Adhyaya 153
Chapter 153 — Brahmacarya-āśrama-dharma (The Dharma of the Student Stage)
ជំពូកនេះបម្លែងពីធម៌គ្រួសារទៅធម៌អាស្រាមព្រហ្មចារី ដាក់ធម៌ជាវគ្គសិក្សាជីវិតសម្រាប់រក្សាសង្គម និងការលូតលាស់វិញ្ញាណ។ វាចាប់ផ្តើមដោយបទប្បញ្ញត្តិពេលវេលាបង្កកំណើត (រ្តុនិឋ) និងពិធីពាក់ព័ន្ធនឹងការកំណើត និងការមានផ្ទៃពោះ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាសំស្ការៈជុំវិញកំណើត៖ សីមន្ត, ជាតកರ್ಮ, និង នាមកರ್ಮ រួមទាំងរបៀបដាក់ឈ្មោះតាមវណ្ណៈ។ វាបន្តទៅពិធីកុមារភាពដូចជា ចូដាកម្ម និងកំណត់ពេលអុបនយនៈតាមវណ្ណៈ និងអាយុកំណត់ ហើយរៀបរាប់សម្ភារៈសិស្ស—ខ្សែក្រវាត់ ស្បែក ដំបង អាវ និង អុបវីត—ដោយលើកស្ទួយភាពសមរម្យ និងរបៀបរៀបចំ។ កាតព្វកិច្ចគ្រូបង្រៀនរួមមានការបណ្តុះបណ្តាលអនាម័យ អាកប្បកិរិយា កិច្ចភ្លើង និងការគោរពសន្ធ្យា។ វិន័យអនុវត្តមាននិមិត្តសញ្ញាទិសពេលបរិភោគ ការថ្វាយប្រចាំថ្ងៃដូចអគ្និហោត្រ និងការហាមឃាត់ការលេងសប្បាយហួសហេតុ អំពើហិង្សា ការប្រមាថ និងពាក្យអាសអាភាស។ ចុងក្រោយបញ្ចប់ដោយ វេដាស្វីការណៈ ដក្សិណា និងពិធីងូតបញ្ចប់ ដាក់ព្រហ្មចារីជាព្រហ្មវត្ដចំណេះដឹងដែលសម្របសម្រួលការសិក្សាសាស្ត្រ និងការអត់ធ្មត់សីលធម៌។
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे गृहस्थवृत्तयो नाम व्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ब्रह्मचर्याश्रमधर्मः पुष्कर उवाच धर्ममाश्रमिणां वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु षोडशर्तुनिशा स्त्रीणामाद्यस्तिस्रस्तु गर्हिताः
ដូច្នេះ ក្នុង «អគ្និមហាបុរាណ» ចប់ជំពូកមានចំណងជើង «វិន័យនៃគ្រួស្ថ»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទីមួយរយហាសិបបី «ធម៌នៃព្រហ្មចរិយាអាស្រាម»។ ពុស្ករ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងពោលអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកស្ថិតនៅក្នុងអាស្រាមទាំងឡាយ—សូមស្តាប់—ដែលផ្តល់ទាំងភោគសម្បត្តិលោកិយ និងមោក្ខៈ។ សម្រាប់ស្ត្រី មាន ‘រាត្រីរដូវ’ (រាត្រីមានផ្លែ) ចំនួនដប់ប្រាំមួយ ប៉ុន្តែបីរាត្រីដំបូងត្រូវបានទោសទណ្ឌា»។
Verse 2
व्रजेद्युग्मासु पुत्रार्थी कर्माधानिकमिष्यते गर्भस्य स्पष्टताज्ञाने सवनं स्पन्दनात् पुरा
បុរសដែលប្រាថ្នាបុត្រ គួរចូលទៅរក (ភរិយា) នៅរាត្រី/ថ្ងៃគូ (ក្នុងរយៈពេលមានផ្លែ)។ សម្រាប់គាត់ ពិធីពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្កកំណើត (garbhādhāna/ādhāna-karman) ត្រូវបានកំណត់។ ដើម្បីដឹងការបង្ហាញច្បាស់នៃគភ៌ គួរធ្វើ «សវន» (savana) មុនពេលដំណាក់កាលដែលមានចលនាគភ៌ (spandana) ត្រូវបានស្គាល់។
Verse 3
षष्ठे ऽष्टमे वा सीमन्तं पुत्रीयं नामभं शुभं अच्छिन्ननाड्यां कर्तव्यं जातकर्म विचक्षणैः
នៅខែទី៦ ឬខែទី៨ គួរធ្វើពិធី សីមន្ត (sīmanta)។ បន្ទាប់មក គួរដាក់ឈ្មោះមង្គល ដែលជួយឲ្យមានពូជពង្ស។ ពិធីជាតកម៌ (jātakarma) ត្រូវធ្វើដោយអ្នកប្រាជ្ញ ខណៈខ្សែផ្ចិតនៅមិនទាន់កាត់។
Verse 4
