Adhyaya 46: The Rite of the Āṣāḍha Bright-Fortnight Dvādaśī Fast and the Installation (Nyāsa) of the Fourfold Manifestation

Verse 1

दुर्वासा उवाच । आषाढेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं गन्धपुष्पैरनेकशः ॥ ४६.१ ॥

ドゥルヴァーサは言った。「アーシャーダ月においても同様に、定められた作法に従って儀礼の誓願（サンカルパ）を立て、人は香と花をもって至上神を繰り返し礼拝すべきである。」

Verse 2

वासुदेवाय पादौ तु कटिं संकर्षणाय च । प्रद्युम्नायेति जठरं अनिरुद्धाय वै उरः ॥ ४६.२ ॥

「（配当し奉るべきは）両足をヴァースデーヴァに、腰をサンカルシャナに。腹は『プラデュムナに』と唱えて、まことに胸はアニルッダに。」

Verse 3

चक्रपाणयेति भुजौ कण्ठं भूपतये तथा । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु पुरुषायेति वै शिरः ॥ ४६.३ ॥

「（定めるべきは）両腕を『チャクラパーニに』、また喉を『ブーパティに』とする。法螺（シャṅカ）と円盤（チャクラ）はそれぞれの名で称え、そして頭は『プルシャに』とする。」

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत्तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य वस्त्रसंयुक्तं तस्योपरि ततो न्यसेत् । काञ्चनं वासुदेवं तु चतुर्व्यूहं सनातनम् ॥ ४६.४ ॥

このように礼拝を成し終えたなら、識別ある修行者は前に定められたとおり、その前方に水壺を据えるべきである。布を添えてそれを置き、さらにその上に、永遠の四重顕現（チャトゥルヴ्यूーハ）を表す黄金のヴァースデーヴァ像を安置する。

Verse 5

तमभ्यर्च्य विधानॆन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । प्राग्वत् तं ब्राह्मणे दद्यात् वेदवादिनि सुव्रते । एवं नियमयुक्तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे ॥ ४६.५ ॥

定められた作法に従い、香・花などを順次供えて彼を礼拝したのち、前に述べたとおり、ヴェーダを誦する善き戒行のブラーフマナにその供物（施与）を与えるべきである。今、かく戒律に結ばれた者に生ずる功徳を、わたしから聞け。

Verse 6

वसुदेवोऽभवद् राजा यदुवंशविवर्धनः । देवकी तस्य भार्या तु समानव्रतधारिणी ॥ ४६.६ ॥

ヴァースデーヴァは王となり、ヤドゥ族の系譜を増大させた。デーヴァキーはその妃であり、同等の（共に守る）誓戒と修持を保つ女性であった。

Verse 7

सा त्वपुत्राऽभवत् साध्वी पतिधर्मपरायणा । तस्य कालेन महता नारदोऽभ्यगमद् गृहम् ॥ ४६.७ ॥

しかし彼女は男子に恵まれず、貞淑にして夫に対する法（パティ・ダルマ）に専心していた。長い歳月ののち、ナーラダが彼らの家に訪れた。

Verse 8

वासुदेवेनासौ भक्त्या पूजितो वाक्यमब्रवीत् । वासुदेव शृणुष्व त्वं देवकार्यं ममानघ । श्रुत्वैतां च कथां शीघ्रमागतोऽस्मि तवान्तिकम् ॥ ४६.८ ॥

ヴァースデーヴァに信愛をもって供養されると、彼はこう語った。「ヴァースデーヴァよ、汚れなき者よ、わたしの神聖なる務めを聞きなさい。この物語を聞き及んだゆえ、わたしは急ぎあなたのもとへ来たのだ。」

Verse 9

पृथिवी देवसमितौ मया दृष्टा यदूत्तम । गत्वा च जल्पती भारं न शक्ताऽऽहितुं सुराः ॥ ४६.९ ॥

おおヤドゥ族の最勝者よ、私は神々の集会において大地を見た。そこへ赴いた彼女は苦悩を語り、神々はその重荷を担い耐えることができなかった。

Verse 10

सौभकंसजरासन्धाः पुनर्नरक एव च । कुरुपाञ्चालभोजाश्च बलिनो दानवाः सुराः । पीडयन्ति समेतां मां तान् हनध्वं सुरोत्तमाः ॥ ४६.१० ॥

サウバ、カンサ、ジャラーサンダ、さらにナラカもまた、クル族・パンチャーラ族・ボージャ族とともに、力あるダーナヴァや、スラに似ながら敵対する者どもが集まり、私を苦しめている。おお神々の最勝者よ、彼らを討ち滅ぼせ。

Verse 11

एवमुक्ताः पृथिव्या ते देवा नारायणं गताः । मनसा स च देवेशः प्रत्यक्षस्तत्क्षणात् बभौ ॥ ४६.११ ॥

このようにプリティヴィーに告げられると、神々はナーラーヤナのもとへ赴いた。すると神々の主は、心により請われたその瞬間、直ちに眼前に顕現した。

Verse 12

उवाच च सुरश्रेष्ठः स्वयं कार्यमिदं सुराः । साधयामि न सन्देहो मर्त्यं गत्वा मनुष्यवत् ॥ ४६.१२ ॥

そして神々の中の最勝者は言った。「おお神々よ、この務めは我自ら成し遂げよう。疑いはない――私は死すべき世に赴き、人のごとく振る舞う。」

Verse 13

किंत्वाषाढे शुक्लपक्षे या नारी सह भर्तृणा । उपोष्यति मनुष्येषु तस्या गर्भे भवाम्यहम् ॥ ४६.१३ ॥

しかし人間の世において、アーシャーダ月の白分（明るい半月）に、夫とともに斎戒（ウパヴァーサ）を行ういずれの女性であれ、その胎内に私は化身として宿る。

Verse 14

एवमुक्त्वा गतो देवः स्वयं चाहमिहागतः । उपदिष्टं तु भवतोऽपुत्रस्य विशेषतः । उपोष्य लभते पुत्रं सहभार्यो न संशयः ॥ ४६.१४ ॥

かく語り終えると神は去り、そしてこの私自身がここへ来た。この教えは、とりわけ子のない汝のために授けられた。断食（斎戒）によって、妻とともに男子を得る。疑いはない。

Verse 15

एतां च द्वादशीं कृत्वा वासुदेवस्तथाप्तवान् । महतिं च श्रियं प्राप्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ४६.१५ ॥

このドヴァーダシーの行を修したことで、ヴァースデーヴァもまたその果報を得た。大いなる繁栄を得、子と孫とに恵まれた。

Verse 16

भुक्त्वा राज्यश्रियं सोऽथ गतः परमिकां गतिम् । एष ते विधिरुद्दिष्ट आषाढे मासि वै मुने ॥ ४६.१६ ॥

王権の栄華を享受したのち、彼はついに至上の境地に到達した。この作法は汝のために示された、聖仙よ、アーシャーダ月に行うべきものである。