Adhyaya 329
Chandaḥ-sāra (छन्दःसारः) — Essence of Metres (Prosody), Chapter 329
ព្រះអគ្នីបន្តបង្រៀន «ចន្ទៈសារ» ដោយកំណត់ pāda (ជើង/ឯកតាមាត្រ) ជាគ្រឹះនៃ chandas និងបង្ហាញថា ការបំពេញមាត្រ (āpada-pūraṇa) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយចំណាត់ថ្នាក់សក្ការៈ។ ព្រះអង្គភ្ជាប់ការបន្ថែមព្យាង្គតាមប្រភេទមាត្រជាមួយទេវតា៖ Gāyatrī—វសុ, Jagatī—អាទិត្យ, Virāj—ទិសទាំងឡាយ។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នារចនាសម្ព័ន្ធមាត្រពីមួយជើងដល់បួនជើង មានករណីបីជើង និងចំនួនព្យាង្គប្រែប្រួល (រួមទាំង pāda ៧ ព្យាង្គ)។ ជំពូកនេះរាយនាមមាត្រ និងអនុប្រភេទ (Nīvṛt, Nāgī, Vārāhī; Uṣṇik, Paroṣṇik, Anuṣṭubh; Mahāvṛhatī; Bhaṇḍila ជាប្រភេទ Paṅkti) និងបង្ហាញទីតាំងរៀបចំ (មុខ/កណ្ដាល/លើ សម្រាប់ vṛhatī; ការបញ្ចូល «navakā» តាមទិស)។ លើសពីការរាប់ព្យាង្គ ព្រះអគ្នីភ្ជាប់ចន្ទៈជាមួយកោស្មូស ដោយភ្ជាប់មាត្រទៅទេវតា សូរ (ṣaḍja ជាដើម) ពណ៌សំឡេង (varṇa) និងសូម្បីតែ gotra។ ចុងក្រោយ ព្រះអង្គផ្តល់ច្បាប់វិនិច្ឆ័យសម្រាប់ព្យាង្គខ្វះ/លើស (avarāṭ/adhika) និងវិធីដោះស្រាយភាពសង្ស័យដោយអានតាមលំដាប់ pāda និង devatā ឲ្យចន្ទៈក្លាយជាវិទ្យាសាស្ត្ររូបរាងដែលស្របធម៌។
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It emphasizes metre-identification and correction: the pāda as the core unit, rules for completing deficient pādas (āpada-pūraṇa), and diagnostic categories for deficiency/excess (avarāṭ/adhika), alongside structured classifications of major metres (Gāyatrī, Uṣṇik, Anuṣṭubh, Triṣṭubh, Jagatī, Vṛhatī).
By sacralizing measurement: metres are linked to deities, directions, notes, and qualities, so correct prosody becomes a disciplined alignment with ṛta/dharma—training attention, speech, and ritual-literary precision as supports for devotion and inner order.