अशौचे तु व्यतिक्रान्ते नामकर्म विधीयते शर्मान्तं ब्राह्मस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य तु
ពេលអសោច (aśauca) បានកន្លងផុតហើយ គួរធ្វើពិធីដាក់ឈ្មោះ (nāmakarma)។ សម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ គេកំណត់ឲ្យឈ្មោះបញ្ចប់ដោយ “-śarman”; សម្រាប់ក្សត្រីយៈ ឲ្យបញ្ចប់ដោយ “-varman”。
Verse 5
गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः शर्मान्तं ब्रह्मणस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य च
សម្រាប់វៃស្យៈ និងសូទ្រៈ ឈ្មោះដែលបញ្ចប់ដោយ “-gupta” ឬ “-dāsa” ត្រូវបានសរសើរ។ សម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ គេកំណត់ឲ្យបញ្ចប់ដោយ “-śarman”; និងសម្រាប់ក្សត្រីយៈ ឲ្យបញ្ចប់ដោយ “-varman”。
Verse 6
गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः बालं निवेदयेद्भर्त्रे तव पुत्रो ऽयमित्युत
សម្រាប់វៃស្យៈ និងសូទ្រៈ ឈ្មោះដែលបញ្ចប់ដោយ “-gupta” ឬ “-dāsa” ត្រូវបានសរសើរ។ គួរនាំកូនទៅបង្ហាញដល់ប្តី ដោយនិយាយថា «នេះជាកូនប្រុសរបស់អ្នក» ពិតប្រាកដ។
Verse 7
यथाकुलन्तु चूडाकृद् ब्राह्मणस्योपनायनं गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे गर्भादेकादशे नृपे
តាមទំនៀមទម្លាប់គ្រួសារ គួរធ្វើពិធីកាត់សក់កំពូល (cūḍā-karman)។ ហើយសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ ពិធីឧបនយន (upanayana) ត្រូវធ្វើនៅឆ្នាំទី៨ ចាប់ពីការកំណើតក្នុងផ្ទៃ—ឬនៅឆ្នាំទី៨ គិតពីកំណើត—ឬនៅឆ្នាំទី១១ ចាប់ពីការកំណើតក្នុងផ្ទៃ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ។
Verse 8
गर्भात्तु द्वादशे वैश्ये षोडशाब्दादितो न हि मुञ्जानां वल्कलानान्तु क्रमान्मौज्ज्याः प्रकीर्तिताः
សម្រាប់វៃស្យៈ ពិធីឧបនយនៈគួរធ្វើនៅឆ្នាំទី១២ គិតចាប់ពីការកំណើតក្នុងផ្ទៃ; មិនគួរធ្វើចាប់ពីឆ្នាំទី១៦ឡើងទៅ។ ហើយតាមលំដាប់ ខ្សែក្រវាត់បរិសុទ្ធ (maujī) ត្រូវបានប្រកាសថាធ្វើពីស្មៅ muñja និងសរសៃសំបកឈើ។
Verse 9
मार्गवैयाध्रवास्तानि चर्माणि व्रतचारिणां पर्णपिप्पलविल्वानां क्रमाद्दण्डाः प्रकीर्तिताः
សម្រាប់អ្នកអនុវត្តវ្រតៈ (វិន័យសាសនា) ស្បែកដែលកំណត់គឺស្បែកក្តាន់ និងស្បែកខ្លា។ ហើយតាមលំដាប់ ដំបង (daṇḍa) ត្រូវបានប្រកាសថាធ្វើពីឈើ palāśa (parṇa), pippala (aśvattha) និង bilva។
Verse 10
केशदेशललाटास्यतुल्याः प्रोक्ताः क्रमेण तु अवक्राः सत्वचः सर्वे नाविप्लुष्टास्तु दण्डकाः
តាមលំដាប់ វាត្រូវបាននិយាយថាមានប្រវែងស្មើនឹងតំបន់ខ្សែសក់ បាតលលាដ៍ និងមុខ។ ទាំងអស់ត្រូវតែត្រង់ មានសំបកល្អ; ហើយដំបង (daṇḍaka) មិនត្រូវមានពពុះ ឬត្រូវបានដុតឆេះឡើយ។
Verse 11
वासोपवीते कार्पासक्षौमोर्णानां यथाक्रमं आदिमध्यावसानेषु भवच्छब्दोपलक्षितं
អំពីសម្លៀកបំពាក់ និងខ្សែស្រឡាយបរិសុទ្ធ (upavīta): តាមលំដាប់ គួរប្រើកប្បាស ក្រណាត់លីនិន និងរោមចៀម។ ហើយទម្រង់នៃការហៅដោយគោរព ត្រូវបានសម្គាល់ដោយពាក្យ “bhavat” នៅដើម កណ្ដាល និងចុងនៃពាក្យសម្តី។
Verse 12
