर्तिता

បំពង់ក ត្រូវយល់ថាជា «kaṇṭha»; ស្មា (skandha) ត្រូវបាននិយាយថាជា «vedī» (វេទិ—ជាវេទិកា/ជើងវេទិ)។ នៅតំបន់រន្ធគូថ និងអង្គជាតិ មាន «praṇāla» (ប្រណាល—បំពង់/ផ្លូវចេញ) ហើយស្បែក (tvak) ត្រូវបានប្រកាសថាជា «sudhā» (សុធា—ស្រទាប់លាបស/ស៊ីម៉ង់សក្ការៈ)។

Verse 25

मुखं द्वारं भवेदस्य प्रतिमा जीव उच्यते तच्छक्तिं पिण्डिकां विद्धि प्रकृतिं च तदाकृतिं

មាត់របស់វា ត្រូវបាននិយាយថាជា «ទ្វារ» (doorway) របស់វា; រូបបដិមា (pratimā) ត្រូវហៅថា «ជីវៈ» (jīva—សត្វមានជីវិត)។ ចូរដឹងថា អំណាច (śakti) របស់វា គឺ «piṇḍikā» (បិណ្ឌិកា—គល់/មូលដ្ឋាន) ហើយធម្មជាតិ (prakṛti) របស់វា គឺទម្រង់របស់វាផ្ទាល់ (ākṛti)។

Verse 26

अपाठः धारणीं धरणीं विद्धि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पार्थिवं पृथिवीतलमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पार्थिवं पृथिवीजलमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः रसमास्थाय दर्शनं रसमाह्वादि दर्शनमिति ख, चिह्नितप्सुअतकपाठः निश् चलत्वञ्च गर्भोस्या अधिष्ठाता तु केशवः एवमेव हरिः साक्षात्प्रासादत्वेन संस्थितः

«(សៀវភៅខ្លះអានថា)៖ “ចូរដឹងថា dhāraṇī គឺ dharaṇī”»។ (អត្ថបទដែលបានសម្គាល់) និយាយថា៖ «ធាតុផែនដី (pārthiva) គឺផ្ទៃផែនដី» ឬ «ធាតុផែនដី គឺទឹកនៃផែនដី»។ (អត្ថបទសម្គាល់មួយទៀត)៖ «ការយល់ឃើញ (darśana) កើតឡើងដោយអាស្រ័យលើ rasa (រស/សារធាតុ)» ឬ «ការយល់ឃើញ គឺអ្វីដែលចាប់ផ្តើមដោយការអំពាវនាវឲ្យ rasa បង្ហាញ»។ លើសពីនេះ បន្ទប់គភ៌ (garbha) មានភាពនឹងថេរ/មិនចលនា; អាទិទេវតាអធិបតីរបស់វា គឺ កេសវ (Keśava)។ ដូច្នេះ ហរិ (Hari) ផ្ទាល់ ត្រូវបានស្ថាបនាដោយផ្ទាល់ ក្នុងទម្រង់ប្រាសាទ (prāsāda)។

Verse 27

जङ्घा त्वस्य शिवो ज्ञेयः स्कन्धे धाता व्यवस्थितः ऊर्ध्वभागे स्थितो विष्णुरेवं तस्य स्थितस्य हि

ចូរដឹងថា ព្រះសិវៈ (Śiva) ត្រូវយល់ថាស្ថិតនៅក្នុងជង្គង់/កំភួនជើង (jāṅghā) របស់វា; នៅតំបន់ស្មា មាន ធាតា (Dhātā) ត្រូវបានស្ថាបនា; ហើយនៅផ្នែកខាងលើ វិស្ណុ (Viṣṇu) ស្ថិត—ដូច្នេះហើយ ជាការដាក់តាំងទេវភាពរបស់វា។

Verse 28

प्रासादस्य प्रतिष्ठान्तु ध्वजरूपेण मे शृणु ध्वजं कृत्वा सुरैर् दैत्या जिताः शस्त्रादिचिह्नितं

