Adhyaya 26: The Sun’s Assumption of Form and the Gods’ Hymn of Pacification

Verse 1

प्रजापाल उवाच । शरीरस्य कथं मूर्तिग्रहणं ज्योतिषो द्विज । एतन्मे संशयं छिन्धि प्रणतस्य द्विजोत्तम ॥ २६.१ ॥

プラジャーパラは言った。「おお、二度生まれし者（ドヴィジャ）よ、身体はいかにして光明の原理（ジョーティシュ）より、あるいはそれとの関わりにおいて、触れ得る形相を受け取るのか。わが疑いを断ち切ってください、婆羅門の最勝者（ドヴィジョッタマ）よ。私はあなたに礼拝します。」

Verse 2

महातपाः उवाच । योऽसावात्मा ज्ञानशक्तिरेको एव सनातनः । स द्वितीयं यदा चैच्छत् तदा स्वात्मस्थितो ज्वलत् ॥ २६.२ ॥

マハータパーは言った。「そのアートマンは、ただ一つにして永遠、知の力を本質とする常住のもの。第二を欲したとき、みずからのアートマンに安住したまま、赫々と燃え輝いた。」

Verse 3

यः सूर्य इति भास्वांस्तु अन्योन्येन महात्मनः । लोलीभूतानि तेजांसि भासयन्ति जगत्त्रयम् ॥ २६.३ ॥

「太陽」と呼ばれるその力は、まことに光り輝く。大いなる光明たちの相互のはたらきによって、さまざまな光が動きを得て、三界を照らし出す。

Verse 4

तस्मिन् सर्वे सुराः सिद्धा गणाः सर्वे महर्षिभिः । समं सूता इति विभो तस्मात् सूर्यो भवान् स्तुतः ॥ २६.४ ॥

そこにおいて、すべての神々、シッダたち、あらゆる神衆は、大聖仙たちとともに声をそろえて「スータ（御者・駆り立てる者）」と称えた。ゆえに、主よ、あなた—スーリヤ—は讃美される。

Verse 5

लोलिभूतस्य तस्याशु तेजसोऽभूच्छरीरकम् । पृथक्त्वेन रविः सोऽथ कीर्त्यते वेदवादिभिः ॥ २६.५ ॥

揺らぎを帯びたその光輝から、たちまち別個の身体が生じた。分化したその相において、ヴェーダの言説を説く者たちはそれを「ラヴィ（太陽）」と称する。

Verse 6

भासयन् सर्वलोकांस्तु यतोऽसावुत्थितो दिवि । अतोऽसौ भास्करः प्रोक्तः प्रकर्षाच्च प्रभाकरः ॥ २६.६ ॥

彼はあらゆる世界を照らし、また天に昇り出でたゆえに「バー スカラ」と呼ばれる。さらに、その卓越した輝きにより「プラバーカラ」とも称される。

Verse 7

दिवा दिवस इत्युक्तस्तत्कारित्वाद् दिवाकरः । सर्वस्य जगतस्त्वादिरादित्यस्तेन उच्यते ॥ २६.७ ॥

彼は「昼」（divā）および「昼の時」（divasa）と呼ばれ、またそれを成就させるがゆえに「ディヴァーカラ（昼を作る者）」と称される。全世界の根源であるゆえに、そのため「アーディティヤ」とも呼ばれる。

Verse 8

एतस्य द्वादशादित्याः संभूतास्तेजसा पृथक् । प्रधान एव सर्वेषां सर्वदा स विबुध्यते ॥ २६.८ ॥

彼から、各々が自らの光輝によって区別される十二のアーディティヤが生じた。彼は常に、そのすべての中で最も首位にある者として理解される。

Verse 9

तं दृष्ट्वा जगतो व्याप्तिं कुर्वाणं परमेश्वरम् । तस्यैवान्तः स्थिताः देवा विनिष्क्रम्य स्तुतिं जगुः ॥ २६.९ ॥

