Adhyaya 29: The Birth and Marriages of the Direction-Goddesses and the Daśamī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । शृणु राजन्नवहितः प्रजापाल कथामिमाम् । यदा दिशः समुत्पन्नाः श्रोत्रेभ्यः पृथिवीपते ॥ २९.१ ॥

マハータパーは言った。「王よ、心を澄ませて注意深く聞け。民を護る者よ、この物語を聞くがよい。（それは）方位が耳より生じた時のこと、地の主よ。」

Verse 2

ब्रह्मणः सृजतः सृष्टिमादिसर्गे समुत्थिते । चिन्ताभून्महती को मे प्रजाः सृष्टा धरिष्यति ॥ २९.२ ॥

ブラフマーが創造を生み出し、原初の発出が起こったとき、大いなる憂いが生じた。「わたしが創り出した衆生を、誰が支え保つのか。」

Verse 3

एवं चिन्तयतस्तस्य अवकाशं प्रजास्विह । प्रादुर्बभूवुः श्रोत्रेभ्यः दश कन्या महाप्रभाः ॥ २९.३ ॥

彼がこのように思案し、ここにいる衆生の中に機縁を求めていたとき、たちまちその耳より、大いなる光輝を具えた十人の乙女が顕現した。

Verse 4

पूर्वा च दक्षिणा चैव प्रतीची चोत्तरा तथा । ऊर्ध्वाधरा च षण्मुख्याः कन्या ह्यासंस्तदा नृप ॥ २९.४ ॥

（彼女らは）東と南、また西と北、さらに上と下――六つの主要なる相（六面の相）であった。これらの乙女たちは、王よ、その時そこに उपस्थितしていた。

Verse 5

अन्याश्चतस्त्रस्तेषां तु कन्याः परमशोभनाः । रूपस्विन्यो महाभागा गाम्भीर्येण समन्विताः ॥ २९.५ ॥

また彼女らのうちには、ことのほか麗しい四人の乙女がいた――輝く姿を備え、大いなる福徳を得、威厳と深い品性を具えていた。

Verse 6

ता ऊचुः प्रणयाद्देवं प्रजापतिमकल्मषम् । अवकाशं तु नो देहि देवदेव प्रजापते ॥ २९.६ ॥

彼女らは親愛の敬意をもって、垢なき神プラジャーパティに申し上げた。「われらに余地（住まう場、機会）をお授けください。神々の神よ、プラジャーパティよ。」

Verse 7

यत्र तिष्ठामहे सर्वा भर्तृभिः सहिताः सुखम् । पतयश्च महाभागा देहि नोऽव्यक्तसम्भव ॥ २९.७ ॥

われらすべてが夫たちとともに安楽に住まうことのできる場所をお授けください。さらに、われらの主たる夫君――大いなる福徳を具える者たち――もそこに住まわせてください。未顕の根源より出でたる御方よ、これをお与えください。

Verse 8

ब्रह्मोवाच । ब्रह्माण्डमेतत् सुश्रॊण्यः शतकोटिप्रविस्तरम् । तस्यान्ते स्वेच्छया भद्रा उष्यतां मा विलम्बत ॥ २९.८ ॥

ブラフマーは言った。「おお、麗しき腰の者よ。この宇宙卵は量にして百コーティに及ぶ。その境界において、吉祥なる者よ、汝の望むままに住め。遅れてはならぬ。」

Verse 9

भर्तॄंश्च वः प्रयच्छामि सृष्ट्वा रूपस्विनोऽनघाः । यथेष्टं गम्यतां देशो यस्या यो रोचतेऽधुना ॥ २९.९ ॥

「そして汝らに夫たちを授けよう。彼らは姿麗しく、咎なき者として我が創りしものなり。いまは各々、望むままに、心にかなう国土へ赴くがよい。」

Verse 10

एवमुक्ताश्च ताः सर्वा यथेष्टं प्रययुस्तदा । ब्रह्मापि ससृजे तूर्णं लोकपालान् महाबलान् ॥ २९.१० ॥

かく告げられるや、彼女らは皆、望むままにその時去って行った。ブラフマーもまた、ただちに大いなる力を備えた世界の守護者（ローカパーラ）を創造した。

Verse 11

सृष्ट्वा तु लोकपालांस्तु ताः कन्याः पुनराह्वयत् । विवाहं कारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २९.११ ॥

世界の守護者たちを創り終えると、ブラフマー—諸世界の祖父—はその乙女らを再び呼び寄せ、婚姻を取り計らわせた。

Verse 12

एकामिन्द्राय स प्रादादग्नयेऽन्यां यमाय च । निरृताय च देवाय वरुणाय महात्मने ॥ २९.१२ ॥

彼は一人をインドラに与え、別の一人をアグニに、またヤマにも与えた。同様に、神ニルリティと、大いなる心をもつヴァルナにも与えた。

Verse 13

वायवे धनदेशाय ईशानाय च सुव्रत । ऊर्ध्वां स्वयमधिष्ठाय शेषायाधो व्यवस्थिताम् ॥ २९.१३ ॥

「（彼女は）ヴァーユ、ダナダ（クベーラ）、そしてイーシャーナに配される。おお、すぐれた誓戒を保つ者よ、彼女は自ら上方に位を占め、下方にはシェーシャのために定められて留まる。」

Verse 14

एवं दत्त्वा पुनर्ब्रह्मा तिथिं प्रादाद्दिशां पुनः । दशमीं भर्तृनाम्नास्तु दध्यन्नं भोजनं प्रभुः ॥ २९.१४ ॥

このように授けたのち、ブラフマーは再びティティ（朔望月の日）を諸方位に配当した。さらに第十日ダシャミー（Daśamī）—「バルトリ（Bhartṛ）」の名を帯びる日に—主は供物の食としてダディヤンナ（凝乳を和えた飯）を定めた。

Verse 15

ततः प्रभृति ता देव्यः सेन्द्राद्याः परिकीर्तिताः । दशमी च तिथिस्तासामतीव दयिताभवत् ॥ २९.१५ ॥

それ以来、インドラに関わる者をはじめとする女神たちは、しかるべく列挙された。そしてその中で、第十のティティであるダシャミー（Daśamī）は、ことのほか愛され、重んじられるものとなった。

Verse 16

तस्यां दध्याशनो यस्तु सुव्रती भवते नरः । तस्य पापक्शयं तास्तु कुर्वन्त्यहरहर्नृप ॥ २९.१६ ॥

その日に凝乳（カード）を食として過ごす者は、善き誓戒を守る規律ある行者となる。そしてそれらの行は、日ごとにその罪を滅してゆく、王よ。

Verse 17

यश्चैतच्छृणुयाज्जन्म दिशां नियतमानसः । स प्रतिष्ठामवाप्नोति ब्रह्मलोके न संशयः ॥ २९.१७ ॥

また、心をよく制して方位の起源に関するこの物語を聴く者は、疑いなくブラフマローカ（梵天界）において確固たる地位を得る。