ឥឡូវនេះ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីពិធីប្រតិស្ឋានប្រាសាទ ដែលអនុវត្តក្នុងរូបនៃទង់ពិធី៖ ក្រោយធ្វើទង់ ហើយសម្គាល់ដោយនិមិត្តសញ្ញាដូចជា​អាវុធ គួរបង្ហាញពួកដៃត្យៈថាត្រូវទេវៈឈ្នះ។

Verse 29

अण्डोर्ध्वं कलशं न्यस्य तदूर्ध्वं विन्यसेद्ध्वजं विम्बार्धमानं दण्डस्य त्रिभागेनाथ कारयेत्

ដាក់កលសៈ (kalaśa) លើផ្នែករាងពង (aṇḍa) ហើយលើនោះដំឡើងទង់ (dhvaja) បន្ទាប់មកគួរធ្វើវីមបៈ (vimba) ជារង្វង់ឲ្យមានមាត្រស្មើពាក់កណ្តាល ហើយកំណត់តាមមួយភាគបីនៃដណ្ឌៈ (daṇḍa)។

Verse 30

अष्टारं द्वादशारं वा मध्ये मूर्तिमतान्वितं नारसिंहेन तार्क्ष्येण ध्वजदण्डस्तु निर्ब्रणः

គួរធ្វើនិមិត្តសញ្ញាបរិសុទ្ធជាកង់មានស្ពោក៨ ឬ១២ ហើយដាក់រូបបដិមាមានទម្រង់នៅកណ្ដាល; អាចភ្ជាប់ជាមួយនារ​សിംហៈ (Narasiṃha) និងតារក្ស្យៈ (Tārkṣya/គរុឌ)។ ដណ្ឌៈទង់ (dhvaja-daṇḍa) ត្រូវគ្មានស្នាមរបួស ឬកំហូច។

Verse 31

प्रासादस्य तु विस्तारो मानं दण्डस्य कीर्तितं शिखरार्धेन वा कुर्यात् तृतीयार्धेन वा पुनः

ទទឹងនៃប្រាសាទ (prāsāda) ត្រូវបាននិយាយថាជាមាត្ររបស់ដណ្ឌៈ (daṇḍa)។ គួរកំណត់សមាមាត្រដោយយកពាក់កណ្តាលនៃសិខរៈ (śikhara) ឬម្តងទៀតដោយយកមួយភាគបីនៃវា។

Verse 32

द्वारस्य दैर्घ्याद् द्विगुणं दण्डं वा परिकल्पयेत् ध्वजयष्टिर्देवगृहे ऐशान्यां वायवेथवा

គួរកំណត់ដណ្ឌៈ (daṇḍa) ឲ្យមានប្រវែងទ្វេដងនៃប្រវែងទ្វារ។ ក្នុងទេវគ្រឹហៈ (devagṛha) ទង់យស្តិ (dhvaja-yaṣṭi) គួរដំឡើងនៅទិសឥសាន (Īśāna) ឬមិនដូច្នោះទេ នៅទិសវាយវ្យ (Vāyavya)។

Verse 33

क्षौमाद्यैश् च ध्वजं कुर्याद्विचित्रं वैकवर्णकं घण्टाचामरकिङ्किण्या भूषितं पापनाशनं

គួរធ្វើទង់ពីក្រណាត់លីនិន និងក្រណាត់ស្រដៀងៗ មានលំនាំចម្រុះពណ៌ជាច្រើន ហើយតុបតែងដោយកណ្ដឹង ចាមរ (កន្ទុយយ៉ាក់) និងកណ្ដឹងតូចៗរំញ័រ; ទង់បែបនេះជាអ្នកបំផ្លាញបាប។

Verse 34

दण्डाग्राद्धरणीं यावद्धस्तैकं विस्तरेण तु महाध्वजः सर्वदः स्यात्तुर्यांशाद्धीनतोर्चितः

ចាប់ពីចុងដំបងទង់ចុះដល់ដី បើទទឹងមានមួយហស្ត (hasta) នោះហៅថា «មហាទង់» (mahā-dhvaja) ហើយត្រូវបាននិយាយថាប្រទានផលប្រយោជន៍ទាំងអស់។ បើបន្ថយចុះមួយភាគបួន គួរចាត់ទុកថាទាបជាង ប៉ុន្តែតែប៉ុណ្ណោះក៏នៅសមរម្យសម្រាប់ការគោរពបូជា។

