Adhyaya 2

Verse 1

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे

不変にして至浄、常住なる至上我—つねに一味一相で分かたれぬヴィシュヌ、遍満し万に勝つ主に礼拝する。

Verse 2

नमो हिरण्यगर्भाय हरये शंकराय च वासुदेवाय ताराय सर्गस्थित्यन्तकारिणे

ヒラニヤガर्भに礼拝し、ハリに礼拝し、さらにシャンカラにも礼拝する。すなわち、創造・維持・終末の収摂をなす、導き救うヴァースデーヴァに帰依する。

Verse 3

एकानेकस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्मात्मने नमः अव्यक्तव्यक्तरूपाय विष्णवे मुक्तिहेतवे

一にして多なる御姿、粗と微のアートマン、未顕と顕現の両相として現れ、解脱の因となるヴィシュヌに礼拝する。

Verse 4

सर्गस्थितिविनाशानां जगतो यो जगन्मयः मूलभूतो नमस् तस्मै विष्णवे परमात्मने

宇宙に遍満して世界そのものとなり、創造・維持・滅尽の根本基盤として立つ至上我ヴィシュヌに礼拝する。

Verse 5

आधारभूतं विश्वस्याप्य् अणीयांसम् अणीयसाम् प्रणम्य सर्वभूतस्थम् अच्युतं पुरुषोत्तमम्

宇宙の基盤にして最微よりも微細、万有の内に住まうアチュタ（不落の主）・プルショーत्तマに礼拝し、私はこの聖なる物語を語り始める。

Verse 6

ज्ञानस्वरूपम् अत्यन्तनिर्मलं परमार्थतः तम् एवार्थस्वरूपेण भ्रान्तिदर्शनतः स्थितम्

究極の真実において、彼はきわめて清浄なる純粋意識そのもの。だが迷妄の見によって、その同一者が対象の形に住するかのように現れる。

Verse 7

विष्णुं ग्रसिष्णुं विश्वस्य स्थितिसर्गे तथा प्रभुम् प्रणम्य जगताम् ईशम् अजम् अक्षयम् अव्ययम्

万有を呑み還し、創造と維持において宇宙を統べる主ヴィシュヌに礼拝し、諸世界の支配者—不生・不滅・不減・不変—に帰依して拝する。

Verse 8

कथयामि यथापूर्वं दक्षाद्यैर् मुनिसत्तमैः पृष्टः प्रोवाच भगवान् अब्जयोनिः पितामहः

私は先に語られたとおりに述べよう。ダクシャら最勝の仙人たちが問うたとき、蓮華より生まれし尊き祖父ブラフマーが答えて宣示したのである。

Verse 9

तैश् चोक्तं पुरुकुत्साय भूभुजे नर्मदातटे सारस्वताय तेनापि मम सारस्वतेन च

ナルマダー河畔で、彼らは地の王プルクツァにこれを語った。彼はさらにサーラスヴァタに伝え、サーラスヴァタの伝承によって私にも及んだ。

Verse 10

परः पराणां परमः परमात्मात्मसंस्थितः रूपवर्णादिनिर्देशविशेषणविवर्जितः

彼はあらゆる至上を超える至上者、自己の本性に安住するパラマートマンである。形や色など、いかなる限定的な規定と属性をも離れ、すべての標相を超えている。

Verse 11

अपक्षयविनाशाभ्यां परिणामर्द्धिजन्मभिः वर्जितः शक्यते वक्तुं यः सदास्तीति केवलम्

その至高は衰えや滅びに触れられず、変化・増大・出生を離れている。ゆえに語り得るのはただ一つ、「彼は常に在る」ということのみ。

Verse 12

सर्वत्रासौ समस्तं च वसत्य् अत्रेति वै यतः ततः स वासुदेवेति विद्वद्भिः परिपठ्यते

彼は遍くあらゆる所に住し、また存在するすべてが彼の内に住する。ゆえに賢者たちは彼を「ヴァースデーヴァ」と唱え、知るのである。

Verse 13

तद् ब्रह्म परमं नित्यम् अजम् अक्षयम् अव्ययम् एकस्वरूपं च सदा हेयाभावाच् च निर्मलम्

