Adhyaya 227
युद्धयात्रा (Yuddhayātrā) — The War-Expedition
អធ្យាយនេះបន្តពីការកំណត់ទណ្ឌកម្ម (daṇḍapraṇayana) ទៅកាន់កាតព្វកិច្ចបន្ទាប់របស់ព្រះមហាក្សត្រ៖ ការសម្រេចពេលវេលា និងវិធីធ្វើយាត្រាសង្គ្រាម (yātrā)។ ពុស្ករ បង្ហាញលក្ខខណ្ឌតាមរាជធម៌ និងនីតិសាស្ត្រព្យាករណ៍៖ គួរចេញដំណើរពេលត្រូវគំរាមដោយសត្រូវខ្លាំង ឬពេលសត្រូវវាយពីក្រោយ (pārṣṇigrāha) កំពុងទទួលអត្ថប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែត្រូវពិនិត្យភាពរួចរាល់—ទាហានមានស្បៀង អ្នកបម្រើគាំទ្រ និងការពារមូលដ្ឋានឲ្យមាំ។ បន្ទាប់មកបញ្ចូល nimitta-śāstra (វិជ្ជាសញ្ញា) សម្រាប់កំណត់ពេលយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយរំលឹកអំពីគ្រោះមហន្តរាយលើសត្រូវ និងសញ្ញាអាកាសដូចទិសរញ្ជួយដី និងកេតុ/ផ្កាយកន្ទុយ (ketu)។ សញ្ញាល្អអាក្រក់លើរាងកាយ (sphuraṇa) សុបិន និងសញ្ញាសកុន (śakuna) ជាគន្លឹះសម្រេចចិត្តទៅវាយកំពែងសត្រូវ និងត្រឡប់ក្រោយជ័យជម្នះ។ ចុងក្រោយកំណត់កម្លាំងតាមរដូវ៖ រដូវភ្លៀងផ្តោតលើថ្មើរជើង និងដំរី; រដូវត្រជាក់ និទាឃ និងដើមស្លឹកឈើជ្រុះ ផ្តោតលើរថសេះ និងសេះ ហើយបកស្រាយសញ្ញាតាមខាងស្តាំ/ឆ្វេង និងភេទ។
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे दण्डप्रणयनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः युद्धयात्रा पुष्कर उवाच यदा मन्येत नृपतिराक्रन्देन बलीयसा पार्ष्णिग्राहो ऽभिभूतो मे तदा यात्रां प्रयोजयेत्
ដូច្នេះ ក្នុង អគ្និមហាបុរាណ បញ្ចប់ជំពូកទី២២៦ មាននាម «ការកំណត់ទណ្ឌកម្ម (ដណ្ឌប្រណយន)»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី២២៧ «យុទ្ធយាត្រា»។ ពុស្ករ បាននិយាយថា៖ «ពេលស្តេចវិនិច្ឆ័យថា សត្រូវខ្លាំងជាង កំពុងសង្កត់ដោយស្រែកសង្គ្រាម និងសត្រូវវាយពីក្រោយ (បារិស្និគ្រាហ) បានគ្រប់គ្រងលើខ្លួន នោះគួរចេញដំណើរយោធា (យាត្រា)»។
Verse 2
पुष्ता योधा भृटा भृत्याः प्रभूतञ्च बलं मम मूलरक्षासमर्थो ऽस्मि तैर् गत्वा शिविरे व्रजेत्
«យោធារបស់ខ្ញុំមានស្បៀងគ្រប់គ្រាន់; ទាហានជួល និងអ្នកបម្រើក៏ត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ល្អ ហើយកម្លាំងរបស់ខ្ញុំមានច្រើន។ ខ្ញុំអាចការពារមូលដ្ឋានស្នូលបាន; ដូច្នេះ ដោយទៅជាមួយពួកគេ គាត់គួរទៅកាន់ជំរុំយោធា»។
Verse 3
शत्रोर्वा व्यसने यायात् दैवाद्यैः पीडितं परं भूकम्पो यान्दिशं याति याञ्च केतुर्व्यदूषयत्
ឬម្យ៉ាងទៀត សត្រូវអាចធ្លាក់ក្នុងគ្រោះមហន្តរាយ ដោយត្រូវទារុណកម្មពីហេតុដ៏ស្ថិតក្រៅអំណាច ដូចជាហេតុទេវៈជាដើម—ហើយអាចដឹងបានពីទិសដែលរញ្ជួយដីផ្លាស់ទីទៅ និងទិសដែលកេតុ (ផ្កាយកន្ទុយ) បានបំពុល/ធ្វើឲ្យអសុភមង្គល។
Verse 4