至上主が世界に遍満してその周遍を広げておられるのを見て、彼の内に住していた神々は外へ現れ、讃歌を唱えた。

Verse 10

देवा ऊचुः । भवान् प्रसूतिर् जगतः पुराणः क्षयामलैव प्रदहन् जगन्ति । समुत्थितो नाथ शमं प्रयाहि मा देवलोकान् प्लुष कर्मसाक्षिन् ॥ २६.१० ॥

神々は言った。「あなたは世界の太古の根源であり、滅尽（プララヤ）の火のごとく諸世界を焼き尽くされる。主よ、すでに起ち現れたなら静寂へと帰りたまえ。行為の証人よ、天界を焦がさないでください。」

Verse 11

त्वया ततं सर्वत एव तेजः प्रतापिना सूर्य यजुःप्रवृत्ते । तिग्मं रथाङ्गं तव देवकल्पं कालाख्यमध्वान्तकरं वदन्ति ॥ २६.११ ॥

あなたによって—光威に燃える太陽よ—テージャス（光輝）はあらゆる方角に遍く広がり、ヤジュス（Yajus）の伝統に即して運行する。彼らは、神性を具えたあなたの鋭い車輪状の円盤を、「カーラ（Kāla、時）」すなわち闇を払う者と説く。

Verse 12

प्रभाकरसक्त्वं रविरादिदेव आत्मा समस्तस्य चराचरस्य । पितामहसक्त्वं वरुणो यमश्च भूतं भविष्यच्च वदन्ति सिद्धाः ॥ २६.१२ ॥

彼らは、太陽（ラヴィ）こそ原初の神であり、動くもの・動かぬもの一切の内なる自己（アートマン）であると宣言する。また、ヴァルナとヤマは、創造祖ピターマハに結びつく原理を体現し、過去と未来を包摂すると、成就者シッダたちは語る。

Verse 13

ध्वान्तं प्रणु त्वं सुरलोकपूज्य प्रयाहि शान्तिं पितरो वदन्ति । वेदान्तवेद्योऽसि मखेषु देव त्वं हूयसे विष्णुरसि प्रसह्य । इति स्तुतस्तैः सुरनाथ भक्त्या प्रपाहि शम्भो न इति प्रसह्य ॥ २६.१३ ॥

「闇を払い給え、神々の界にて礼拝される御方よ。安らぎへと赴き給え」と祖霊は告げる。「汝はヴェーダーンタによって知られ、祭祀においては、神よ、汝が招請され供養される。まことに汝は全き威力のヴィシュヌである。」かくして天界の主に率いられた者たちは信愛をもって讃嘆し、切に願う。「我らを護り給え、シャンブ（Śambhu）よ」と。

Verse 14

एवमुक्तस्तदा देवैः सौम्यां मूर्तिमथाकरॊत् । प्रकाशत्वं जगामाशु देवतानां महाप्रभः ॥ २६.१४ ॥

かくしてその時、神々にそう告げられると、大いなる光輝を有する御方は柔和なる姿を現し、たちまち神々のための照明の源となった。

Verse 15

एतत्सर्वं सुराणां तु दहनं शामितं पुरा । सप्तम्यां खलु सूर्येण मूर्त्तित्वं कृतवान् भुवि ॥ २६.१५ ॥

神々のこの一切の灼熱の苦は、かつて鎮められた。まことに第七日（サプタミー）に、太陽によってそれは地上において形ある身として現れた。

Verse 16

एतां यः पुरुषो भक्त्या उपास्ते सूर्यमर्चयेत् । भास्करेण च तस्यासौ फलमिष्टं प्रयच्छति ॥ २६.१६ ॥

信愛をもって太陽—バースカラ—に仕え礼拝する者には、バースカラがその望む果報を授け給う。

Verse 17

एतत् ते कथितं राजन् सूर्याख्यानं पुरातनम् । आदिमन्वन्तरे वृत्तं मातरः शृणु सांप्रतम् ॥ २६.१७ ॥

王よ、スーリヤ・アーキャーナと呼ばれるこの古き物語は、すでに汝に語り終えた。いま、尊き母よ、原初のマンヴァンタラに起こったことを聞きなさい。