その至上のブラフマンは永遠であり、不生・不滅・不変である。常に一つの分かたれぬ本性であり、欠陥が属し得ないがゆえに、永く清浄無垢である。

Verse 14

तद् एव सर्वम् एवैतद् व्यक्ताव्यक्तस्वरूपवत् तथा पुरुषरूपेण कालरूपेण च स्थितम्

これらすべてはただそれのみであり、顕現と未顕現の両性を具える。またそれはプルシャ（人格）として、そしてカーラ（時）としても住している。

Verse 15

परस्य ब्रह्मणो रूपं पुरुषः प्रथमं द्विज व्यक्ताव्यक्ते तथैवान्ये रूपे कालस् तथापरम्

おお、二度生まれし者よ。至上ブラフマンの第一の相はプルシャ（宇宙的人格）である。彼はまた顕現と非顕現の二様として知られ、さらに別の相としてカーラ（時）とも呼ばれる。

Verse 16

प्रधानपुरुषव्यक्तकालानां परमं हि यत् पश्यन्ति सूरयः शुद्धं तद् विष्णोः परमं पदम्

賢者が至上として観ずる清浄なる実在—プラダーナ、プルシャ、顕現界、さらには時（カーラ）をも超えるもの—それこそがヴィシュヌの至高の境地である。

Verse 17

प्रधानपुरुषव्यक्तकालास् तु प्रविभागशः रूपाणि स्थितिसर्गान्तव्यक्तिसद्भावहेतवः

プラダーナ、プルシャ、顕現界、そしてカーラ—それぞれの働きにより区別されるとき—維持・創造・融解・非顕現の状態、さらには存在可能性の原因となる働く原理である。

Verse 18

व्यक्तं विष्णुस् तथाव्यक्तं पुरुषः काल एव च क्रीडतो बालकस्येव चेष्टां तस्य निशामय

知れ、ヴィシュヌは顕現でもあり非顕現でもある。彼はプルシャであり、ただ彼こそがカーラ（時）である。幼子の遊びのように、自ずから自在に起こるその働きを観よ。

Verse 19

अव्यक्तं कारणं यत् तत् प्रधानम् ऋषिसत्तमैः प्रोच्यते प्रकृतिः सूक्ष्मा नित्या सदसदात्मिका

不顕の原因原理は、最勝の聖仙により「プラダーナ」と説かれる。すなわち微細にして常住のプラクリティであり、その本性は有と無の両面を具える。

Verse 20

अक्षयं नान्यदाधारम् अमेयम् अजरं ध्रुवम् शब्दस्पर्शविहीनं तद् रूपादिभिर् असंहतम्

彼は不滅にして他に依らず、量り知れず、老いず、常に揺るがぬ。音と触を超え、形などの感覚的性質によって合成されない。

Verse 21

त्रिगुणं तज् जगद्योनिर् अनादिप्रभवाव्ययम् तेनाग्रे सर्वम् एवासीद् व्याप्तं वै प्रलयाद् अनु

その実在は三グナより成り、宇宙の胎であり、無始にして万有の発現の源、そして不滅である。プララヤの後の初めに、万物はそれによって遍く満たされて存在していた。

Verse 22

वेदवादविदो विद्वन् नियता ब्रह्मवादिनः पठन्ति चैतम् एवार्थं प्रधानप्रतिपादकम्

賢者よ、ヴェーダの論義に通じ、戒を守るブラフマンの説者たちは、まさにこの趣旨を誦する。これは顕現の原初の基盤たるプラダーナの意味を明らかにする教えだからである。

Verse 23

नाहो न रात्रिर् न नभो न भूमिर् नासीत् तमो ज्योतिर् अभून् न चान्यत् श्रोत्रादिबुद्ध्यानुपलभ्यम् एकं प्राधानिकं ब्रह्म पुमांस् तदासीत्

その時、昼も夜もなく、天も地もなく、闇も光もなく—他の何ものもなかった。ただ一つのみが在った。原初のブラフマン、至上のプルシャであり、聴覚など心の器官では捉えられぬ根本実在、それのみが在った。

Verse 24

विष्णोः स्वरूपात् परतो हि ते ऽन्ये रूपे प्रधानं पुरुषश् च विप्र तस्यैव ते ऽन्येन धृते वियुक्ते रूपान्तरं तद् द्विज कालसंज्ञम्

