Adhyaya 252
DhanurvedaAdhyaya 2520

Adhyaya 252

Chapter 252 — व्यवहारकथनं (Vyavahāra-kathana: On Legal Procedure)

អគ្និចាប់ផ្តើមសៀវភៅនីតិវិជ្ជា​ក្នុងស្ទ្រីមធនុរវេទ ដោយកំណត់ «វ្យវហារ» ជាការបែងចែកនយៈ និងអនយៈ ហើយពណ៌នាតាមចំណាត់ថ្នាក់ជាច្រើន៖ មានបួនផ្នែក បួនមូលដ្ឋាន និងសម្រេចដោយមធ្យោបាយនយោបាយបួន។ ការវិនិច្ឆ័យត្រូវឈរលើធម៌ នីតិវិធីតុលាការ ប្រពៃណី (ចរិត្រ) និងព្រះរាជក្រឹត្យ (រាជសាសន) ដោយលើកសារៈសំខាន់នៃពាក្យបណ្តឹង–ការឆ្លើយតប និងសាក្សី។ ជំពូករាយនាមចំណងជើងវិវាទ ១៨ ប្រការ៖ បំណុល បញ្ញើ សហគ្រាស ដកហូតអំណោយ ការងារ–ឈ្នួល លក់ដោយមិនមែនម្ចាស់ មិនប្រគល់ទំនិញ កិច្ចព្រមព្រៀងអាក្រក់ បំពានទំនៀមទម្លាប់ វិវាទដីធ្លី អាពាហ៍ពិពាហ៍ មរតក ហិង្សា ការប្រមាថពាក្យ និងរាងកាយ ល្បែងស៊ីសង និងករណីផ្សេងៗ ហើយថាវាបែកជារយប្រភេទតាមអំពើមនុស្ស។ បន្ទាប់មក អគ្និបញ្ជាក់សីលធម៌តុលាការ (សភ្យៈអព្យាក្រឹត ព្រាហ្មណ៍ប្រាជ្ញា) វិន័យឯកសារ ច្បាប់អំពីបណ្តឹងតប និងធានា ទណ្ឌកម្មចំពោះការចោទប្រកាន់ក្លែងក្លាយ និងលំដាប់ភស្តុតាង (ឯកសារ ការកាន់កាប់ សាក្សី; បើខ្វះទើបប្រើពិធីសាកល្បង)។ ចុងក្រោយ ពន្យល់អំពីអាយុកាលសិទ្ធិ កម្មសិទ្ធិប្រៀបនឹងការប្រើប្រាស់ ការធ្វើឲ្យអសុពលដោយល្បិច/បង្ខំ លក្ខខណ្ឌបន្ថយទោស ការសងសំណងចោរកម្ម និងបទដ្ឋានការប្រាក់ ដោយដាក់ព្រះមហាក្សត្រ​ជា​អ្នកធានាសណ្តាប់ធ្នាប់តាមនីតិវិធីមានវិន័យ។

Shlokas

No shlokas available for this adhyaya yet.

Frequently Asked Questions

Dharma (truth-based righteousness), vyavahāra (formal procedure), caritra (customary practice), and rājaśāsana (royal ordinance).

Written documentation (likhita), possession/enjoyment (bhukti), and witnesses (sākṣi). If these are unavailable, an ordeal (divya) may be prescribed.

Vyavahāra is organized into eighteen principal titles of dispute with a hundred sub-branches, reflecting the diversity of human transactions and conflicts.

Impartiality toward friend and enemy, freedom from greed and anger, disciplined assembly conduct, and competence grounded in Śruti/Veda learning.