Adhyaya 32
Saṃskāra-kathana (Account of the Saṃskāras)
បន្តការបង្រៀនអគ្នេយវិទ្យា ព្រះអគ្និដាក់សំស្ការក្នុងបរិបទដិក្សា ដូចជា Nirvāṇa-dīkṣā ហើយកំណត់ពិធីសក្ការៈ ៤៨ ប្រភេទ ដើម្បីលើកអ្នកអនុវត្តឲ្យរស់នៅបែប “ទេវភាព”។ ព្រះអង្គរាយនាមសំស្ការវដ្តជីវិត—garbhādhāna, puṃsavana, sīmantonnayana, jātakarma, nāmakaraṇa—បន្តទៅពិធីគ្រួសារ និង śrauta: pākayajña, śrāddha ជាប្រចាំ, ពិធីរដូវកាល និង haviryajña (ādhāna, agnihotra, darśa, paurṇamāsa)។ ចុងក្រោយពន្យល់ប្រព័ន្ធបូជាសោមៈ ដាក់ឈ្មោះ Agniṣṭoma និងការពង្រីក ហើយភ្ជាប់ Aśvamedha ជាមួយនាម “មាស” និងគុណធម៌ ៨ (dayā, kṣānti, ārjava, śauca ជាដើម) ដើម្បីបង្ហាញថាអំណាចពិធីភ្ជាប់នឹងការល្អប្រសើរផ្លូវសីលធម៌។ បញ្ចប់ដោយសាធនាដែលបំពេញសំស្ការ—japa, homa, pūjā, dhyāna—នាំទៅ bhukti និង mukti រស់ដូចទេវតា ឆ្ងាយពីជំងឺ និងកង្វះខាតក្នុងចិត្ត។
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कुशापमार्जनं नाम एकत्रिंशो ऽध्यायः अथ द्वातिंशो ऽध्यायः संस्कारकथनं अग्निर् उवाच निर्वाणादिषु दीक्षासु चत्त्वारिंशत्तथाष्ट च संस्कारान् कारयेद्धीमान् शृणुतान्यैः सुरो भवेत्
ដូច្នេះ ក្នុងអគ្និពុរាណៈ—មហាពុរាណដើម—ចប់ជំពូកទី៣១ ដែលមានឈ្មោះ «ការសម្អាតដោយស្មៅគុśa»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី៣២ «ការពណ៌នាអំពីសំស្ការៈ»។ ព្រះអគ្និមានព្រះបន្ទូលថា៖ ក្នុងពិធីទទួលដីក្សា ដូចជា និર્વាណ-ដីក្សា និងផ្សេងៗទៀត បុគ្គលប្រាជ្ញា គួរឲ្យធ្វើសំស្ការៈ ៤៨ ប្រការ។ ចូរស្តាប់វា; ដោយវា មនុស្សក្លាយជាទេវៈ។
Verse 2
गर्भाधानन्तु योन्यां वै ततः पुंसवनञ्चरेत् सीमन्तोन्नयनञ्चैव जातकर्म च नाम च
គួរធ្វើពិធី «garbhādhāna» ដាក់គ្រាប់ពូជក្នុងស្បូន; បន្ទាប់មកធ្វើ «puṃsavana», «sīmantonnayana», ពិធីកំណើត «jātakarma» និងពិធីដាក់ឈ្មោះ «nāma»។
Verse 3
अन्नाशनं ततश्चूडा ब्रह्मचर्यव्रतानि च चत्वारि वैष्णवी पार्थी भौतिकी श्रोत्रिकी तथा
បន្ទាប់មកមានពិធីបរិភោគអាហារបរិសុទ្ធ (annāśana), ការរក្សាចុងសក់ «śikhā/ចូដា», និងវត្តព្រហ្មចារី; វាត្រូវបានពណ៌នាថាមាន ៤ ប្រភេទ៖ Vaiṣṇavī, Pārthī, Bhautikī និង Śrotrikī។
Verse 4
गोदानं सूतकत्वञ्च पाकयज्ञाश् च सप्त ते अष्टका पार्वणश्राद्धं श्रावण्यग्रायणीति च
ការបរិច្ចាគគោ (godāna), សភាពមិនបរិសុទ្ធក្រោយកំណើត (sūtaka), និង pākayajña ៧ ប្រភេទ (ពិធីបូជាផ្ទះ) — រួមទាំងពិធី Aṣṭakā, ពិធីបុណ្យបិតា Pārvaṇa-śrāddha, និងពិធី Śrāvaṇī និង Agrāyaṇī — គួរយល់ដូច្នេះ។
Verse 5
चैत्री चाश्वयुजी सप्त हविर्यज्ञांश् च तान् शृणु आधानञ्चाग्निहोत्रञ्च दर्शो वै पौर्णमासकः
សូមស្តាប់អំពី haviryajña ៧ (ពិធីបូជាដោយហាវិស): ពិធី Caitrī និង Āśvayujī; ហើយក៏មានពិធីបង្កើតភ្លើងបរិសុទ្ធ (ādhāna), ពិធី Agnihotra ប្រចាំថ្ងៃ, ពិធី Darśa (ព្រះចន្ទថ្មី) និងពិធី Paurṇamāsa (ព្រះចន្ទពេញវង់)។
Verse 6
चातुर्मास्यं पशुबन्धः सौत्रामणिरथापरः सोमसंस्थाः सप्त शृणु अग्निष्टोमः क्रतूत्तमः