バラモンよ、ヴィシュヌの本質のほかに、二つの形相が語られる。プラダーナ（原初の物質）とプルシャ（意識の原理）である。さらに同一の実在には別の相がある。それが区別された様態として支えられるとき、二度生まれの者よ、その形相は「時」（カーラ）と呼ばれる。

Verse 25

प्रकृतौ च स्थितं व्यक्तम् अतीतप्रलये तु यत् तस्मात् प्राकृतसंज्ञो ऽयम् उच्यते प्रतिसंचरः

顕現した宇宙は、滅尽（プララヤ）の時に差別の相を超えてプラクリティに安住する。ゆえにこの再吸収は「プラークリタ」（物質的）な回帰と呼ばれる。

Verse 26

अनादिर् भगवान् कालो नान्तो ऽस्य द्विज विद्यते अव्युच्छिन्नास् ततस् त्व् एते सर्गस्थित्यन्तसंयमाः

おお二度生まれし者よ、神威として崇められる時（カーラ）は無始であり、その終わりは知られない。ゆえに創造・維持・滅尽・収攝の働きは絶えず続く。

Verse 27

गुणसाम्ये ततस् तस्मिन् पृथक् पुंसि व्यवस्थिते कालस्वरूपं तद् विष्णोर् मैत्रेय परिवर्तते

グナの均衡が定まり、プルシャが自らの隔絶として別に立つとき――おおマイトレーヤよ――そのヴィシュヌこそが時（カーラ）の姿へと転ずる。

Verse 28

ततस् तत् परमं ब्रह्म परमात्मा जगन्मयः सर्वगः सर्वभूतेशः सर्वात्मा परमेश्वरः

ゆえに彼こそ至上のブラフマン、至上我（パラマートマン）、宇宙に満ちる者。遍在し、万有の主、万物の内なる自己、最高の主宰者である。

Verse 29

प्रधानं पुरुषं चापि प्रविश्यात्मेच्छया हरिः क्षोभयाम् आस संप्राप्ते सर्गकाले व्ययाव्ययौ

創造の時が到来すると、ハリは自らの主宰の意志によりプラダーナとプルシャの双方に入り、滅するものと滅せぬもの、その二つを揺り動かした。

Verse 30

यथा संनिधिमात्रेण गन्धः क्षोभाय जायते मनसो नोपकर्तृत्वात् तथासौ परमेश्वरः

ただ近くにあるだけで香りが心を揺り動かすように—それが心に奉仕しようとするのではなくとも—同じく至上主パラメーシュヴァラは、ただ御臨在によって万有を動かされる。

Verse 31

स एव क्षोभको ब्रह्मन् क्षोभ्यश् च पुरुषोत्तमः स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः

ブラーフマナよ、そのプルショーत्तマこそ、宇宙の攪拌を起こす者であり、また攪拌されるものでもある。プラダーナとして住しつつも、収縮と展開によって—宇宙を収め、再び開き—常に臨在する。

Verse 32

विकासाणुस्वरूपैश् च ब्रह्मरूपादिभिस् तथा व्यक्तस्वरूपश् च तथा विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः

ヴィシュヌ—諸主の主—は、展開と原子のごとき微細さの背後にある微妙なる原理として在り、またブラフマー等の宇宙的形相として在り、さらに完全に顕現し知覚されうる実在としても在る。

Verse 33

गुणसाम्यात् ततस् तस्मात् क्षेत्रज्ञाधिष्ठितान् मुने गुणव्यञ्जनसंभूतिः सर्गकाले द्विजोत्तम

それより、聖仙よ——グナが均衡に至り、ついでクシェートラジュニャ（場を知る意識者）により統べられるとき——創造の時、二度生まれし者の最勝よ、グナの顕現と分別が生起する。

Verse 34

प्रधानतत्त्वम् उद्भूतं महान्तं तत् समावृणोत् सात्त्विको राजसश् चैव तामसश् च त्रिधा महान् प्रधानतत्त्वेन समं त्वचा बीजम् इवावृतम्

プラダーナより大原理（マハト）が生じると、そのプラダーナ自らがそれを包み覆った。マハトは三種—サットヴァ的・ラジャス的・タマス的—であり、根本質と相和して、種子が殻に包まれるように覆われていた。

Verse 35

वैकारिकस् तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः त्रिविधो ऽयम् अहंकारो महत्तत्त्वाद् अजायत