Verse 35

ध्वजे चार्धेन विज्ञेया पताका मानवर्जिता विस्तरेण ध्वजः कार्यो विंशदङ्गुलसन्निभः

សម្រាប់ទង់ដារ (dhvaja) នោះ «បតាកា» (patākā) ត្រូវយល់ថាមានទំហំពាក់កណ្ដាល (នៃទង់) ដោយមិនរាប់រូបមនុស្ស (និមិត្តសញ្ញា)។ ទង់ដារគួរធ្វើឲ្យមានទទឹងប្រហែលម្ភៃអង្គុល (aṅgula)។

Verse 36

अधिवासविधानेन चक्रं दण्डं ध्वजं तथा जिताः शक्त्यादिचिह्नितमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः जिताः शक्रादिचिह्नितमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः विम्बार्धमानं चक्रन्तु इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः विचित्रञ्चैव वर्णकमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः देववत् सकलं कृत्वा मण्डपस्नपनादिकं

តាមវិធីអធិវាស (adhivāsa) សម្រាប់ការតាំងមុនពិធីបរិសុទ្ធ គួរតាំងចក្រ ដំបង និងទង់ផងដែរ ដោយសម្គាល់និមិត្តសញ្ញាគទា និងសញ្ញាផ្សេងៗ (សៀវភៅខ្លះអានថា សម្គាល់ដោយឥន្ទ្រ និងសញ្ញាផ្សេងៗ)។ ចក្រ​គួរធ្វើឲ្យមានទំហំពាក់កណ្ដាលនៃរូបបដិមា ហើយលាបពណ៌ចម្រុះ។ រៀបចំទាំងអស់ដូចជាព្រះទេវតា រួចអនុវត្តពិធីក្នុងមណ្ឌប ដូចជា​ពិធីស្នាន (ងូតពិធី) និងអធិការណ៍ពាក់ព័ន្ធ។

Verse 37

नेत्रोन्मीलनकं त्यक्ता पूर्वोक्तं सर्वमाचरेत् अधिवासयेच्च विधिना शय्यायां स्थाप्य देशिकः

ដោយលះបង់ពិធី «បើកភ្នែក» (netronmīlana) ចោល គ្រូបូជាចារ្យគួរអនុវត្តន៍នូវវិធីការទាំងអស់ដែលបាននិយាយមុន ហើយបន្ទាប់មក តាមវិធីកំណត់ ធ្វើអធិវាសន (adhivāsana) ដោយដាក់ (រូបបដិមា/ទេវតា) លើគ្រែពិធី។

Verse 38

ततः सहस्रशीर्षेति सूक्तं चक्रे न्यसेद् बुधः तथा सुदर्शनं मन्त्रं मनस्तत्त्वं निवेशयेत्

បន្ទាប់មក អ្នកប្រាជ្ញគួរធ្វើ ន្យាស (nyāsa) នៃសូក្តដែលចាប់ផ្តើមដោយ «សហស្រ៌សីර්ෂា» លើចក្រ (សុទර්សន) ដ៏ទេវី; ដូចគ្នានោះ គួរដំឡើងមន្ត្រ សុទර්សន និងដាក់គោលការណ៍មនស (manas-tattva) នៅក្នុងនោះ។

Verse 39

मनोरूपेण तस्यैव सजीवकरणं स्मृतं अरेषु मूर्तयो न्यस्याः केशवाद्याः सुरोत्तम

ការធ្វើឲ្យមានជីវិត (sajīvakaraṇa) នៃវត្ថុនោះ ត្រូវបានបង្រៀនថា ធ្វើដោយការសមាធិ និងការស្រមៃក្នុងចិត្តប៉ុណ្ណោះ។ ឱ ព្រះដ៏ល្អបំផុត ក្នុងស្ពុក (spokes) នៃចក្រ/យន្ត្រ គួរធ្វើន្យាស ដាក់រូបទេវតាចាប់ពី កេសវ (Keśava) ជាដើម។

