Adhyaya 68: Dharma Across the Four Yugas, the Disruption of Social Conduct, and Ritual Purification from Varṇa-Mixing Transgressions

Verse 1

भद्राश्व उवाच । योऽसौ परापरो देवो विष्णुः सर्वगतो मुने । चतुर्युगे त्वसौ कीदृग् विज्ञेयः परमेश्वरः ॥ ६८.१ ॥

バドラ―シュヴァは言った。「聖仙よ、超越にして内在、遍く行き渡る神ヴィシュヌは、四つのユガの循環において、いかにして至上主として理解されるべきでしょうか。」

Verse 2

युगे युगे क आचारो वर्णानां भविता मुने । कथं च शुद्धिर्विप्राणामन्यस्त्रीसङ्करैर्मुने ॥ ६८.२ ॥

「聖仙よ、ユガごとに諸ヴァルナの正しいアーチャーラ（規範的行い）はいかなるものとなるのでしょうか。さらに聖仙よ、他の女との結びつきによって生じる系統の混交に関して、バラモンの清浄（シュッディ）はいかに理解すべきでしょうか。」

Verse 3

अगस्त्य उवाच । कृते युगे मही देवैर्भुज्यते वेदकर्मणा । यजद्भिरसुरैस्त्रेतां तद्वद् देवैश्च सत्तम ॥ ६८.३ ॥

アガスティヤは言った。「クリタ・ユガにおいて大地は、ヴェーダの祭式によって神々により保たれ、栄える。トレーター・ユガにおいては、供犠を行うアスラたちによって—そして同様に神々によっても—である、善き者の中の最上よ。」

Verse 4

द्वापरे सत्त्वराजसी बहुले नृपसत्तम । यावद् धर्मसुतो राजा भविष्यति महामते ॥ ६८.४ ॥

「ドヴァーパラ・ユガにおいては、王の中の最上よ、サットヴァとラジャスの性質が多く顕れ、法（ダルマ）より生まれた王が現れるまで続く、賢者よ。」

Verse 5

ततस्तमः प्रभविता कलिरूपो नरेश्वर । तस्मिन्कलौ वर्तमानॆ स्वमार्गाच्छ्यवते द्विजः ॥ ६८.५ ॥

その後、人々の主よ、闇が優勢となり、カリの姿を取る。カリの時代が現前するとき、二度生まれし者（ドヴィジャ）は自らの正しい道（規律と義務）から逸れてゆく。

Verse 6

rAjAno vaishyashUdrAshcha prAyasho hInajAtayaH | bhaviShyanti nRRipashreShTha satyashauchavivarjitAH || 68.6 ||

王の中の最勝者よ、王たちもヴァイシャやシュードラも、多くは卑しい生まれとなり、真実（サティヤ）と清浄（シャウチャ）を欠くであろう。

Verse 7

अगम्यागमनं तत्र करिष्यन्ति द्विजातयः । अनृतं च वदिष्यन्ति वेदमर्गबहिष्कृताः । विवाहांश्च करिष्यन्ति सगोत्रानसमांस्तथा ॥ ६८.७ ॥

そこでは二度生まれし者（ドヴィジャ）が禁じられた交わりに及び、ヴェーダの道から外された者として虚言を語る。さらに同一氏族（サゴートラ）内で、また不相応とされる相手（アナサマー）とも婚姻を結ぶであろう。

Verse 8

राजानो ब्राह्मणान् हिंस्युर्वित्तलोभान्विताः शठाः । अन्त्यजा अपि वैश्यत्वं करिष्यन्ति पणॆ रताः । अभिमानिनो भविष्यन्ति शूद्रजातिषु गर्विताः ॥ ६८.८ ॥

王たちは—狡猾で財への貪欲に駆られ—ブラーフマナに暴力を加える。辺縁の人々でさえヴァイシャの役を担い、商いと値切りに耽る。シュードラの諸集団では、人々は慢心し我執に満たされる。

Verse 9

सर्वाशिनो भविष्यन्ति ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः । सुरा पेयमिति प्राहुः सत्यशौचविवर्जिताः ॥ ६८.९ ॥

ブラーフマナは清浄（シャウチャ）を失い、何でも口にする者となる。彼らは「酒（スラー）は飲み物である」と言い、真実と清浄を欠くであろう。

Verse 10

ततो विनश्यते लोको वर्णधर्मश्च नश्यते ॥ ६८.१० ॥

そののち、世は滅びに傾き、ヴァルナに基づくダルマ（varṇa-dharma）の制度もまた滅び去る。

Verse 11

भद्राश्व उवाच । अगम्यागमनं कृत्वा ब्राह्मणः क्षत्रियोऽपि वा । शूद्रोऽपि शुद्ध्यते केन किं वा अगम्यं तु शंस मे ॥ ६८.११ ॥