マハット・タットヴァよりアハンカーラ（我執）が生じた。これは三種であり、サットヴァ性はヴァイカーリカ、ラジャス性はタイジャサ、タマス性はブーターディと呼ばれ、諸元素の種子となる。

Verse 36

भूतेन्द्रियाणां हेतुः स त्रिगुणत्वान् महामुने यथा प्रधानेन महान् महता स तथावृतः

大賢者よ、彼は三グナより成るがゆえに、諸元素と諸感官の因となる。マハットがプラダーナに覆われるように、彼もまた同様にマハットに包まれている。

Verse 37

भूतादिस् तु विकुर्वाणः शब्दतन्मात्रकं ततः ससर्ज शब्दतन्मात्राद् आकाशं शब्दलक्षणम्

次にブーターディは変化して、音のタンマートラを生じた。その音のタンマートラから、音を相とするアーカーシャ（虚空・エーテル）が生まれた。

Verse 38

शब्दमात्रं तथाकाशं भूतादिः स समावृणोत् आकाशस् तु विकुर्वाणः स्पर्शमात्रं ससर्ज ह

次いでブーターディは、音のみの微細本質を伴うアーカーシャを包み覆った。さらにアーカーシャが変化して、触のタンマートラを生じた。

Verse 39

बलवान् अभवद् वायुस् तस्य स्पर्शो गुणो मतः आकाशं शब्दमात्रं तु स्पर्शमात्रं समावृणोत्

次にヴァーユ（風）は力を得、その特質は触とされる。音のみを本性とするアーカーシャは、触のみ（の微細本質）によって覆われた。

Verse 40

ततो वायुर् विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह ज्योतिर् उत्पद्यते वायोस् तद् रूपगुणम् उच्यते

ついでヴァーユ（風）は変化して、ただ「形相の微細原理」（ルーパ・タンマートラ）を生じた。その風よりテージャス（光）が起こり、ヴァーユに結びつく「形相の徳」（ルーパ・グナ）と説かれる。

Verse 41

स्पर्शमात्रस् ततो वायू रूपमात्रं समावृणोत् ज्योतिश् चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह

次に、触のみを本性とするヴァーユは形相の微細原理を包み、さらにジュヨーティス（火）は変化して味の微細原理（ラサ・タンマートラ）を生じた。

Verse 42

संभवन्ति ततो ऽम्भांसि रसाधाराणि तानि च रसमात्राणि चाम्भांसि रूपमात्रं समावृणोत्

その後、味の支えとなる水が生じ、水そのものが味の微細本質（ラサ・タンマートラ）である。ついで形相のみの原理（ルーパ・マートラ）がそれらを包んだ。

Verse 43

विकुर्वाणानि चाम्भांसि गन्धमात्रं ससर्जिरे संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः

そして水は変化して、ただ香（におい）の微細原理（ガンダ・タンマートラ）を生じた。そこから凝集と緻密さが起こるゆえ、香は地の徳とみなされる。

Verse 44

तस्मिंस् तस्मिंस् तु तन्मात्रा तेन तन्मात्रता स्मृता तन्मात्राण्य् अविशेषाणि अविशेषास् ततो हि ते

それぞれ後続の原理には相応のタンマートラが宿るゆえ、それはそのタンマートラの性質を帯びると説かれる。しかもタンマートラ自体は「無差別」（アヴィシェーシャ）であり、そこから無差別の原理が現れるのである。

Verse 45

न शान्ता नापि घोरास् ते न मूढाश् चाविशेषिणः भूततन्मात्रसर्गो ऽयम् अहंकारात् तु तामसात्

タマス性のアハンカーラ（我執）より、この特別の展開—タンマートラとブータの顕現—が生ずる。そこからの産物は、静謐で光明でもなく、また凶暴で恐るべきものでもない。無分別の愚鈍でもなく、ただタマスの性によりその相が定まる。

Verse 46

तैजसानीन्द्रियाण्य् आहुर् देवा वैकारिका दश एकादशं मनश् चात्र देवा वैकारिकाः स्मृताः

諸感官はタイジャサ（光輝の原理）より生ずると説かれる。これを司る神々は、十のヴァイカーリカ（サットヴァ的）なる神々であり、ここでは第十一として、心（マナス）もまたヴァイカーリカに属すると記憶される。