प्रथमं तत्र भ्हिक्षेत यत्र भिक्षा ध्रुवं भवेत् स्त्रीणाममन्त्रतस्तानि विवाहस्तु समन्त्रकः
ដំបូង គួរសុំទាននៅកន្លែងដែលប្រាកដថានឹងបានទាន។ សម្រាប់ស្ត្រី ពិធីទាំងនោះត្រូវធ្វើដោយគ្មានមន្តវេទ; ប៉ុន្តែអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវធ្វើជាមួយមន្ត។
Verse 13
उपनीय गुरुः शिष्यं सिक्षयेच्छौचमादितः आचारमग्निकार्यं च सन्ध्योपासनमेव च
ក្រោយពេលបានធ្វើពិធីឧបនយន៍ដល់សិស្ស គ្រូគប្បីបង្រៀនជាមុនអំពីសុចរិតភាព និងច្បាប់សម្អាតខ្លួន អាចារៈសមរម្យ កិច្ចការពាក់ព័ន្ធនឹងអគ្គិ (ភ្លើងបូជា) និងការអធិស្ឋាននៅពេលសន្ធ្យា (ពេលព្រលប់ និងពេលអរុណ)។
Verse 14
आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः श्रियं प्रत्यङ्मुखी भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखः
បរិភោគអាហារដោយមុខទៅកើត នាំឲ្យបានអាយុវែង; មុខទៅត្បូង នាំឲ្យបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ; មុខទៅលិច នាំឲ្យបានសម្បត្តិ និងសិរី; មុខទៅជើង នាំឲ្យបានឫត (ṛta)—លំដាប់ត្រឹមត្រូវ និងសច្ចៈ សម្របសម្រួលនឹងធម៌។
Verse 15
सायं प्रातश् च जुहुयान् नामेध्यं व्यस्तहस्तकं मधु मांस जनैः सार्धं गीतं नृत्यञ्च वै त्यजेत्
គប្បីធ្វើហោម (បូជាភ្លើង) នៅពេលល្ងាច និងពេលព្រឹក; ហើយគប្បីជៀសវាងអសុចរិតភាព ការធ្វើអំពើមិនសមរម្យដោយដៃរញ៉េរញ៉ៃ (មិនមានរបៀប), ទឹកឃ្មុំ និងសាច់, ការលេងសប្បាយជាមួយមនុស្សដោយចិត្តលោភលន់, ហើយទាំងការច្រៀង និងការរាំផងដែរ។
Verse 16
नृत्यञ्च वर्जयेदिति ख , ग , घ , ङ , छ , ञ , ट च सायं प्रातश्चेत्यादिः, नृत्यञ्च वै त्यजेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति हिंसाम्परापवादं च अश्लीलं च विशेषतः दण्डादि धारयेन्नष्टमप्सु क्षिप्त्वान्यधारणं
“គប្បីជៀសវាងការរាំ”—នេះជាការអានតាមអក្សរចម្លង Kha, Ga, Gha, Ṅa, Cha, Ña និង Ṭa ដែលបន្តពី “ល្ងាច និងព្រឹក …”; ចំណែកអត្ថបទបញ្ចប់ “ហើយពិតជាគប្បីបោះបង់ការរាំ” មិនមាននៅក្នុងអក្សរចម្លង Ja ទេ។ គប្បីជៀសវាងជាពិសេស អំពើហិង្សា ការបង្ខូចកេរ្តិ៍អ្នកដទៃ និងពាក្យអាសអាភាស។ អាចកាន់ដំបង និងឧបករណ៍ដូច្នោះបាន; បើវាបាត់ ត្រូវបោះចូលទឹក ហើយយកមួយផ្សេងទៀតជំនួស។
Verse 17
वेदस्वीकरणं कृत्वा स्रायाद्वै दत्तदक्षिणः
ក្រោយពេលបានទទួលយកវេទ (Veda) ជាផ្លូវការ ហើយបានប្រគេនទក្ខិណា (dakṣiṇā) ដល់គ្រូតាមកំណត់រួច គប្បីងូតទឹកជាពិធីបញ្ចប់។
Frequently Asked Questions
It specifies saṃskāra sequencing and technical constraints—timing for sīmanta and upanayana, varṇa-linked naming suffixes, and standardized materials and quality-controls for the student’s girdle, skins, and staff.
By treating disciplined study, purity, sandhyā worship, and restraint as a single vow-structure: regulated conduct stabilizes the senses, supports Vedic learning, and aligns daily life with ṛta/dharma, thereby serving both social duty and liberation.