バドラ―シュヴァは言った。「もしアガミャーガマナ（禁じられた者との交わり）を犯したなら、ブラーフマナであれ、またクシャトリヤであれ、またシュードラであれ、いかなる方法で清められるのか。そもそも『禁じられたもの』とは何か、私に告げよ。」

Verse 12

अगस्त्य उवाच । चातुर्गामी भवेद्विप्रस् त्रिगामी क्षत्रियो भवेत् । द्विगामी तु भवेद्वैश्यः शूद्र एकगमः स्मृतः ॥ ६८.१२ ॥

アガスティヤは言った。「ブラーフマナは『四行（cātur-gāmī）』、クシャトリヤは『三行（tri-gāmī）』、ヴァイシャは『二行（dvi-gāmī）』、そしてシュードラは伝統により『一行（eka-gama）』と記憶される。」

Verse 13

अगम्यां ब्राह्मणीं प्राहुः क्षत्रियस्य नरेश्वर । क्षत्राणीं चैव वैश्यस्य वैश्यां शूद्रस्य पार्थिव । अधमस्योत्तमा नारी अगम्या मनुरब्रवीत् ॥ ६८.१३ ॥

人々は言う。婆羅門の女はクシャトリヤにとって『アガミャー（近づくべからず）』である、噢人の主よ。同様に、クシャトリヤの女はヴァイシャに、ヴァイシャの女はシュードラにとってアガミャーである、噢王よ。マヌは、下位の者にとって上位の女は近づくべからずと説いた。

Verse 14

माता मातृर्‌ऋष्वसा श्वश्रूर्भातृपत्नी च पार्थिव । स्नुषा च दुहिता चैव मित्रपत्नी स्वगोत्रजा ॥ ६८.१४ ॥

「（己の）母、母方の叔母、姑、そして兄弟の妻よ、噢王よ。さらに嫁（息子の妻）と娘、友の妻、ならびに同一ゴートラ（氏族）に属する女。」

Verse 15

राजजाया आत्मजा चैव अगम्या मुख्यतः स्त्रियः । रजकादिषु चान्याश्च स्त्रियोऽगम्याः प्रकीर्तिताः । अगम्यागमनं चैतत् कृतं पापाय जायते ॥ ६८.१५ ॥

とりわけ王の妃と自らの娘とは、交わりのために近づくことを禁じられた女であると宣言される。さらに、洗濯人など同類の集団に関わる女たちもまた禁近の女と説かれる。禁じられた者に交わることは、行えば罪（pāpa）を生ずる。

Verse 16

वियोनिगमनायाशु ब्राह्मणाय भवत्यलम् । शेषस्य शुद्धिरेषैव प्राणायामशतं भवेत् ॥ ६८.१६ ॥

ブラーフマナにとっては、精の漏出に伴う不浄を速やかに除くのにこれで足りる。その他の者にとっても、これこそが浄化であり、すなわち百回の調息（プラーナーヤーマ）である。

Verse 17

बहुनाऽपि हि कालेन यत् पापं समुपार्जितम् । वर्णसङ्करसङ्गत्या ब्राह्मणेन नरर्षभ ॥ ६८.१७ ॥

おお人中の雄よ、長い時を経て積み重ねられたどのような罪（pāpa）も、ブラーフマナにおいては、ヴァルナの混淆（varṇa-saṅkara）に関わる交わりによって生じる。

Verse 18

दशप्रणवगायत्रीं प्राणायामशतैस्त्रिभिः । मुच्यते ब्रह्महत्यायाः किं पुनः शेषपातकैः ॥ ६८.१८ ॥

十音節のプラナヴァに先導されたガーヤトリーを誦しつつ三百回のプラーナーヤーマを行えば、ブラフマ殺し（brahma-hatyā）の罪から解放される。ましてや他のより軽い過失については言うまでもない。

Verse 19

अथवा पररूपं यो वेद ब्राह्मणपुङ्गवः । वेदाध्यायी पापशतैः कृतैरपि न लिप्यते ॥ ६८.१९ ॥

あるいはまた、至上の相（pararūpa）を知り、ヴェーダの学修に専心するブラーフマナの中の最勝者は、たとえ百の罪を犯したとしても、汚れに染まることがない。

Verse 20

स्मरन् विष्णुं पठन् वेदं ददद् दानं यजन् हरिम् । ब्राह्मणः शुद्ध एवास्ते विरुद्धमपि तारयेत् ॥ ६८.२० ॥

ヴィシュヌを念じ、ヴェーダを誦し、布施を行い、ハリを礼拝する—そのようなバラモンは清浄にとどまり、背くもの（罪過）さえも救済し得る。

Verse 21

एतत् ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहं त्वया नृप । मन्वादिर्भिर्विस्तरशः कथ्यते येन पार्थिव । समासस्तेन मया कथितं ते नृपोत्तम ॥ ६८.२१ ॥

王よ、そなたが我に問うたすべてを説き明かした。大地の支配者よ、マヌらに始まり詳説されるその事柄を、ここでは我が要約して語ったのだ、最上の王よ。