Verse 47

त्वक् चक्षुर् नासिका जिह्वा श्रोत्रम् अत्र च पञ्चमम् शब्दादीनाम् अवाप्त्यर्थं बुद्धियुक्तानि वै द्विज

皮膚・眼・鼻・舌、そしてここで第五が耳である。二度生まれし者よ、これらは認識の器。ブッディ（知性）の導きにより、音などの対象を受け取るために備えられた。

Verse 48

पायूपस्थौ करौ पादौ वाक् च मैत्रेय पञ्चमी विसर्गशिल्पगत्युक्ति कर्म तेषां च कथ्यते

マイトレーヤよ、肛門と生殖器、手と足、そして言葉—これが行為の五根である。その働きは順に、排泄・生殖・技芸（作業）・移動・発語と説かれる。

Verse 49

आकाशवायुतेजांसि सलिलं पृथिवी तथा शब्दादिभिर् गुणैर् ब्रह्मन् संयुक्तान्य् उत्तरोत्तरैः

バラモンよ、虚空・風・火・水・地は、音などをはじめとする性質を具える。そして後の元素ほど、それらの性質は順次加わり、増し重なってゆく。

Verse 50

शान्ता घोराश् च मूढाश् च विशेषास् तेन ते स्मृताः

かくしてグナの理に従い、彼らは別種として記憶される—静謐なる者、猛き者、迷妄の者。

Verse 51

नानावीर्याः पृथग्भूतास् ततस् ते संहतिं विना नाशक्नुवन् प्रजाः स्रष्टुम् असमागम्य कृत्स्नशः

多様な力を備えながらも互いに離れていたため、結合して一つとならねば、衆生を完全には生み出せなかった。

Verse 52

समेत्यान्योन्यसंयोगं परस्परसमाश्रयाः एकसंघातलक्ष्याश् च संप्राप्यैक्यम् अशेषतः

互いに結び合って集まり、相互に依り支え合うことで、一つの総体として顕れ、余すところなく完全な合一に至る。

Verse 53

पुरुषाधिष्ठितत्वाच् च अव्यक्तानुग्रहेण च महदाद्या विशेषान्ता ह्य् अण्डम् उत्पादयन्ति ते

プルシャに統べられ、また未顕（アヴィヤクタ）の許しを得て、マハットに始まり諸別相の要素に至る原理は、宇宙卵（ブラフマーンダ）を生み出す。

Verse 54

तत् क्रमेण विवृद्धं तु जलबुद्बुदवत् समम् भूतेभ्यो ऽण्डं महाबुद्धे बृहत् तद् उदकेशयम् प्राकृतं ब्रह्मरूपस्य विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम्

そしてそれは次第に増大し、水の上の泡のように均しく広がった。大慧なる者よ、諸元素より巨大な宇宙卵が生じ、水に横たわる原質（プラークリタ）の成り立ちとなった。これこそ創造において梵天の姿を取るヴィシュヌの、比類なき至高の住処である。

Verse 55

तत्राव्यक्तस्वरूपो ऽसौ व्यक्तरूपी जगत्पतिः विष्णुर् ब्रह्मस्वरूपेण स्वयम् एव व्यवस्थितः

そこにおいて宇宙の主ヴィシュヌは、自らブラフマンとして安住する。自性においては未顕でありながら、顕現の姿をとって世を統べ支える。

Verse 56

मेरुर् उल्बम् अभूत् तस्य जरायुश् च महीधराः गर्भोदकं समुद्राश् च तस्यासन् सुमहात्मनः

その大いなる御者の宇宙の胎において、メール山は外膜となり、山脈は包む殻となり、海は胎内の水となった。

Verse 57

साद्रिद्वीपसमुद्राश् च सज्योतिर् लोकसंग्रहः तस्मिन्न् अण्डे ऽभवद् विप्र सदेवासुरमानुषः

婆羅門よ、その宇宙の卵の内に、山々・大陸・海を備え、天の光に照らされた諸世界の秩序ある総体が生じ、神々・アスラ・人間もまた生まれた。

Verse 58

वारिवह्न्यनिलाकाशैस् ततो भूतादिना बहिः वृतं दशगुणैर् अण्डं भूतादिर् महता तथा

次いでその宇宙の卵は外側から水・火・風・虚空により包まれ、さらにその外をブーターディ（元素の原理）が取り巻く。各層は内側の十倍であり、ブーターディもまたマハト（大原理）に包まれる。