Verse 40

नाभ्यब्जप्रतिनेमीषु न्यसेत्तत्त्वानि देशिकः नृसिंहं विश्वरूपं वा अब्जमध्ये निवेशयेत्

គ្រូបូជាចារ្យ (deśika) គួរធ្វើន្យាស ដាក់តត្តវ (tattvas) លើផ្កាឈូកត្រង់ផ្ចិត (nābhi), លើក្រពេញ/ក្រឡា (petals) និងលើរង្វង់ជុំវិញ (rim)។ ហើយនៅកណ្ដាលផ្កាឈូក គួរដំឡើង នរ​សിംហ (Narasiṁha) ឬរូប វិស្វរូប (Viśvarūpa) ដ៏សកល។

Verse 41

सकलं विन्यसेद्दण्डे सूत्रात्मानं सजीवकं निष्कलं परमात्मानं ध्वजे ध्यायन् न्यसेद्धरिं

គួរដំឡើងរូប «សកល» (sakala) លើដងទង់ (banner-staff) ដោយសមាធិលើ សូត្រាត្មាន (Sūtrātman) ដែលមានពលជីវិត; ហើយដោយសមាធិលើ «និស្កល» (niṣkala) ព្រះអាត្មាខ្ពស់បំផុត គួរដំឡើង ហរិ (Hari) នៅលើទង់។

Verse 42

तच्छक्तिं व्यापिनीं ध्यायेद् ध्वजरूपां बलाबलां मण्डपे स्थाप्य चाभ्यर्च्य होमं कुण्डेषु कारयेत्

គួរសមាធិលើអំណាចដ៏ពេញលេញនោះ (Śakti) ដែលសព្វវ្យាបីនី (all-pervading) ដោយគិតថាជារូបទង់ (dhvaja) ជាមូលដ្ឋាននៃកម្លាំង និងការបំបាត់ភាពខ្សោយ។ បន្ទាប់ពីដំឡើងវានៅក្នុងមណ្ឌប (maṇḍapa) ហើយបូជាឲ្យត្រឹមត្រូវ គួរឲ្យធ្វើហោម (homa) នៅក្នុងគុណ្ឌ (kuṇḍas) ទាំងឡាយ។

Verse 43

कलशे स्वर्णकलशं न्यस्य रत्नानि पञ्च च स्थापयेच्चक्रमन्त्रेण स्वर्णचक्रमधस्ततः

ដោយដាក់កលសមាសមួយធ្វើពីមាសលើកលសពិធី (kalaśa) ហើយដាក់រត្នៈប្រាំផង; បន្ទាប់មកដោយមន្ត្រាចក្រ (Cakra-mantra) ត្រូវបញ្ចូលចក្រ​មាសមួយនៅខាងក្រោម។

Verse 44

पारदेन तु सम्प्लाव्य नेत्रपट्टेन च्छादयेत् ततो निवेशयेच्चक्रं तन्मध्ये नृहरिं स्मरेत्

បន្ទាប់ពីលាងសម្អាត (វត្ថុ/ទីកន្លែងដែលបានរៀបចំ) ដោយបារទ (បារត) ឲ្យល្អហើយ ត្រូវគ្របដោយក្រណាត់បិទភ្នែក; បន្ទាប់មកដាក់ចក្រ​ការពារ ហើយនៅកណ្ដាលរបស់វា ត្រូវសមាធិលើ នૃហរិ (នរ​សിംហៈ)។

Verse 45

ॐ क्षों नृसिंहाय नमः पूजयेत् स्थापयेद्धरिं ततो ध्वजं गृहीत्वा तु यजमानः सबान्धवः

ដោយសូត្រ «ឱំ ក្សោំ នೃសിംហាយ នមះ» ត្រូវបូជានិងដំឡើង ហរិ។ បន្ទាប់មកយកទង់ពិធី (dhvaja) ឡើង ហើយយជមាន (ម្ចាស់ពិធី) ជាមួយសាច់ញាតិ ត្រូវបន្តការអនុវត្តពិធី។

Verse 46

इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मण्डले इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः स्वर्णचक्रन्तु मध्यत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः नेत्रं यत्नेन च्छादयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ क्षौं नृसिंहाय नम इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दधिभक्तयुते पात्रे ध्वजस्याग्रं निवेशयेत् ध्रुवाद्येन फडन्तेन ध्वजं मन्त्रेण पूजयेत्