विद्विष्टनाशकं सैन्यं सम्भूतान्तःप्रकोपनं शरीरस्फुरणे धन्ये तथा सुस्वप्रदर्शने
កងទ័ពដែលបំផ្លាញសត្រូវដែលគេកើតស្អប់ នឹងកើតឡើង; ហើយការរំជើបរំជួលខាងក្នុងក៏កើតមាន។ ពេលមានការញ័ររាងកាយជាសុភមង្គល និងពេលឃើញសុបិនល្អ—ទាំងនេះជាសញ្ញាបង្ហាញ។
Verse 5
निमित्ते शकुने धन्ये जाते शत्रुपुरं व्रजेत् पुनर्जित्वेति ग , घ , ज च तैर् वृत्वा इति साधुः सम्भूतान्तःकोपदमिति ख , छ च पदातिनागबहुलां सेनां प्रावृषि योजयेत्
ពេលមាននិមិត្តសញ្ញាសុភមង្គលពីបក្សី (សកុន-និមិត្ត) កើតឡើង គួរដង្ហែទៅកាន់ទីក្រុង/បន្ទាយសត្រូវ; ហើយក្រោយឈ្នះ គួរត្រឡប់មកវិញម្ដងទៀត (តាមអត្ថបទខ្លះ)។ គួររៀបចំ និងជ្រើសរើសកងទ័ពឲ្យសមស្រប ហើយបន្តដំណើរតាមនោះ។ នៅរដូវវស្សា គួរចាត់តាំងកងទ័ពដែលមានទាហានថ្មើរជើង និងដំរីច្រើន។
Verse 6
हेमन्ते शिशिरे चैव रथवाजिसमाकुलां चतुरङ्गबलोपेतां वसन्ते वा शरन्म्मुखे
ក្នុងរដូវហេមន្ត និងសិសិរ (រដូវត្រជាក់) ឬក៏នៅរដូវវសន្ត ឬនៅដើមរដូវសរទ—គួរចេញដំណើរជាមួយកងទ័ពដែលពេញដោយរថសង្គ្រាម និងសេះ ហើយបំពាក់ដោយកម្លាំងចតុរង្គ (បួនប្រភេទ)។
Verse 7
सेना पदातिबहुला शत्रून् जयति सर्वदा अङ्गसक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत्
កងទ័ពដែលសម្បូរដោយទាហានថ្មើរជើង តែងតែឈ្នះសត្រូវជានិច្ច។ ហើយបើអាវុធ (ឬដៃកាន់អាវុធ) មានការញ័រ ឬចង្វាក់ស្ទើរនៅខាងស្តាំនៃរាងកាយ នោះត្រូវចាត់ទុកថាជាសញ្ញាមង្គល។
Verse 8
न शस्तन्तु तथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च लाञ्छनं पिटकञ्चैव विज्ञेयं स्फुरणं तथा
ប៉ុន្តែនៅខាងឆ្វេង សញ្ញានៅលើខ្នង និងតំបន់បេះដូង មិនត្រូវចាត់ទុកថាមង្គលទេ; ដូចគ្នានេះដែរ ដំបៅពពុះ (ពងបែក) គួរយល់ថាជានិមិត្ត (អពមង្គល) ហើយការស្ទើរនៃរាងកាយក៏ដូចគ្នា។
Verse 9
विपर्ययेणाभिहितं सव्ये स्त्रीणां शुभं भवेत्
បើនិយាយដោយបញ្ច្រាសវិញ និមិត្តដូចគ្នានោះ សម្រាប់ស្ត្រី នៅខាងឆ្វេង នឹងក្លាយជាសញ្ញាមង្គល។
Frequently Asked Questions
A practical threat-assessment: a stronger enemy’s aggressive pressure and the specific danger of a rear-assailing foe (pārṣṇigrāha) overpowering the king, combined with readiness in provisions and base security.
Cosmic and terrestrial indicators (earthquake-direction, comet/ketu-taint), auspicious dreams, śakuna (omen-bird) signs, and bodily sphuraṇa (twitching), with right/left-side rules and a noted reversal for women.
It recommends infantry-and-elephant-heavy forces in the rainy season, and chariot-and-horse-dense forces (within a fourfold army) in hemanta/śiśira, or alternatively in spring or early autumn.