សូមស្តាប់៖ ប្រព័ន្ធបូជា Soma មាន ៧ ប្រភេទ—រួមមានពិធី Cāturmāsya, ពិធី Paśubandha (ការថ្វายสัต្វ), និងពិធី Sautrāmaṇī; ក្នុងចំណោមនោះ Agniṣṭoma គឺជាយញ្ញដ៏ប្រសើរបំផុត។
Verse 7
अत्यग्निष्टोम उक्थश् च षोडशो वाजपेयकः अतिरात्राप्तोर्यामश् च सहस्रेशाः सवा इमे
ទាំងនេះគឺជាយញ្ញាសូមៈ អត្យអគ្និṣṭោម, ឧក្ថ្យ, សោដសិន, វាជពេយ, អតិរាត្រ, អាព្តោរ្យាម និង សហស្រ—ទាំងនេះជាពិធីសូមទាំងអស់។
Verse 8
हिरण्याङ्घ्रिर्हिरण्याक्षो हिरण्यमित्र इत्य् अतः सप्त च इति ग, ख, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः हिरण्यपाणिर्हेमाक्षो हेमाङ्गो हेमसूत्रकः
«ជើងមាស», «ភ្នែកមាស», និង «មិត្តនៃមាស»—ដល់ត្រង់នេះ គេថាមានឈ្មោះប្រាំពីរ; នេះជាអត្ថបទតាមសៀវភៅពីរដែលមានសញ្ញា (ga, kha)។ (អានផ្សេងទៀត:) «ដៃមាស», «ភ្នែកមាស», «អវយវៈមាស», និង «អ្នកពាក់ខ្សែមាស»។
Verse 9
हिरण्यास्यो हिरण्याङ्गो हेमजिह्वो हिरण्यवान् अश्वमेधो हि सर्वेशो गुणाश्चाष्टाथ तान् शृणु
អશ્વមេធៈមានមុខមាស មានអវយវៈមាស មានអណ្តាតមាស និងពោរពេញដោយមាស (ពន្លឺ និងទ្រព្យសម្បត្តិ)។ ពិតប្រាកដ អશ્વមេធៈជាព្រះអម្ចាស់នៃទាំងអស់; ឥឡូវសូមស្តាប់គុណទាំងប្រាំបីរបស់វា។
Verse 10
दया च सर्वभूतेषु क्षान्तिश् चैव तथार्जवम् शौचं चैवमनायासो मङ्गलं चापरो गुणः
មេត្តាករុណាចំពោះសត្វទាំងអស់ ការអត់ធ្មត់ និងភាពត្រង់ត្រូវ; ភាពបរិសុទ្ធ និងការមិនខិតខំលើសកម្លាំង—ទាំងនេះផងដែរ ជាគុណធម៌មង្គល។
Verse 11
अकार्पण्यञ्चास्पृहा च मूलेन जुहुयाच्छतम् सौरशाक्तेयविष्ण्वीशदीक्षास्त्वेते समाः स्मृताः
ដោយបង្កើតអការពណ្យ (មិនកំណាញ់) និង អស្ពૃហា (មិនលោភចង់) គេគួរធ្វើការបូជាអគ្គិសនីមួយរយ ដោយមន្ត្រមូល (mūla-mantra)។ ការទទួលទិක්ෂា—សૌរ, សាក្ត, សាក្តេយ (ប្រពៃណីកៅមារ), វៃಷ್ಣវ និង ឦស—ត្រូវបានចងចាំថាស្មើគ្នា (តាមស្ថានៈ)។
Verse 12
संस्कारैः संस्कृतश् चैतैर् भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् सर्वरोगाद्विनिर्मुक्तो देववद्वर्तते नरः जप्याद्धोमात्पूजनाच्च ध्यानाद्देवस्य चेष्टभाक्
ដោយបានបរិសុទ្ធតាមពិធីសំស្ការៈទាំងនេះ មនុស្សម្នាក់អាចទទួលបានទាំងសុខសម្បទាលោកិយ និងមោក្សៈ។ ពេលបានរួចផុតពីជំងឺទាំងអស់ គាត់រស់ដូចទេវតា។ គួរអនុវត្តវិន័យដែលទេវតាបានកំណត់ ដោយជបមន្ត្រា ធ្វើហោម បូជា និងសមាធិ។
Frequently Asked Questions
The chapter’s technical core is a structured taxonomy of ritual practice: it frames forty-eight saṃskāras across life-cycle rites, domestic pākayajñas, haviryajñas (ādhāna, agnihotra, darśa, paurṇamāsa), and Soma-sacrificial systems, and it specifies a mūla-mantra homa of one hundred oblations as a completing discipline.
It explicitly binds ritual performance to ethical cultivation and contemplative practice: saṃskāra is not only ceremonial purification but a ladder toward bhukti-mukti, completed through japa, homa, pūjā, and dhyāna, and safeguarded by virtues such as compassion, purity, non-craving, and non-miserliness.