ដាក់ចុងទង់/ដំបងទង់ចូលក្នុងភាជន៍ដែលមានទឹកដោះគោជូរ (ដាធិ) លាយបាយឆ្អិន ហើយដំឡើងវា។ បន្ទាប់មកដោយមន្ត្រាដែលចាប់ផ្តើមដោយ «ធ្រវា-» និងបញ្ចប់ដោយពាក្យការពារ «ផឌ» ត្រូវបូជាទង់ដោយមន្ត្រនោះ។ (ឃ្លាមុនៗជាកំណត់ចំណាំអំពីអត្ថបទខុសគ្នាតាមសៀវភៅដៃ ដូចជា «ក្នុងមណ្ឌល», «ចក្រ​មាសនៅកណ្ដាល», «គ្របភ្នែកដោយប្រុងប្រយ័ត្ន», និងមន្ត្រា «ឱំ ក្សៅំ នૃសിംហាយ នមះ»។)

Verse 47

शिरस्याधाय तत् पात्रं नारायनमनुस्मरन् प्रदक्षिणं तु कुर्वीत तुर्यमङ्गलनिःस्वनैः

ដាក់ភាជន៍នោះលើក្បាល ហើយរំលឹកនារាយណៈ (Nārāyaṇa) ក្នុងចិត្ត; បន្ទាប់មកត្រូវធ្វើប្រទក្សិណ (ដើរវង់ជុំវិញ) ដោយមានសំឡេងមង្គលពីឧបករណ៍តន្ត្រី។

Verse 48

ततो निवेशयेत् दण्डं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण तु मुञ्चामि त्वेति सूक्तेन ध्वजं मुञ्चेद्विचक्षणः

បន្ទាប់មក គេគួរដំឡើងដំបងទង់ដោយមន្ត្រាអក្សរ៨; ហើយដោយសូក្តដែលចាប់ផ្តើមថា «muñcāmi tvā» («ខ្ញុំលែងអ្នក») ព្រះបូជាចារ្យអ្នកមានប្រាជ្ញា គួរលែង/ដោះទង់ចេញ។

Verse 49

पात्रं ध्वजं कुञ्जरादि दद्यादाचार्यके द्विजः एष साधारणः प्रोक्तो ध्वजस्यारोहणे विधिः

បុរសទ្វិជៈ (កើតពីរដង) គួរប្រគេនដល់អាចារ្យអ្នកបំពេញពិធី នូវភាជនៈមួយ ទង់ និងអំណោយដូចជា ដំរីជាដើម។ នេះត្រូវបានប្រកាសថា ជាវិធីទូទៅសម្រាប់ការលើកទង់ពិធី។

Verse 50

यस्य देवस्य यच्चिह्नं तन्मन्त्रेण स्थिरं चरेत् स्वर्गत्वा ध्वजदानात्तु राजा बली भवेत्

ដោយរៀបចំ និងដំឡើងទង់ឲ្យមាំមួន ដែលមាននិមិត្តសញ្ញារបស់ទេវតាណាមួយដែលវាស្ថិតក្រោមនោះ គេគួរធ្វើពិធីដោយមន្ត្រារបស់ទេវតានោះ។ ដោយការបរិច្ចាគទង់ ព្រះរាជា—ក្រោយទៅសួគ៌—ក្លាយជាមហិមា និងមានអំណាច។

Frequently Asked Questions

It specifies ritual-architectural metrics and placements: 81-pada kumbha layout; gold deposition under the doorway; eight (or variant four) directional emblems; dhvaja proportions relative to door length and śikhara fractions; cakra design (8/12 spokes) and staff blemish-free criteria; and Īśāna/Vāyavya siting for the flagstaff.

By treating architecture and installation as embodied sādhana: the temple is visualized as Puruṣa, and nyāsa installs prāṇa and tattvas into vessels, cakra, staff, and flag—linking external consecration (pratiṣṭhā) to inner consecration (hṛt-pratiṣṭhā) and thereby aligning ritual efficacy with Dharma and purification.