Verse 59

अव्यक्तेनावृतो ब्रह्मंस् तैः सर्वैः सहितो महान् एभिर् आवरणैर् अण्डं सप्तभिः प्राकृतैर् वृतम् नालिकेरफलस्यान्तर् बीजं बाह्यदलैर् इव

婆羅門よ、マハトはそれらすべての要素とともに未顕（アヴィヤクタ）によって覆われている。かくして宇宙の卵は七つの物質的な覆いに包まれる。椰子の実の内の種が外皮に包まれるように。

Verse 60

जुषन् रजोगुणं तत्र स्वयं विश्वेश्वरो हरिः ब्रह्मा भूत्वास्य जगतो विसृष्टौ संप्रवर्तते

そこにおいて、宇宙の主ハリは自らラジャスの徳を受け、ブラフマーとなって、この世界の流出と秩序ある展開を動かし始める。

Verse 61

सृष्टं च पात्य् अनुयुगं यावत् कल्पविकल्पना सत्त्वभृद् भगवान् विष्णुर् अप्रमेयपराक्रमः

創造の秩序を生み出したのち、万有を支える至福のヴィシュヌは、測り知れぬ威力をもって、カルパの宇宙秩序が続くかぎり、ユガごとにそれを護り保つ。

Verse 62

तमोउद्रेकी च कल्पान्ते रुद्ररूपी जनार्दनः मैत्रेयाखिलभूतानि भक्षयत्य् अतिभीषणः

劫の終わりに闇（タマス）が増大すると、ジャナールダナはルドラの姿を取り、きわめて恐るべきものとなる。かくして、マイトレーヤよ、彼は一切の存在を余すところなく呑み尽くす。

Verse 63

संभक्षयित्वा भूतानि जगत्य् एकार्णवीकृते नागपर्यङ्कशयने शेते ऽसौ परमेश्वरः

万有を呑み尽くし、世界がただ一つの大海となったとき、その至上主は蛇の寝台に横たわり、ヨーガの眠りに入って憩われる。

Verse 64

प्रबुद्धश् च पुनः सृष्टिं करोति ब्रह्मरूपधृक्

そして再び目覚めると、ブラフマーの姿を帯びて、もう一度創造を行われる。

Verse 65

सृष्टिस्थित्यन्तकरणाद् ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाम् स संज्ञां याति भगवान् एक एव जनार्दनः

創造・維持・滅尽の原因であるがゆえに、唯一なる福徳の主ジャナールダナは、ブラフマー・ヴィシュヌ・シヴァという名と姿を自らのものとして現す。

Verse 66

स्रष्टा सृजति चात्मानं विष्णुः पाल्यं च पाति च उपसंहरते चान्ते संहर्ता च स्वयं प्रभुः

創造者としてヴィシュヌは自らをも顕現宇宙として生じさせ、守護者として保つべきものを護り、終末には滅尽者として万有を自らの内へ収める—ただ一人、自在の主である。

Verse 67

पृथिव्य् आपस् तथा तेजो वायुर् आकाशम् एव च सर्वेन्द्रियान्तःकरणं पुरुषाख्यं हि यज् जगत्

地・水・火・風・空、さらに諸感官と内なる心の器官を含むこの全宇宙こそ、真に「プルシャ（至上の人格）」と呼ばれる。

Verse 68

स एव सर्वभूतेशो विश्वरूपो यतो ऽव्ययः सर्गादिकं ततो ऽस्यैव भूतस्थम् उपकारकम्

ただ彼のみが一切衆生の主、宇宙そのものの姿を持つ不滅者である。創造をはじめ万事は彼より起こり、また彼は万有の内に住して、恵みの支えとなる。

Verse 69

स एव सृज्यः स च सर्गकर्ता स एव पात्य् अत्ति च पाल्यते च ब्रह्माद्यवस्थाभिर् अशेषमूर्तिर् विष्णुर् वरिष्ठो वरदो वरेण्यः

生み出されるものも、創造をなす者も、ただ彼のみ。護るのも、呑み込むのも、護られるものを養うのも、ただ彼のみ。ブラフマーの位相をはじめ一切の姿を帯びるヴィシュヌこそ最上、恩寵を授ける者、最も選び礼拝すべき御方である。