Adhyaya 52: The Genealogy of Trivarṇa, Manohvā, and the Akṣa Lineage, with the Construction of the Nine-Gated City

Verse 1

अगस्त्य उवाच । स त्रिवर्णो नृपोत्सृष्टः स्वतन्त्रत्वाच्च पार्थिव । अहं नामानमसृजत् पुत्रं पुत्रस्त्रिवर्णकम् ॥ ५२.१ ॥

アガスティヤは言った。「王よ、王により放たれたそのトリヴァルナは自立した。ついで私はナーマナという名の子をもうけ、その子がトリヴァルナカであった。」

Verse 2

तस्यापि चाभवत् कन्या अवबोधस्वरूपिणी । सा तु विज्ञानदं पुत्रं मनोह्वं विससर्ज ॥ ५२.२ ॥

彼にもまた、覚醒そのものを本性とする娘が生まれた。彼女はさらに、ヴィジュニャーナダという子を産み、その名をマノーヴァといった。

Verse 3

तस्यापि सर्वरूपाः स्युः स्तनयाः पञ्चभोगिनः । यथासंख्येन पुत्रास्तु तेषामक्षाभिधानकाः ॥ ५२.३ ॥

彼にもまた、あらゆる姿を備えた子らがあり、「五人の享受者」として知られる。順次に、その子らの子は「アクシャ（Akṣa）」の名を帯びる者たちである。

Verse 4

एते पूर्वं दस्यवः स्युस्ततो राज्ञा वशीकृताः । अमूर्ता इव ते सर्वे चक्रुरायतनं शुभम् ॥ ५२.४ ॥

これらは以前はダースユ（dāsyu）であったが、のちに王によって服従させられた。ついで、まるで無形であるかのように、彼らは皆で吉祥なる聖所（āyatana）を造営した。

Verse 5

नवद्बारं पुरं तस्य त्वेकस्तम्भं चतुष्पथम् । नदीसहस्रसङ्कीर्णं जलक्रीत्या समास्थितम् ॥ ५२.५ ॥

その都には九つの門があり、一本の柱と四方に通じる辻がしるしとなっていた。千の河が織りなすように巡り、水戯と水上の遊楽の場として据えられていた。

Verse 6

तत्पुरं ते प्रविविशुरेकीभूतास्ततो नव । पुरुषो मूर्त्तिमान् राजा पशुपालोऽभवत् क्षणात् ॥ ५२.६ ॥

ついでその九つのものは一つに合して、その都へと入った。たちまち王は肉身を具えた人となり、牛を守る牧者となった。

Verse 7

ततस्तत्पुरसंस्थस्तु पशुपालो महान्नृपः । संसूच्य वाचकाञ्छब्दान् वेदान् सस्मार तत्पुरे ॥ ५२.७ ॥

さらにその都に住まうとき、大王は牧者として、合図となる指示の語を示し、そこでヴェーダを想起した。

Verse 8

आत्मस्वरूपिणो नित्यास्तदुक्तानि व्रतानि च । नियमाञ् क्रतवश्चैव सर्वान् राजा चकार ह ॥ ५२.८ ॥

自己の本性に常住する者たちとともに、説かれた誓戒（ヴラタ）と規律、さらに一切の規定と祭式（クラトゥ）を、王はことごとく実践した。

Verse 9

स कदाचिन्नृपः खिन्नः कर्मकाण्डं प्ररोचयन् । सर्वज्ञो योगनिद्रायां स्थित्वा पुत्रं ससर्ज ह ॥ ५२.९ ॥

ある時、その王は疲れ、儀礼行為の部（カルマカーンダ）を好むようになった。全知者はヨーガの眠り（ヨーガニドラー）に入り、ついに一子を生じた。

Verse 10

चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं चतुर्वेदं चतुष्पथम् । तस्मादारभ्य नृपतेर्वशे पश्वादयः स्थिताः ॥ ५२.१० ॥

（彼は）四つの顔、四つの腕を備え、四ヴェーダに結びつき、四つ辻（交差路）を司る者である。その時より、獣をはじめ諸々の生類は王の支配下にとどまった。

Verse 11

तस्मिन् समुद्रे स नृपो वने तस्मिंस्तथैव च । तृणादिषु नृपस्सैव हस्त्यादिषु तथैव च । समोऽभवत् कर्मकाण्डादनुज्ञाय महामते ॥ ५२.११ ॥

その海においても、またその森においても、王は同様のあり方で存した。草などの中においても同じく、象などの中においても同じである。業儀（カルマカーンダ、祭式と業の秩序）により許可を得て、ああ大いなる思慮の人よ、彼は平等となり、すなわち諸形態にわたり差別なき状態となった。