Adhyaya 92: The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

Verse 1

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ॥

聖なるヴァラーハは言った。ナーラダが去ると、ダイティヤはその吉祥なる（女神）を思いめぐらした。ナーラダの口から語られたその描写を聞き、彼の心は驚嘆に満たされた。

Verse 2

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ॥

師の妻、他王の妃、または封臣の女たちに近づこう（字義「近づくことを欲する」）とする王は滅びに至る。さらに、近づいてはならぬものに近づくという不義の交わりによっても、同様に破滅する。

Verse 3

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ॥

プラガセーナがそのように語ると、ヴィガサは言った。「よくぞ申された、プラガセーナよ。あの高貴なる御方についてである、王よ。」

Verse 4

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ॥

もし真に意見が一致し、心に確かな決意が生じたなら、その乙女は婚姻として求められるべきである—常に勝利を志す者（すなわち慎重な統治者）によって。だが、娘に関わるいかなる事も、どこであれ、後見と許可なく彼女が独断で推し進めてはならない。

Verse 5

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ॥

もし我が提案が汝ら、最上の大臣たちに喜ばれるなら、ただちに大臣らが赴き、吉祥なるその御方を正式に求めよ。

Verse 6

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ॥

彼女の縁者であるいずれの高徳の人にも、われらは請い願う。まずは和睦の策を用い、次いで贈り物を差し出す。その後に離間（政略的分断）を行い、最後には段階を追って強制の力（処罰）を用いる。

Verse 7

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ॥

この順序立てた方法によっても彼女が得られぬなら、われらは備えを整えて赴こう。力ずくでその吉祥なる貴婦人を奪い取るのだ。

Verse 8

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ॥

ヴィガサがそのように語ると、残りの大臣たちは彼を称賛し、皆、喜びに満ちた声で賛同を述べた。

Verse 9

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ॥

「あの美顔の貴婦人について、ヴィガサの言はまことに適切である。まさにその策を速やかに行え。そこへ使者を遣わすべし。」

Verse 10

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ॥

あらゆるシャーストラと政道に通じ、身の潔く、勇気を備えた者を立てよ。さらにその貴婦人を、身分・容貌・徳性の面から把握したうえで、しかるべく進めよ。

Verse 11

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ॥

彼女をこのように量れ――武威・勇気・豪胆・力によって、また親族の勢力、資具と備え、地位、実行の手段によって。かくしてその貴婦人を理解したなら、次に為すべき方策を定めよ。

Verse 12

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ॥

ダーナヴァの中でも最勝のシャルマーは、ただ彼女のみを思って安らぎを得られなかった。そこで大臣アラムシャルマー、力強き大臣がその件を持ち出した。

Verse 13

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ॥

するとただちに彼らはそのダイティヤの言葉を「善い、善い」と称えた。おお美しき腰の者よ、さらに彼らは大臣中の最勝ヴィガサを讃嘆した。

Verse 14

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेश्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ॥

彼を讃えつつ、一同はその使者に使命を託し始めた。稲妻のごとく輝き、幸運に恵まれ、大神通のマーヤーに通じ、吉祥なる者であった。

Verse 15

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ॥

その使者を退けたのち、ヴィガサは言った。「ダーナヴァの諸王は四軍（象・馬・戦車・歩兵）をもって武装せよ。まずは神々の軍勢に対する勝利を成し遂げよ、主よ。」

Verse 16

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत्पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ॥

アスラの王よ、神々が打ち破られ、その武勇におびえるならば、汝が対抗するインドラのごとく来臨する時、その乙女は汝の支配に帰するであろう。

Verse 17

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥

すべての世界の守護者を征し、またマルトの群れをも征し、ナーガ・ヴィディヤーダラ・シッダ・ガンダルヴァを四方より悉く屈服させ、さらにルドラ・ヴァス・アーディティヤをも従わせたなら――ただ汝ひとりがインドラとなるであろう。

Verse 18

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति सा अपि स्यात् सर्वथा वशमागता ॥

インドラの百人の乙女――天界の女たち、またガンダルヴァの女たち――は汝の支配に帰し、彼女もまた、あらゆる点で完全に従属するであろう。

Verse 19

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ॥

かく告げられると、そのダイティヤは将軍に語った。すなわちヴィルーパークシャ――大いなる雨雲のごとく暗く、青きアンジャナの光沢を帯びる者に。

Verse 20

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वथरपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ॥

「象兵・馬兵・戦車兵・歩兵の軍勢を速やかに連れて来い。それによって、戦場において、征し難き神々をガンダルヴァとともに打ち破ってみせよう。」

Verse 21

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ॥

そう言われるや、将軍ヴィルーパークシャはただちに、広大なる軍勢――尽きることなく、いまだ敗れぬ軍を率いて来た。

Verse 22

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ॥

そこでは、各々のダーナヴァは戦場において金剛手（ヴァジュラハスタ、雷霆を執るインドラ）に比肩した。各自が一柱の神（デーヴァ）に一騎討ちを挑み、自らの力で征服しようとした。

Verse 23

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ॥

彼には八人の大臣がいた—勇猛で、政道に通じ、博識である。すなわち、プラグハサ、ヴィガサ、シャンクカルナ、ヴィバーヴァス、ヴィデュンマーリー、スーマリー、パルジャニヤ、そしてクルーラである。

Verse 24

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ॥

彼らのうち首位に立つ者たちの軍勢は、アルブダと九コーティに及び、さらに資財により増し固められたその力は、彼らのうちただ一人に随うだけでも同等であった。

Verse 25

तेषां नैकसहस्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ॥

そのとき、偉大なる魂をもつダイティヤたちの幾千もの者が—ためらうことなく、打撃に長け—会議を結び、デーヴァ軍を滅ぼさんとの意志に駆られて進軍を開始した。

Verse 26

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर्ननर्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ॥

華麗な乗り物に乗り、さまざまな旗頭を掲げ、種々の武器を帯び、幾多の猛々しい姿を現して、ダイティヤたちはデーヴァを征服せんと欲し、高らかに叫びつつ舞い踊った。恐るべき手には、掲げられた武器が固く握られていた。

Verse 27

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ॥

彼の卓越した大臣たちは、その重き順に称えられた。ついで座しているダーナヴァ王に申し上げた。「然るべき方策を、ただちに施行なされよ。」

Verse 28

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ॥

彼らの言葉を聞くと、強大なるダーナヴァの主は語った。ナーラダより聞いたことによって決意を定め、乙女を得んと欲したのである。

Verse 29

महिष उवाच । मह्यं तु कथिता बाला नारदेन महर्षिणा । सा चाजित्य सुराध्यक्षं न लभ्येत वराङ्गना ॥

マヒシャは言った。「大聖ナーラダは、まことに一人の乙女を我に語った。しかもその妙なる女は、デーヴァの主を打ち破ったゆえ、常の手段では得難い。」

Verse 30

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ॥

「ゆえに、よく思案したうえで語れ。いかにしてその乙女を得るべきか、いかにしてデーヴァらを屈せしむべきか。成就のため、すべてを速やかに我に告げよ。」

Verse 31

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ॥

このように告げられると、彼らは皆、率直に語り始めた。互いに相談してから言った。「主よ、われらが説明いたします。」

Verse 32

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ॥

かく告げられると、プラガサはダーナヴァの主に語った。「おおダイティヤよ、ナーラダが汝に説いたあの偉大にして徳高き聖女—彼女こそ至上のシャクティ、神聖なるヴァイシュナヴィーの力にして、諸世界を支える者である。」