Adhyaya 122
Chapter 122 — Kāla-gaṇana (Computation of Time)
អគ្និចាប់ផ្តើមពន្យល់បច្ចេកទេសនៃការគណនាពេលវេលាដោយរបៀបមានលំដាប់ (samāgaṇa) អាស្រ័យលើចលនាព្រះអាទិត្យ និងខែចន្ទចាប់ពីខែចៃត្រ។ បន្ទាប់មកបានដាក់ច្បាប់គណនាតាមគ្រោងការណ៍ប្រើពាក្យសម្គាល់លេខ និងប្រតិបត្តិការតាមទីតាំង ដើម្បីរកកត្តាប្រតិទិន៖ vāra (ថ្ងៃសប្ដាហ៍), tithi (ថ្ងៃចន្ទ), nāḍī/ghaṭikā (ឯកតាពេល), nakṣatra (មណ្ឌលចន្ទ), yoga និង karaṇa។ មានជំហានគណនាដូចជា ដក គុណដោយ ៦០ ការចែកយកភាគ/សំណល់ (រួមទាំង “បំណុល” ឬតម្លៃអវិជ្ជមាន) និងការកែតម្រូវតាមខែៗ ព្រមទាំងករណីពិសេសដូចជា ការរាប់ថយពី rāśi មួយចំនួន និងលក្ខខណ្ឌអសុចិ/ការប្រែប្រួលនីតិវិធី ដែលត្រូវធ្វើបូជាសងសមាមាត្រតាមភាពខុសគណនា។ ចុងក្រោយបង្ហាញច្បាប់ធ្វើឲ្យ yoga ស្ថិរដោយសមមូលរង្វាស់ព្រះអាទិត្យ-ព្រះចន្ទ និងកំណត់ karaṇa (រួម Kintughna នៅ Pratipad) ដោយដាក់ប្រតិទិនច្បាស់លាស់ជាបច្ចេកវិទ្យាធម៌ សម្រាប់ពេលវេលាពិធី សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងការសម្របសម្រួលសកម្មភាពជាមួយច្បាប់កោស्मिक។
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A procedural arithmetic for calendrical computation: operations with multipliers (notably 60), quotient/remainder placement, fixed remainders (e.g., 27 for nakṣatra/yoga), month-by-month insertions (kṣepa), and handling of ṛṇa (negative) cases and reverse-counting across specific rāśis.
By establishing kāla-śuddhi—right timing and corrected calendrical factors—so rituals and vows align with cosmic order; the chapter frames precise Jyotiṣa computation as a dharmic aid that supports efficacy of practice, ethical order, and inner discipline toward puruṣārthas.